Radio Paranormalium, Wehikuł Wyobraźni i UFO Historie zapraszają do Akademii
Wszelkiej Fikcji. Gdzieś niedawno czytałem, że około roku 2064 ludzkość
zacznie wymierać. Czyli zostało nam jakieś jeszcze 38
lat do początku wielkiej hekatomby. Czyli mamy co najmniej 38 lat, które
możemy poświęcić na czytanie książek. Tak. A owo czytanie najlepiej
rozpocząć od kolejnej wizyty w Akademii
Wszelkiej Fikcji. Przy mikrofonie i za sterami
technicznymi audycji jak zawsze Marek Sęk „Ivellios”, a po drugiej stronie
połączenia internetowego jest z nami jak zawsze gospodarz AWF,
Marek Żelkowski. Halo, halo Bydgoszcz.
Dzień dobry wieczór państwu. Tak sobie podsłuchiwałem,
co mówi Ivellios i pomyślałem sobie,
że nawet jakbyśmy dzisiaj zaczęli, to i tak nie
jesteśmy w stanie przeczytać wszystkich książek, które do tej pory powstały,
zanim się zacznie ta hekatomba. Ale można próbować. Przynajmniej
należałoby się starać. Będę państwa do tego zachęcał, ale
zacznę od tematu, który ostatnio trochę
mnie poruszył. On mnie poruszył z dwóch względów.
Po pierwsze dlatego, że jest ciekawy i to
zaraz, za chwilkę dosłownie postaram się państwu unaocznić, ale drugi powód to
taki, że nasze przekaziory wszelkiego rodzaju, te wizyjne
i bezwizyjne i wszelkie, właściwie
zamilkły we wszystkich znanych sobie językach
na ten temat. I to już jest naprawdę,
chciałem powiedzieć dziwne. Nie, to jest chore, proszę państwa,
że się pewnych rzeczy nie dostrzega. Nie dlatego,
że one nie mają miejsca, tylko niestety dlatego, że nam się coś nie podoba u
gospodarzy tego przedsięwzięcia. Tak sobie to
pozwolę ująć. No ale do rzeczy. O co tak
naprawdę chodzi? Otóż nie wiem jak państwo,
ale ja co jakiś czas mam takie wrażenie, że epoka wielkiego podboju
kosmosu już dawno minęła. Ale dosyć
szybko mi to mija, bo oczywiście interesuję się
sprawą i co jakiś czas przychodzą doniesienia, które mnie
skutecznie z tego poglądu wyprowadzają.
Już nie mówię, że wszystko, co najważniejsze,
wydarzyło się na przykład pół wieku temu, bo wtedy Apollo,
a Gagarin, Armstrong. No, ja mam wrażenie, że jednak historia historią,
a historia eksploracji kosmosu wcale się nie skończyła. Ona trwa nadal. Co
więcej, mam wrażenie, że ona przyspiesza
i przyspiesza w miejscu, którego jeszcze kilkanaście lat temu
niewiele osób się spodziewało. Otóż, proszę państwa, 24
maja tego roku z kosmodromu, i tu będę się musiał skupić, Wenchang,
chyba tak to się wymawia, wystartowała chińska misja załogowa Shenzhou 23.
Dzień później troje tajkonautów dokonało dokowania do orbitalnej
stacji Tiangong, czyli Niebiański Pałac. Dla większości ludzi była to
kolejna krótka wiadomość w serwisach. Od razu powiem, że
nie we wszystkich serwisach. I właściwie
te serwisy, które podały tę wiadomość, chyba są w
mniejszości, a w każdym razie bardzo skutecznie tę
wiadomość ukrywały. Właściwie nie do końca wiem
dlaczego. Domyślam się. Ale proszę państwa, tak
naprawdę mamy do czynienia z wydarzeniem o,
myślę, ogromnym znaczeniu geopolitycznym. Ja
już pomijam to wydarzenie czysto naukowe czy
astronautyczne. Tak, bo to jest wydarzenie
geopolityczne, myślę, że technologiczne, ale co ważne symboliczne. I tu można
upatrywać, dlaczego ta informacja nie
została podana szerzej. Bo mam wrażenie, że Chiny
nie wysłały po prostu kolejnej załogi na orbitę.
Mam wrażenie, że Chiny krok po kroku budują własną ścieżkę, a
może już drogę ku Księżycowi i robią to z niezwykłą konsekwencją.
Załoga Shenzhou 23 to trzy osoby, ale szczególną uwagę zwraca
jedno nazwisko. I znowu się będę musiał skupić. Li Yang to pierwsza
osoba, która pochodzi z Hongkongu.
Osoba, która znalazła się na orbicie okołoziemskiej.
Zatem mowa o wielkich Chinach, o jednych Chinach, okazuje się prawdą.
Ale to wydarzenie ma też znaczenie naukowe, polityczne i oczywiście
propagandowe. Jakżeby inaczej? Pekin zawsze dba o propagandę, ale nie
topi wszystkiego w propagandzie, bo Pekin bardzo
świadomie pokazuje, że chiński program kosmiczny jest projektem całego państwa
i takim symbolem narodowej jedności. Stąd ten Hongkong, który przypomnę jeszcze
całkiem niedawno był terytorium zależnym od Wielkiej Brytanii.Warto
przy tym zauważyć, że współczesny chiński program lotów załogowych rozwija
się w sposób zupełnie inny niż ten amerykański. Myślę, że NASA od
bardzo dawna funkcjonuje w przestrzeni spektaklu medialnego. Mamy
transmisje, konferencje, spotkania z astronautami. Ci astronauci to prawie
celebryci. A tymczasem Chiny działają inaczej. Powiedziałbym, że bardziej
po inżyniersku. W Chinach jest ciszej,
więcej mówi się o technologii, więcej mówi
się o samym przedsięwzięciu, mniej robi się
jazgotu, więcej podaje informacji. I to takich informacji naukowych. Chiny
działają ciszej, ostrożniej, ale co ważne, działają bardzo
systematycznie. I żebyśmy się dobrze zrozumieli,
ja nie jestem piewcą chińskiego systemu. Pewno wręcz przeciwnie, ale
konsekwencji i pewnego uporu Chińczykom trudno odmówić. Myślę, że
właśnie dlatego misja Shenzhou 23 jest tak ważna, bo
najbardziej fascynującym elementem tej wyprawy jest
eksperyment długoterminowego pobytu człowieka na
orbicie. Jeden z członków załogi ma spędzić w przestrzeni kosmicznej rok.
Jeden rok. I to nie chodzi o jakiś zwykły rekord dla pobicia
rekordu. Człowiek, doskonale to
wiemy, nie został stworzony do życia poza Ziemią. W
stanie nieważkości organizm zaczyna się zmieniać. Słabną mięśnie, kości
tracą gęstość, układ krążenia zaczyna działać inaczej. Pojawiają się dosyć
szybko problemy neurologiczne, zaburzenia orientacji, nawet zmiany
we wzroku, a pojawia się u niektórych spory negatywny wpływ
na psychikę. Każdy długi lot kosmiczny jest więc eksperymentem natury
biologicznej i to eksperymentem prowadzonym na ciele żywego człowieka. A
jednak, powiem tak brutalnie, jeśli ludzkość naprawdę chce dotrzeć
dalej na Księżyc, na Marsa i jeszcze dalej, to musi nauczyć się
żyć poza Ziemią. I to nie przez tydzień czy miesiąc, ale naprawdę przez lata.
Dlatego właśnie Chińczycy tak intensywnie testują systemy
podtrzymania życia. Tak, proszę państwa, oni właśnie to robią. Systemy
podtrzymywania życia. Nie chodzi wyłącznie o tlen czy wodę. Chodzi o stworzenie
zamkniętego ekosystemu, zdolnego utrzymać człowieka w całkowicie
sztucznym środowisku i to przez bardzo długi czas. Wiemy, że eksperymenty
prowadzone na Ziemi do tej pory nie do końca się udawały. Czy
udadzą się Chińczykom? To się dopiero zobaczy, ale
przynajmniej próbują. Myślę, że cel
takiego długiego przebywania w kosmosie związany
jest z myślą o Księżycu. To jest test dla przyszłych baz księżycowych.
Mikrograwitacja na orbicie to nie jest całkowity jej brak, więc naprawdę
skojarzenia z Księżycem mam ogromne. Tym bardziej że to nie
jest jedyna przesłanka, która skłania mnie
ku temu, aby mówić, że Chińczycy naprawdę szykują się do opanowania Księżyca,
jakkolwiek będziemy to rozumieć. Sama stacja Niebiański Pałac Tiangong jest
naprawdę ciekawym symbolem zmian, które
zachodzą w światowej astronautyce. Ten Niebiański
Pałac to brzmi bardzo poetycko, ale
myślę, że to jednocześnie pokazuje coś bardzo
charakterystycznego dla chińskiej kultury. Mamy połączenie technologii z
wielką narracją natury cywilizacyjnej. Sądzę, że jak przeciętny
Chińczyk, tego oczywiście nie wiem, to są
przypuszczenia, ale jak przeciętny Chińczyk
słyszy o tym, że na orbicie pojawili się kolejni załoganci stacji Niebiański
Pałac, to cokolwiek on myśli o rządzie, to w
jakimś stopniu on jest dumny z tego, że to się
udało. Proszę państwa, przez dekady takim dominującym symbolem współpracy
orbitalnej, kosmicznej była Międzynarodowa Stacja
Kosmiczna ISS. To był projekt tworzony wspólnie przez USA, Rosję,
Europę, Japonię, Kanadę. To miał być dowód, że kosmos może jednoczyć
ludzkość ponad politycznymi podziałami. Tylko geopolitycznym chichotem
jest to, że Chiny w ramach chyba tej
współpracy zostały z tego projektu absolutnie wykluczone. Podobno to z powodów
strategicznych i wojskowych USA nie życzyło sobie, żeby ludzie z
Pekinu brali udział w eksperymentach na stacji ISS. Tylko że
często się okazuje, że efekt takich zakazów jest paradoksalny, bo zamiast
zahamować rozwój chińskiego programu kosmicznego,
to zmusiło Chiny do stworzenia własnej infrastruktury orbitalnej.Tiangong
ma własne moduły laboratoryjne, własne systemy
transportowe, własny program rozwoju. Owszem, ta stacja jest mniejsza od ISS,
ale proszę państwa, to może zabrzmieć brutalnie:
ona jest znacznie nowocześniejsza
technologicznie i to w bardzo wielu obszarach.
Mam wrażenie, że na naszych oczach rodzi się druga era wyścigu
kosmicznego. Na pokładzie Niebiańskiego Pałacu przebywa obecnie także poprzednia
załoga z misji Shenzhou 21, a to oznacza, że na stacji
jednocześnie znalazło się aż ośmioro chińskich astronautów czy
też tajkonautów. To kolejne takie spotkanie w historii chińskiego programu
załogowego. I choć może to brzmieć
jak drobiazg techniczny, to w rzeczywistości takie momenty zgromadzenia ludzi
na orbicie mają ogromne znaczenie natury operacyjnej, bo przekazywanie
obowiązków pomiędzy jednym a drugim kosmonautą, tajkonautą, przekazywanie na
orbicie, wspólna obsługa systemów, a więc
wzajemne uczenie się, koordynacja działań i to
wielu ludzi. Proszę państwa, ośmiu ludzi to jest tłum, autentyczny tłum,
więc przy tej ograniczonej przestrzeni to
szczególnie wielki tłum. Wszystko to jest treningiem, moim zdaniem, przed
być może bardziej złożonymi misjami. Bo myślę, że jeśli w przyszłości
Chińczycy pojawią się na Księżycu, to
baza, którą tam zbudują, nie będzie obsługiwana przez jednego
bohatera w stylu astronautów epoki Apollo, jednego, dwóch. To będą
naprawdę zespoły ludzi, którzy będą już żyli poza
Ziemią i to całymi miesiącami. Tu
wypada zadać pytanie: po co Chinom to wszystko?
A odpowiedź jest naprawdę prosta i ona już padła. Bo
oni naprawdę myślą o Księżycu i to myślą o nim bardzo konkretnie.
Pekin oficjalnie deklaruje, że chce wysłać człowieka na Srebrny Glob przed
2030 rokiem. Zobaczcie państwo, jak robi się ciasno, bo Amerykanie też coś o tym
napomykają. I trzeba przyznać, że po raz pierwszy od bardzo dawna Stany
Zjednoczone mają poważnego rywala. Poważnego, bo muszą go
traktować poważnie. Jeszcze kilkanaście lat
temu chiński program kosmiczny bywał na Zachodzie po
prostu lekceważony i ja mam takie wrażenie, że mediom, przynajmniej w
Polsce, to lekceważenie pozostało, całkiem niesłusznie. A dzisiaj
ta sytuacja, jeśli chodzi o chiński program kosmiczny,
wygląda zupełnie inaczej. Chiny mają własną
stację orbitalną, rozwijają ciężkie rakiety
transportowe, testują technologie lądowników
księżycowych i prowadzą naprawdę bardzo ambitny program badań automatycznych.
Czy to jest powód, żeby zamilczać chiński program
kosmiczny? Można Chin nie lubić ze względu na to czy na tamto, nie wchodźmy
w szczegóły, ale naprawdę myślicie państwo, że zamilczanie na śmierć
tego, że Chińczycy naprawdę odnoszą sukcesy,
to jest sposób na to, żebyśmy się lepiej poczuli? Nie sądzę. Myślę, że wiele
misji pokazało, że Pekin potrafi naprawdę realizować trudne
projekty. Chińczycy jako pierwsi w historii wylądowali po niewidocznej stronie
Księżyca. Warto to sobie uświadomić. Przywieźli też próbki księżycowego gruntu.
Przedtem robili to Amerykanie w misjach załogowych, a
teraz Chińczycy przygotowują się do kolejnego kroku:
do powrotu człowieka na Księżyc. I to nie jest
bajka. Ciekawe jest również to, że
ten obecny wyścig kosmiczny znacząco różni się
od tego z czasów zimnej wojny, kiedy to ZSRR i USA
rywalizowało, kto zrobi coś po raz pierwszy.
Bo w latach 60. chodziło przede wszystkim o prestiż i o ideologię, a dzisiaj
chodzi o coś innego: o ekonomię, o technologię i o zasoby. Te
przyszłe zasoby, które można zdobyć. Księżyc
przestaje być jedynie takim romantycznym wyzwaniem, symbolem jacy
jesteśmy potężni i jacy jesteśmy fajni.
Księżyc staje się strategicznym terytorium, bo
jedni mówią o tym poważnie, drudzy mniej poważnie,
jedni to lekceważą, drudzy mówią, że to jest poważne
przedsięwzięcie, ale mówi się o wydobyciu helu-3,
o bazach badawczych, o przyszłych punktach startowych
do misji marsjańskich właśnie na Księżycu. Myślę, że
państwo, które zbuduje trwałą obecność na Księżycu,
może uzyskać gigantyczną przewagę technologiczną, strategiczną. I
dlatego właśnie misje takie jak Shenzhou 23 i inne są czymś
więcej niż tylko taką naukową ciekawostką, o
której media, te zachodnie media, nie mówią. To
jest fragment znacznie większej układanki. Myślę,
że najbardziej niezwykłe w całej tej historii jest to, co nazwałbym tempem
zmian.Mówiłem to już kilka razy, ale jeszcze na początku XXI wieku Chiny
dopiero stawiały pierwsze kroki w lotach załogowych, a dzisiaj posiadają własną
stację orbitalną i bardzo poważnie planują lądowanie ludzi na
Księżycu. Myślę, że robią to znacznie
poważniej niż Amerykanie, chociaż Amerykanie bardzo
by chcieli. To jest, proszę państwa, ogromny skok
cywilizacyjny, dokonany naprawdę w krótkim czasie. I to wszystko dzieje się bez
wielkiego hollywoodzkiego rozmachu, bez zadęcia, bez gigantycznego medialnego
spektaklu. Chiński program kosmiczny przypomina raczej cierpliwe budowanie
machiny. To jest budowanie chłodne, metodyczne i bardzo konsekwentne.
Pewno dlatego to wszystko jest tak skuteczne,
bo kiedy Zachód zajmuje się często politycznymi sporami, kryzysami
budżetowymi i medialnym szumem, to Pekin po prostu realizuje
kolejne etapy planu. Krok po kroku, misja po misji, powiedziałbym orbita po
orbicie, aż w końcu może się okazać, że pierwsza baza nowej ery
kosmicznej, baza księżycowa, nie będzie
miała nad sobą amerykańskiej flagi, tylko flagę chińską. Myślę, że tym mediom,
które starają się zamilczeć to, co się w tej
chwili dzieje, będzie wtedy bardzo łyso. Z tym że media już dawno
straciły coś, co można by nazwać wstydem. Proszę państwa, to tyle moich
refleksji nad chińskim programem kosmicznym. A teraz tradycyjny punkt programu.
