Nie zapomnij odwiedzić strony naszych partnerów - ich lubimy, ich polecamy!

SŁUCHAJ
ZALOGUJ SIĘ
ZAMKNIJ
Radio Paranormalium - zjawiska paranormalne - strona glowna
Logowanie przy użyciu kont z Facebooka itd. dostępne jest z poziomu forum
Teoria Chaosu

Teoria Chaosu

Odcinek: Teoria Chaosu Live 2012-09-14
Rzeczy niemożliwe i rzeczy możliwe

Streszczenie odcinka

Audycja poświęcona jest granicy między tym, co obecnie uznaje się za możliwe, a tym, co wydaje się niemożliwe, choć może być zgodne z prawami fizyki i jedynie niedostępne technologicznie. Punktem wyjścia jest drugie prawo Arthura C. Clarke’a: granice możliwości można poznać dopiero wtedy, gdy próbuje się je przekroczyć. Prowadzący podkreśla, że wiele urządzeń codziennego użytku, takich jak komputery, telefony, elektryczność czy żarówki, jeszcze niedawno uchodziło za magię. Jego zdaniem współczesna fizyka pozostawia bardzo niewiele rzeczy absolutnie niemożliwych, a kolejne odkrycia często nie tyle obalają znane prawa, ile poszerzają ich zakres. Główną inspiracją audycji jest książka Michio Kaku Fizyka rzeczy niemożliwych. Fazery, pola siłowe, teleportacja i podróże w czasie, wydana w Polsce w 2009 roku. Prowadzący przypomina również wcześniejszą książkę Kaku Hiperprzestrzeń, którą uważa za ważną lekturę rozwijającą wyobraźnię naukową i pokazującą ograniczenia szkolnego, schematycznego sposobu nauczania fizyki. Michio Kaku zostaje przedstawiony jako amerykański fizyk teoretyczny, badacz teorii superstrun i popularyzator nauki, który w swojej analizie korzystał z opinii wielu wybitnych fizyków, w tym laureatów Nagrody Nobla. Podkreślona zostaje różnica między literacką fantazją science fiction a próbą naukowego zbadania, które elementy tej fantazji mogą kiedyś stać się rzeczywistością. W audycji przedstawiono klasyfikację niemożliwości zaczerpniętą z książki Kaku, rozszerzoną przez prowadzącego o dodatkową kategorię. Niemożliwości pierwszego typu to rozwiązania obecnie niedostępne technicznie, lecz zgodne ze znanymi prawami fizyki. Mogłyby zostać zrealizowane w XXI lub XXII wieku. Drugi typ obejmuje technologie znajdujące się na granicy współczesnego rozumienia świata; ich opracowanie, o ile w ogóle będzie możliwe, może potrwać tysiące albo miliony lat. Trzeci typ to rozwiązania sprzeczne z obecnie znanymi prawami nauki, uznawane za absolutnie niemożliwe. Czwarty typ, dodany przez prowadzącego, obejmuje kwestie, o których nie wiadomo nawet, czy kiedykolwiek będą możliwe do poznania lub rozstrzygnięcia. Zostają one porównane do prawd matematycznych, których prawdziwości nie zawsze można dowieść, zgodnie z twierdzeniami Kurta Gödla. Do pierwszego typu zaliczone zostają między innymi pola siłowe. W kontekście znanym z „Gwiezdnych wojen” czy „Star Treka” miałyby one chronić statki i pojazdy przed pociskami, promieniowaniem lub mikrometeorytami. Prowadzący wspomina o pracach nad systemami ochrony aktywnej, które w małej skali miały przechwytywać pociski przeciwpancerne, oraz o możliwości tworzenia osłon wykorzystujących plazmę lub pola elektromagnetyczne. Zwraca uwagę, że w podróżach kosmicznych sama metalowa konstrukcja statku nie wystarczy do ochrony przed promieniowaniem kosmicznym i drobnymi obiektami poruszającymi się z ogromną prędkością. Takie osłony byłyby konieczne podczas dalszych wypraw, między innymi na Marsa. Podobnie omawiana jest niewidzialność. Jej uproszczone formy, wykorzystujące kamery i elastyczne wyświetlacze pokazujące obraz znajdujący się za obserwowanym obiektem, są już technicznie możliwe, choć niedoskonałe. Pełna niewidzialność wymagałaby takiego zakrzywienia lub załamania światła, aby