Nie zapomnij odwiedzić strony naszych partnerów - ich lubimy, ich polecamy!

SŁUCHAJ
ZALOGUJ SIĘ
ZAMKNIJ
Radio Paranormalium - zjawiska paranormalne - strona glowna
Logowanie przy użyciu kont z Facebooka itd. dostępne jest z poziomu forum
Teoria Chaosu

Teoria Chaosu

Odcinek: 12 sierpnia 2016
Czy grozi nam "Blackout"?

Streszczenie odcinka

Audycja poświęcona jest blackoutowi, rozumianemu jako rozległa awaria sieci elektroenergetycznej i utrata napięcia na dużym obszarze. Rozmowa rozpoczyna się od omówienia książki Marka Elsberga „Blackout”, której fabuła przedstawia konsekwencje wielkoskalowego załamania dostaw energii. Zaznaczono, że autor nie jest specjalistą od energetyki, lecz podczas pracy konsultował się z fachowcami, dzięki czemu techniczne tło powieści uznano za wiarygodne. Rozmówcy rozróżniają kilka możliwych przyczyn blackoutu. Awaria może mieć charakter techniczny i wynikać z przeciążenia lub uszkodzenia infrastruktury, może zostać wywołana przez ekstremalne zjawiska naturalne, takie jak silny rozbłysk słoneczny i koronalny wyrzut masy, albo być skutkiem działań człowieka: sabotażu, wojny, cyberataku czy wysokościowego wybuchu jądrowego generującego impuls elektromagnetyczny. Omawiany jest także tak zwany cyfrowy blackout, polegający na ingerencji w systemy sterowania elektrowniami i siecią przesyłową. Jako przykład przywołano awarie na Ukrainie, gdzie infrastrukturę energetyczną uszkadzano zarówno fizycznie, jak i za pomocą złośliwego oprogramowania. Szczególną uwagę poświęcono kaskadowemu charakterowi awarii. Uszkodzenie jednej linii może spowodować przejęcie jej obciążenia przez inne połączenia, a następnie ich przeciążenie i kolejne wyłączenia. Wspomniano o przypadku, w którym zwarcie wywołane przez ptaka doprowadziło do odłączenia linii, przeciążenia pozostałej części sieci i pozbawienia prądu setek tysięcy osób. Podobny mechanizm miał doprowadzić do wielkiej awarii we Włoszech w 2003 roku, gdy uszkodzenie jednej z linii przesyłowych uruchomiło kaskadę kolejnych wyłączeń. Przywołano również blackout w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych oraz kontrowersje wokół firmy Enron, której przedsiębiorstwa miały wykorzystywać niedobory energii i sztucznie podbijane ceny do osiągania wysokich zysków. W Polsce przykładem poważnego kryzysu energetycznego była sytuacja z sierpnia 2015 roku. W czasie upałów wzrosło zapotrzebowanie na prąd, między innymi z powodu masowego używania klimatyzacji. Jednocześnie niski poziom rzek i ograniczenia dotyczące zrzutu podgrzanej wody zmusiły część elektrowni do zmniejszenia mocy. W Bełchatowie wypadł blok o mocy około 1000 megawatów, słabo pracowały elektrownie wodne i wiatrowe, a wysokie temperatury ograniczały możliwości przesyłowe linii. W efekcie wprowadzono 20. stopień zasilania, ograniczając pobór energii przez przemysł. Nie doszło jednak do ogólnokrajowego blackoutu: po uruchomieniu dodatkowych mocy sytuacja wróciła do normy, choć niektóre zakłady musiały ograniczyć produkcję. Omówiono stan polskiego systemu energetycznego, który w dużej mierze opiera się na elektrowniach węglowych. Prowadzący zwraca uwagę, że wiele bloków i linii przesyłowych powstało kilkadziesiąt lat wcześniej i wymaga modernizacji. Rosnące zapotrzebowanie na energię, starzenie się infrastruktury, możliwe braki wykwalifikowanych pracowników oraz zależność od kilku dużych źródeł wytwarzania zwiększają podatność systemu na awarie. Jednocześnie podkreślono, że Polska dysponuje doświadczonymi inżynierami, którzy potrafią utrzymywać system w działaniu, a dotychczasowe ostrzeżenia o rychłym, ogólnokrajowym blackoucie nie sprawdziły się. Zdaniem prowadzącego zwykła awaria wynikająca ze zużycia urządzeń