Nie zapomnij odwiedzić strony naszych partnerów - ich lubimy, ich polecamy!

SŁUCHAJ
ZALOGUJ SIĘ
ZAMKNIJ
Radio Paranormalium - zjawiska paranormalne - strona glowna
Logowanie przy użyciu kont z Facebooka itd. dostępne jest z poziomu forum
Czat Infry

Czat Infry

Odcinek: Rozmowa o Emanuelu Swedenborgu
Zapis spotkania poświęconego zagadce Emanuela Swedenborga, które odbyło się na czacie głosowym Portalu Infra 10 lutego 2013 r. Kim był urodzony 325 lat temu mistyk i okultysta? Jak opisywał inne światy i życie po życiu? Co mówił o życiu w kosmosie? I dlaczego wciąż fascynuje? Na pytania odpowiadał współtwórca Infry, Piotr Cielebiaś

Streszczenie odcinka

Emanuel Swedenborg przedstawiony został jako postać wymykająca się prostym klasyfikacjom: uczony, wynalazca, urzędnik państwowy, parlamentarzysta, pisarz, doradca królewski, a zarazem autor rozbudowanych dzieł mistyczno-religijnych. Urodził się w Szwecji w epoce oświecenia i przez znaczną część życia zajmował się działalnością naukową oraz publiczną. Był asesorem w Radzie Górnictwa, współpracował z uczonymi, podróżował po Europie, odwiedzał kopalnie i przenosił do Szwecji rozwiązania techniczne stosowane za granicą. Interesował się między innymi medycyną, anatomią, astronomią, matematyką i mechaniką. W jego projektach pojawiały się pomysły wyprzedzające epokę, takie jak łódź podwodna czy urządzenia wykorzystujące sprężone powietrze, choć żadnego z tych wynalazków nie zbudował. Swedenborg był synem biskupa Jespera Swedberga, który według późniejszych relacji sam miał doświadczenia religijne i niezwykłe zdolności. Wychowanie w domu biskupim miało wpływ na silne zainteresowania religijne Emanuela. Sam Swedenborg pisał, że od dzieciństwa jego myśli koncentrowały się na Bogu, a jego ojciec wspominał o sytuacjach, w których chłopiec miał ujawniać informacje, których nie mógł znać. Relacje te nie są jednak dobrze udokumentowane. Do około czterdziestego roku życia Swedenborg uchodził za człowieka przede wszystkim nauki i administracji; nie wyróżniał się jeszcze działalnością mistyczną ani publicznymi deklaracjami dotyczącymi kontaktów z innymi światami. Niewiele wiadomo o jego związkach z Polską. Szwecja, ze względu na sąsiedztwo i rywalizację polityczną, musiała uwzględniać Polskę w swoich planach strategicznych. Swedenborg pisał o polskiej polityce wewnętrznej, którą oceniał krytycznie, wskazując na chaos polityczny i słabość państwa prowadzące ostatecznie do rozbiorów. W jego zapiskach pojawiały się też pojedyncze wzmianki o Polsce, między innymi o królu Polski widzianym w jednym ze snów, ale polski wątek nie odgrywał istotnej roli w jego życiu ani twórczości. Przełom nastąpił około 1740 roku, kiedy Swedenborg zaczął doświadczać niezwykłych snów i wizji. Początkowo traktował je jako zwykłe sny i od 1743 roku prowadził dziennik, znany jako Drömboken, czyli „Księga snów” lub „Dziennik snów”. Zapiski stawały się coraz bardziej symboliczne i niepokojące, choć z perspektywy czytelnika nie tworzą spójnego, efektownego obrazu objawień. W tym okresie Swedenborg miał także kontakt z masonerią i innymi stowarzyszeniami o charakterze ezoterycznym. Około 1745 roku, podczas pobytu w Londynie, przeżył wizję, którą uznał za spotkanie z Bogiem. Twierdził, że w gospodzie ogarnęła go ciemność, po czym ujrzał odzianą w purpurę postać, która przemówiła do niego. Wydarzenie to zapoczątkowało jego „okres mistyczny”. Swedenborg uważał, że otrzymał zadanie odnalezienia ukrytego sensu Pisma Świętego. W przeciwieństwie do poszukiwaczy matematycznych kodów czy ukrytych dat próbował reinterpretować poszczególne wersety i przypisywać im znaczenia symboliczne. Każdemu zdaniu Biblii poświęcał obszerne komentarze, tworząc system interpretacyjny, w którym wydarzenia i obrazy biblijne miały odpowiadać rzeczywistości duchowej. Najważniejszym dziełem tego okresu była Arcana Coelestia, czyli „Niebiańskie tajemnice”, zawierająca rozważania o aniołach, zaświatach, duchowym sensie Biblii oraz jego własnych doświadczeniach. Najbardziej niezwykłe twierdzenia Swedenborga dotyczyły zmienionych stanów świadomości. Utrzymywał, że potrafił opuszczać ciało, odwiedzać świat duchów, rozmawiać z aniołami i zmarłymi, a także docierać do innych planet. Opisy te przypominają