Nie zapomnij odwiedzić strony naszych partnerów - ich lubimy, ich polecamy!

SŁUCHAJ
ZALOGUJ SIĘ
ZAMKNIJ
Radio Paranormalium - zjawiska paranormalne - strona glowna
Logowanie przy użyciu kont z Facebooka itd. dostępne jest z poziomu forum
Hiperprzestrzeń

Hiperprzestrzeń

Odcinek: 12 kwietnia 2014
Odcinek dla tych wszystkich, którzy szykują się na wakacje! Jeśli szykujecie się, aby uderzyć na Maltę, do Turcji, na Majorkę czy w inne egzotyczne miejsce, jeśli macie jakiekolwiek plany związane z wycieczkami w te miejsca, to Mapet dzisiaj opowie o tym, tamtym i o siamtym, a co... bo może się okazać, że będziecie mieli co zwiedzać w tych miejscach

Streszczenie odcinka

Audycja koncentruje się na Göbekli Tepe, neolitycznym stanowisku archeologicznym w południowo-wschodniej Turcji, w pobliżu Şanlıurfy, dawnej Edessy i Urfy. Miejsce to przedstawiono jako jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych ostatnich dekad, ponieważ jego konstrukcje są znacznie starsze od egipskich piramid, Stonehenge i większości znanych ośrodków cywilizacyjnych. Według przywoływanych datowań najstarsze warstwy mogą mieć około 12–13 tysięcy lat, a część struktur powstała około 10–9 tysięcy lat p.n.e. Punktem wyjścia jest krytyka tradycyjnego schematu rozwoju cywilizacji. W uproszczonym modelu najpierw mieli istnieć łowcy-zbieracze, następnie ludzie mieli udomowić zwierzęta i rozpocząć uprawę roślin, a dopiero później tworzyć osady, miasta, świątynie i złożone struktury społeczne. Göbekli Tepe podważa tę kolejność, ponieważ monumentalne budowle powstały w okresie, gdy mieszkańcy regionu nadal żyli głównie z polowania i zbieractwa. W pobliżu stanowiska nie znaleziono przekonujących śladów stałego osadnictwa, rolnictwa ani hodowli zwierząt, które mogłyby wyjaśnić powstanie tak rozległego kompleksu. Stanowisko zostało po raz pierwszy odnotowane podczas badań archeologicznych w 1963 roku, jednak jego znaczenie rozpoznano dopiero po rozpoczęciu prac prowadzonych przez niemieckiego archeologa Klausa Schmidta w latach dziewięćdziesiątych. W toku wykopalisk odsłonięto kamienne kręgi złożone z potężnych monolitów w kształcie litery T. Niektóre z nich mają około pięciu–siedmiu metrów wysokości i ważą kilkanaście ton. W centralnych częściach kręgów ustawiano największe kamienie, a całość otaczały mniejsze elementy i kamienne mury. Poszczególne konstrukcje mają od kilku do około piętnastu metrów średnicy. Göbekli Tepe nie jest pojedynczym kręgiem, lecz rozległym kompleksem wielu struktur. Badania geofizyczne wskazywały na istnienie co najmniej kilkudziesięciu podobnych obiektów ukrytych pod ziemią. W czasie audycji podkreślano, że odkopano zaledwie niewielką część stanowiska, szacowaną na około pięć procent. Cały przebadany obszar ma obejmować około dziewięciu tysięcy metrów kwadratowych. Poszczególne warstwy budowano w różnych okresach, a wcześniejsze kręgi były zasypywane ziemią i gruzem, po czym na wyrównanej powierzchni wznoszono kolejne, zazwyczaj mniejsze konstrukcje. Niektóre starsze monolity celowo przewracano przed zasypaniem. Szczególne znaczenie mają zdobienia kamieni. Na monolitach wyryto liczne wizerunki zwierząt, między innymi węży, skorpionów, ptaków, żab, hien, leopardów lub gepardów, dzików i innych gatunków. Część przedstawianych zwierząt nie występuje dziś w tym regionie. Niektóre kamienie przypominają antropomorficzne postacie: mają zarys ludzkiego ciała, ręce i dłonie, ale pozbawiono je wyraźnych ludzkich głów albo zastąpiono