Nie zapomnij odwiedzić strony naszych partnerów - ich lubimy, ich polecamy!

STR. GŁÓWNA
SŁUCHAJ
PODCASTY
CZYTELNIA
ZALOGUJ SIĘ
ZAMKNIJ
Radio Paranormalium - zjawiska paranormalne - strona glowna
Rejestracja
Zapomniałem hasła
Coś nie działa? Napisz!
Usuń cookies


Zapamiętaj
Logowanie przy użyciu kont z Facebooka itd. dostępne jest z poziomu forum
<< Poprzedni odcinek
Następny odcinek >>
Teoria Chaosu
POBIERZ MP3
▼ szczegóły ▼

Teoria Chaosu

Odcinek: Teoria Chaosu Live 2011-05-20
Pieniądze, a bankowość centralna - Cokeman (gość)

Streszczenie odcinka

Audycja koncentruje się na pieniądzu, inflacji, bankowości centralnej i konsekwencjach współczesnej polityki monetarnej. Gościem jest Cokeman, magister ekonomii i zwolennik szkoły austriackiej oraz dobrowolnych, wolnorynkowych form wymiany. Rozmowa ma przede wszystkim charakter popularyzatorski, choć obok argumentów ekonomicznych pojawiają się również liczne, przedstawiane przez prowadzącego jako hipotezy, interpretacje spiskowe dotyczące bankierów, rządów i organizacji międzynarodowych. Inflacja zostaje wyjaśniona za pomocą bajki o urządzeniu powielającym pieniądze. Gdy nagle na rynku pojawia się znacznie więcej środków płatniczych, ludzie mogą początkowo kupować więcej, ale rosnące zapasy pieniędzy prowadzą do wzrostu cen i utraty wartości oszczędności. Cokeman definiuje inflację szeroko jako zwiększanie ilości pieniądza, podczas gdy w części tradycji ekonomicznej oznacza ona przede wszystkim przyrost pieniądza niemającego pokrycia w towarach lub rezerwach. Jego zdaniem inflacja jest niekorzystna, ponieważ działa jak ukryty podatek: zmniejsza siłę nabywczą pieniędzy już posiadanych przez obywateli, a korzyści z nowo wykreowanego pieniądza trafiają najpierw do podmiotów, które otrzymują go jako pierwsze. Pieniądz zostaje przedstawiony przede wszystkim jako środek wymiany, a nie dobro przeznaczone do konsumpcji. Rozmówcy przypominają, że przed jego powstaniem funkcjonował barter, który był niewygodny, ponieważ wymagał znalezienia osoby mającej potrzebny towar i jednocześnie zainteresowanej tym, co oferuje druga strona. Towarem pośrednim mogły być między innymi zboże, mięso, jajka, tytoń czy zwierzęta, lecz z czasem wykształciły się pieniądze trwalsze, łatwiejsze do dzielenia i trudniejsze do powielania. Szczególne znaczenie przypisują złotu, którego trwałość, rzadkość, odporność na korozję i możliwość obróbki sprawiły, że przez stulecia dobrze pełniło funkcję pieniądza. Ich zdaniem ilość pieniądza nie musi rosnąć wraz z rozwojem gospodarki; większa liczba transakcji może być obsługiwana przez zmianę nominałów i cen. W dyskusji z uczestnikiem telefonicznym Oskarem pojawia się spór o możliwe zalety osłabiania waluty. Oskar wskazuje, że Chiny i Stany Zjednoczone mogą celowo obniżać wartość swoich walut, aby wspierać eksport i zwiększać konkurencyjność krajowych przedsiębiorstw. Cokeman odpowiada, że jest to jedynie redystrybucja kosztów. Tańszy eksport oznacza droższy import, a obywatele tracą część siły nabywczej, zwłaszcza gdy gospodarka zależy od zagranicznych surowców i produktów. Według gościa przedsiębiorca może sam obniżyć cenę swoich towarów, bez angażowania państwa i banku centralnego. Interwencja monetarna narzuca natomiast jedną decyzję całej gospodarce i sprawia, że jedni producenci zyskują kosztem innych uczestników rynku. Rozmówcy różnią się także w ocenie silnej waluty. Oskar wskazuje na praktyczne