współczesne relacje o OOBE, choć Swedenborg posługiwał się językiem religijnym i nie tworzył teorii doświadczeń pozacielesnych w dzisiejszym znaczeniu. Według świadków podczas takich stanów mógł leżeć jak pogrążony we śnie albo chodzić i mówić, prowadząc rozmowy, których inni nie słyszeli. Nie ma jednak podstaw, by uznać te relacje za potwierdzone naukowo; stanowią one część jego autobiografii, pism i późniejszej tradycji. W jego wizji pośmiertnej egzystencji dusza po śmierci trafiała najpierw do świata duchów, który nie był jeszcze właściwym niebem ani piekłem. Była to przestrzeń przejściowa, w której człowiek zachowywał swoją postać, osobowość, płeć i wiele cech znanych z ziemskiego życia. Dusza miała tam dojrzewać i dokonywać wyboru zgodnego ze swoim charakterem. Następnie mogła przejść na wyższy poziom, stając się aniołem, albo skierować się ku piekłu. Swedenborg nie przedstawiał aniołów jako skrzydlatych, niematerialnych istot z ikonografii chrześcijańskiej. Anioł był dla niego raczej kolejnym wcieleniem lub stadium rozwoju duszy, zachowującym określoną, także płciową i materialną formę. W świecie anielskim miało toczyć się codzienne życie: aniołowie posiadali domy, rodziny i obowiązki. Opisy świata duchów wykazują podobieństwa do relacji zawartych w Tybetańskiej księdze umarłych oraz do współczesnych opowieści o doświadczeniach śmierci klinicznej. Swedenborg pisał o duszach spotykających krewnych, poruszających się po rozległych przestrzeniach przypominających doliny, łąki i ogrody oraz przechodzących przez tunele prowadzące na wyższy lub niższy poziom istnienia. Zamiast buddyjskich stanów bardo przedstawiał kolejne stadia pobytu w świecie duchów. Twierdził również, że pobyt ten nie ma z góry ustalonego czasu, choć w jednym z jego opisów pojawia się granica trzydziestu ziemskich lat. Niebo miało przypominać uporządkowaną, udoskonaloną wersję ziemskiego życia, natomiast piekło opisywał w sposób typowy dla epoki: jako miejsce kar, tortur i odrażających scen. Szczególnie dużo uwagi poświęcał życiu poza Ziemią. Uważał, że wszystkie znane w jego czasach planety Układu Słonecznego są zamieszkane, wymieniając między innymi Merkurego, Wenus, Księżyc, Marsa, Jowisza i Saturna. Neptun nie występował w tych opisach, ponieważ nie był jeszcze znany. Na Księżycu miały żyć niewielkie istoty przypominające karły, choć Swedenborg przedstawiał je niejednoznacznie, raz jako byty istniejące, a raz jako duchowe. Mieszkańcy Marsa mieli mieć ludzką postać, żółtą skórę i twarze o dwóch kolorach. Swedenborg przypisywał im między innymi zdolność wytwarzania ognia w płynie, który dawał światło nocą. Opisy te nie mają wartości naukowej w świetle współczesnej astronomii, ale przyczyniły się do kształtowania europejskiego wyobrażenia o Marsjanach i pozaziemskich cywilizacjach. Swedenborg twierdził również, że w świecie duchów spotykał istoty pochodzące z innych planet. Według niego zaświaty nie były zarezerwowane wyłącznie dla mieszkańców Ziemi, lecz obejmowały cały kosmos. W dziele „Ziemie w Układzie Słonecznym” opisywał także planety pozasłoneczne, mimo że w XVIII wieku nie znano jeszcze żadnych egzoplanet i nie istniały metody ich wykrywania. Podawał charakterystyki kilku takich światów: na jednej planecie widział istoty odziane w łachmany i otoczenie pełne zieleni, na innej stworzenia o bardzo małych oczach i nosach, a jeszcze gdzie indziej byty eteryczne, pozbawione typowej ludzkiej postaci. Interesowały go nie tylko wygląd mieszkańców, lecz także ich religie, organizacja społeczna i poziom rozwoju. W jego pismach pojawiały się więc elementy przypominające późniejszą mitologię cywilizacji pozaziemskich, choć wynikały one z wizji religijno-mistycznych, a nie z obserwacji astronomicznych. Wątek zaświatów i innych planet łączył się u Swedenborga z przekonaniem o istnieniu dawnych, bardziej rozwiniętych ras i cywilizacji. Postać Adama interpretował jako przedstawiciela wcześniejszej ludzkości, która miała posiadać większe zdolności duchowe i łatwiejszy kontakt z wyższymi bytami. Wiedza tej cywilizacji miała stopniowo zanikać, a następnie zostać przejęta przez struktury kapłańskie. Swedenborg nie przedstawiał jednak konkretnych proroctw dotyczących przyszłości Ziemi ani daty końca świata. Był