Tradycyjny, a zatem polecanki książkowe. Pierwsza z książek, które wybrałem,
nosi tytuł „Kroniki krwi i mroku”. Autorka Katarzyna Wycisk, wydawnictwo
KDW. Premiera książki 3 czerwca. Moon dorasta w cieniu Gniazda,
ostatniej ludzkiej osady, gdzie każdy dzień to
walka o przetrwanie. Gdy brutalna śmierć brata
burzy jej świat, dziewczyna zostaje wciągnięta w
wir wydarzeń mających na zawsze zmienić bieg historii. 10 lat później
dołącza do rebelii walczącej z uciskiem, a w czasie ryzykownej misji spotyka
tajemniczego wojownika, którego przeszłość
skrywa mroczne sekrety. Wejdź do świata, gdzie
serce bije w rytmie walki, pożądania i nienawiści, gdzie każda decyzja może
kosztować życie, a miłość duszę. Bo niektórych nie da się pokochać bez bólu
i są też tacy, bez których cierpienie nie ma
po prostu sensu. Przypomnę tytuł: „Kroniki krwi i mroku”, Katarzyna Wycisk,
wydawnictwo KDW. Data premiery: 3 czerwca. Drugi tytuł, który przygotowałem,
to „W ciemnym, głodnym lesie”. Autor Przemysław Piotrowski, wydawnictwo
Czarna Owca. Data premiery to również 3
czerwca. Nowa seria Przemysława Piotrowskiego,
autora bestsellerowego cyklu z Igorem
Brudnym. Młoda kobieta znika w Bieszczadach.
Nie była pierwsza. Jaką tajemnicę kryje pobliski las? Czyściec, niewielka wieś w
Bieszczadach. To tutaj przed laty po raz ostatni widziano siostry Ninę. Sprawa
nigdy nie została rozwiązana. Po latach historia się
powtarza. W tym samym miejscu znika kolejna
dziewczyna. Nina, dziś dziennikarka,
rozpoczyna własne śledztwo. Odkrywa, że zaginięć
było więcej, a wszystkie mają związek z jednym miejscem – okolicznym lasem.
Mieszkańcy milczą, jakby coś ukrywali, jakby
wszyscy wiedzieli więcej, niż chcą zdradzić.
Każdy ostrzega przed lasem. Każdy powtarza to samo. Las zabiera i nie
oddaje. Im bliżej prawdy jest Nina, tym
większe grozi jej niebezpieczeństwo. W Czyśćcu
nie znika się bowiem przypadkiem. Przypomnę
tytuł: „W ciemnym, głodnym lesie”. Autor
Przemysław Piotrowski, wydawnictwo Czarna Owca. Książka na rynku od 3 czerwca.
Kolejny tytuł to „Droga krwi”. Autor Marek Krajewski, wydawnictwo Znak.
I tu znowu dzień 3 czerwca jako premiera. Wałbrzych, Jawor, Wrocław,
Zamek Książ. Mistrzowski kryminał u stóp dolnośląskich gór. Pierwszy tom serii
wałbrzyskiej. W krainie fałszywego złota
namiętność i chciwość prowadzą do zbrodni.
Galgenberg, wzgórze szubieniczne w sercu Wałbrzycha.
Blady świt splamiony krwią. Przypadkowy
przechodzień odkrywa zmasakrowane ciała dwojga
kochanków. Jakie jeszcze makabryczne tajemnice
skrywa miasto białego i czarnego złota? Młody psychiatra Herbert Anwalt
zaczyna pracę wśród syfilityków w szpitalu górniczym u boku pięknej Fridy
Bernhaus, lekarki zafascynowanej Freudem. U jej boku doskonali sztukę medyczną i
miłosną. Tymczasem z książęcej kopalni uciekają niebezpieczne więźniarki.
Gang Wilczyc, zbiegłych zbrodniarek. Ten gang szmugluje przez Góry Odrzańskie
odurzający eter.Usuwając każdego, kto stanie
im na drodze. Na mieszkańców i samego Anwalta pada blady strach. Przypomnę
tytuł: „Droga krwi”, autor Marek Krajewski,
wydawnictwo Znak. Książka na rynku od 3 czerwca. I tu niespodzianka. Mam dla
państwa jeszcze jedną propozycję. To jest jedna z
moich ulubionych książek, dlatego nie mogłem jej
pominąć, ponieważ pokazuje się na rynku
nowe wydanie tej książki. Ta książka nosi tytuł „Atlas chmur”, autor David
Mitchell, wydawnictwo MAG. Książka na rynku
pojawi się wcześniej niż te, o których mówiłem poprzednio, bo już 29
maja. Odkryj wielogłosową opowieść, w której
narratorzy słyszą swoje echa poprzez wieki i
kontynenty. Sześć historii, które się przenikają. Spotkasz pasażera statku na
Pacyfiku w 1850 roku, wydziedziczonego kompozytora próbującego oszustwa w
Belgii lat międzywojennych, dziennikarkę idealistkę w Kalifornii rządzonej przez
gubernatora Reagana, wydawcę uciekającego
przed gangsterami, genetycznie modyfikowaną
usługującą oczekującą na wyrok śmierci oraz Zachariasza z Wysp Pacyfiku,
obserwującego, jak dogasa światło nauki
i cywilizacji. „Atlas chmur” nominowany do
nagrody Bookera i uznany za jedną ze stu książek dekady przez krytyków Richarda
Madeley'a i Judy Finngam to bestseller, o którym mówią najważniejsi.
Granice znikają. Zostaje pytanie o władzę. David Mitchell znosi granice języka,
gatunku literackiego i czasu, proponując zadumę nad ludzką żądzą władzy oraz
kierunkiem, w którym w pogoni za nią
zmierzamy. Nie czekaj. Wybierz swoją drogę przez
chmury. Sięgnij po „Atlas chmur” i
pozwól, by kolejne głosy odmieniły twój sposób
patrzenia na historię i przyszłość.
Sześć historii, sześć światów, jedno pytanie:
jak daleko sięga echo ludzkich wyborów?
Przypomnę tytuł, chociaż nie trzeba go chyba
przypominać. „Atlas chmur”, autor David
Mitchell, wydawnictwo MAG. Książka na rynku od 29 maja. Proszę państwa,
tyle polecanki. A teraz czas na stały punkt programu, czyli
korepetycje filozoficzne. Tak, korepetycje. No to zaczynamy.
Bertrand Bolzano to jeden z tych filozofów, o których przeciętny człowiek
raczej nie słyszał, chociaż być może powinien słyszeć, bo
czasami historia myśli wygląda trochę jak wielka gala rozdania nagród, na
której błyski fleszy zgarniają ci najbardziej efektowni celebryci
filozofi. Tacy jak Nietzsche, Kant, Hegel, a gdzieś z tyłu,
przy bocznym stoliku siedzi człowiek, który po cichu wymyślił
minimum połowę przyszłości nowoczesnej logiki i matematyki.
I właśnie takim człowiekiem był Bolzano. A przy tym był postacią
zaskakującą. Był kapłanem, matematykiem, logikiem, filozofem,
moralistą, społecznikiem, no i trochę samotnikiem. Człowiekiem,
który próbował połączyć chłodną precyzję matematyki z głębokim przekonaniem,
że filozofia ma służyć nie tylko prawdzie, ale również człowiekowi.
Urodził się w 1781 roku w Pradze, czyli w świecie, który był jeszcze
zanurzony w cieniu monarchii habsburskiej, katolicyzmu i
starych struktur społecznych. A Europa właśnie zaczynała drżeć od nowych idei.
Zbliżała się rewolucja francuska, która wysadziła w powietrze dawny
porządek. Zbliżał się romantyzm, który zaczynał mówić o duchu,
narodzie i emocji, a filozofia niemiecka zaczynała budować
coraz bardziej gigantyczne systemy pojęć. Systemy, które
przypominały momentami gotyckie katedry wzniesione z abstrakcji.
I wtedy właśnie pojawia się Bolzano.
Człowiek, który mówi mniej więcej coś takiego:
„Dobrze, dobrze, ale może najpierw ustalmy, co właściwie oznacza
jedno, drugie czy trzecie zdanie”.
Przyznacie państwo, to nie brzmi jakoś specjalnie widowiskowo. Nie ma tu młota
niczego ani dialektycznej burzy Hegla. Ale właśnie w
tym tkwi niezwykłość Bolzano. On chciał filozofii
precyzyjnej. Filozofii, która nie tonie w retoryce i metaforach. On chciał
filozofii, która potrafi odróżnić sens od pustego hałasu
słów. No i trzeba przyznać, że był
pod tym względem człowiekiem wyprzedzającym swoją
epokę w sposób niemal niepokojący. Bo kiedy większość XIX-wiecznych filozofów
budowałaMonumentalne wizje dziejów. Hegel. Ducha absolutu.
To Bolzano analizował strukturę zdań, znaczenie pojęć i logiczne
relacje między twierdzeniami. Innymi słowy, robił rzeczy, które dopiero
wiele dekad później staną się prawdziwym
fundamentem filozofii, głównie filozofii analitycznej i nowoczesnej logiki.
Momentami wygląda to wręcz tak, jakby jakiś profesor z XX wieku przypadkiem
cofnął się w czasie do epoki romantyzmu. Ale Bolzano nie był tylko
suchym logikiem i to jest bardzo ważne. W
jego filozofii istnieje bowiem niezwykłe napięcie pomiędzy matematyczną
precyzją a moralnym niepokojem. Bolzano był głęboko religijny, ale jednocześnie
krytyczny wobec instytucji. Był księdzem, ale nie podobały mu się
polityczne układy Kościoła. Głosił potrzebę pokoju społecznego, reform i
sprawiedliwości. Był przeciwnikiem nacjonalizmów i fanatyzmu.
Nietrudno zgadnąć, że takie poglądy nie czyniły go ulubieńcem władz
zarówno świeckich, jak i kościelnych. W końcu odebrano mu możliwość nauczania.
Oficjalnie dlatego, że jego idee były „niebezpieczne”.
I rzeczywiście dla każdego systemu opartego na posłuszeństwie człowiek uczący
samodzielnego myślenia jest naprawdę groźny. Bolzano został więc odsunięty od
uniwersytetu i przez wiele lat żył właściwie na uboczu. Paradoksalnie
właśnie wtedy stworzył swoje najważniejsze dzieła. To trochę ironiczne.
Historia filozofii pełna jest ludzi, których uciszano, a potem następne
pokolenia budowały na ich myśli całe
szkoły intelektualne. Jednym z największych
osiągnięć Bolzana była jego teoria prawd samych w sobie. To pojęcie brzmi może
nieco tajemniczo, ale idea jest fascynująca. Bolzano uważał, że
prawda istnieje niezależnie od tego, czy ktoś ją aktualnie myśli, rozumie
bądź wypowiada. Dwa plus dwa równa się cztery. Nawet wtedy, gdy
nikt o tym nie myśli. To brzmi banalnie? Być może, ale konsekwencje są
ogromne, bo Bolzano oddziela prawdę od ludzkiej psychologii.
Prawda nie zależy od emocji, od mód, od ideologii, ani też od
popularności. Prawda istnieje obiektywnie. Dzisiaj, w epoce
permanentnych internetowych awantur i produkcji „własnych
prawd”, brzmi to niemal jak manifest
intelektualnego oporu. Bolzano był też jednym
z pionierów nowoczesnej matematyki. I tutaj robi
się naprawdę ciekawie, bo ten spokojny
filozof pragmatyk zaczął zadawać pytania o nieskończoność, o zbiory, o
ciągłość matematyczną. Robił to, zanim jeszcze podobne idee rozwinął na
przykład Cantor. Co więcej, Bolzano próbował uporządkować matematykę bez
odwoływania się do intuicji przestrzennych czy też do zwykłych
obrazków. On chciał absolutnej ścisłości dowodu. W pewnym sensie przygotowywał
grunt pod późniejszą rewolucję logiczną takich postaci jak na przykład Russell.
A jednak przez długi czas prawie nikt Bolzana nie słuchał. To zresztą
jedna z najbardziej melancholijnych cech
historii filozofii. Niektórzy myśliciele są efektowni, inni natomiast są
fundamentalni. I powiedzmy sobie to szczerze, to nie zawsze, a
właściwie na ogół, nie są to ci sami ludzie. Bolzano należał do tej drugiej
grupy, a co ciekawe, jego filozofia ma też wymiar niezwykle współczesny. Bo
Bolzano nie ufał wielkim emocjonalnym narracjom. On obawiał się ideologii tłumu.
Nie wierzył, że prawdę można ustalić krzykiem większości albo jakimś
politycznym entuzjazmem. Czy to przypadkiem nie brzmi znajomo i tak
jakby wyciągnięte zostało z XXI wieku? Tak. Patrząc na XXI wiek,
media społecznościowe i wojny informacyjne, można odnieść dziwne wrażenie, że
Bolzano przewidział pewien problem nowoczesności. Przewidział świat, w którym
emocje zagłuszają sens, a pewność siebie tak naprawdę zastępuje wiedzę.
Dlatego jego filozofia wydaje się momentami niemal ascetyczna. To filozofia
intelektualnej uczciwości, filozofia powolnego myślenia i
ostrożności wobec wielkich słów. Może właśnie dlatego Bolzano nie stał się
filozoficzną gwiazdą popkultury. On nie oferował prostych recept. On nie
obiecywał mistycznego objawienia ani historycznej konieczności dziejów.
I znowu ten Hegel.Nie mówił, że odkrył ostateczny sekret świata. On po prostu
uważał, że zanim zaczniemy wygłaszać wielkie teorie, to dobrze byłoby
najpierw upewnić się, czy nasze zdania mają sens logiczny. Wbrew pozorom
to bardzo rewolucyjny pomysł, zwłaszcza dzisiaj. Bolzano zmarł w roku
1848, w roku europejskich rewolucji. I to jest symboliczne.
Europa wrzała od ideologii, od nacjonalizmów i politycznych
uniesień, a odchodził człowiek, który całe życie próbował bronić spokojnego
rozumu. Próbował go bronić przed chaosem emocji i pustosłowia.
Bolzano nie był filozofem efektownym. Był filozofem koniecznym i być może
właśnie dlatego warto do niego wracać.
Proszę państwa, to były korepetycje filozoficzne. A teraz czas na odrobinę
literatury. Teraz dwa krótkie opowiadania.
Robert Zawadzki „Przesłuchanie” i Kamila
Ciołko-Borkowska „Za winklem”. Czyta dla państwa Marek Sęk Ivellios.
Robert Zawadzki „Przesłuchanie”. Wchodziłem po schodach.
Ale jak pan wchodził po tych schodach?
Chwila konsternacji. Pomieszczenie wyglądało
przyjaźnie. Żywe kolory i półki wypełnione
przedmiotami, które można było znaleźć w każdym
mieszkaniu. Właśnie ta domowa atmosfera
zupełnie mi nie pasowała. Wolałbym zwyczajny
komisariat i zwyczajnego gburowatego policjanta w
mundurze niż tę elegancko ubraną kobietę z
nienaganną fryzurą i życzliwym uśmiechem na twarzy. No tak, normalnie
chyba. Ale szybko, wolno? Po jednym
schodku, po dwa? I jakie te schody były? Stare, nowe, szerokie, wąskie?
Zastanowiłem się. Nigdy nie myślałem, że można
wchodzić po schodach na tyle różnych sposobów i że
jest tyle odmiennych rodzajów schodów. U
mnie zawsze były jedne i wchodziłem po nich tak
samo. Tak też odpowiedziałem. Ale nie
rozumie pan. To może być dużo ważniejsze od całej
reszty. Kluczowe, elementarne. Sama ta
droga, wchodzenie to jest właśnie to, czego musimy się
dowiedzieć. To jak to było z tymi schodami, hm? Westchnąłem. Najwyraźniej nie
miała zamiaru odpuścić. Jej głos
przypominał teraz pobłażliwą przedszkolankę, która tłumaczy
dziecku, dlaczego nie wolno rzucać w koleżankę
klockami. Coraz bardziej zaczynała działać mi na nerwy. Drewniane, z
poręczą. Trochę lat już mają, ale wyglądają
nie najgorzej. Nie skrzypią nawet. Chyba że ktoś
jest bardzo ciężki. Spojrzałem na nią z niemą
prośbą, licząc, że moja odpowiedź okaże się
wystarczająco wyczerpująca i w końcu przejdziemy do istotniejszych spraw. A
pan nie jest? Nie. A on był? Nie wiem, ale skrzypieć nie skrzypiały.
Dobrze, a ile jest stopni? Słucham? Ile stopni mają schody?