problemy eksporterów, którzy mogą tracić rynki zagraniczne, gdy umacnia się krajowy pieniądz. Cokeman odpowiada, że silna waluta oznacza możliwość kupowania większej ilości dóbr i nie powinna być traktowana jako problem sam w sobie. Prowadzący przywołuje przykład XIX-wiecznych Stanów Zjednoczonych, gdzie okresom rozwoju gospodarczego miała towarzyszyć deflacja, oraz zasadę Miltona Friedmana, że „nie ma darmowych obiadów”. Dodruk pieniądza nie tworzy realnego bogactwa, lecz jedynie zmienia sposób jego podziału. W ocenie uczestników państwowe sterowanie pieniądzem wpisuje się w szerszy system regulowania produkcji i handlu, czego przykładem mają być unijne limity produkcji rolnej. Znaczna część rozmowy dotyczy bankowości centralnej. Przedstawiono historię powstania nowoczesnych banków centralnych, wskazując Bank Anglii jako ważny przykład instytucji utworzonej już pod koniec XVII wieku. Następnie omówiono genezę Systemu Rezerwy Federalnej Stanów Zjednoczonych. Prowadzący opisuje spotkanie bankierów na wyspie Jekyll Island w 1910 roku jako etap przygotowań do stworzenia Fedu, który powstał na mocy ustawy podpisanej przez prezydenta Woodrowa Wilsona 23 grudnia 1913 roku. W audycji pojawia się teza, że utworzenie Fedu przesunęło kontrolę nad emisją pieniądza z rynku i państwa w stronę karteli bankowych. Prowadzący łączy również zabójstwo Johna F. Kennedy’ego z jego decyzjami dotyczącymi emisji pieniądza opartego na srebrze i ograniczenia roli Rezerwy Federalnej. Te fragmenty mają charakter spekulacyjny i są przedstawiane jako elementy teorii spiskowych, a nie ustalone fakty. Bank centralny zostaje zdefiniowany jako monopolistyczny emitent pieniądza fiducjarnego na określonym terytorium. Cokeman zwraca uwagę, że sam fakt używania jednego środka płatniczego nie musi być problemem, ponieważ ludzie mogą dobrowolnie zawierać umowy w złocie, srebrze, walutach zagranicznych czy innych dobrach. Zasadniczym problemem jest monopol państwa, które wymaga określonej waluty do regulowania zobowiązań publicznych i może zwiększać jej ilość według własnego uznania. Pieniądz fiducjarny ma wartość nie ze względu na właściwości materiału, z którego został wykonany, lecz dlatego, że ludzie akceptują go w wymianie i ufają instytucji emitującej. W przeciwieństwie do niego pieniądz towarowy, taki jak złoto lub srebro, zachowuje część wartości także jako surowiec. Cokeman opowiada się za konkurencją różnych form pieniądza, nie zaś za narzuceniem wszystkim jednego standardu. Złoto uważa za rozwiązanie historycznie sprawdzone, ale podkreśla, że w systemie wolnorynkowym mieszkańcy różnych regionów mogliby wybrać złoto, srebro, inne metale, towary albo dowolne dobra, które strony uznałyby za użyteczny środek wymiany. Przypomina, że Chiny i Indie przez długi czas wykorzystywały przede wszystkim srebro, co pokazuje, że nie ma jednego uniwersalnego pieniądza właściwego dla wszystkich społeczeństw. W jego ocenie o wyborze powinny decydować dobrowolne transakcje, a nie państwowy nakaz. Omówiono również mechanizm rezerwy cząstkowej. Na przykładzie depozytu w wysokości 100 złotych wyjaśniono, że bank może przechowywać jedynie część środków, a pozostałą kwotę pożyczać innym klientom. W ten sposób depozyty stają się podstawą kreacji pieniądza kredytowego. Przy niskiej rezerwie system bankowy może zwielokrotniać ilość pieniądza w gospodarce, choć pierwotnie wpłacona suma pozostaje jednocześnie