jest mniej prawdopodobna niż blackout spowodowany wojną, sabotażem lub cyberatakiem. W rozmowie wyjaśniono znaczenie stopni zasilania. Niższe poziomy oznaczają normalną pracę albo narastający stan alarmowy, natomiast 20. stopień pozwala odbiorcom pobierać jedynie minimalną, określoną wcześniej moc, z zachowaniem bezpieczeństwa ludzi i instalacji. Żartobliwie omawiany 21. stopień oznaczałby całkowite odcięcie zasilania. Wspomniano, że podobne ograniczenia były częste w okresie PRL, a w niektórych państwach, między innymi w Rumunii, prąd bywał planowo wyłączany całymi dzielnicami lub na noc. Współczesne systemy mogą reagować bardziej elastycznie dzięki inteligentnym sieciom i taryfom zachęcającym największych odbiorców do ograniczania zużycia w okresach szczytowego zapotrzebowania. Znaczna część rozmowy dotyczy skutków długotrwałego braku prądu. W miastach elektryczność zasila nie tylko oświetlenie i urządzenia domowe, lecz także komunikację, systemy bankowe, stacje paliw, chłodnie, wodociągi, kanalizację, handel, wywóz śmieci i łączność. Szpitale mogą korzystać z agregatów i zasilania awaryjnego, ale ich możliwości są ograniczone, a długotrwała awaria utrudniłaby operacje, działanie respiratorów i dostawy leków. Przestałyby działać bankomaty, płatności elektroniczne i część systemów administracyjnych. Rozmówcy podkreślają, że wieś lub gospodarstwo wyposażone w zapasy, studnię, generator i możliwość samodzielnego ogrzewania może radzić sobie lepiej niż duże, silnie zależne od infrastruktury miasto. Nie oznacza to jednak prostego powrotu do dawnego stylu życia, ponieważ współczesne społeczeństwo jest znacznie bardziej uzależnione od sieci niż społeczności sprzed epoki elektryczności. Analizowano także zagrożenia związane z impulsami elektromagnetycznymi. Mogą one towarzyszyć wybuchom jądrowym, wyładowaniom atmosferycznym albo wyjątkowo silnym burzom słonecznym. Taki impuls mógłby uszkodzić transformatory, rozdzielnie i urządzenia sterujące. Szczególnie problematyczne byłyby wielkie transformatory i przemienniki, których produkcja oraz wymiana może trwać miesiącami. Wspomniano o systemach obserwacji Słońca i procedurach pozwalających czasowo odłączać lub odciążać sieć przed nadejściem zaburzeń. Prowadzący wyraża jednak sceptycyzm wobec katastroficznych prognoz dotyczących aktywności słonecznej, uznając, że skala tego zagrożenia bywa przesadnie przedstawiana. Ważnym wątkiem jest poszukiwanie sposobów zwiększenia odporności systemu. Rozmówcy wskazują na energetykę rozproszoną: lokalne elektrownie, małe turbiny wiatrowe, fotowoltaikę, geotermię, wykorzystanie fal i pływów morskich oraz niewielkie, bardziej elastyczne reaktory jądrowe. Wspominają również o reaktorach torowych i o rozwiązaniach stosowanych w napędzie okrętów podwodnych, choć ich cywilne wykorzystanie przedstawiane jest jako perspektywa, a nie gotowa technologia. Krytycznie oceniono uzależnienie od paliw kopalnych, ale także bezrefleksyjne lokowanie farm wiatrowych i paneli w miejscach o słabych warunkach. Podkreślono, że technologie powinny być dobierane do lokalnych warunków: na północy większy sens mogą mieć wiatr i energia fal, natomiast na pustyniach — wielkoskalowa fotowoltaika. Jako potencjalnie przełomowy projekt przedstawiono budowę ogromnych instalacji słonecznych na Saharze, pustyni Atakama lub innych obszarach nieużytkowanych rolniczo. Zdaniem prowadzącego obszar paneli o powierzchni porównywalnej z Polską mógłby dostarczać energii wystarczającej dla całego świata, choć wymagałoby to współpracy międzynarodowej, stabilnych połączeń przesyłowych i rozwiązania problemów politycznych. Omawiano przesył prądu stałego na duże odległości, którego straty mogą być stosunkowo