promienie omijały obiekt i trafiały do obserwatora tak, jak gdyby niczego nie zasłaniały. W tym kontekście wspomniane zostają metamateriały i ujemny współczynnik załamania światła. Rozmówcy wskazują jednak, że medialne demonstracje „peleryn niewidzialności” często są tylko efektownymi wyświetlaczami lub kamuflażem, a nie rzeczywistym znikaniem obiektu. Kolejne przykłady pierwszego typu to fazery i bardzo silne lasery. Same lasery istnieją, lecz ich największym ograniczeniem pozostają rozmiary oraz zapotrzebowanie na energię. Najpotężniejsze urządzenia, zdolne niszczyć cele opancerzone, wymagają instalacji o rozmiarach znacznie większych niż broń ręczna. „Gwiazda Śmierci”, rozumiana jako konstrukcja zdolna zniszczyć planetę, zostaje przesunięta do drugiego typu, ponieważ jej działanie wymagałoby niewyobrażalnych ilości energii i cywilizacji dysponującej możliwościami znacznie wykraczającymi poza obecne technologie. Jako naturalny odpowiednik takiej skali energii podano wybuchy ekstremalnie energetycznych gwiazd, które w odpowiednich warunkach mogłyby zniszczyć życie na planecie. Teleportacja zostaje przedstawiona jako zjawisko częściowo już zrealizowane, ale ograniczone do pojedynczych cząstek, atomów lub niewielkich układów. Teleportowanie większych obiektów, a szczególnie ludzi, wiązałoby się z problemami technicznymi, fizycznymi i filozoficznymi. Pojawia się pytanie, czy teleportacja oznaczałaby zniszczenie oryginału i odtworzenie kopii, czy też powstanie dwóch identycznych osób. Audycja podkreśla, że teleportacja kwantowa nie jest przenoszeniem materii w potocznym sensie, lecz odtworzeniem stanu układu w innym miejscu. Mimo to sam fakt teleportowania stanów cząstek pokazuje, że pewne elementy dawnych opowieści science fiction znalazły częściowe potwierdzenie w fizyce. Do dyskusji włączone zostają także drukarki 3D. Wskazuje się, że technologia ta już pozwala wytwarzać przedmioty z plastiku, metalu, betonu, a nawet materiałów biologicznych. Rozmówcy rozważają perspektywę drukowania organów z komórek macierzystych, wspominając o eksperymentalnym tworzeniu niewielkich struktur przypominających wątrobę. Drukowanie gotowych posiłków lub dowolnych przedmiotów na poziomie atomowym zostaje uznane za znacznie odleglejszą perspektywę, jednak sama idea automatycznego wytwarzania dóbr może w przyszłości zmienić gospodarkę i ograniczyć znaczenie tradycyjnej produkcji. W tym kontekście przywołany zostaje Stanisław Lem, który w swoich powieściach prowadził myślowe eksperymenty: doprowadzał rozwój technologii do skrajnych konsekwencji i analizował jej wpływ na społeczeństwo. Zauważono, że literatura science fiction bywa dla naukowców źródłem pomysłów dotyczących kierunków badań. Wśród technologii pierwszego typu wymieniono również roboty, sztuczną inteligencję, podróże międzygwiezdne, antymaterię oraz możliwość istnienia cywilizacji pozaziemskich. Roboty są już rzeczywistością, natomiast niejasny pozostaje poziom ich przyszłej autonomii i inteligencji. Antymateria jest znana i wytwarzana w laboratoriach, choć w bardzo małych ilościach; jej kontakt ze zwykłą materią prowadzi do anihilacji i uwolnienia dużej energii. Hipoteza wszechświatów zbudowanych z antymaterii zostaje przedstawiona jako spekulatywna. Prowadzący wspomina także możliwość, że niektóre niezwykłe zdarzenia, takie jak katastrofa tunguska, mogły mieć związek z antymaterią, ale wyraźnie zaznacza, że brak na to dowodów. Michio Kaku ma zaliczać do pierwszego typu także UFO i istoty pozaziemskie, rozumiane jako zjawiska, których istnienie nie narusza znanych praw fizyki. W audycji rozważane są różne wyjaśnienia