Nie zapomnij odwiedzić strony naszych partnerów - ich lubimy, ich polecamy!

SŁUCHAJ
ZALOGUJ SIĘ
ZAMKNIJ
Radio Paranormalium - zjawiska paranormalne - strona glowna
Logowanie przy użyciu kont z Facebooka itd. dostępne jest z poziomu forum
Teoria Chaosu

Teoria Chaosu

Odcinek: Teoria Chaosu Live 2012-05-18
Banki i korporacje

Streszczenie odcinka

Audycja poświęcona jest związkom między bankami, korporacjami i zadłużeniem państw. Punktem wyjścia staje się cytat przypisywany Johnowi Adamsowi: „Są dwa sposoby na podbicie i zniewolenie narodu: miecz lub dług”. Prowadzący odnosi tę myśl do sytuacji gospodarczej w 2012 roku: kryzysu strefy euro, problemów Grecji, napięć w Europie i rosnącego zadłużenia Polski. Jego zdaniem współczesna dominacja odbywa się przede wszystkim za pomocą kredytu, zależności finansowej i kontroli nad strategicznymi sektorami gospodarki, a nie poprzez bezpośrednią przemoc militarną. Jedną z najważniejszych omawianych książek są „Wyznania ekonomicznego hitmana” Johna Perkinsa. Prowadzący przedstawia opisany tam mechanizm jako sposób podporządkowywania państw bogatych w surowce. Według tej relacji najpierw państwu oferuje się ogromne pożyczki, często za pośrednictwem Banku Światowego lub Międzynarodowego Funduszu Walutowego, a pieniądze trafiają głównie do zagranicznych korporacji realizujących wielkie projekty infrastrukturalne. Społeczeństwo pozostaje z długiem, którego nie jest w stanie spłacić, co pozwala wierzycielom żądać dostępu do surowców, prywatyzacji przedsiębiorstw i usług publicznych, udostępnienia baz wojskowych, poparcia politycznego oraz podporządkowania polityki gospodarczej. Prowadzący zaznacza, że książka miała być świadectwem człowieka pracującego wcześniej wewnątrz tego systemu, choć sam przyznaje, że nie zweryfikował wszystkich jej tez. W tym kontekście omawiana jest prywatyzacja polskiej infrastruktury: wodociągów, elektrowni, elektrociepłowni, telekomunikacji oraz złóż gazu łupkowego. Prowadzący i jeden z rozmówców krytykują sprzedaż infrastruktury wybudowanej wcześniej z pieniędzy podatników. Zwracają uwagę, że w przypadku wodociągów czy sieci energetycznych konkurencja jest ograniczona z przyczyn technicznych, dlatego prywatny właściciel może faktycznie uzyskać monopol i podnosić ceny. Prowadzący przeciwstawia takiemu rozwiązaniu zarządzanie przez miasto, które – jego zdaniem – podlega większej kontroli mieszkańców niż międzynarodowa korporacja. Rozmówcy wskazują również, że lokalny polityk może zostać odwołany przez wyborców, natomiast klienci prywatnej firmy mają niewielki wpływ na decyzje jej zarządu. W audycji przedstawiany jest model działania „ekonomicznych hitmanów” złożony z kolejnych etapów: zadłużenia kraju, zaoferowania następnych kredytów na spłatę wcześniejszych zobowiązań, korupcji polityków, destabilizacji państwa, a w ostateczności interwencji służb specjalnych lub wojska. Prowadzący odnosi ten schemat do wydarzeń w Iraku, Gwatemali, Iranie i innych państwach, twierdząc, że interesy surowcowe i korporacyjne miały wpływać na decyzje polityczne oraz wojskowe. W przypadku Polski przywołuje koszty obsługi długu publicznego i ostrzega, że rosnące odsetki mogą w przyszłości pochłaniać coraz większą część budżetu. Jako możliwy punkt odniesienia wskazuje Islandię, która po kryzysie finansowym miała ograniczyć odpowiedzialność państwa za prywatne długi i podjąć próbę odrzucenia części narzuconych zobowiązań. Drugą ważną książką jest „Korporacja” Joela Bakana, przedstawiana jako analiza psychologiczna i prawna wielkich przedsiębiorstw. Prowadzący porównuje strukturę korporacji do systemów autorytarnych i totalitarnych: decyzje zapadają hierarchicznie, pracownicy mają niewielki wpływ na sposób zarządzania, a nadrzędnym celem pozostaje wzrost zysku i wartości dla