Teraz brzmiała jak nauczycielka matematyki, która
ze spokojem tłumaczy kolejne banalne zadanie klasie humanistycznej. Skąd mam
wiedzieć? Nie wytrzymałem. A kto, jak nie pan? Odpowiedziała z uśmiechem.
Miałem ochotę zedrzeć z jej twarzy ten uśmiech, zmieść go w
rękach i rozdeptać butami dla pewności, że już więcej go nie zobaczę. Wie pani,
nie liczę stopni w swoim domu. Może powinien pan zacząć. Znowu uśmiech.
Słucham? Sprawa jest poważna. Lepiej, żeby przypomniał pan sobie, ile jest tych
stopni. Zacisnąłem już ręce w pięści i
chciałem wyrzucić z siebie całą frustrację, ale w tej samej
chwili coś przyszło mi do głowy. Stopni jest 10. Odpowiedziałem z uśmiechem
prawie tak serdecznym jak jej. Jest pan pewien? Tak, na 100%.
Spokój i uśmiech. Zwalczyć ogień ogniem. Przypomniało się panu?
Tak, dokładnie. Zdjęła okulary i przyjrzała mi się uważnie.
Serdeczny wyraz jej twarzy przez chwilę zafalował
jak niezbyt dokładnie przylegająca maska.
Ma pan dzisiaj szczęście. Takie szczegółowe dane
przypominają się panu w najodpowiedniejszym momencie. I znowu uśmiech, ale tym
razem już nie tak przyjazny. A może tylko tak mi się wydawało. To
przez stres. Zawsze wiedziałem, ile jest tych
stopni, ale przez to wszystko wypadło mi to z głowy. Dobrze. To ile było tych
stopni? 10. Już mówiłem. Mówił pan, że 9. Chwila
zawahania. Nieprawda. Mówiłem, że 10. Chce pan powiedzieć, że kłamię? Pułapka.
Wyjście. Nie, oczywiście, że nie. Widocznie musiałem się przejęzyczyć. Proszę o
wybaczenie. Miałem na myśli 10 od samego początku. Rozumiem. Może
pan kontynuować. Kontynuować co?Kontynuować opowieść.
Przepraszam, jestem trochę rozkojarzony. Wchodziłem po schodach, kiedy
usłyszałem ten krzyk po raz drugi. Na piętrze były otwarte
drzwi. Wszedłem do pokoju i ten skur... Mężczyzna trzymał ją za
tył głowy i uderzał jej twarzą o podłogę raz za razem. Wtedy już nie
krzyczała. Nie miała jak krzyczeć. Nie
miała czym, bo jej twarz była rozsmarowana po panelach
krwawą miazgą, a on tylko spojrzał na mnie i się uśmiechnął. I co pan wtedy
zrobił? Uciekłem. Zbiegłem po schodach i zadzwoniłem do was. Odsunęła
fotel od biurka. No dobrze, panie
Józefie, wiemy już chyba wszystko. Zajmiemy się
tym. Może pan już iść. Ale jak to? To już? Niepotrzebny wam rysopis czy coś?
Nie przyjedziecie szukać jakichś śladów? Wyślemy ekipę sprzątającą. Uśmiech.
A do pana zadzwonimy, jeśli się czegoś dowiemy. Ja, no dobrze. Jest pan
wolny. A, jeszcze tylko jedno. Formalność. Tak? Ile w końcu było tych schodów?
Kamila Ciołko-Borkowska „Za winklem”.
Dwóch nastolatków stało za rogiem starego budynku z
cegły. Ich nerwowe zachowanie nie pozostawiało
złudzeń, że robią coś niedozwolonego.
Rozglądali się co chwilę, sprawdzając, czy nikt się do nich
nie zbliża. Gdy któryś z nich zauważył przechodnia,
papieros, którego palili na zmianę, chowany był za
plecy. Gęsta mgła otulająca świat
skutecznie ukrywała niecny uczynek młodych ludzi.
Jednak nie zdawali sobie z tego sprawy.
Niespodziewanie za ich plecami wyłonił się starszy
człowiek. Stał tak dłuższą chwilę, nie ukrywając
zaciekawienia. Młodzi ludzie, pomimo całej swej
czujności, zdawali się nie zauważać starca.
Skupili się na swoim codziennym, poszkolnym
ceremoniale. Dwa buchy i zmiana. Dwa buchy i zmiana. Gdy rytuał miał się ku
końcowi, starzec ruszył w ich stronę. Nadal niezauważony stanął obok
obserwowanych. „Palenie zabija” – powiedział cicho. Młodzieńcy podskoczyli
wystraszeni, a dymiący niedopałek upadł pod
nogi. Jeden z chłopców przydeptał dymiący filtr
i z przerażeniem spojrzał na intruza. Tak często obiecywał sobie, że to ostatni
raz. Przejechał spoconą dłonią po włosach, które opadły mu na czoło. „Tak, tak.
Co nas nie zabije, to nas wzmocni, nie?” – odezwał się
z uśmiechem drugi z młodzieńców, poklepując kolegę po
ramieniu. Staruszek nie odzywał się, patrząc prosto w oczy pierwszego z nich.
„Palenie zabija” – powtórzył spokojnie. Wzrok starca wwiercał się w
świadomość młodego człowieka, który czuł się nieswojo. Nie mógł oderwać oczu od
hipnotyzującego go nieznajomego. Nie wiedział, co
odrzec, a przecież zawsze miał odpowiedź na zaczepki innych. Zabrakło mu słów.
Zastygł w bezruchu. Ostatkiem sił spojrzał
na kolegę. Ten, nie mając świadomości, jakie
wewnętrzne katusze przeżywa przyjaciel, ponownie poklepał
go po ramieniu. „Tak, tak dziadku, gadaj zdrów.
Przede mną jeszcze kawał życia.” – śmiejąc się, zaczął
się oddalać. „Do jutra stary” – krzyknął tylko na odchodne. Mgła zdawała się
coraz gęstsza. Widoczność zmniejszała się z sekundy na sekundę. Zniknął nawet
małomówny senior, jakby rozpłynął się w powietrzu.
Nastolatek podchodzący do skrzyżowania nadal śmiał się
z całej sytuacji. Splunął na chodnik i sprawdził,
czy na pewno ma paczkę ukradzionych ojcu
papierosów. Ręce włożył głęboko w kieszenie, przeklinając w duchu aurę. „Zimno.
Taa, zabija.” – wymruczał pod nosem, czekając na zielone światło. Niestety
pogoda tego dnia nie rozpieszczała. Cały świat zginął w oparach gęstej chmury
unoszącej się nad chodnikiem. Zdawało się, że
słychać krótkie sygnały wydawane przez sygnalizator
razem z zielonym światłem. Młodzieniec poprawił
kołnierz i odważnie wszedł na pasy. W tej samej chwili usłyszał pisk hamowania.
Spojrzał w lewo. Pisk opon. Światła. Ogromny ból. Ciemność. Nic.
To, proszę państwa, czas na „Filmotekarium”. Raz jeszcze z Piotrem Cielebiasiem
porozmawiamy o mumii, ale tym razem na tapet wjeżdża film Lee Cronina.
Dzień dobry wieczór państwu. „Filmotekarium” czas zacząć.
Dzisiaj tytuł jakby znajomy, bo całkiem niedawno się pojawił. „Mumia”. Z tym że
tym razem to będzie mumia specyficzna. Mumia Lee
Cronina, a właściwie film Lee Cronina, żeby
nie popadać w jakieś takie dowcipasy.
Dzień dobry wieczór, Piotrze. Dzień dobry wieczór. Dzień dobry
wieczór. Nie mylić Lee Cronina z
Leninem, bo to tak czasami jak się mówi, to brzmi jak
mumiaLenina, a to jest Mumia Kronina.
Szanowni Państwo, po okresie pełzania po dnie w poszukiwaniu czegoś do
obejrzenia, dzisiaj wreszcie coś lepszego.
Ale mówiąc o Mumii Kronina, wcale nie mamy na myśli tego, że
Kronin umarł i że go zabalsamowali. Już tłumaczyliśmy kiedyś, o co chodzi
w związku z tytułem tego filmu. Nazywa się tak
dziwnie dlatego, że chodzi o odróżnienie go od
innej mumii, dużo gorszej, ale niestety nieco podobnej
scenariuszowo. Te podobieństwa na pierwszy rzut oka może
nie są widoczne, ale jednak gdzieś są. I ta zmiana tytułu
musiała chyba zajść. Mumia jest jednym z niewielu
kinowych horrorów, które zapisują się na
mojej personalnej liście ulubionych, choć też to
nie jest film, do którego prędko wrócę. Najpierw
chwila wyjaśnień, o czym to jest, bo osoby, które słyszą tytuł, on działa tak
sugestywnie, pewnie pomyślą, że tam gdzieś w tle są
egiptolodzy. Nie, to nie jest żadna mumia w
starym stylu. To też nie jest film przygodowy. Gdyby chcieć
porównać Mumię Kronina do innego
horroru, to na przykład bardzo pokrewnym będą Pamiętniki
egzorcysty, znane też jako Dybuk. Rzecz
się dzieje w rodzinie dziennikarza i pielęgniarki
z Ameryki, którzy przebywają roboczo w Kairze.
I tam dochodzi do zaginięcia ich córki. Mamy
historię tą przedstawioną na początku filmu. Ten film
jest w ogóle bardzo długi, od tego zacznijmy. Dwie godziny
15 minut albo może i więcej. Dziecka
niestety się nie udaje odnaleźć. Rodzina wraca do Stanów, ale
po kilku latach otrzymuje telefon. Córkę znaleziono w Egipcie. Niestety jest w
fatalnym stanie, a okoliczności jej znalezienia to już jest dopiero
niesamowita sprawa. Ale zanim poznajemy historię
tej rodziny i jej dramatu osobistego, to mamy jeszcze sam wstęp do filmu. Te
sceny z samego początku, które nam pokazują,
z czym się to będzie jadło. Niby tak. Powiem w ten sposób: widać, że ten film
robił fachowiec. Robił człowiek, który czuje
film. Chociaż za chwilę powiem o czymś, co może nie do końca potwierdza tę
tezę. Ale rzeczywiście ten film jest zrobiony porządnie. To widać, że
gość ma opanowane zarówno to, jak powinna pracować kamera, jak
powinny być przedstawiane sceny. To wszystko działa.
Z tym że nie do końca. Ja się oczywiście będę czepiał.
To nie jest mój ulubiony film. Na pewno nie. A jakie mam na przykład
zarzuty? Myślę, że pierwsze 20 minut filmu, może 25,
dałoby się przedstawić znacznie krócej. To jest rozbudowane, wiecie państwo, i
właściwie człowiek się zastanawia po obejrzeniu całości,
dlaczego to jest tak rozbudowane. Czemu to właściwie
służy? Nie wiem i nie odpowiem państwu na to
pytanie. Moim zdaniem dałoby się to załatwić 10 minutami, a i
tak pewno jestem rozrzutny, jeśli chodzi o czas. Za bardzo to jest
rozbudowane. Czy mamy się wciągnąć w tę
historię dzięki temu? Nie wiem. Jakoś tak nie do końca. Ale cała ta
historia, Piotr bardzo słusznie przywoływał
jakieś takie związki z Egzorcystą czy
tym podobnymi filmami. Mnie w ogóle ten film się kojarzył
już wprost z Egzorcystą trochę. I to, co oglądamy na ekranie,
kiedy dziewczynka wraca już do swojej rodziny w tych niezwykłych
okolicznościach, trudno mówić o przyrodzie, po prostu
dzieje się coś dziwnego. Zostawmy to, może nie
opowiadajmy całego filmu. Wraca w każdym razie do
rodziny. I to jest, proszę państwa, horror w takim potocznym
znaczeniu tego słowa. Ta rodzina przeżywa horror
w związku z powrotem zaginionej córki,
którą wszyscy chcieli odnaleźć, ale nie udawało się tego
zrobić, bo to, co się dzieje w rodzinie, w międzyczasie ta rodzina się
rozbudowała i to, co się dzieje w rodzinie, destrukcyjny charakter tego, co
się kręci wokół powrotu córki, jest ewidentny. A dzieją się
rzeczy straszne. Z tym że znowu ja to lubię podkreślać i podkreślę to również
dzisiaj. To nie jest film z wysokim tempem akcji albo z wysokim tempem
grozy. Ta groza narasta, ona się pojawia, ona gdzieś tam
tak przecieka przez ten ekran w związku z
różnymi scenami, które się pojawiają. Ale
to nie jest taki film, przy którym będziecie państwo gryźli
palce z emocji, co za chwilę będzie, albo ekscytowali się
tempem, w jakim się sceny poszczególne
rozgrywają. To nie jest tego rodzaju film i
powiedziałem, że to nie jest mój ulubiony film, ale
też to nie jest film zły. To jest film,
który ja jeszcze muszę przemyśleć i to pewno potrwa.
Dlatego nie mogliśmy sobie z Piotrem pozwolić na aż taką
ekstrawagancję, żebym ja sobie nad tym filmem myślał przez
najbliższy miesiąc albo dwa.Należy nowości, w
miarę nowe nowości, że tak sobie zażartuję, omawiać na bieżąco, ale ja
czuję, że jeszcze nie do końca chwyciłem całą specyfikę tego filmu
i całą głębię, która tam być może jest, ale ja jej po prostu jeszcze nie
wyczuwam. Czy ta głębia tam jest? To jest dobre pytanie, a ja wrócę do
tego momentu, gdzie skończyłem. Potem nam wkracza wątek
okultystyczny do filmu, ale
żeby nie psuć nikomu zabawy, to rzeczywiście może pominiemy,
jak mówiłeś, co się tam działo. Ciekawe jest to, że film
kilkakrotnie podchodzi do finału i kiedy nam się
wydaje, że już to jest koniec, to otrzymujemy
kolejną scenę i kolejną na przykład. Warto też
dodać, że to się rozgrywa na dwóch płaszczyznach kulturowych: w
Stanach Zjednoczonych i oczywiście w Egipcie. A pani
egipska policjantka, która się tam pojawia
w drugiej części filmu, bardziej się pojawia, odgrywa
znaczącą rolę w tej sprawie. Film "Mumia"
Cronina wyróżnia też wysoki współczynnik obrzydliwości. Wymiotowanie wodą, takie
chlustające, zrywanie skóry przy obcinaniu paznokci, picie zepsutej krwi z
trupa. To są tylko niektóre elementy, których tam
uświadczymy. Jedzenie babci przez wilki.
W ogóle ta córka odnaleziona wygląda makabrycznie i
jest z nią coraz gorzej w tym filmie.
Co do tej babci, to trochę mi jej szkoda, bo to moja chyba ulubiona
postać w tej produkcji. A taką sztampową,
przewidywalną rzeczą jest to, że na przykład pojawia się
ekspert od egipskiej demonologii, który się zawsze musi
pojawić. Jeżeli jest tylko film o demonie, to jest pan
doktor tajemniczy, który rzuca na sprawę światło.
Pomimo to, moim zdaniem, "Mumia" ma w moim sercu wysokie miejsce, jeżeli chodzi
o horrory z ostatnich lat. Tę listę dobrych filmów, dobrych horrorów,
takich, które mnie się spodobały oczywiście,
rozpoczyna "Coś za mną chodzi". Wtedy one się
gdzieś pojawiają. Potem mamy "Hereditery", potem
mamy "Nocne istoty", "Talk to me" i tak dalej.
Czy "Mumia" jest aż tak dobra, jak chociażby
"Hereditery"? Nie aż tak bardzo, ale oglądać
się to da i jednak zaskakuje w pewnym sensie. Aczkolwiek
jest to tak naprawdę bardzo prosta opowieść.
Budowane jest pewne napięcie. I tutaj się złapałem na tym, nawet niedługo przed
końcem nie byłem znudzony. To znaczy były sceny,
które mnie potrafiły jeszcze jakoś przytrzymać przy tym
filmie. On jest nowatorski? Chyba aż nie tak bardzo. Prezentuje
historie i rzeczy, które były wcześniej. Jest to
dobrze opowiedziana kalka historii, innych historii, wielu
innych filmów, gdzie pojawia się taki
wątek pod tytułem demon i rodzina albo demon i
dziecko. Podobieństwa do "Pamiętnika egzorcysty", czy
nawet pod pewnymi względami do "Sinistera"
są doskonale widoczne, ale odnajdziemy
też nawiązania do "Egzorcysty", o którym wspominałeś, raczej takie
wizualne. Aczkolwiek dodam tylko, że
był film pod tytułem "Egzorcysta: Początki", który
też miał taki ślad archeologiczny w sobie. Zatem pod
względem konstrukcji i scenariusza
"Mumia" Cronina wybitnie oryginalna nie jest,
ale jest opowiedziana w taki sposób, że robi
robotę. Dodatkowo bardzo zwinnie się przeplatają te wątki dramatyczne z
paranormalnymi i z psychologicznymi oczywiście, co tworzy pewne continuum i
przyswajalną całość. O ile mówiłem,
że film trzyma w napięciu przez długi czas, to
jednak w okolicach gdzieś kwadransa, 20,
30 minut przed końcem zauważamy próby jego przedłużania. A że my już znamy wtedy
praktycznie pełny wymiar tej historii i tego dramatu, to możemy
się czuć lekko znużeni i wtedy nam
wkraczają, ale to już pod sam koniec, te przedłużane
zakończenia. Gdybym się miał czegoś przyczepić, to to zakończenie jest
robione pod Amerykana, jak to się mówi. Dodatkowo
jeżeli chodzi o finał, musimy wierzyć twórcom na słowo, że to
się udało, że ich plan się powiódł, że oni
w pełni panują nad sytuacją po rozpierdusze,
którą mieliśmy przedstawioną wcześniej tylko z
udziałem dziecka. Osobiście mi się najbardziej nie
podoba to, co mi się zwykle nie podoba, jeżeli
chodzi o amerykańskie filmy, czyli grande finale.