obserwacji UFO: od obecności obcych organizmów po zdalnie sterowane sondy lub bioroboty. Problem gwałtownych zmian kierunku i ogromnych przyspieszeń zostaje powiązany z hipotetycznym zmniejszeniem sił bezwładności. Prowadzący podkreśla, że samo istnienie życia poza Ziemią uważa za bardzo prawdopodobne, ale kwestia obecności obcych na naszej planecie pozostaje nierozstrzygnięta. Rozważania te przechodzą w krytykę programu SETI, który poszukuje sygnałów głównie w wybranych zakresach fal radiowych. Zdaniem rozmówców bardziej zaawansowane cywilizacje mogłyby używać innych, nieznanych nam metod komunikacji, w tym hipotetycznych sygnałów nadświetlnych. Brak odebranego sygnału nie stanowi więc dowodu na brak pozaziemskich cywilizacji. Drugi typ niemożliwości obejmuje przede wszystkim przekraczanie prędkości światła, tachiony, kontrolowanie czasoprzestrzeni, tunele czasoprzestrzenne i podróże w czasie. Tachiony zostają opisane jako hipotetyczne cząstki poruszające się szybciej niż światło. Nie wiadomo, czy mogłyby istnieć, ale teoretycznie można rozważać wykorzystanie ich do przesyłania informacji. Inną możliwością byłoby zakrzywienie czasoprzestrzeni i utworzenie tunelu, czyli tak zwanej wormhole lub mostu Einsteina-Rosena, który łączyłby odległe obszary wszechświata. Takie rozwiązania są zgodne z niektórymi równaniami, lecz ich praktyczne zrealizowanie wymagałoby technologii i energii całkowicie niedostępnych współczesnej cywilizacji. Podróże w czasie zostają omówione w dwóch znaczeniach. Podróż w przyszłość jest konsekwencją relatywistycznej dylatacji czasu i została uznana za fizycznie możliwą. Obiekt poruszający się z prędkością bliską prędkości światła starzałby się wolniej niż osoby pozostające na Ziemi. Podróż w przeszłość prowadzi natomiast do znanych paradoksów, takich jak paradoks dziadka, lecz według prowadzącego żadne znane prawo fizyki nie wyklucza jej w sposób absolutny. Stephen Hawking próbował znaleźć argumenty przeciwko podróżom w czasie, jednak nie zdołał wykazać ich całkowitej niemożliwości. W tej samej kategorii umieszczono równoległe wszechświaty, czyli alternatywne wersje rzeczywistości, których popularnonaukowe wyobrażenie przybliżono za pomocą serialu „Sliders”. Do trzeciego typu, czyli rozwiązań sprzecznych z obecnym stanem wiedzy, zaliczono perpetuum mobile oraz dosłownie rozumianą prekognicję. Perpetuum mobile miałoby wytwarzać więcej energii, niż pobiera, a więc naruszać zasadę zachowania energii. Prowadzący odróżnia jednak taką maszynę od urządzeń, które mogłyby w przyszłości pozyskiwać energię z dotąd słabo poznanych źródeł, na przykład energii próżni, ciemnej energii lub innych pól. Wspomina także o zimnej fuzji, traktowanej jako hipotetyczny proces syntezy jądrowej zachodzący w niższych temperaturach niż we wnętrzu gwiazd. Jej status zostaje przedstawiony jako nierozstrzygnięty, a nie jako dowiedzione perpetuum mobile. Prekognicja, rozumiana jako dosłowne widzenie przyszłości, zostaje uznana za niemożliwą w świetle współczesnej nauki. Prowadzący dopuszcza jednak bardziej przyziemne wyjaśnienie niektórych przeczuć: mózg może nieświadomie analizować dużą liczbę danych, dostrzegać prawidłowości i formułować najbardziej prawdopodobny scenariusz. Własności przypisywane jasnowidzom mogłyby więc wynikać z nieuświadomionych obliczeń, intuicji albo – w spekulatywnym ujęciu – z oddziaływania hipotetycznych pól morfogenetycznych opisywanych przez Ruperta Sheldrake’a. Nie jest to jednak przedstawione jako potwierdzona teoria. Czwarty typ obejmuje obszary całkowicie niepoznane: istnienie Boga i bogów, duchów, aniołów, demonów, nieba, piekła i czyśćca, a