wizjonerem w sensie autora obrazów innych rzeczywistości, ale nie jasnowidzem przepowiadającym dzieje cywilizacji. Wśród historii mających potwierdzać jego zdolności paranormalne najczęściej przywoływano trzy wydarzenia. W 1759 roku, przebywając w Göteborgu, miał opisać pożar w Sztokholmie, wskazać jego lokalizację i oznajmić, że został ugaszony w pobliżu jego domu. Informacja miała zostać potwierdzona kilka dni później przez królewskiego kuriera, a o zdarzeniu pisał także Immanuel Kant. Innym przykładem było spotkanie na dworze królowej Ludwiki Ulryki. Swedenborg miał przekazać jej prywatną wiadomość od zmarłego brata, zawierającą szczegół znany rzekomo tylko zmarłemu i królowej. Trzecia opowieść dotyczyła żony ambasadora, która poprosiła go o odnalezienie dokumentów potwierdzających spłatę długu. Swedenborg miał skontaktować się ze zmarłym właścicielem dokumentów w świecie duchów i wskazać miejsce ich przechowywania. Są to jednak relacje anegdotyczne, wielokrotnie powtarzane w literaturze poświęconej Swedenborgowi. Jego poglądy wzbudzały kontrowersje, zwłaszcza gdy zaczął podważać tradycyjne wyobrażenia o Kościele, Biblii, aniołach i życiu po śmierci. Pod koniec życia zakazano druku jego dzieł w Szwecji, a on sam znaczną część czasu spędzał w bardziej otwartych ośrodkach, przede wszystkim w Londynie i Amsterdamie. Nie założył własnego Kościoła ani za życia nie stworzył formalnej wspólnoty. Organizacje swedenborgiańskie powstały dopiero po jego śmierci, głównie w Londynie, i z czasem podzieliły się na kilka odłamów. Jego myśl oddziaływała między innymi na Williama Blake’a, Honoré de Balzaca i Czesława Miłosza. Wpłynęła także na rozwój późniejszych koncepcji spirytystycznych, w których pojawiają się stopniowanie bytów, kolejne poziomy zaświatów i możliwość zamieszkiwania innych planet przez niewidzialne istoty. Nie ma pewnych dowodów na bezpośredni wpływ mistyki islamskiej na Swedenborga. Dostrzegano podobieństwa między jego poglądami a ideami Dżalaluddina Rumiego, zwłaszcza przekonaniem, że boska łaska może sięgać również najgłębszych obszarów piekła, ale zbieżności te mogą wynikać z podobieństwa niezależnie rozwijanych koncepcji. Lepiej udokumentowane były kontakty Swedenborga z kabalistami, masonerią i innymi środowiskami ezoterycznymi. Nie potwierdzono również opowieści, jakoby pod koniec życia rozdawał cały majątek i pozostawiał otwarte drzwi domu. Wspominano natomiast o jego rzekomym ograniczaniu jedzenia, a nawet o praktykowaniu inedii, lecz także te relacje mają charakter anegdotyczny. Swedenborg zmarł po okresie choroby, w czasie którego miał utracić możliwość kontaktowania się z duchami. W jednej z opowieści przewidział własną śmierć po wymianie listów z Johnem Wesleyem, któremu miał napisać, że umrze pod koniec marca. Audycja podkreślała, że nie należy przedstawiać go jako świętego ani bezkrytycznie idealizować. Był człowiekiem religijnym, ale także uczonym, urzędnikiem i autorem oryginalnej, momentami okultystycznej wizji świata. Jego znaczenie polega nie na naukowej prawdziwości opisów planet czy zaświatów, lecz na tym, że połączył język oświeceniowej nauki z rozbudowaną wyobraźnią religijną i pomógł ukształtować nowoczesne wyobrażenia o doświadczeniach pozacielesnych, duchach, życiu po śmierci oraz mieszkańcach innych światów.
(rozwiń streszczenie)

Streszczenie zostało przygotowane przez AI w oparciu o transkrypcję odcinka. Pamiętaj, że nawet najlepsze streszczenie nie powie wszystkiego o całej audycji, szczególnie gdy jest ona długa - zachęcamy do wysłuchania całości!

Jeśli w streszczeniu bądź transkrypcji dostrzegłeś jakieś literówki bądź inne rażące błędy, będziemy wdzięczni za poinformowanie nas o tym.

Kopiowanie i umieszczanie naszych treści na łamach innych serwisów jest dozwolone na zasadach opisanych w licencji.
▼ Wyświetl transkrypcję ▼
Powiadomienia Web Push o nowościach w Radiu Paranormalium
Nie przegap żadnych nowości! Już dziś zapisz się na nasz newsletter emailowy lub włącz powiadomienia w przeglądarce, aby być na bieżąco z najnowszymi artykułami i audycjami.


Dodaj komentarz
Twój nick:
E-mail:


Powiadamiaj o odpowiedziach na mój komentarz. Do wysyłania powiadomień potrzebny jest poprawny adres e-mail (nie będzie publicznie wyświetlany).