Ziemia musi drżeć, musi otwierać się niebo, musi ogień się pojawić,
wszyscy muszą krzyczeć i uciekać. Ale to jest film dla
Amerykanów również i tam to chyba jest gwarancja
sukcesu. Jak dla mnie "Mumia" Cronina wysoko.
Czy to jest ósemka? Nie wiem. Filmy na dziesiątkę kręci chyba sam pan Bucek.
Dziewiątka jest zarezerwowana dla dzieł córki Agnieszki Holland jedynie chyba.
Także może siedem, osiem na pewno nie jest to złe.
Aha, jeszcze jedno. Gdyby ktoś sobie mógł zobaczyć wcześniejszy
film Cronina pod tytułem "Hole in the Ground", nie
pamiętam tytułu polskiego, ale pewnie coś à la "Dziura w ziemi".
Film wzorowany troszeczkę na "Cmentarzu dla zwierzaków". To
echa "Hole in the Ground" w "Mumii" Cronina lekko
pobrzmiewają.Tak sobie westnę Piotrze, bo ja jednak jestem chyba
prostym człowiekiem, chyba zbyt prostym i w horrorach oczekuję jednak pewnej
takiej dosyć prostej akcji. A tymczasem nie mogę oprzeć się wrażeniu,
że pewne elementy filmu, o którym mówimy, są w jakimś stopniu
pokomplikowane. Nie mówię fabularnie, tylko bardziej emocjonalnie.
Samo kręcenie sceny na przykład. I tak do końca nie jestem fanem tego rodzaju
rozwiązań, bo powiedziałeś o czasie trwania. Tak naprawdę tę
historię dałoby się opowiedzieć znacznie krótszym filmem. I kto wie, czy
nie gubiąc pewnych elementów grozy, które w tym filmie ewidentnie są,
czy nie dałoby się opowiedzieć spójnej, dosyć jednak groźnej
historii właśnie w krótszym czasie. To nie chodzi o to, że długie
filmy są złe. Byłby błędny wniosek. Natomiast czasami
operowanie nastrojem. Bardzo wielu ludzi, którzy filmy pochłaniają,
lubi operowanie nastrojem. Ja mam jednak wrażenie, że bardzo często
operowanie nastrojem sprowadza się do wydłużonych scen, które
teoretycznie tym nastrojem mają operować, a
tak naprawdę stwarzają pewną fikcję tego nastroju, tego budowania pewnego
napięcia, bo nie wszystkie sceny w filmie „Mumia” moim zdaniem
spełniają swoją rolę. Niektóre tak, owszem,
doceniam i tak jak Piotr powiedział, to nie jest zły film, ale ja
bym oczekiwał więcej. Po prostu oczekiwałbym więcej. Ja
czasami wolę film prostszy, mniej psychologicznie napiętnowany
niż właśnie takie historie, które trzeba rozkminiać. Nie dlatego, że nie
lubię, tylko dlatego, że czasami historia, żeby być straszna, nie
musi być skomplikowana. Nie wiem, czy to, co mówię, jest
przejrzyste, ale chodzi mi po prostu o to, że mam wrażenie, że mumia
Likronina jest przekombinowana w wielu miejscach. Ta scena, właściwie te sceny
początkowe, o których mówiłem, które dałoby się skrócić, ale
to jest jego dzieło, nie moje. I ja sobie mogę oczywiście różne rzeczy tutaj
kłapać dziobem, ale to jest jego dzieło.
Natomiast biorąc pod uwagę całość, to mam wrażenie, że w tym filmie
jest trochę eksperymentów, takich reżyserskich eksperymentów. One nie są nowe,
umówmy się, ale eksperymentów, które badają niejako, jak widz zareaguje. Tylko
sprzedawanie widzowi filmu,
w którym pojawiają się eksperymenty, to jest nie do końca
uczciwe. Takie jest moje zdanie. Wolałbym ten film w wydaniu
krótszym i kto wie, czy emocje nie byłyby większe.
Proszę państwa, to teraz czas na polecanki z pogranicza. Przypomnę książki,
o których będzie za chwilę mowa znajdziecie państwo na stronie Nieznany.pl. To
księgarnia internetowa, w której dzieją się rzeczy naprawdę niezwykłe.
Zaczynamy. Pierwszy tytuł: „Sekrety szeptuch. Ludowe sposoby uzdrawiania”.
Autor Vadim Czenze. Tłumacz Dominika Przepiera. Wydawca
Studio Astropsychologii. Szeptuchy cieszą się
wielkim zaufaniem. To osoby posiadające ogromną
wiedzę przekazywaną z pokolenia na pokolenie. Wiedzą
dużo o dolegliwościach ciała, duszy i umysłu.
O dolegliwościach, które są ściśle ze sobą powiązane.
Każde z nich, nawet przeziębienie, jest ważnym sygnałem wysyłanym
przez twój organizm i stanowczo nie powinieneś go bagatelizować.
Wywodzące się z Rosji metody lecznicze,
metody szeptuch opierają się na pracy z energią
i stają się coraz bardziej popularne w całej Europie.
Wykorzystują zioła, okadzanie czy duchowe uzdrawianie, jak również różnorodne
rytuały z wykorzystaniem kart, kartek papieru,
tablic kamieni, cyfr czy świętych obrazów. Z ich pomocą eliminują złą
energię, która negatywnie wpływa na nasze życie.
Usuwają dolegliwości cielesne, takie jak problemy skórne,
stany zapalne, bóle uszu, ale też troski życia codziennego, jak na przykład
zawód miłosny, niewierność czy zdrada. Szeptuchy odblokowują te obszary
życiowe, w których brakuje równowagi, a energia nie może swobodnie przepływać.
Autorowi tajemnice uzdrawiania szeptuch przekazała jego babcia. W tej
książce dzieli się nimi szczegółowo,
opisując techniki, które pozwolą ci z łatwością
zlokalizować przyczynę problemów. Autor podaje też listę dolegliwości wraz
z rytuałami, które możesz samodzielnie wykonać, uzdrawiając siebieLub innych.
Poznasz wiele sposobów na aktywowanie naturalnych procesów
samouzdrawiania. Nauczysz się też technik
oddechowych, oczyszczania ciała oraz ducha, a także pozbędziesz się obciążeń
karmicznych. Przypomnę tytuł: „Sekrety szeptuch. Ludowe sposoby uzdrawiania”.
Wydawca: Studio Astropsychologii. Drugi z przygotowanych tytułów to:
„Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie”. Autor: Mateusz
Emanuel Senderski. Książka
Senderskiego „Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie”
to praktyczny poradnik dla osób, które interesują się
ziołami, zielarstwem, ziołolecznictwem oraz
zdrowiem. Zawarte w niej informacje można
wykorzystać dla ochrony zdrowia własnego i
swoich najbliższych do uzyskania podstawowych
i niezbędnych informacji na temat przetwórstwa
surowców zielarskich. Jest to też bezcenne kompendium wiedzy dla początkujących
producentów przetworów zielarskich. Autor
wyjaśnia, dlaczego zioła są tak ważne dla człowieka,
jaka siła w nich się znajduje, w leczeniu jakich
dolegliwości i schorzeń mogą być przydatne. Dzieło to zawiera 252
monografie roślin zielarskich z dokładnym i
szczegółowym ich opisem. Dowiemy się,
jaka część rośliny jest surowcem leczniczym,
jak ten surowiec pozyskać i kiedy, jakie
zawiera on podstawowe substancje czynne, jak te
substancje działają, jak je stosować, jakie
są najpopularniejsze leki i mieszanki ziołowe, w leczeniu których schorzeń je
stosować. Przypomnę tytuł: „Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie”.
Autor: Mateusz Emanuel Senderski. I wreszcie trzecia książka: „Klucz do
nieśmiertelności. Sekretna historia bezimiennej religii”. Autor: Brian
C. Muraresku. Tłumacz: Jarosław Skowroński. Wydawca: Zysk i
Spółka. Przełomowe spojrzenie na rolę, jaką psychodeliki odegrały w narodzinach
zachodniej cywilizacji. Czy Eucharystia pierwszych
chrześcijan była Eucharystią psychodeliczną?
Sekretna wiedza o halucynogenach roślinnych,
ziołach i grzybach była przekazywana z pokolenia na
pokolenie już od epoki kamienia, stając się
źródłem prastarej, bezimiennej religii,
której wspólnym wyznacznikiem było spożywanie
psychodelicznego sakramentu. Przyjmowała ona wiele
form, z których najsłynniejsze są owiane tajemnicą misteria eleuzyjskie w
starożytnej Grecji. Jednak czy to możliwe, że również pierwotne chrześcijaństwo
było inkarnacją tej zapomnianej religii?
Szukając odpowiedzi na to pytanie, autor bada archaiczne korzenie Eucharystii,
łącząc ten rytuał z psychodelicznym sakramentem i odsłaniając prawdziwe
początki zachodniej cywilizacji. Niczym
poszukiwacz Świętego Graala zabiera czytelnika
do ukrywanych archiwów Luwru i Watykanu, ruin starożytnej Grecji i rzymskich
katakumb. Analizuje wyniki najnowszych badań naukowych oraz śledzi klasyczną
literaturę i sztukę. Rekonstruuje też zakazaną historię kobiet, które kiedyś
odgrywały główną rolę w komunii z bóstwem,
a potem spotkały się z marginalizacją i
prześladowaniem ze strony zdominowanego przez
mężczyzn Kościoła. Przypomnę tytuł: „Klucz nieśmiertelności. Sekretna historia
bezimiennej religii”. Autor: Brian C. Muraresku. Tłumacz:
Jarosław Skowroński. Wydawca: Zysk i Spółka. Proszę państwa, a teraz czas na
MałPę. Dzisiaj książka, która mnie zafascynowała, ale o tym za chwilę.
Tytuł: „The Tunguska Mystery”. Autor: Vladimir Rubtsov.
Piotr Cielebiaś już czeka. Zatem zaczynamy.
Dzień dobry wieczór państwu. Zaczynamy
kolejne wydanie „Książek z pogranicza”. Proszę państwa, jakiś ja jestem
usatysfakcjonowany. Szkoda, że takie
książki nie wychodzą w Polsce, a w każdym razie jest ich mało, bo to, co mi
zaserwował Piotr pomysłem swoim, żeby
omówić tę książkę, to był naprawdę strzał w
dziesiątkę. Naprawdę pomyślałem sobie, że ta
książka pojawia się na polskim rynku i tak mi się od razu lżej zrobiło.
Ale nie wyprzedzajmy wypadków. Przede wszystkim
dzień dobry wieczór, Piotrze. Dzień dobry wieczór.
Ta książka by się pewnie i pojawiła na polskim rynku,
gdyby nie śmierć autora i związane z tym
późniejsze problemy, ale o tym może za chwilę.
Książka nosi tytuł: „Tunguska Mystery”, czyli tajemnica tunguska. Jak
ktoś chce, to tak tłumaczy. Autorem jest Vladimir Rubtsov, ukraiński
badacz zagadki tunguskiej, także człowiek zainteresowany UFO. Doktor Rubtsov,
podkreślmy. Wybieramy ten temat
troszeczkę nie bez powodu, bo zbliżamy się do kolejnej rocznicy
wydarzenia tunguskiego. Za dwa lata będziemy mieli 120. I znowu powrócą te same
pytania.I to jest ciekawe, że ta książka porusza zupełnie inną tematykę
niż większość publikacji na temat wydarzenia
tunguskiego. W ogóle muszę powiedzieć, że dla mnie wydarzenie tunguskie,
katastrofa tunguska to było coś, co mocno
ukształtowało moje zainteresowanie nieznanym. To znaczy przez mgłę pamiętam
fragmenty filmów pokazujące zniszczone połacie tajgi. Strasznie to
oddziaływało na moją wyobraźnię. Ale przyznam też,
że w ostatnich latach myślenie o
Tungusce się troszkę zmieniło. Ta sprawa, ta zagadka
spędzała przez dekady sen z powiek poszukiwaczom tajemnic, czytelnikom
również, wierzącym, że są na świecie jeszcze
prawdziwe zagadki. Rosja to jest oczywiście doskonałe
miejsce, gdzie można tych zagadek szukać,
ale też naukowcy mieli niezłą zagwozdkę.
Książka Rubcowa, który sam był zaangażowany
oczywiście później, czyli pod koniec
istnienia Związku Radzieckiego, w badania nad eksplozją
tunguską i który niestety zmarł w wyniku szybko postępującej choroby kilka lat
temu. Ta książka to jest jedna z najciekawszych pozycji moim
zdaniem na ten temat. Po pierwsze nie mamy tu powtórzonych
sloganów takich z literatury zachodniej. Po
drugie autor nie tylko wgryza się w historię badań
tunguskich, ale też prezentuje sugestie, poszlaki,
a może nawet dowody, że to, co się wydarzyło w
1908 roku nad Podkamienną Tunguską, nie było normalnym zdarzeniem.
Takim, które możemy interpretować w kategoriach
naturalnych. Teraz taka interpretacja przeważa. Ja
tylko przypomnę, że 30 czerwca 1908 roku w rejonie góry Stojkowicz
na bagnach nad Podkamienną Tunguską dochodzi do
gigantycznej eksplozji, która powala drzewa na obszarze
mniej więcej równym powierzchnią
dwóm polskim małym powiatom. Wyobraźmy sobie, że coś
takiego dzieje się w Europie. Niektóre
drzewa, co ciekawe, o tym pisze Rubcow, przetrwały tą
eksplozję. Nazywano je telegrafikami, a przyczyny były tak naprawdę
prozaiczne. To były drzewa, które znajdowały się tuż pod epicentrum wybuchu.
Inne drzewa wykazywały na przykład ślady nadpalenia,
jeszcze inne się układały w tak zwany wzór rybiej
ości, a nawet dwóch rybich ości. Rybich szkieletów, przepraszam, bo
rybich ości to wiadomo. Rybich szkieletów, czyli możemy
sobie to wyobrazić. To mogło po prostu świadczyć, że
nad tajgą nie tyle eksplodowały dwa
obiekty, tyle że one się zbliżyły do ziemi, a potem odleciały. Prawdopodobnie.
Oczywiście to jest tylko jedna z hipotez. Oczywiście Rubcow
tego wszystkiego, że mieliśmy do czynienia ze zjawiskiem anomalnym
związanym z obcą technologią, nie sugeruje wprost.
On nam przybliża historyczne wnioski bardzo
wielu rosyjskich, radzieckich badaczy. On sam mieszkał na Ukrainie, Rubcow, nie
pamiętam już, w którym mieście. W tym, w którym się teraz toczy wojna. On
przywołuje różne wnioski zarówno tych badaczy, którzy reprezentowali opcję
meteorytową, ale też takich, którzy widzieli
to zupełnie inaczej. Padają nazwiska
Zołoto, Wafinogenow, Kulik oczywiście. Kulika nie
można pominąć. Tego, który znalazł przecież miejsce
wybuchu. Te nazwiska nam się bardzo często pojawiają w
książce. Ale co ciekawe, był taki moment w badaniach nad
katastrofą tunguską i ten moment się przeciągnął na kilka dobrych
dekad, kiedy różni badacze z różnych środowisk, przerobiwszy wszystkie
wątki naturalne, meteorytowe interpretacje odnośnie katastrofy
tunguskiej oczywiście doszli do wniosku, że
to nie było nic normalnego i oni bardzo chętnie
wtedy zwracali uwagę w stronę hipotezy
kolejnej ważnej postaci, która się w tej książce pojawia, czyli
Aleksandra Kazancewa, autora bardzo
wstrząsającego dla niektórych dzieła, mówiącego wprost, że
nad Podkamienną Tunguską doszło do incydentu z
udziałem obiektu nieludzkiego. Dzisiaj się to tak nazywa. Inni może wolą termin
UFO. Tak, a ja podziwiam tę książkę za kilka rzeczy.