także stan wszechświata przed Wielkim Wybuchem i w czasie krótszym niż czas Plancka. W tych sprawach nie da się obecnie ani udowodnić, że są możliwe, ani wykazać, że są niemożliwe. Prowadzący zachowuje większą ostrożność wobec rzekomych dowodów na istnienie duchów, wskazując, że poruszająca się zasłona, otwierające się drzwi czy niewyraźna postać na fotografii nie stanowią jednoznacznego potwierdzenia zjawisk nadprzyrodzonych. Nieśmiertelność zostaje natomiast uznana raczej za problem techniczny niż metafizyczny: rozwój medycyny, sztucznych organów i elementów cybernetycznych mógłby znacząco wydłużyć ludzkie życie. W końcowej części omówiono technologie pominięte przez Kaku. Najwięcej miejsca poświęcono bezprzewodowemu przesyłaniu energii, kojarzonemu z Nikolem Teslą. Krótkodystansowe ładowanie indukcyjne już działa, czego przykładem jest elektryczna szczoteczka do zębów. Rozważana jest także możliwość przesyłania energii na większe odległości z wykorzystaniem fal elektromagnetycznych, rezonansu oraz jonosfery. Przywołano eksperymenty Tesli, jego wieżę i ideę pobudzania jonosfery do drgań o określonej częstotliwości. Zaznaczono, że takie rozwiązania wiązałyby się z dużymi stratami i poważnymi zagrożeniami przy pracy z wysokim napięciem. Pomysł skupiania energii przesyłanej bezprzewodowo w jednym miejscu został określony jako hipotetyczny „promień śmierci”, a nie jako potwierdzona technologia. Prowadzący wspomina również doświadczenia i twierdzenia Lucjana Łągiewki dotyczące zmniejszania siły bezwładności. Większość fizyków interpretuje jego urządzenia jako rodzaj nietypowego zderzaka, jednak w audycji sugeruje się, że zjawisko może wymagać dalszych badań. Gdyby możliwe było ograniczanie bezwładności, ułatwiłoby to gwałtowne przyspieszanie, hamowanie i zmianę kierunku statków kosmicznych, a także stanowiłoby potencjalne wyjaśnienie niezwykłych manewrów przypisywanych UFO. Są to jednak spekulacje, którym nie towarzyszy przedstawienie rozstrzygających dowodów. Całość prowadzi do wniosku, że rozwój nauki wymaga badania także pomysłów uznawanych za dziwne lub przedwczesne, ale bez utożsamiania hipotez z faktami. Najbliższe przyszłości są technologie zgodne ze znaną fizyką, takie jak drukowanie organów, zaawansowane roboty, nowe napędy, osłony kosmiczne czy bezprzewodowe przesyłanie energii. Dalsze perspektywy obejmują teleportację większych obiektów, kontrolę grawitacji, podróże międzygwiezdne i czasowe, a najbardziej niepewne pozostają zjawiska paranormalne oraz pytania o naturę świadomości i wszechświata. Według końcowej refleksji XXI wiek może przynieść technologie tak niezwykłe, że dla ludzi z wcześniejszych epok wyglądałyby jak magia.
(rozwiń streszczenie)

Streszczenie zostało przygotowane przez AI w oparciu o transkrypcję odcinka. Pamiętaj, że nawet najlepsze streszczenie nie powie wszystkiego o całej audycji, szczególnie gdy jest ona długa - zachęcamy do wysłuchania całości!

Jeśli w streszczeniu bądź transkrypcji dostrzegłeś jakieś literówki bądź inne rażące błędy, będziemy wdzięczni za poinformowanie nas o tym.

Kopiowanie i umieszczanie naszych treści na łamach innych serwisów jest dozwolone na zasadach opisanych w licencji.
▼ Wyświetl transkrypcję ▼
Powiadomienia Web Push o nowościach w Radiu Paranormalium
Nie przegap żadnych nowości! Już dziś zapisz się na nasz newsletter emailowy lub włącz powiadomienia w przeglądarce, aby być na bieżąco z najnowszymi artykułami i audycjami.


Dodaj komentarz
Twój nick:
E-mail:


Powiadamiaj o odpowiedziach na mój komentarz. Do wysyłania powiadomień potrzebny jest poprawny adres e-mail (nie będzie publicznie wyświetlany).