je głowami zwierząt. Wspomniano również o tak zwanym kamieniu z uszami, na którym odkryto duże rzeźbione uszy, oraz o kamieniach przypominających portale, framugi drzwi lub okien. Ich funkcja pozostaje nieznana. W wykopaliskach znaleziono przede wszystkim kości dzikich zwierząt, takich jak gazele, dzikie jelenie, owce i dziki, a także pozostałości dziko rosnących odmian pszenicy. Układ kości, obejmujący między innymi fragmenty udek i żeber, może wskazywać na spożywanie mięsa podczas zgromadzeń, choć nie wyklucza się również rytualnego charakteru części znalezisk. Nie znaleziono natomiast typowych śladów hodowli, uprawy, ceramiki, metalu ani rozwiniętej infrastruktury mieszkalnej. W niektórych warstwach odkryto ludzkie szkielety pozbawione głów. Zjawisko to zestawiono z praktykami znanymi z innych kultur, w których czaszki przodków przechowywano osobno lub wykorzystywano w obrzędach. Nie ma pewności, jaką funkcję pełniły kręgi. Jedna z głównych hipotez traktuje je jako centrum rytualne lub religijne, choć nie wszystkie warstwy pasują do obrazu cmentarza czy świątyni. Znaleziska sugerują, że w różnych okresach odbywały się tam uczty i zgromadzenia, a niektóre miejsca mogły mieć charakter obrzędowy. Nie wiadomo jednak, czy obiekty były używane przez stałą społeczność, czy przez grupy przybywające z odległych terenów. Nie ustalono również, w jaki sposób ludzie epoki kamienia wydobywali, obrabiali i transportowali monolity, zwłaszcza że najbliższe źródła wody znajdowały się kilka kilometrów od wzgórza. Sam sposób obróbki wskazuje na wykorzystanie prostych narzędzi, ale nie rozwiązuje problemu transportu kamieni o masie dochodzącej do kilkunastu ton. Ważnym wątkiem jest Şanlıurfa, położona kilkanaście kilometrów od Göbekli Tepe. Miasto ma szczególne znaczenie dla kilku tradycji religijnych. W audycji przywołano przekazy łączące je z Abrahamem oraz z Ur, miastem znanym z tradycji sumeryjskich. Omówiono też legendę o władcy Edessy, który miał zwrócić się do Jezusa z prośbą o uzdrowienie. Według tej opowieści Jezus przesłał mu swój wizerunek odbity na tkaninie, znany jako mandylion. Historia ta miała wpłynąć na tradycję ikon i przedstawień religijnych. Podkreślono, że religijne znaczenie Urfy jest znacznie młodsze od samego neolitycznego osadnictwa w regionie, a miasto zostało zbudowane na wcześniejszych warstwach kulturowych. Odkrycia w Göbekli Tepe zmieniły również interpretację innych znalezisk z obszaru około dwustu kilometrów od stanowiska. Figurki i rzeźby, wcześniej uznawane za pozostałości nieokreślonej, późniejszej lub przejściowej kultury, zaczęto porównywać z przedstawieniami z Göbekli Tepe. Podobieństwa stylistyczne mogą wskazywać na istnienie szerszego kręgu kulturowego, którego ślady zachowały się w wielu miejscach południowo-wschodniej Anatolii i na Bliskim Wschodzie. Wspomniano także o figurkach o czarnych oczach, znajdujących się między innymi w muzeach, oraz o podobieństwach do znalezisk z Palestyny. Są to jednak porównania i hipotezy, a nie rozstrzygnięte dowody wspólnego pochodzenia. W dalszej części audycji rozważano możliwość, że kręgi były związane z obserwacjami nieba. Niektóre monolity mogą być zorientowane względem określonych kierunków i konstelacji, między innymi Oriona, Plejad oraz Byka. Zwolennicy tej interpretacji próbują odtworzyć wygląd nieba sprzed kilkunastu tysięcy lat za pomocą programów komputerowych i dopasować układ gwiazd do ustawienia kamieni. Pojawiło się również porównanie symboliki