niewielkie, a także możliwość wykorzystania energii słonecznej z orbity. Za przykład lokalnej samowystarczalności energetycznej podano duńską wyspę Samsø, gdzie mieszkańcy korzystają z własnych instalacji wiatrowych i czerpią bezpośrednie korzyści z lokalnej produkcji energii. Wskazano, że akceptacja takich urządzeń rośnie, gdy zyski pozostają w społeczności, zamiast trafiać wyłącznie do wielkich korporacji. W audycji pojawiają się również koncepcje określane jako „free energy”, zimna fuzja, energia punktu zerowego, urządzenia HHO i konstrukcje przypisywane Keshe czy Rossiemu. Prowadzący przedstawia je jako możliwe, lecz niepewne rozwiązania, które mogłyby w przyszłości uniezależnić gospodarstwa domowe od sieci i rachunków za prąd. Rozmówcy zastrzegają, że określenie „darmowa energia” nie powinno przesłaniać kosztów budowy, serwisowania i trwałości urządzeń. W praktycznej części dyskusji wymieniają agregaty spalinowe, silniki samochodowe wykorzystywane jako generatory, biopaliwa z rzepaku, akumulatory oraz instalacje fotowoltaiczne. Zwrócono uwagę, że zwykły system on-grid wyłącza się podczas awarii sieci, dlatego do pracy awaryjnej potrzebny jest odpowiedni inwerter hybrydowy lub instalacja off-grid z magazynem energii. Jedna z rozmów dotyczy tego, czy blackout mógłby doprowadzić do upadku obecnego systemu społecznego. Jeden z uczestników uważa, że brak prądu osłabiłby państwową kontrolę, systemy bankowe, wielkie korporacje i handel oparty na płatnościach elektronicznych, a ludzie zostaliby zmuszeni do tworzenia lokalnych wspólnot, uprawy żywności i wymiany dóbr o realnej wartości. Prowadzący odpowiada, że byłaby to przede wszystkim katastrofa humanitarna, a nie korzystny eksperyment społeczny. Wymienia się jednak możliwy pozytywny skutek kryzysu: rozwój lokalnych źródeł energii, powrót praktycznej wiedzy, większą samodzielność i współpracę sąsiedzką. Wspomniano także o prepperach gromadzących zapasy, generatory i podręczniki, aby zachować wiedzę techniczną na wypadek długotrwałego kryzysu. W końcowej części prowadzący stwierdza, że w Polsce ogólnokrajowy blackout wywołany wyłącznie starzeniem się infrastruktury jest mało prawdopodobny, choć nie można go całkowicie wykluczyć. Większe ryzyko wiąże z konfliktem zbrojnym, atakami terrorystycznymi, sabotażem i cyberwojną, które mogłyby celowo sparaliżować elektrownie lub systemy sterowania. Za konieczne uznaje modernizację sieci, rozwój rozproszonych źródeł energii i rozsądne wykorzystanie dostępnych technologii. Ostateczna konkluzja jest umiarkowanie uspokajająca: nie ma podstaw, by oczekiwać rychłego blackoutu w Polsce, natomiast warto być przygotowanym na lokalne i czasowe przerwy w dostawach oraz na inne zagrożenia, zwłaszcza kryzys ekonomiczny.
(rozwiń streszczenie)

Streszczenie zostało przygotowane przez AI w oparciu o transkrypcję odcinka. Pamiętaj, że nawet najlepsze streszczenie nie powie wszystkiego o całej audycji, szczególnie gdy jest ona długa - zachęcamy do wysłuchania całości!

Jeśli w streszczeniu bądź transkrypcji dostrzegłeś jakieś literówki bądź inne rażące błędy, będziemy wdzięczni za poinformowanie nas o tym.

Kopiowanie i umieszczanie naszych treści na łamach innych serwisów jest dozwolone na zasadach opisanych w licencji.
▼ Wyświetl transkrypcję ▼
Powiadomienia Web Push o nowościach w Radiu Paranormalium
Nie przegap żadnych nowości! Już dziś zapisz się na nasz newsletter emailowy lub włącz powiadomienia w przeglądarce, aby być na bieżąco z najnowszymi artykułami i audycjami.


Dodaj komentarz
Twój nick:
E-mail:


Powiadamiaj o odpowiedziach na mój komentarz. Do wysyłania powiadomień potrzebny jest poprawny adres e-mail (nie będzie publicznie wyświetlany).