Zacznę od tej, która mnie najbardziej zaskoczyła,
bo trochę już tych książek w życiu dotyczących
katastrofy czy też dotyczących tego incydentu
tunguskiego przeczytałem. Nawet się w serii Siódemka w latach 70. pojawiła taka
książka, która mówiła o różnych możliwościach i to
było wszystko okej. Ale to, co mnie w tej książce
naprawdę zadziwiło, to na przykład
zwrócenie uwagi. Ja nie pamiętam, żeby ktoś inny zwrócił na to uwagę, że przed
30 czerwca 1908 roku były już w Europie dziwne noce,
dziwne wydarzenia, dziwne niebo, jasne niebo, dziwne obłoki, dziwne
takie srebrzyste chmury i tak dalej.
On zwrócił uwagę, bo ja w bardzo wielu miejscach czytałem, że to było potem
okej. Tymczasem on pisze o tym, że było też wcześniej. Jak to
interpretować? Bo gdyby interpretować to jako tenPrzysłowiowy
obiekt, który pierdyknął w ziemię,
to tak by nie było. Ciała kosmiczne, które wchodzą w
atmosferę, nie dają o sobie znać wiele dni wcześniej, że przybędziemy.
Więc to była rzecz, która naprawdę wielki szacun,
bo on to w dodatku pokazuje. To nie tak, że sobie
rzuca hasło, że wcześniej już było. On to dosyć
systematycznie pokazuje. W ogóle ta książka jest niezwykle systematyczna,
ja bym nawet zaryzykował, że ta „Tunguska Mystery” to jedna z najbardziej
szczegółowych książek, które znam, dotycząca tej tematyki. Lubię
nadużywać tego słowa, ale to jest książka niepokojąca, bo
Vladimir Rubtsov nie tworzy takiej popularyzatorskiej opowieści o meteorycie,
który eksplodował nad Syberią. On zamiast tego prowadzi czytelnika
przez ogromny labirynt różnych relacji świadków, różnych
analiz naukowych, hipotez astronomicznych. Mówi o anomaliach
atmosferycznych, mówi też o sporach pomiędzy
badaczami. On oczywiście, i to jest też niezłe, zaczyna od rekonstrukcji samego
wydarzenia. Mówi o tym, co teoretycznie wydarzyło się nad syberyjską tajgą.
Pojawia się jasny obiekt, towarzyszą temu
eksplozje, które są słyszane setki kilometrów
dalej, potężna fala uderzeniowa, która powala miliony drzew, drżenie ziemi tak
jak podczas trzęsienia ziemi i później to niebo nad Europą, dziwne białe noce.
I on to wszystko opisuje. Ale to jest dopiero początek,
bo tak jak Piotr powiedział, ten las
telegraficzny, który pozostaje po eksplozji, czyli
drzewa stojące, chociaż ogołocone z gałęzi, częściowo zwęglone, to jednak
były w miejscu teoretycznej eksplozji, pod miejscem teoretycznej eksplozji.
Myślę, że ogólny wydźwięk książki jest dosyć charakterystyczny. Rubtsov nie
pisze jak jakiś autor sensacyjnych teorii spiskowych. On zachowuje się jak
badacz, który jest nieco rozczarowany takim uproszczonym
podejściem, chociażby środowiska naukowego do zjawiska tunguskiego.
I to właściwie wyczuwać można przez całą książkę. Tam
się pojawia przekonanie, że te wszystkie oficjalne wyjaśnienia dotyczące
wydarzenia, te meteoryty, czarne dziury, małe komety, to wszystko nie
tłumaczy różnych elementów, które się pojawiają przy okazji tej katastrofy. I
pomimo że to nie jest książka naukowa, to autor
zachowuje w wielu miejscach ten naukowy ton, ale jednocześnie pokazuje, że
wiele danych dostępnych dotyczących katastrofy jest niewygodnych dla wszelkich
klasycznych teorii. I cóż bym mógł powiedzieć? W
rezultacie ta książka ma atmosferę takiego
śledztwa intelektualnego. Czytelnik jest wciągany w tę historię i stopniowo
zaczyna rozumieć, że największą zagadką Tunguski nie jest sama
eksplozja, lecz to, jak wiele niezwykłych zjawisk towarzyszyło temu wydarzeniu.
Ktoś się może zastanowić, skąd się wzięły te
wcześniejsze białe noce, chociaż to się nazywa
u Rubtsova jakoś inaczej. Już nie pamiętam.
Powiedzmy, że to świecenie atmosfery. Oczywiście
stawiamy to cudzysłów. Miało się to wziąć z
tego, że obiekt tunguski krążył po prostu po orbicie, rozsiewając cząstki
swojej materii bądź pyłu, zdaniem niektórych bądź czegoś
innego. W zależności od tego, zwolennikami której
opcji jesteśmy. I on dopiero w odpowiednim czasie przyziemiwszy po prostu
spadł. Nie spadł właśnie. On zaczął się kierować do Ziemi.
Tam jest bardzo dużo miejsca też poświęconego na przykład
tego, pod jakim kątem ten obiekt się do Ziemi kierował. I on w pewnym momencie
zrobił przyziemienie nad Tunguską i kto wie,
ale może wcale nie eksplodował, tylko sobie poleciał dalej. I
może nawet nie jeden, tylko co najmniej dwa.
Przez długo byłem w kontakcie z Rubtsovem.
Trzeba przyznać, że on się też interesował zjawiskiem UFO i
kontaktem z cywilizacjami pozaziemskimi. Z tego, co pamiętam,
napisał na ten temat nawet jakiś artykuł naukowy. On
planował wydać tą swoją książkę w Polsce. Niestety nie
udało się. Zmarł wskutek podstępnej, bardzo szybko postępującej
choroby. Ale też musimy powiedzieć, że
dzisiaj się patrzy troszeczkę na Tunguskę inaczej niż w
momencie, kiedy ta książka wyszła. Ona jest przecież w miarę nowa, ale
chodzi mi o to, że się zmieniło postrzeganie eksplozji
bolidów w atmosferze. Dawniej patrzono na to troszkę
inaczej. Dawno, mam tutaj na myśli i te czasy, kiedy
Kulik się wybierał poszukiwać śladów eksplozji
tunguskiej, ale on nie wiedział, że ona była tunguska. To też jest w ogóle ciekawe,
że wiadomo było generalnie, że coś wybuchło ostatniego czerwca
1908 roku, ale nikt nie wiedział gdzie, bo świadkowie
byli, były nawet pewne dane, ale miejsce znaleziono
długo, długo później. I to też był pewien problem. W tej książce mamy
zresztą taki rozdział prawie przygodowy, kiedy
opisuje się, jak ci kulikowcy się tam przedzierali przez tą
tajgę i wierzmy bądź nie, ale dokonali
bardzo wielu ciekawych pomiarów. Przypominam, to był obszaro powierzchni dwóch
małych polskich powiatów. Ile się oni musieli nałazić.
Najważniejszy wniosek, który się wyłania z badań
tunguskich jest taki, że nie znaleziono szczątków
materii meteorytowej czy jakiejkolwiek innej,
nawet najmniejszych szczątków. Choć,
jak pisze Rubcow, wielokrotnie się pojawiali kandydaci co do
tych cząsteczek, czy też fragmentów mniejszych,
większych. Były nawet takie teorie, które mówiły, że były duże
obiekty, które znaleziono. I tak przykładowo
na tej górze Stoikowicz był kamień, który niektórzy uważali za fragment obiektu
tunguskiego. Mamy też hipotezę bardzo
popularną, że takie okrągłe jeziorko znajdujące się
tam w regionie o nazwie Czeko jest jeziorem pometeorytowym. W
rzeczywistości to wszystko się chyba rozegrało gdzieś nad głowami ludzi.
Choć ekipa Kulika oczywiście poszukiwała. Ekipa
Kulika, czyli pierwsi, którzy tam się znaleźli. Oni
tam kilkakrotnie wracali. Oni poszukiwali
krateru, odłamków, wszystkiego, co się kojarzy
z meteorytami. Dzisiaj już trochę się inaczej na to patrzy,
że niekoniecznie, kiedy mamy do czynienia z obiektem, z
jakimś bolidem, to on musi spaść, rozsypać się, wybić
dziurę w ziemi. Dzisiaj rozpatruje się to bardziej pod kątem eksplozji tych
obiektów w powietrzu. W
ogóle fascynujące jest też to Marku, że o ile sobie zdawano sprawę, jak
mówiłem już w 1908 roku, że coś tam grzmotnęło,
to bardzo dużo lat zajęło poszukiwanie miejsca zdarzenia,
dlatego, że nikt tam nie mieszkał, nie było
bezpośrednich świadków, takich, którzy by się mogli zgłosić. Co prawda potem
się okazało, że ci świadkowie byli. Nawet byli tacy,
którzy twierdzili, że przeżyli katastrofę tunguską, byli w
jej sercu i przeżyli. Wspominali o ogniu, wietrze i oczywiście nieludzkim,
nieopisywalnym huku. Rubcow też przywołuje inne doniesienia,
wskazując na trudności, z jakimi się musieli mierzyć
badacze, bo okazuje się, że było bardzo
wiele osób, których relacje zebrano często wiele dekad
później, którzy mieli widzieć obiekt tunguski w
locie. I oni go opisywali bardzo różnie, bo niektórzy
mówili, że przypominał miotłę, inni że kulę, miotełkę, że był
wieloczłonowy. Ale pojawiły się rozbieżności w tych
relacjach dotyczące na przykład tego, że według świadków
on leciał z różnych stron. I teraz pytanie, czy na te
relacje miał wpływ upływ czasu, że im się coś pomyliło po prostu. Albo
może też obserwacja obiektu tunguskiego zlała im
się w pamięci z innymi obserwacjami meteorytów, dużych bolidów,
które na Syberię spadały. Tych szczegółów,
elementów opowieści, analiz różnych aspektów jest
tam oczywiście więcej. To wszystko jest dodatkowo podane w
bardzo przystępny sposób. Tyle że po angielsku.
Książkę jednak zdobyć dość łatwo i muszę powiedzieć, że ją polecam
szczególnie, bo to się po prostu dobrze czyta. To
jest dobra przygoda. Dla mnie ciekawe było też przywołanie przez autora mniej
znanych, dla mnie w ogóle nieznanych, radzieckich badań z lat 50. i 60.
One przez dekady pozostawały właściwie nieznane na Zachodzie. Tam są opisane
analizy magnetyczne, pomiary jonizacji
atmosfery, różne anomalie biologiczne, które
były obserwowane w rejonie katastrofy. Myślę,
że szczególnie interesujące są takie informacje
o przyspieszonym wzroście drzew po eksplozji,
a także o możliwych mutacjach biologicznych w
okolicy Tunguski. Ale jednym z najbardziej
niezwykłych wątków jest wspomniana przez autora burza geomagnetyczna,
która zarejestrowana była po eksplozji. Według Rubcowa charakter tego
zjawiska przypominał skutki, czy
też to, co się dzieje po eksplozjach nuklearnych.
Wiadomo, 1908 rok, o broni atomowej
nie było jeszcze mowy. I autor nie twierdzi, że
doszło do wybuchu jądrowego, ale on po prostu pokazuje, iż zwykły meteoryt
nie powinien wywołać takich efektów elektromagnetycznych,
jakie się pojawiły. Myślę, że ważną rzeczą w tej książce jest również przegląd
najbardziej egzotycznych hipotez dotyczących
Tunguski. To dla każdego, kto zaczyna się interesować
tematem jest dobra rekapitulacja.
Pojawiają się koncepcje miniaturowej czarnej dziury,
antymaterii, obiektu plazmowego, materii lustrzanej. Ta materia
lustrzana jest szczególnie interesująca i ona zakłada
istnienie równoległej formy materii, która słabo oddziałuje
z tą normalną materią. I Rubcow pisze o tym,
że taka koncepcja mogłaby tłumaczyć brak krateru i brak dużych fragmentów
meteorytu. Myślę poza tym, że unikalność tej książki
polega na tym, że autor tych wszystkich hipotez nie traktuje wyłącznie jak
opowieści fantastycznonaukowej. On próbuje raczej odpowiedzieć na
pytanie, dlaczego dotychczasowe, wcześniejsze wyjaśnienia nie
potrafią objąć wszystkich dostępnych aspektów tego, co się wydarzyło dawno
temu. Myślę też, że za największą zaletę książki można
uznaćSzczegółowość. To zależy, co kto lubi. Ja lubię pewne szczegółowe
omówienia, bo dzięki Rubcowowi korzystamy z rosyjskich materiałów badawczych, z
relacji świadków, z dokumentów, które
przez dziesięciolecia były praktycznie niedostępne. I
wiecie państwo, to co Piotr mówił, oni się tam znaleźli w
miejscu katastrofy stosunkowo późno, bo nie dość, że po
drodze wybuchła wojna i jeszcze rewolucja,
więc trochę było ciężko. Ale dzięki tym
zgromadzonym materiałom przez autora książka ma charakter
prawie encyklopedyczny. My się bardzo wielu rzeczy dowiadujemy. Autor bardzo
dokładnie rekonstruuje historię badań nad Tunguską, pokazuje, jak zmieniały się
interpretacje katastrofy na przestrzeni
kolejnych lat XX wieku. To też jest ważne,
że on nam pokazuje proces. To nie jest jakieś
zastygłe zjawisko, które trochę tak jak owad w
bursztynie tkwi i się nie zmienia. Wręcz
przeciwnie, u Rubcowa widać, jak to było analizowane. Myślę, że dużym atutem
książki jest też taka atmosfera tajemnicy
i ona nie jest budowana przez sensacyjność, bo to zrobić jest
najłatwiej, ale przez dane, kolejne dane, porcje danych, które autor podaje.
I dzięki temu on nie musi upiększać tej historii.
Wystarczy zestawienie relacji świadków,
zestawienie anomalii atmosferycznych, mowa o tym
kraterze, właściwie o jego braku i czujemy, namacalnie czujemy
atmosferę tajemnicy, tej tytułowej tajemnicy.
I powiem jeszcze jedno. Tę „Tunguska
Mystery” można czytać, moim zdaniem, na kilku
poziomach. Najprościej jest czytać jako książkę o jednej z największych zagadek
naukowych XX wieku. Ale jak wchodzimy głębiej,
to ta książka staje się opowieścią o tym,
co nazwałbym granicami ludzkiego poznania i o
tym, że nauka bardzo różnie reaguje na zjawiska, które nie mieszczą się
w jej obowiązujących modelach. I Rubcow pokazuje również konflikt między naukową
ostrożnością i intelektualną odwagą, bo wielu badaczy próbowało
problem tunguski uprościć. Uprościć w ten sposób, że
dopasowywało dane do jakichś znanych teorii. Tymczasem autor sugeruje,
że prawdziwy postęp w jakichkolwiek badaniach
wymaga czasami takiego prostego zaakceptowania faktu, iż rzeczywistość może być
bardziej dziwna i niepasująca do tego, co mamy na podorędziu, co
wiemy. Bo być może czegoś nie wiemy i warto
się zainteresować. Być może warto odkryć coś
nowego, co nie mieści się w dotychczasowych
schematach. Ważnym aspektem tej książki jest również ten
wymiar historyczny, bo to z jednej strony historia rosyjskiej nauki, tych
radzieckich ekspedycji badawczych, ale i zmagań
uczonych próbujących badać zjawisko, które, umówmy się, bardzo często było
traktowane jako zjawisko na pograniczu nauki i może nienauki, jakiejś
kontrowersji. I Rubcow przypomina, że przez
dziesięciolecia badania nad Tunguską były
prowadzone niemal pionierskimi metodami w trudnych warunkach syberyjskiej tajgi
i władza też nie pomagała w tym wszystkim. Muszę to powiedzieć na koniec tego
przydługiego wystąpienia, że książka ma również, co mnie
ucieszyło, pewien wymiar filozoficzny, bo
autor stawia pytanie, takie nie wprost może,
ono się nie pojawia wprost, ale czy
aby na pewno człowiek rozumie procesy, które
zachodzą we wszechświecie? I Tunguska staje
się takim symbolem czegoś większego, takim przypomnieniem, że chociaż żyjemy w
epoce bardzo nowoczesnej nauki, to w dalszym ciągu
istnieją zjawiska, które wymykają się prostym, żeby nie powiedzieć prostackim
wyjaśnieniom.
Proszę państwa, to na koniec audycji, ale to będzie
bardzo długi koniec. Na koniec audycji odrobina literatury.
Najpierw Jurjan i jego dwa opowiadania: „Moc marzeń” i „Doskonała
koncepcja Rudego Proroka”, a potem Anna Stańczyk i
„Przysługa”. Bardzo serdecznie zapraszam.