właścicieli. Korporacja, podobnie jak państwo, ma własne reguły, aparat kontroli i rozbudowaną hierarchię, lecz nie podlega takiej samej demokratycznej odpowiedzialności. Rozmówcy zauważają, że sytuacja mogłaby wyglądać inaczej, gdyby pracownicy byli współwłaścicielami przedsiębiorstw i mieli realny wpływ na ich funkcjonowanie. Przywołana zostaje także książka „Poddani Microsoftu” Douglasa Couplanda jako przykład literackiego opisu presji i mechanizmów pracy w wielkich firmach technologicznych. Znaczna część audycji dotyczy koncentracji rynku konsumenckiego. Prowadzący zachęca słuchaczy, by sprawdzali, do jakich grup kapitałowych należą marki widoczne w supermarketach. Wymienia między innymi Nestlé, Kraft, Coca-Colę, PepsiCo, Kellogg’s, Mars, Unilever, Johnson & Johnson oraz Procter & Gamble. Wskazuje, że popularne marki, które sprawiają wrażenie konkurencyjnych lub lokalnych, często należą do tych samych właścicieli. Jako przykłady podaje Cadbury i Kraft, produkty Wedla, Winiary, Jutrzenki, Gerbera, Knorra, Milki, KitKata, Nescafé, Gillette’a, Brauna i wiele innych. Podobny mechanizm ma dotyczyć sklepów Media Markt i Saturn, przedstawianych jako konkurenci, choć należących do jednej grupy. Zdaniem prowadzącego pozorna różnorodność marek ogranicza świadomość konsumentów i utrudnia ocenę rzeczywistego poziomu konkurencji. Podobne procesy mają zachodzić w przemyśle farmaceutycznym, medialnym i rozrywkowym. Prowadzący twierdzi, że wiele dawnych polskich zakładów farmaceutycznych zostało przejętych przez zagraniczne koncerny, a polskie marki zachowały się często głównie w nazwie. W sektorze medialnym wymienia Universal, Time Warner, Sony Music i EMI, wskazując na ich wpływ na produkcję i dystrybucję kultury. Krytykuje system praw własności intelektualnej, który pozwala korporacjom kontrolować utwory i archiwa przez dziesięciolecia. Według niego koncentracja rynku sprawia, że odbiorcy otrzymują przede wszystkim treści promowane przez właścicieli dużych platform, natomiast starsze lub bardziej ambitne dzieła są mniej dostępne. Wątek ten prowadzi do ogólniejszej tezy, że przejmowanie kolejnych sektorów – od żywności i chemii po kulturę, rolnictwo i wodę – zwiększa zależność społeczeństw od niewielkiej liczby podmiotów. Rozmówcy dyskutują również o gazie łupkowym i technologii szczelinowania hydraulicznego. Jeden z uczestników z USA relacjonuje informacje o możliwych skutkach ubocznych wydobycia w Teksasie i innych stanach, między innymi o problemach zdrowotnych obserwowanych w pobliżu miejsc eksploatacji. Z drugiej strony podkreśla gospodarczy potencjał złóż i możliwość uniezależnienia się od importu surowców. Prowadzący odpowiada, że w Polsce, ze względu na większą gęstość zaludnienia i ograniczone zasoby przyrodnicze, ryzyko skażenia środowiska byłoby poważniejsze niż w Stanach Zjednoczonych czy Kanadzie. Krytykuje również szybkie przyznawanie praw do złóż zagranicznym koncernom i postuluje, aby państwo zachowało kontrolę nad surowcami oraz pobierało adekwatne opłaty za ich wydobycie. W dalszej części omawiana jest przyszłość euro, dolara i alternatywnych walut. Jeden z rozmówców przewiduje, że upadek euro mógłby znacznie wzmocnić dolara, ponieważ pozostałby on główną walutą międzynarodową. Prowadzący odpowiada, że państwa mogłyby powrócić do własnych walut albo tworzyć niezależne systemy wymiany. Spór dotyczy także skutków globalizacji: rozmówca ze Stanów wskazuje na zależność świata od wyspecjalizowanych regionów, na przykład amerykańskiej produkcji leków i chińskiej produkcji odzieży, natomiast prowadzący uważa, że w razie załamania obecnego systemu szybko powstałyby lokalne alternatywy. Wspólnym tematem jest obawa przed inflacją, drukowaniem pieniądza i spadkiem realnej wartości oszczędności. Przywołane zostają również konsekwencje kryzysu z 2008 