roszczeniem deponenta. Cokeman porównuje ten mechanizm do piramidy finansowej i twierdzi, że prowadzi on do cykli ekspansji kredytowej, boomu, a następnie recesji i kryzysów. Prowadzący zaznacza, że szczegółowe zrozumienie tych procesów wymaga lektury opracowań poświęconych bankowości i ekonomii monetarnej. W drugiej części audycji pojawia się Bitcoin i inne wirtualne formy pieniądza, w tym specjalne prawa ciągnienia Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Cokeman dostrzega w Bitcoinie alternatywny, dobrowolny środek wymiany, który może być wykorzystywany poza oficjalnym systemem finansowym, zwłaszcza w transakcjach na szarym rynku. Zwraca jednak uwagę na jego zależność od Internetu, infrastruktury telekomunikacyjnej i zaufania do technicznego mechanizmu systemu. W razie wojny, awarii sieci lub odcięcia dostępu do Internetu wirtualny pieniądz może stać się bezużyteczny. Pieniądz elektroniczny zostaje odróżniony od gotówki rozumianej jako fizyczny, namacalny środek płatniczy, który można bezpośrednio przekazać drugiej osobie. Prowadzący przedstawia własną, daleko idącą interpretację Bitcoina jako potencjalnego „tylnego wejścia” do globalnego systemu monetarnego. Wskazuje na nieznaną tożsamość twórcy projektu, posługującego się pseudonimem Satoshi Nakamoto, oraz na wykorzystanie algorytmu SHA, którego rozwój wiąże z amerykańską agencją NSA. Na tej podstawie wysuwa przypuszczenie, że Bitcoin może być narzędziem przygotowującym społeczeństwo do światowej waluty, pełnej cyfryzacji płatności i późniejszej centralizacji. Twierdzi również, że rozwój komputerów kwantowych mógłby zagrozić popularnym systemom kryptograficznym. Cokeman nie podziela wszystkich tych obaw, ale przyznaje, że techniczna zależność od infrastruktury oraz brak materialnego zastosowania odróżniają Bitcoin od złota i innych pieniędzy towarowych. Z tą wizją wiąże się przedstawiony przez prowadzącego scenariusz trzech etapów globalnej kontroli finansowej: powstania ponadnarodowego pieniądza, zastąpienia gotówki pieniądzem wyłącznie elektronicznym oraz wprowadzenia chipów RFID umożliwiających identyfikację i kontrolowanie transakcji. Prowadzący łączy te przewidywania z teoriami o nowym porządku światowym, programach kontroli umysłu i tajnych działaniach służb. Są to jego spekulacje i przekonania, nie analiza potwierdzonych mechanizmów gospodarczych. W rozmowie pojawia się również poboczny spór o materializm, duchowość i możliwość istnienia świadomości poza ciałem, który nie prowadzi do konkretnych wniosków ekonomicznych. Rozmówcy krytykują projekty Venus Project i Ruch Zeitgeist, zakładające zniesienie pieniądza oraz ograniczenie lub likwidację własności prywatnej. Cokeman uważa je za utopijne, ponieważ opierają się na założeniu, że dzięki maszynom i racjonalnemu zarządzaniu można wyeliminować niedobór dóbr. Jego zdaniem dopóki zasoby są ograniczone, a ludzkie potrzeby wzajemnie sprzeczne, ktoś musi decydować o ich rozdysponowaniu. Likwidacja pieniądza nie usuwa problemu wymiany, lecz prowadzi do powrotu barteru i powstania nowego dobra pełniącego funkcję pieniądza. Krytyka socjalizmu dotyczy także niemożności prowadzenia kalkulacji ekonomicznej bez cen i prywatnej własności. Rozmowa dotyka hipotetycznego społeczeństwa wysoko rozwiniętego technologicznie, w którym roboty zaspokajałyby wszystkie podstawowe potrzeby. Cokeman dopuszcza, że dopiero w warunkach technologicznej osobliwości mogłoby