Czyta dla państwa Marek Sęk „Ivellios”.
Jurjan. „Moc marzeń”. „Panie kapitanie, postanowiłem, że pan zostanie
prezesem ministrów, jednak pod dwoma warunkami.
Po pierwsze nie będzie pan wkraczał zarządzeniami w jakiekolwiek
stosunki społeczne. Po drugie – Piłsudski
nabrał głęboko powietrza do płuc i dobitnie dodał:
w ciągu najbliższych dni stworzy pan ustawę
wyborczą w takim tempie, jakby okopy miał
pan kopać. Tak jest. Zrobię wszystko, a nawet
więcej niż to możliwe. Szczególnie czując za
sobą ten szał radości, jaki ludność polską ogarnął. Po ponad 120 latach
zerwaliśmy kordony. Teraz nie będzie ich, tylko nasza odpowiedzialność.
Wolność, zjednoczenie, własne państwo.Chaos? Nic to, że
chaos. Będzie dobrze. Wszystko będzie,
bo jesteśmy wolni od krwiopińców, złodziei i ciemiężycieli, od obcych bagnetów i
czapek z bączkiem. Sami sobą będziemy rządzić.
Dopiero piąte pokolenie doczekało i obiecuję, że
nie zaprzepaszczę ciężko wywalczonej niepodległości. Dobrze, więc
ustaliliśmy wszystko, co najważniejsze. Pracy
przed nami ogrom. Na dziś jednak wystarczy.
Zapraszam, posilmy się. Przyszły naczelnik państwa szerokim gestem wskazał stoły
uginające się pod ciężarem półmisków, talerzy i
plater. „Nie będę tego jadł” – Błażej
Stolarski półgębkiem mruknął do idącego obok przyjaciela. „Dlaczego? Chory
jesteś?” Silustrował go szybkim spojrzeniem.
Nie widząc niepokojących objawów, zdjął okulary i
przetarł je chustką. „Nie, ale jak
pomyślę, jaki jest fatalny stan zaopatrzenia,
jak ludzie biedują i zmuszani głodni pracować,
to jakoś mi nie przystoi. A dzieci? Ile z nich nie zjadło dziś kolacji? A tu
popatrz tylko.” „Błażeju, dam ci dobrą radę, jeśli pozwolisz oczywiście.”
„Słowa, nawet trudne, od przyjaciela zawsze
przyjmę.” „Zapytam więc, czy chciałbyś,
żeby rolnik albo robotnik pracowali głodni?
Przez cały dzień zastanawiali się, jak wykarmić
rodzinę?” „No właśnie o tym mówię, że nie. Nie
podoba mi się ten przebieg.” „A teraz drugie
pytanie. Czy uważasz, że rolnik lub jak
mówiłem robotnik, chcieliby, żeby ich premier albo minister egzystował głodny,
osłabiony, pracował mniej efektywnie i przez to
dłużej? Od twego animuszu zależy, jak długo będą czekać na poprawę bytu swoich
rodzin.” „Przekonałeś mnie. To prawda, że po ciężkim dniu głód czuję i
zmęczenie jedynie. Może przez to drażliwość mnie ogarnęła.” „I
takiego cię lubię, Błażeju. Usiądźmy więc.” Spora
grupa demonstrantów stojąca pod zgliszczami budynku
Trybunału Konstytucyjnego zachowywała się
spokojnie. Zmęczenie fizyczne i brak perspektyw na
powrót do normalności powodowały u zgromadzonych
widoczną apatię. Stali jednak mimo
przenikliwego chłodu. Chcieli tym pokazać, że nie
godzą się na podpalanie kraju i w przenośni,
i całkiem realne. Zgliszcza już nie dymiły, lecz smród spalenizny pozostał.
„Ludzie idą, znowu idą” – wykrzyknął ktoś, dobiegając do tłumu. „Kto? Policja
czy bojówki?” „Policja z jednej, bojówki z
drugiej. Po obu stronach szucha. Policja w szyku z tarczami.” Tłum skupił się i
przygnął do ogrodzenia. Ktoś krzyknął przez megafon:
„Spokojnie, trzymajmy się razem. Nie dajcie się
sprowokować. Nie zdecydują się podnieść na nas
pałek.” Obserwowali zbliżające się pochody
tych w maskach ochronnych z migającymi niebieskimi światłami
i tych w kominiarkach pod obłokiem świecącego na
czerwono dymu rac. Rozległy się syreny. Sygnały z urządzeń zainstalowanych
na dachach najwyższych budynków. Głośny dźwięk wibrował w uszach. Zaniepokojeni
ludzie rozglądali się po zdumionych twarzach innych. „Dlaczego syreny?” „To na
postrach. Takie działanie na podświadomość. Nie
przejmujcie się.” „Telefony nie działają. Ludzie,
działa komuś komórka? Spójrzcie, policja się wycofuje. Może nasi odbili
parlament.” Rozpędzony czołg wyłamał biało-czerwony szlaban.
Reszta potężnej kolumny, dymiąc z diesli, mijała
budynki Straży Granicznej. Żaden z obserwujących to
pograniczników nawet nie wyjął broni. Wkraczająca formacja była tak potężna, że
stali bez ruchu jak zahipnotyzowani.
Agresorzy zamknięci w stalowych bestiach nie zwrócili
nawet uwagi na garstkę żołnierzy, których zadaniem
była obrona granicy przed armią przemycanych papierosów. W czołgach T-72 i
T-90 czuli się jak na defiladzie, jadąc
pośród szpaleru drzew. Tak jak się spodziewali,
nikt nie stawiał oporu. Zaskoczyli wroga.
Przeczuwali, że zapach prochu być może poczują
dopiero na przedpolu stolicy. Po drugiej stronie
kraju, dokładnie godzinę później wkroczyły oddziały
obrońców. Leopardy z czarnymi krzyżami przekroczyły granicę. Oficjalne motywacje
niechcianych gości były lustrzanym odbiciem wspólnej
akcji sprzed kilkudziesięciu lat, ale następstwa identyczne. „Szanowni
panowie.” Piłsudski wstał i spodem dłoni przetarł wąsy. Podniósł
kryształowy kieliszek do góry. „Tę historyczną
chwilę powinniśmy uczcić toastem za świetlaną przyszłość naszej
ojczyzny.” Wszyscy powstali wzruszeni. W atmosferze patosu unieśli
kieliszki w górę. Część zgromadzonych,
porwana entuzjazmem, dołączyła do krótkiej przemowy,
z powagą wypowiadając swoje życzenia. „Za wolność, za demokrację, za
konstytucję, za pokój, za Polskę. Sto lat!” – wykrzyknął
Piłsudski. „Sto lat!” Wspólny, gromki odzew odbił się stłumionym echem od ścian
auli.Julian. Doskonała koncepcja Rudego Proroka.
Nagrzewanie. Według Wikipedii proces
dostarczenia energii termicznej do ciała w celu podniesienia
lub utrzymania jego temperatury. Przede mną
prosty i przyjemny etap pracy. Nadawanie
kształtu. Szlifierką kątową szło to bardzo szybko. Stal węglowa. Zdecydowana
większość atomów, które tworzyły stop, pochodziła z
supernowej. Niewielu ludzi wie, że ciężkie
pierwiastki powstały we wnętrzu gwiazdy wcześniejszego
pokolenia na chwilę przed jej wybuchem. Istniejemy i my i cały Układ Słoneczny
dzięki tej dramatycznej śmierci. W termonuklearnym piecu żelazo narodziło się w
okamgnieniu, biorąc pod uwagę całą długość życia gwiazdy. Wszystko, co widzimy,
włącznie z oświetlającym to słońcem, to materia złożona
z resztek po wielkim wybuchu i truchła martwej,
rozerwanej na strzępy poprzedniczki. Zlepek ponownie wskrzeszony do życia.
Fragment wycięty ze starej piły tarczowej leżał
jeszcze ciepły na mojej dłoni. Kto
zgadnie, czym mogły być w niedawnej przeszłości jej atomy?
Gwoździem? Kawałkiem mostu? Widelcem? Nieważne, z jakich wcieleń reinkarnowały
ostatnio. Pierwotnie jako ruda czekały na tę misję ponad 4 miliardy lat. Taki
zwyczajny, trochę zardzewiały kawałek stali. Iskry długim snopem sypały się
spod korundowo-węglikowej tarczy. Charakterystyczny swąd drażnił nozdrza. Miał
w sobie nutę czosnku. Nie wiedziałem, czy to zapach
przecinanej stali, czy tarczy, a może połączenie obu. Elektronarzędziami,
czasem wspomagając się pilnikiem po dwóch godzinach żmudnej
pracy doprowadziłem do porządku płaskie powierzchnie. Mogłem być zadowolony z
wyników. Niemal doskonała symetria.
Odrzucając estetykę, wszelkie niedoskonałości mogły być
przyczyną pęknięcia elementu lub wypaczenia
kształtu w trakcie hartowania. W takiej sytuacji cała praca poszłaby na marne.
Nie mogłem sobie na to pozwolić. Miałem zajęcie. To mnie uspokajało. W
domu, a w zasadzie wśród innych ludzi nie mogłem
już wytrzymać. Zachowywali się irracjonalnie. Przynajmniej moim zdaniem. Chaos,
agresja, panika i lament. W każdym napotkanym człowieku były te cztery elementy
wymieszane w różnych proporcjach. Czułem do nich
odrazę. Subiektywnie uważałem, że moimi
działaniami kierowały głównie kreatywność i determinacja. Ktoś z boku mógłby
pomyśleć, że tracę czas. Tylko pozornie. Byłem gotów i mogłem sobie
pozwolić na luksus samotności. Przez
ostatnie sześć dni działałem niemal bez snu.
Siódmego musiał odpocząć sam Bóg, tym bardziej ja. Porządnie się wyspałem.
Odrywałem się od przygnębiających perspektyw.
Kolejne czynności wymagały koncentracji. Pochłonęły mnie bez reszty. Czasem
tylko wracałem myślami do Józefiny, zastanawiając się, jak sobie radzi. Byliśmy
umówieni jutro w południe. Od tego momentu
planowaliśmy więcej się nie rozdzielać.
Miałem nadzieję, że działała według planu i na kartce,
którą jej pozostawiłem, odhaczała kolejne punkty.
Koniecznie zamknięta we własnym mieszkaniu. W ciągu ostatnich dni
usilnie starałem się wyperswadować, by już przestała ćwiczyć. Była harfistką,
drobną i zawsze bladą, prześliczną dziewczyną z
długimi blond włosami. Spotykaliśmy się od kilku miesięcy. Szczęście w
nieszczęściu. Dołożyłem do paleniska. Żaru powinno być jak najwięcej. Ogień
to magia, którą mamy w genach. Od zawsze dawał ciepło, światło, co
najważniejsze poczucie bezpieczeństwa.
Jednak tylko wtedy, kiedy był ogień znany.
Jako rozpętany żywioł nie dawał szans.
Potwierdzi to każdy, kto widział prawdziwy pożar.
Stal wciśnięta między pomarańczowe węgielki powoli
nabierała temperatury. Żar też miał swoją tajemnicę. Patrząc w ognisko zawsze
przypominała mi się zdumiewająca zasada.
Niezależnie od rodzaju materiału, czy byłoby to drewno,
metal czy szkło rozgrzane do tej samej temperatury świeciły dokładnie tym samym
odcieniem. Stal nabrała koloru jaskrawo pomarańczowego. Właśnie
następowała przemiana struktury. Józefina. Jeszcze raz zobaczyłem ją
oczami wyobraźni. Zagubiona w świecie, którego nie rozumiała. Zatopiona w sztuce
odbierała rzeczywistość przez jej pryzmat, który
szczególnie mocno wykrzywiał wszelaką podłość.
Jak mała dziewczynka, wiecznie zaskoczona, że ktoś
coś złego powiedział, haniebnie postąpił, niegodziwie pomyślał. Ujęła mnie
tą codzienną, szczerą niewinnością, nawet
jeśli korzenie cechy tkwiły w infantylnej
naiwności. Dwa tygodnie temu zadzwoniła do
mnie z pytaniem, co o tym wszystkim sądzę. Wtedy nie sądziłem nic, a pytanie
zbagatelizowałem, dzieląc jej emocje przez cztery. Wróciłem z terenu. Zmęczony
po pracy włączyłem telewizor.Jeszcze
tego samego wieczora oddzwoniłem i powiedziałem jej,
że trzeba być czujnym. Długo szperałem w odległych zakątkach internetu. Rozruchy
na całym świecie, globalne zamieszanie. Ludzie pragnęli prawdy, a czołowe media
pełne były wyszczekanych gąb polityków i
naukowców, którzy przynudzali żargonem, bo
znaleźli kolejną okazję, aby udowodnić gawiedzi swoją wyższość. Każdego dnia
lansowali inną narrację. Najpierw
problem obśmiewali, potem przekonywali, że to jedynie
tsunami głupoty, a teraz apelowali, aby nie popadać w panikę. Benzyna już się
jednak rozlała. Zupełnie inne informacje
można było odnaleźć na niezależnych portalach internetowych
i w mediach społecznościowych. Zwykli ludzie
wiedzieli, że coś jest nie tak. Zagłębiając
się w materiały stawało się dla mnie oczywiste, że
rządy państw ukrywają prawdę i robią wszystko, żeby nie dopuścić do chaosu.
Najgorzej było w dużych miastach. Plądrowanie
sklepów, napady i podpalenia były na porządku
dziennym. Bardziej w zasadzie na porządku nocnym. Za dnia ulice wyludniały
się. Dyscyplinę zaprowadzały ciężkozbrojne patrole policji i wojska.
Po zmierzchu nie dawały sobie rady, pomimo godziny
policyjnej i strzelania bez ostrzeżenia do
wszystkiego, co się poruszyło w ciemnościach.
Desperacja ludzi była większa niż ryzyko
gwałtownej śmierci od kul. Dziwiło mnie to. Może nie powinno. Jeśli, to
niechciwość nimi powodowała, a strach osobliwy sposób na samobójstwo? Ta
demoniczna myśl zdawała się być rozsądną w
niektórych przypadkach. Minął kwadrans.
Kończąc dociekania, powróciłem do bieżącego zadania. Czas na hartowanie.
Przepracowany olej silnikowy w roli chłodzącego
medium. Wiedziałem, że to nie najlepsze
rozwiązanie, ale nic innego nie miałem pod
ręką. Hartowanie w ogniu? Nic bardziej
mylnego. Czy człowiek, który chce pokonać swój
strach, hartuje odwagę wchodząc po drabince na
trampolinę, czy skacząc z niej do wody? Identycznie ze stalą. Hartuje szybkie
chłodzenie. Oczywiście bez rozgrzania i przemiany
fazowej nie byłoby czego chłodzić. Trzymając obcęgi w grubej rękawicy chwyciłem
jasnopomarańczowy detal i szybkim ruchem włożyłem
go do czarnego oleju. Wykonałem kilka pionowych ruchów, aby szybciej oddał
ciepło. Gdyby stal stygła powoli,
struktura wróciłaby do pierwotnej, miękkiej formy.
Dzięki schładzaniu o kilkaset stopni w trzy sekundy można
stwierdzić w przenośni, że twarda struktura została
zamrożona. Od potężnych naprężeń w materiale
stal czasem jęczała, czasem mruczała, a
trzaski i stuki mogły świadczyć o powstałych
pęknięciach. Wyjąłem hartowany element z
oleju i patrząc pod światło ogniska przyjrzałem się
uważnie. Żadnych widocznych pęknięć ani wypaczeń. Kontrolnie przejechałem
pilnikiem. Szorstkie narzędzie znalazło
twardszego od siebie rywala i ślizgało się w
każdym sprawdzanym miejscu. W końcu mogłem
nazwać ten kawałek stali z szacunkiem, na jaki
zasłużył. Ostrze przyszłego noża, które wytrzyma nawet koniec świata.
Hartowanie. Według Wikipedii
rodzaj obróbki cieplnej materiału polegający na nagrzaniu
danego materiału do odpowiedniej temperatury, wytrzymaniu
w tej temperaturze przez czas konieczny do przebudowy
struktury wewnętrznej oraz następnym, odpowiednio szybkim schłodzeniu. Stałem
za rogiem na zimnym wietrze. Błogosławiłem
pogodę. Chłód studził umysł przegrzany od emocji. Sklepy pozamykane. Zakaz
sprzedaży alkoholu obowiązywał od dwóch tygodni. Nie wiadomo, jakim sposobem po
ulicach kręcili się podchmieleni i całkowicie
pijani. Zresztą może byli trzeźwi. Z pewnością niebezpieczni. Obłęd w
oczach mógł zmylić każdego. Dziewiąta
rano. Józefina stała przed apteką i błagała farmaceutkę, żeby ją wpuściła.