roku oraz film i książka „Too Big to Fail”, opisujące ratowanie wielkich banków publicznymi pieniędzmi. Najbardziej rozbudowana część audycji dotyczy struktury własności największych instytucji finansowych. Prowadzący wymienia między innymi Barclays, Capital Group, Fidelity, AXA, State Street Corporation, JPMorgan Chase, Legal & General, Vanguard Group, UBS, Merrill Lynch, Wellington Management i Deutsche Bank. Następnie wskazuje grupę instytucji, które jego zdaniem mają szczególnie rozległe udziały w innych przedsiębiorstwach: Bank of America, JPMorgan Chase, Citigroup, Wells Fargo, Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of New York Mellon, State Street Corporation i BlackRock. Kluczowe znaczenie przypisuje tak zwanej „Wielkiej Czwórce”: State Street Corporation, Vanguard Group, BlackRock oraz Fidelity/FMR. Według przedstawianych w audycji danych podmioty te zarządzają aktywami liczonymi w bilionach dolarów i posiadają udziały w bankach, przedsiębiorstwach technologicznych, koncernach przemysłowych, firmach spożywczych, sieciach handlowych oraz mediach. Prowadzący objaśnia mechanizm wzajemnego posiadania udziałów. Jeżeli kilka korporacji posiada nawzajem części swoich akcji, formalny właściciel całej struktury staje się trudny do wskazania, a wpływ może być rozproszony między fundusze, banki i spółki zależne. Jako przykłady wymienia udziały w Coca-Coli, Boeing, General Electric, General Motors, IBM, Intelu, Microsoft, McDonald’s, Pfizerze, Procter & Gamble, Walmart, Time Warner, Disneyu, Viacomie i NBC Universal. Zastrzega przy tym, że nie chodzi o małe, rozpoznawalne marki, lecz o fundusze i instytucje znajdujące się nad nimi w strukturze kapitałowej. Rozmówcy określają ten system mianem „old money” i zwracają uwagę, że przeciętny konsument nie zna nazw podmiotów, które mogą mieć większy majątek niż całe państwa. Wątek zadłużenia Polski zostaje rozwinięty przez rozmówcę zajmującego się rynkiem długu. Wspomina on o różnicy między oficjalnym długiem publicznym a zobowiązaniami ukrytymi, a także o Klubie Paryskim i Klubie Londyńskim. Klub Londyński zostaje opisany jako zrzeszenie około pięciuset banków będących wierzycielami państw, jednak rozmówca podkreśla, że publicznie dostępnych informacji o jego członkach i rzeczywistym wpływie jest niewiele. Rozmowa przechodzi w spór o możliwość anulowania długu. Prowadzący uważa, że państwa mogłyby odmówić spłaty odsetek lub zreorganizować cały system pieniężny, ponieważ pieniądz jest umową społeczną i służy przede wszystkim wymianie. Rozmówca ostrzega, że powszechne anulowanie zobowiązań mogłoby doprowadzić do załamania bankowości, utraty wiarygodności kredytowej i hiperinflacji. Obaj różnią się także oceną tego, czy po upadku obecnego systemu spontanicznie powstałyby lokalne waluty i nowe formy gospodarki. Prowadzący przedstawia następnie piramidę wpływów finansowych, inspirowaną między innymi filmem „Thrive” Fostera Gamble’a. Na najniższym poziomie umieszcza zwykłych pracowników i konsumentów, następnie rządy i unie polityczne, międzynarodowe korporacje, banki prywatne, banki centralne z Rezerwą Federalną USA, ponadnarodowe instytucje finansowe, takie jak Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy, a wyżej Bank Rozrachunków Międzynarodowych w Bazylei. Ten ostatni zostaje przedstawiony jako instytucja koordynująca działalność banków centralnych, w której udziały mają banki centralne wielu państw, w tym Narodowy Bank Polski. Na szczycie piramidy prowadzący umieszcza nieformalną elitę finansową, której przypisuje wpływ na banki, korporacje, politykę państw i kierunki emisji pieniądza. W tych rozważaniach pojawiają się nazwiska Rockefellerów, Rothschildów, Morganów, Warburgów, Gatesów i innych wpływowych rodzin. Prowadzący twierdzi, że za formalnymi strukturami