dojść do systemu przypominającego socjalizm, choć wzrost potrzeb mógłby nadal podtrzymywać konieczność wymiany. W dalszej części omawiane jest ryzyko kryzysu finansowego i możliwego załamania walut. Cokeman uważa, że kryzys zadłużenia publicznego już trwa, a dalsze finansowanie deficytów przez emisję pieniądza może doprowadzić do gwałtownej dewaluacji lub hiperinflacji. Jego zdaniem dolar, ze względu na ogromną rolę w światowych rezerwach i oszczędnościach, może upaść później niż euro czy waluty słabszych gospodarek. Ostateczny scenariusz zależy jednak od decyzji banków centralnych i rządów. W przypadku jednoczesnego załamania wszystkich walut mogłoby dojść do przejściowego powrotu barteru oraz wymiany opartej na dobrach materialnych. Jako formę zabezpieczenia przed kryzysem Cokeman wskazuje dywersyfikację i posiadanie fizycznych, a nie wyłącznie zapisanych na rachunkach aktywów. Wymienia złoto i srebro, monety, kosztowności, żywność, alkohol oraz inne towary, które mogą zachować użyteczność i być wymieniane niezależnie od kondycji państwowej waluty. Ostrożnie odnosi się do obligacji, obietnic wypłaty i akcji, ponieważ w czasie kryzysu przedsiębiorstwa mogą upaść lub zostać znacjonalizowane. Podkreśla, że w warunkach wojny i załamania zaufania ważniejsze od papierowych zapisów może być posiadanie dóbr bezpośrednio dostępnych. Zwraca też uwagę, że wzrost giełd może być skutkiem dopływu nowego pieniądza do sektora finansowego, a nie rzeczywistego wzrostu dobrobytu. Na zakończenie gość opowiada, jak zainteresował się ekonomią szkoły austriackiej. Podczas studiów dostrzegł rozbieżność między matematycznymi modelami a doświadczeniami z realnej działalności gospodarczej. Po spotkaniu z Januszem Korwin-Mikkem sięgnął po prace Ludwiga von Misesa, Friedricha Hayeka i Miltona Friedmana, a następnie konfrontował literaturę wolnorynkową z historią gospodarczą i innymi nurtami ekonomii. Polecane są między innymi książki Murraya Rothbarda „Złoto, banki, ludzie. Krótka historia pieniądza” i „Tajniki bankowości”, Jesúsa Huerty de Soto „Pieniądz, kredyt bankowy i cykle koniunkturalne”, Henry’ego Hazlitta „Inflacja: wróg publiczny nr 1”, Petera Bernsteina „Historia złota. Dzieje obsesji”, a także opracowania dotyczące ekonomii wolnego rynku i historii pieniądza. Główny wniosek rozmowy brzmi, że zrozumienie mechanizmów pieniądza i bankowości jest warunkiem właściwej oceny współczesnej polityki gospodarczej oraz własnego bezpieczeństwa finansowego.
(rozwiń streszczenie)

Streszczenie zostało przygotowane przez AI w oparciu o transkrypcję odcinka. Pamiętaj, że nawet najlepsze streszczenie nie powie wszystkiego o całej audycji, szczególnie gdy jest ona długa - zachęcamy do wysłuchania całości!

Jeśli w streszczeniu bądź transkrypcji dostrzegłeś jakieś literówki bądź inne rażące błędy, będziemy wdzięczni za poinformowanie nas o tym.

Kopiowanie i umieszczanie naszych treści na łamach innych serwisów jest dozwolone na zasadach opisanych w licencji.
▼ Wyświetl transkrypcję ▼
Powiadomienia Web Push o nowościach w Radiu Paranormalium
Nie przegap żadnych nowości! Już dziś zapisz się na nasz newsletter emailowy lub włącz powiadomienia w przeglądarce, aby być na bieżąco z najnowszymi artykułami i audycjami.


Dodaj komentarz
Twój nick:
E-mail:


Powiadamiaj o odpowiedziach na mój komentarz. Do wysyłania powiadomień potrzebny jest poprawny adres e-mail (nie będzie publicznie wyświetlany).