Pokazywała receptę, tłumacząc łamiącym się głosem,
że chodzi o ludzkie życie. Aptekarka po
dłuższej chwili uległa namowom. Moja blond piękność zniknęła w środku. Drżąc
cały zapaliłem papierosa. To była
swego rodzaju klepsydra, która miała mi podpowiedzieć,
kiedy moja kolej. Paląc zachłannie,
odczekałem dwie minuty. Pstryknąłem niedopałkiem
przed siebie i ruszyłem ku przeznaczeniu. Wszedłem. Rozejrzałem się z wyrazem
twarzy ściętym nerwami. „Nieczynne.
Nie ma prądu. Kasa fiskalna nie działa. Nic nie mogę sprzedać” – farmaceutka
zdecydowanym głosem jeden za drugim wystrzeliła komunikaty bez pytania o wagę
problemu. A przecież to nie warzywniak.
Widocznie handlujących lekami nie obowiązywała
przysięga Hipokratesa. Czułem, że chcę ją sobie zochydzić na siłę. Jednym
ruchem przerzuciłem pustą torbę nad szklaną szybą
i bez ceregieli wyjąłem nóż.Chwyciłem za czoło stojącą przed ladą Józefinę i
przyłożyłem ostrze do jej szyi. „W torbie
jest lista. Jeśli za chwilę nie zaczniesz jej
pakować, poderżnę gardło.” Na moment
uniosłem nóż o wielkim ostrzu i przyłożyłem
ponownie do wiotkiej szyi. „Na co czekasz?
Głucha jesteś?” Krzyczałem w stanie maksymalnego
pobudzenia, a aptekarka z oczami rozszerzonymi
strachem stała jak sparaliżowana. „No rusz
się, zaraz wszystko będzie w jej krwi.” „Nie” powiedziała cicho. „Co kurwa
nie?” Zabrakło mi argumentów. Rozglądałem się nerwowo, szukając szybkiej
podpowiedzi. „Pomóż mi, proszę, on mnie zabije” błagalnie wyszeptała Józefina.
„Nic nie dostaniesz. Całe życie bałam się takich jak
ty. Teraz wszystko mi jedno. Precz z mojej apteki, bandyto.” Kobieta wpadła w
niemy szał. Wyglądała na gotową na wszystko.
Stała, wpatrując się we mnie nienawistnym spojrzeniem, dysząc jak nosorożec.
Ostatkami sił kontrolowała zachowanie.
Poczułem, jak Józefina chwyta mnie za prawą rękę
i delikatnie odsuwa nóż od skóry. Z oporem rozluźniłem napięcie mięśni.
Czas stanął w miejscu. Plan upadł. Mijały sekundy, a ja nie
mogłem się pozbierać. Napady to nie moja bajka. Kiedy aktorstwo zawiodło,
byłem bezradny. Akcja nabrała tempa,
gdy w drzwiach apteki pojawił się siwy emeryt.
Józefina wyrwała mi nóż z ręki, a ja rzuciłem
się w stronę dziadka. Przewróciłem go na podłogę
i ponownie dopadłem do drzwi. Zamknąłem je,
żeby powstrzymać wizyty kolejnych niechcianych
gości. Kiedy obróciłem się z powrotem, moja
kobieta przeskakiwała przez kontuar. Złapała
aptekarkę za krótkie włosy i przejechała piekielnie
ostrym nożem wzdłuż przedramienia. „Rób, co powiedział, bo zaraz ja poderżnę
ci gardło.” Słowa wypowiedziała spokojnie.
Tym większe wrażenie musiały zrobić na kobiecie,
która rozszerzonymi oczami przyglądała się ręce. Ciemnoczerwona krew strumykiem
spływała na podłogę. „Zrobisz porządek z raną dopiero jak torba będzie pełna.
Pakuj lekarstwa.” „Ja tylko po insulinę. Może przyjdę później.”
Wystraszony dziadek chciał opuścić aptekę, nie
rozumiejąc, że znalazł się w nieodpowiednim miejscu
i czasie. W tym momencie na mapie operacji nie powinien uważać się za
neutralną Szwajcarię. „Leż cicho.”
Postanowiłem nie zwracać na niego uwagi, dopóki nie
wpadnie na pomysł ustawienia się w pionie. Byłem
wściekły na swoją niemoc. Zmroziła mnie
nagła myśl, że następnym razem, kiedy wyjmę nóż, być
może ktoś zginie. Dotarło do mnie, że jeśli mamy
przetrwać, muszę się wiele nauczyć. Farmaceutka wyjęła z torby kartkę, którą
momentalnie zaplamiła czerwonymi kleksami.
W widocznych nerwach zaczęła wyciągać pudełka z
szuflad. Kilka minut później wyszliśmy z apteki. Podtrzymywałem w pół
dziewczynę. Była biała jak ściana. Słaniała się
na nogach. „To teraz pobawimy się w doktora.” Próbowałem żartować. Spojrzała
na mnie z wyrzutem. Nie odezwała się aż do
samego domu. Weszliśmy do jej mieszkania, ignorując wszelkie zasady konspiracji.
Przebakowaliśmy leki do woreczków foliowych
według zasady jedna torebka, jedna ulotka i
wszystkie listki ściągnięte gumką. Zdobyliśmy
głównie antybiotyki, trochę silnych środków
przeciwbólowych, strzykawki, igły. Na koniec do plecaka powędrowały książki.
Najnowszy wykaz leków i gruby podręcznik interny. Włączyłem telewizor. W
kółko to samo. Krótkie orędzie prezydenta.
Twierdził, że sytuacja jest pod kontrolą.
Naukowcy dowodzą, że nie istnieje żadne zagrożenie,
że to nieuzasadniona panika podsycana w wielu
mediach. Nie mogłem tego słuchać. Do tej
pory mówił prawdę tylko wtedy, kiedy się pomylił.
Czemu miałbym mu wierzyć teraz? Pozostało nam dopić kawę i na resztkach paliwa
wybrać się w ostatnią podróż.
Odpuszczanie. Według Wikipedii proces
obróbki cieplnej, którego celem jest usunięcie naprężeń
hartowniczych oraz zmiana własności fizycznych zahartowanej
stali, a przede wszystkim podniesienie odporności na
pękanie przy obciążeniach dynamicznych kosztem zmniejszenia twardości. Objęci
wpół siedzieliśmy w wilgotnym kanale. Na
szczęście nigdy nie służył jako kolektor ścieków
komunalnych. Żadnego odoru szamba. Czuć
było jedynie stęchliznę. Kto nie przebywał w takim
miejscu, nie wie, co to dłużenie się czasu.
Spojrzałem na Józefinę. Była przygnębiona.
Chyba ją rozumiałem. Ja mogłem stracić co najwyżej swój świat. Ona
oba. Także ten, do którego uciekała w chwilach artystycznego uniesienia.
„Wiem, że to nie miejsce dla ciebie, ale jedynie
tu mamy szansę. Nawet nie potrafię sobie
wyobrazić, co się będzie działo w miastach w ciągu
nadchodzącej doby. Bordy, kradzieże, gwałty i samobójstwa. W sumie z twoimi
jajami pewnie jakoś byś sobie poradziła.”„Przestań, nie przypominaj mi.
Nie wiem, co mi odbiło” szepnęła cicho, jak prawie
zawsze miałam w zwyczaju. „Powinienem nazywać cię Józefinką.”
Subtelnie, ale i ostro. „Nieraz mnie tak nazywałeś. Co w tym dziwnego?”
„Tak, ale bez myślnika przed Finką.” „Bo mam jasne włosy?”
„Nie, bo finka to rodzaj noża.” Nic gorszego niż tłumaczyć
żart. „Nie wyobrażam sobie życia w takim
miejscu.” Nieobecna myślami nie zwracała pełnej uwagi na to, co mówiłem.
Odpowiadała machinalnie, będąc odległa ponad wszelkimi ściekami
egzystencji. „Nauczymy się żyć na
nowo. Poradzimy sobie. Mamy paszporty do nowego
świata. Sądzę, że ta torba będzie warta więcej niż
złoto, które się do niej mieści. Leczenie
ludzi jest nie tylko szlachetne, ale i dochodowe.
Wiem, że żadni z nas lekarze, ale choroby, na
które mogą pomóc antybiotyki? Ludzie oddadzą
wszystko, żeby uratować bliskiego.” „Jeśli sami przeżyjemy” stwierdziła
beznamiętnie. „200 metrów kanałów,
kilkanaście zakrętów, a za plecami zabetonowane
wejście od strony zakładów. Sądzę, że to najlepsze miejsce w całym mieście i
okolicy.” „Czego możemy się spodziewać i kiedy?” Spojrzała mi w oczy, wracając z
dalekiej podróży. „Nie mam pojęcia.
Trzęsienia ziemi, pożarów, fali uderzeniowej, fali ognia, chłodu i głodu. Zimy
przez rok, może kilka lat. Ale poradzimy sobie. Najgorszy pierwszy tydzień,
miesiąc. Potem musimy zdobyć broń. Coś wymyślę.” „Pytałam, jak szybko tu
u nas pierwsze skutki.” „Ludzie pisali
różnie. Jedni, że asteroida uderzy w Amerykę
Północną, inni, że w Południową. To
będzie różnica kilkunastu, może kilkudziesięciu
minut. Nikt nie wie, czy Armagedon dotrze do
nas po kilku, czy po kilkunastu godzinach i z jaką siłą. Trzeba byłoby zapytać
dinozaury.” „Słyszałam, że jest
szansa. Może się rozpaść na małe fragmenty i spalić
w atmosferze.” „Nie wierz w te bzdury.
Widziałem filmy. Czytałem, że ma średnicę od
4 do 5 kilometrów. Agencje rządowe od
miesięcy wiedziały o niej dokładnie wszystko. Chcieli
mieć spokój do ostatnich godzin. Nie zrobili
nic, żeby dać szansę ludziom, a sami pewnie są
już w schronach. A ta banda debili plądruje
sklepy. Wynoszą telewizory, komórki. Po
co komuś nowe kino domowe na dwa dni przed śmiercią?”
„Może się spali. Co mnie obchodzi kino domowe i co kradną?” Skwitowała z
nutą rozdrażnienia. „Nie, bo lit jest zbyt duży. To potwór. Gdyby
zawisł dokładnie nad nami, zasłoniłby pół nieba.
Zresztą ma taką prędkość, że przez atmosferę przebije
się w kilka sekund. Nie zdąży się porządnie nagrzać.” „Może jest szansa.
Może nas minie. Blisko, ale minie. Zawsze jest przecież jakaś szansa.” „Za dużo
faktów przemawia, że to będzie koniec.
Zaczynając od wykradzionych filmów i danych z agencji
kosmicznych, poprzez ludzi, którzy w nich pracowali,
ale odeszli, żeby przerwać milczenie, po byłych
agentów CIA. Ci ludzie twierdzą, że to
dziesiątka według skali Torino, co oznacza, że
zderzenie jest pewne, a siła eksplozji stanowi
zagrożenie dla istnienia cywilizacji. Wywiady, filmy, zdjęcia. Na koniec
astronomowie amatorzy. Chodzi mi o tych spoza układu. Oni też zrobili
swoje. Wiadomo, materiały w gorszej jakości,
ale wszystko się pokrywa. Czy ktoś wierzy, czy
nie, kleją się do tego nawet przepowiednie. Biblia, Nostradamus, inni też. Nie
pamiętam nazwisk. To, że jest spisek systemu, to
dla mnie jasne. Największym potwierdzeniem, że władze
wszystko negują. Ludzie nie są tacy głupi. No, może za wyjątkiem tych od kina
domowego.” „A jak agencje komentują to, że niektórzy ujawnili prawdę?”
„Wyparły się, że mają z nim jakikolwiek związek.
Lakoniczne komunikaty. Dementujemy informację,
że taki a taki człowiek pracował w naszej agencji lub z nią
w jakikolwiek sposób współpracował. Tą metodą nie zagłuszą prawdy.” „Bartek,
mam coś. Dziś jest Wszystkich Świętych.” Zaświeciła na chwilę latarkę i wyjęła
z kieszeni mały podgrzewacz. „Zapal. Nie wzięłam zapałek.
Zapomniałam.” „Trafiłaś idealnie.
Pewnie już uderzyła albo za chwilę się to stanie.
Za wszystkich, których znamy. Za tych, którzy zdążyli uciec i za tych, którzy
czekają.” „Za wszystkich” dodała matowym głosem. Popadliśmy w
swego rodzaju letarg. Wpatrywaliśmy się w nieruchomy płomyk świeczki bez słów i
prawie bez ruchu. Starałem się odganiać tragiczne wizje. Uciekałem do
najprzyjemniejszych chwil, jakie mnie spotkały w życiu.Jednak koszmarne myśli
powstrzymanie zatruwały głowę. Czułem się w
tym tunelu zupełnie nagi, niby za parawanem,
stojąc przed plutonem egzekucyjnym. Bałem
się pytać, jak z tą udręką dawała sobie radę
wtulona we mnie subtelna kobieta. Co
ciekawe, w tym permanentnym poczuciu zagrożenia była dla
mnie ważna jako jaźń czy dusza. Istotne było wnętrze, jakkolwiek nie nazwać, a
wszystko, co dotąd zrobiłem, miało na celu
uratowanie jej kruchego ciała. Jeśli to
miały być nasze ostatnie chwile, nie potrafiłem ich
wykorzystać w najlepszy możliwy sposób, ale jakoś przetrwać. Ten tętnkopyt
rozsadzający umysł tak mnie sponiewierał, że
od czasu do czasu pragnąłem, żeby dramat się w końcu
rozpoczął. Jakkolwiek miałoby się skończyć. Wierzyłem chwilami, że byłby
wybawieniem od przytłaczającego oczekiwania.
Strach przed śmiercią paraliżował i pożerał mnie
od środka. Żadnego bohaterstwa. Schowały się gdzieś ostatnie skrzepy
godności. Pierwsza zapowiedź problemu pojawiła
się u Józefiny. Krótko po odpaleniu się knota zaczęła odczuwać mdłości i zawroty
głowy. Może to od stresu. Ciągłe napięcie, podświadome, nawet jeśli go nie
widać. Starałem się ją uspokoić. Było
coś na liście na niestrawność, zatrucia pokarmowe?
Niestety. Przypomniałem sobie, że leki na
problemy żołądkowe uznałem za nieistotne.
Puść mnie. Poczułem, jak zesztywniało jej ciało. Poświeciłem. Próbowała wstać,
ale szybko rzuciło ją na kolana. Klęcząc, odkaszlała przeciągle dwa razy,
trzymając się za brzuch. Dopadł ją silny skurcz i zwymiotowała. Przepraszam.
Masz chusteczkę na wierzchu? Proszę. Szybko podałem całą paczkę. Otarła
wilgotne usta. Była piękna nawet tu i teraz. Jesteś piękna,
wiesz? Przestań. Mam chyba temperaturę. Może powinnam wziąć antybiotyk.
Tu w kanale mogą być jakieś bakterie. Ale który? Symptomy zbyt mało wyraziste.
Najwyżej coś ogólnego. Może tetracyklinę?
Bardziej stwierdziłem, niż zapytałem. Daj cokolwiek. Kilka godzin później
wymiotowałem i ja. Objawy znacznie się
nasiliły w ciągu kilkudziesięciu minut od chwili
pojawienia się. Czułem temperaturę i silne osłabienie. Otuliliśmy się śpiworem,
trzęsąc się i pocąc jednocześnie. Obudziłem się obolały i bardzo słaby.
Włączyłem turystyczną lampkę. Nigdzie nie
dostrzegłem Józefiny. Już nie miałem czym wymiotować. Spojrzałem na zegarek.
21:00 lub 9:00 rano. Nie wiem, ile spałem, ale wielokrotnie przepływałem ze
stanu częściowej świadomości do halucynacji.
Chowałem się przed dwumetrowymi pająkami o wielkich
odwłokach. Próbowały mnie atakować, ukrytego w szczelinie, jamie. Ich
kosmate odnóża niemal sięgały mojego ciała.
Sprawdziłem na telefonie. Jednak rano. Zacząłem dodawać na palcach. Szło
ciężko. Nie mogłem się skupić. Z
wyliczeń wynikało, że od uderzenia minęło mniej więcej 41 godzin. Wstałem i
trzymając się ściany kanału, ruszyłem szukać
dziewczyny. Gdzie poszła w takim stanie? Te wymioty. Co się z nami stało?
Analizowałem sytuację. Fatalne samopoczucie mieszało myśli. Co to za
zakłady? Pralnia chemiczna i farbiarnia zamknięte ze 30 lat temu.
Jakich świństw wtedy używali? Coś zostało w powietrzu, na ścianach.