korporacyjnymi stoją konkretne osoby i nieformalne sieci spotykające się między innymi w Grupie Bilderberg, Council on Foreign Relations, Komisji Trójstronnej, Komitecie 300 oraz organizacjach masońskich i iluminackich. Sugestie dotyczące tajnych porozumień, planów depopulacji, operacji fałszywej flagi, kontroli poprzez szczepionki, chipy RFID czy rzekomych reptilian są przedstawiane jako elementy teorii spiskowych, bez przedstawienia weryfikowalnych dowodów. Jeden z rozmówców podkreśla, że takie twierdzenia mogą ośmieszać bardziej udokumentowaną krytykę banków, korporacji i koncentracji własności. W audycji pojawia się także spór o Billa Gatesa i Warrena Buffetta. Jeden z uczestników broni ich jako ludzi angażujących się w działalność dobroczynną, walkę z malarią i AIDS oraz stabilizowanie systemu finansowego po kryzysie. Przywołuje osobiste spotkanie z Gatesem i podkreśla jego skromny styl życia. Prowadzący odpowiada, że działalność filantropijna nie wyklucza krytycznej oceny wpływu najbogatszych osób, a wypowiedzi Gatesa dotyczące szczepień i liczby ludności interpretuje jako dowód na istnienie eugenicznych ambicji elit. Rozmówcy zgadzają się natomiast, że nie należy wrzucać wszystkich bankierów, urzędników i przedsiębiorców do jednej kategorii. Wskazują na możliwość istnienia uczciwych ludzi wewnątrz instytucji państwowych i gospodarczych, którzy sprzeciwiają się decyzjom swoich przełożonych. Końcowa część audycji wraca do pytania, czy koncentracja własności i władzy gospodarczej jest nieuchronna. Prowadzący uważa, że korporacje same w sobie nie muszą być złe, lecz ich rozmiar, hierarchiczność i powiązanie z bankami prowadzą do centralizacji decyzji, braku konkurencji, presji na pracowników, degradacji środowiska i podporządkowania interesu publicznego zyskowi. Zwraca uwagę, że konsument nie zawsze ma realny wybór, jeśli większość dostępnych marek należy do kilku tych samych grup. Krytykuje także przekonanie, że klient „rządzi rynkiem”, ponieważ decyzje konsumentów odbywają się w ramach oferty kontrolowanej przez wielkie przedsiębiorstwa. Za możliwe rozwiązanie prowadzący uznaje decentralizację gospodarki, ograniczenie władzy banków nad emisją pieniądza, rozwój lokalnych systemów wymiany, zachowanie publicznej kontroli nad wodą, energią i rolnictwem oraz większą przejrzystość własności korporacyjnej. Twierdzi, że społeczeństwa powinny przestać traktować dług i pieniądz jako niepodważalne zasady oraz odzyskać wpływ na sposób organizacji gospodarki. Jednocześnie przyznaje, że zmiana nie będzie łatwa i że przyszłe konsekwencje kryzysu walutowego są trudne do przewidzenia. Główną tezą audycji pozostaje przekonanie, że źródłem współczesnych problemów nie jest abstrakcyjny „rynek”, lecz konkretne instytucje i ludzie kontrolujący przepływ kapitału, własność przedsiębiorstw oraz zasady tworzenia pieniądza.
(rozwiń streszczenie)

Streszczenie zostało przygotowane przez AI w oparciu o transkrypcję odcinka. Pamiętaj, że nawet najlepsze streszczenie nie powie wszystkiego o całej audycji, szczególnie gdy jest ona długa - zachęcamy do wysłuchania całości!

Jeśli w streszczeniu bądź transkrypcji dostrzegłeś jakieś literówki bądź inne rażące błędy, będziemy wdzięczni za poinformowanie nas o tym.

Kopiowanie i umieszczanie naszych treści na łamach innych serwisów jest dozwolone na zasadach opisanych w licencji.
▼ Wyświetl transkrypcję ▼
Powiadomienia Web Push o nowościach w Radiu Paranormalium
Nie przegap żadnych nowości! Już dziś zapisz się na nasz newsletter emailowy lub włącz powiadomienia w przeglądarce, aby być na bieżąco z najnowszymi artykułami i audycjami.


Dodaj komentarz
Twój nick:
E-mail:


Powiadamiaj o odpowiedziach na mój komentarz. Do wysyłania powiadomień potrzebny jest poprawny adres e-mail (nie będzie publicznie wyświetlany).