byka z późniejszą kulturą minojską, dla której głowa byka była ważnym motywem. Podobne megalityczne konstrukcje i portalowe układy kamieni wskazywano na Malcie, Majorce, Maderze i w innych częściach Europy. Prowadzący sugerował, że może to świadczyć o istnieniu rozległej, wspólnej tradycji budowlanej, ale zaznaczał, że wykopaliska są zbyt niepełne, by formułować pewne wnioski. W audycji przedstawiono także bardziej spekulacyjne interpretacje. Jedna z nich zakłada, że Göbekli Tepe mogło być rodzajem zakodowanego archiwum lub „muzeum” stworzonego przez ludzi, którzy przetrwali wielką katastrofę, na przykład potop. Powtarzające się zasypywanie starszych kręgów miałoby służyć ich zabezpieczeniu przed zniszczeniem. W tym kontekście przywołano rozpowszechnione na świecie opowieści o wielkiej powodzi, legendę o Arce Noego oraz tradycje łączące najstarsze miasta z miejscami, które jako pierwsze wyłoniły się po opadnięciu wód. Nie przedstawiono jednak archeologicznych dowodów potwierdzających globalny potop ani bezpośredniego związku Göbekli Tepe z konkretną tradycją religijną. Prowadzący odrzucał część popularnych teorii o udziale kosmitów w budowie stanowiska, wskazując, że ślady obróbki kamienia sugerują pracę ludzkich rąk. Jednocześnie rozważał możliwość, że rzeźby zawierają informacje o wydarzeniach lub wiedzy, której współcześni badacze nie potrafią odczytać. Zwracał uwagę na brak pisma, ceramiki i metalu oraz na niejasny charakter przedstawień zwierzęcych i antropomorficznych. Porównywał je do totemów, które w innych kulturach przedstawiają historię rodu lub klanu. Wspomniał również o niepewnych podobieństwach do znaków z Wyspy Wielkanocnej, choć nie ma podstaw, by uznawać je za dowód bezpośredniego związku. Końcowe rozważania dotyczą możliwych konsekwencji odkrycia dla obrazu początków cywilizacji. Göbekli Tepe pokazuje, że społeczności łowiecko-zbierackie potrafiły organizować wielkie przedsięwzięcia, planować monumentalne budowle, obrabiać kamień i utrzymywać rozbudowane praktyki rytualne, zanim pojawiły się miasta, rolnictwo i ceramika. Nie oznacza to jednak automatycznie istnienia zaginionej zaawansowanej cywilizacji ani dowodu na katastrofę, migrację z Atlantydy czy pozaziemskie kontakty. Stanowisko pozostaje przede wszystkim świadectwem nieznanej dotąd skali możliwości ludzi żyjących u schyłku epoki lodowcowej. Dalsze wykopaliska mogą wyjaśnić funkcję kręgów, przyczyny ich zasypywania, zasięg kultury oraz związki Göbekli Tepe z innymi neolitycznymi ośrodkami w Europie i Azji.
(rozwiń streszczenie)

Streszczenie zostało przygotowane przez AI w oparciu o transkrypcję odcinka. Pamiętaj, że nawet najlepsze streszczenie nie powie wszystkiego o całej audycji, szczególnie gdy jest ona długa - zachęcamy do wysłuchania całości!

Jeśli w streszczeniu bądź transkrypcji dostrzegłeś jakieś literówki bądź inne rażące błędy, będziemy wdzięczni za poinformowanie nas o tym.

Kopiowanie i umieszczanie naszych treści na łamach innych serwisów jest dozwolone na zasadach opisanych w licencji.
▼ Wyświetl transkrypcję ▼
Powiadomienia Web Push o nowościach w Radiu Paranormalium
Nie przegap żadnych nowości! Już dziś zapisz się na nasz newsletter emailowy lub włącz powiadomienia w przeglądarce, aby być na bieżąco z najnowszymi artykułami i audycjami.


Dodaj komentarz
Twój nick:
E-mail:


Powiadamiaj o odpowiedziach na mój komentarz. Do wysyłania powiadomień potrzebny jest poprawny adres e-mail (nie będzie publicznie wyświetlany).