Fakty stały się oczywiste, kiedy tylko je powiązałem. To reakcja po zatruciu
chemią. Zapragnąłem jak najszybciej
opuścić to ponure miejsce, przynajmniej na chwilę
i zaczerpnąć zdrowego powietrza. Póki co w
kanale nie zaobserwowałem ani dymu, ani wzrostu
temperatury. Tyle godzin? Może była
mniejsza niż szacowali specjaliści albo faktycznie
poszła bokiem. Zatapiając się na miękkich
nogach ze spuszczoną głową doczłapałem się w
okolice włazu. Zobaczyłem jaskrawe światło.
Pokrywa była uchylona. Żadnych bocznych odnóg. Nie było innej możliwości.
Józefina musiała wyjść na zewnątrz. Jak
udało się jej otworzyć ciężką żeliwną pokrywę?
Wspinałem się, chwytając zimnych żelaznych klamer,
aby nie polecieć w dół, co stopień wkładałem rękę
głęboko za szczebel i blokowałem ciężar ciała na
przedramieniu. Mrużąc oczy wystawiłem głowę ponad właz. Powietrze miało
soczysty, świeży zapach. Wystając od połowy z
kanału za plecami usłyszałem głosy dzieci. Nie ryzykowałem wiercenia się,
stojąc na kawałku wilgotnego pręta. Podeszły zaintrygowane i otoczyły mnie.
W ciszy przyglądały się brudnemu panu wystającemu z ziemi. Na oko pięcio-,
może sześciolatki. A kuku! Mały rudzielec zaczepił mnie na wesoło, świdrując
bystrymi oczkami. Reszta maluchów wybuchła
śmiechem i znudzona moją bierną postawą zaczęła zajmować się sobą."Dzieci z
powrotem na ścieżkę i łączymy się w pary. Nie ma co tu
oglądać." Opiekunka zaskoczona widokiem,
mimo wypowiedzianych słów, obróciła głowę jeszcze
dwukrotnie, oceniając bezpieczeństwo podopiecznych. Udało mi się wyjść
mozolnie na czworakach. Wszystkie rzeczy zostawiłem w kanale. Było mi wszystko
jedno. Wstałem, niepewnie utrzymując pion
i rozejrzałem się wokół. Dopiero teraz dotarło
do mnie, że nic się nie zmieniło. I te przedszkolaki na spacerze dwie doby po
kataklizmie. Dotarłem do najbliższej ławki i usiadłem z ulgą. Spostrzegłem
rozrzucone zakrwawione chusteczki. To mogła
być ona. Czyżby też odpoczywała w tym samym miejscu? Bardzo możliwe. Ta ławka
była usytuowana najbliżej wejścia. "Józa, gdzie jesteś?" –
zawyłem zachrypniętym głosem i ciszej dodała: "Powiesz im, że ci kazałem..."
Spuściłem wzrok. Nie spodziewałem się rychłego odzewu. Miałem złe przeczucia.
Wybrałem jej numer. Od razu włączyła się poczta. Przerwałem połączenie. Nie
wiedziałbym, co jej powiedzieć. To wszystko
to było dla niej zbyt dużo. Chciałem dobrze.
Sprawdziłem to miejsce. Nawet mocno nie śmierdziało. Co dalej? Internet –
pomyślałem. Najszybsze źródło informacji.
Dobrze, że działał. Wszedłem w przeglądarkę.
Od razu otrzymałem powiadomienie. Stuknąłem palcem. To ze strony ruchu płaskiej
Ziemi. Kiedyś zarejestrowałem się na niej,
żeby móc niewybrednie skomentować bzdurny artykuł.
Teraz czytałem ich przesłanie. Ważny
komunikat. Stowarzyszenie Ruch Płaskiej Ziemi oświadcza, że asteroida
ENDXR5 jednak uderzyła w ziemię. Bolid posiadający wielką
energię przebił cienką skorupę jak kula karabinowa
szybę i poleciał dalej. Planowane są
ekspedycje w celu odnalezienia tego przebicia,
co ostatecznie udowodni niedowiarkom, jaka jest
rzeczywista budowa wszechświata. W związku z tym
rozpoczynamy ogólnokrajową zbiórkę, aby zdobyć
środki na planowane wyprawy. Osoby
wpłacające najwyższe kwoty w miarę chęci będą
brane pod uwagę przy formowaniu składu ekip.
Numery kont. Zniesmaczony opuściłem witrynę. Potrzebowałem profesjonalnego
serwisu. TV Sat 24, oficjalny portal telewizji informacyjnej.
Tytuły biły po oczach. Papież dziękuje wiernym za modlitwy. I niżej
mniejszą czcionką: Ręka Boska zmieniła kurs. Poniżej inny w
migającej ramce. Wielka akcja północnokoreańskich hakerów. Albo ten:
Straty światowej gospodarki liczone w setkach miliardów. Straty, właśnie
jak wielkie? Wszedłem w ostatni artykuł.
Do spowodowania paniki wykorzystano produkcję z
Hollywood. Twórcy sądzili, że zamówione materiały
miały służyć do montażu reklam.
Prezesi wytwórni zasłaniają się tajemnicą handlową i
specyficzną konstrukcją umów. Do studiów filmowych wkroczyli agenci FBI.
Okazało się, że środki finansowe na ten szeroko zakrojony
atak pochodziły z donacji firm i prywatnych osób.
Zbierane były przez różne fundacje, głównie w Stanach
Zjednoczonych i Europie. Wiele nici prowadzi
do Korei Północnej. Najprawdopodobniej to Kim Jun-un z nas zakpił. Służby
mu podległe doprowadziły do poważnych strat,
wykorzystując naszą wiedzę, technologię, a przede
wszystkim szlachetność i niestety głęboką naiwność. Genialne. Zrobili to
naszymi rękami, za pomocą naszych narzędzi i
zapłacili naszymi pieniędzmi. Świat będzie wściekły. Czy jednak nie za
szybko wykryli sprawców? Zdecydowanie zbyt szybko. Prowokacje? To
mogłaby być mistrzowska intryga. Zyskać
poparcie demokratycznych społeczeństw i zdobyć
alibi na rozpętanie sprawiedliwej wojny. Telefon wypadł mi z ręki. Czy
kiedykolwiek dowiem się, co mnie zmusiło do tkwienia w tym cholernym kanale?
Józa, chciałem cię tylko uratować. Moja gwiazdo, nie
zostawiaj mnie — szeptałem do siebie, bo wierzyłem, że słowo wypowiadane ma
większą moc niż pomyślane. W głowie jedynie pustka, jak czarna,
brzęcząca próżnia i nieokreślony żal. Rzeczywistość sprzed
katastrofy już nie wróci. Prawda umarła po długiej chorobie. Dziś nastąpił
jej pogrzeb. A kuku! I co? Jeszcze żyję. Uodporniony na
świat jak nigdy dotąd. Z niechęcią podniosłem telefon i go wyłączyłem.
Na dobre.
Anna Stańczyk, „Przysługa”. Daliście mi na imię Laura, lecz tutaj częściej
mówią na mnie Lalka. Rzekomo z powodu ładnych
rysów twarzy. Nie najgorzej takie mieć,
gdy przez większość życia jest się łysym. Bez
włosów wokół twarzy symetria staje się wielkim
sprzymierzeńcem.Słyszycie mnie, prawda?
Wiem, że mnie słyszycie. Przez długi czas
zastanawiałam się, dlaczego was przy mnie nie ma, ale w
końcu dowiedziałam się, że to był wypadek.
Miałam niecałe dwa lata, gdy tata roztrzaskał samochód
o drzewo, a ja stałam się sierotą.
Nie powiem, ta wiadomość przyniosła mi ulgę, bo to
o wiele lepsze od porzucenia. Najgorsze to być niekochanym bękartem.
A to jest mój obecny dom. Odkąd pamiętam, wszystko wygląda tutaj tak samo.
Każdego ranka gapię się przez to wielkie szpitalne
okno na obskurną stację kolejową. O, właśnie odjeżdża pośpieszny. Próbuję
uchwycić wzrokiem kolejne wagony. Kiedyś je liczyłam. Widzicie? Tam za parkiem
nad starym osiedlem zrywają się do lotu ptaki.
Skręcają na południe, mijając dym ciągnący się z
kominów nieustannie pracującej fabryki.
Mam wrażenie, że wszystko wokół pulsuje, zmienia
się. Tylko ten nasz szpital pozostaje w bezruchu. Miesiąc za miesiącem, rok za
rokiem. Z 14 lat życia niespełna
siedem spędziłam tu, w Miejskim Szpitalu imienia
świętego Alberta, zwanym przez nas pacjentów umieralnią. Ten ponury
budynek stał się moim domem w roku '70,
gdy stwierdzono u mnie białaczkę. Byłam bardzo
słaba, ale unosiłam się na noszach, by z okna
karetki zerkać na znienawidzone mury
sierocińca, które stawały się coraz mniejsze i
coraz bardziej żałosne. Po raz pierwszy
widziałam je z tej perspektywy. Aż w końcu zniknęły za zakrętem. Miałam wtedy
nadzieję, że już na zawsze. Można by
powiedzieć, że ta nagła zmiana była przejściem z
jednego więzienia do drugiego. Dla mnie jednak
ta podróż znaczyła tyle, co nowe życie. Przeszłam wiele męczących sesji
terapeutycznych. Choroba się cofała, a potem
zawsze następował nawrót. Mój organizm był
coraz bardziej spustoszaly, zatruty, lecz wciąż
się nie poddawał. Po każdej kolejnej serii
leków miałam wrażenie, że to, czym się staje,
jest tylko pustą skorupą, a wszystko, co dotąd
stanowiło jego treść, zostało bezpowrotnie zniszczone. W ciągu tych
męczących lat nieliczni z moich szpitalnych znajomych
pokonali chorobę i opuścili szpital.
Zdecydowana większość przechodziła jednak na drugą
stronę, co było smutne, jednak nikogo już nie szokowało. Śmierć była
elementem naszej codzienności, tak jak wieczorna
kąpiel, wspólne oglądanie dobranocki na stołówce
czy odwiedziny bliskich w dni wolne od pracy.
Z tym wyjątkiem, że ona nie była wpisana w
żaden grafik. Przychodziła, kiedy chciała. Tylko po mnie nie chciała przyjść. Ja
wciąż tu tkwiłam. Dzisiaj jest wyjątkowo cicho i spokojnie. Czyżby
była niedziela? Sama już nie wiem. Dni wydają się takie długie, zlewają się z
sobą. Nie lubię niedziel, bo wtedy chodzimy do kaplicy na nabożeństwo. Niby
nie jest to obowiązkowe, ale jak się nie pójdzie,
można mieć nieprzyjemności. A ja nie znoszę
tych przesiąkniętych kadzidłem malowideł, tych
zastygłych w przedziwnych pozach postaci, wpatrzonych
z nadzieją w niebo, niemiłosiernie twardych ławek
i senności, której za nic nie potrafię pokonać. A Bóg nigdy nie
odpowiada na moje prośby. Milczy, jakby udawał, że to nie jego sprawa. Jego też
nie lubię. Pewnego razu ksiądz wygłaszający
kazanie powiedział, że cierpienie uszlachetnia
i w jakiś nieodgadniony dla ludzi sposób wymazuje im
grzechy. A im bardziej człowiek cierpi na ziemi,
tym po śmierci dostępuje większej radości,
powiększając zastępy aniołów. I wiecie co? Uwierzyłam mu. Spojrzałam na moje
życie w inny sposób. Dostrzegłam sens.
Tak naprawdę była to jedyna myśl, która wówczas
dawała mi siłę. Uczepiłam się jej jak
tonący brzytwy i trwałam w nadziei, że jakoś to
będzie w tym i w przyszłym życiu. Wbiłam sobie
do głowy, że kiedyś porzucę niedoskonałe ciało i
stanę się jedną z tych jasnych, nieczujących bólu
istot, takich samych, jak na obrazach szpitalnej kaplicy. Trwało to jakieś trzy
lata. Trzy pełne nadziei lata
intensywnego, nieprzynoszącego rezultatów leczenia.
Aż w końcu przejrzałam na oczy. Zrozumiałam, że nigdy z tego nie wyjdę.
W jednej chwili ogarnęły mnie rezygnacja, strach i
zwątpienie. I nieustające migreny.
Ból przychodził nagle i utrzymywał się przez wiele
dni. Był tak okropny, że nie pomagały prochy ani nawet zastrzyki. Wtedy
wszystko się zmieniło. Już nie chciałam być aniołem, nie za taką cenę.
Znienawidziłam doczesną powłokę i przestałam
wierzyć w cokolwiek. Coraz częściej myślałam o
śmierci, co wkrótce przerodziło się w skrzętnie ukrywaną obsesję.
Jednak nawet w najtrudniejszych momentach zawsze kończyło
się tylko na myślach, bo nie umiałam
podjąć ostatecznej decyzji, czy nawet próby.
Bałam się nicości, a jednocześnie jej pragnęłam. Ale pewnego dnia
wszystko się zmieniłoBył poniedziałek i zbliżał się dzień mojej kolejnej
chemii. Obudziłam się z potworną migreną. Uniosłam się na łokciach, po czym
odruchowo zasłoniłam porażone ostrym światłem
oczy. Wszystkie okna dziecięcego oddziału
nowotworowego wychodzą na wschód. Z tego
powodu codziennie wita nas pełne radosnych promieni
słońce, które zdaje się gwałtem wdzierać w naszą
umieralnię ze swoim wkurwiającym optymizmem. Przekręciłam się twarzą do
drzwi. Od piątku byłam jedyną lokatorką sali numer 3, dlatego nikt nie
przeszkadzał mi przeżywać cierpienie na mój własny
sposób. Drugie łóżko, zajmowane dotąd przez Julkę, wciąż stało puste. Leżałam
więc nieruchomo jak kłoda i próbowałam wyciszyć
ból, gapiąc się bezmyślnie w kostropatą lamperię, kiedy do pokoju wpadła Anka,
kumpela spod szóstki. Też miała białaczkę.
Jej pełną buzię okalały króciutkie kosmyki
rudych, kędzierzawych włosów, co sprawiało, że
przypominała nie do końca uwierzonego kurczaka.
Swoim zwyczajem odbiła się jak na niewidzialnej
sprężynie tuż przed moim łóżkiem i całą mocą klapnęła na nie tyłkiem. Na
szczęście zdążyłam w porę odsunąć nogi. „Cześć lalka, masz gazetę?” –
spytała. „Nie” – odpowiedziałam.
„Aneta przyniesie dopiero po wieczornym obiedzie.
I nigdy więcej tego nie rób. Łeb mi pęka.”
Anka skrzywiła się w grymasie niezadowolenia.
Była ode mnie rok starsza, choć jej zachowanie
często na to nie wskazywało. Miała opinię oddziałowego świra. Poza chorobą
nowotworową z jej głową ewidentnie było coś nie tak. Matka Anki była
alkoholiczką i odwiedzała ją bardzo rzadko. Też nie była całkiem normalna.
Ponoć kilka razy podcinała sobie żyły, ale
zawsze w taki sposób, żeby mogli ją odratować.
Odsiadywała swoje w psychiatryku i wracała na jakiś
czas do normalności. Myślę, że poniekąd
zachowanie matki mogło stanowić źródło problemów
psychicznych Anki. Ten postrzelony
rudzielec potrafił z dnia na dzień zapaść w głęboką
depresję, a potem nagle z tego wyjść,
denerwując wszystkich dookoła swoją nadmierną
energią. Miewała też przywidzenia.
Opowiadała niestworzone rzeczy, strasząc młodsze
dzieciaki. Mnie samo te opowieści zawsze bawiły. Były barwną odmianą dla
schematycznych, niczym nieróżniących się dni. Na swój sposób lubiłam Ankę i
ona chyba lubiła mnie. Czasem się kłóciłyśmy, ale to ona zawsze przychodziła
pierwsza i jakby nigdy nic zdawała relację z
oddziałowego życia. Wraz z ośmioletnią
Zuzką zajmowała salę znajdującą się najbliżej
pokoju pielęgniarskiego, która była idealną miejscówką do podsłuchiwania rozmów
personelu. Regularnie zabawiała się w detektywa,
przekazując mi najbardziej sensacyjne i pikantne
wieści. Dzięki temu wiedziałam o wszystkim,
co działo się na oddziale. W zamian za
cenne informacje opowiadałam Ance o książkach,
które przemycała dla mnie pani Aneta. Były to przeważnie powieści dla dorosłych.
Najbardziej lubiłam kryminały i opowiadania z
dreszczykiem. Czasem wspólnie czytałyśmy codzienną gazetę. „Kurde, szkoda.” –
zamruczała pod nosem. „Na pewno coś o tym napisali.” Cała Anka. Była
jednym wielkim niedopowiedzeniem. Gdy
pytająco uniosłam brwi, przysunęła się bliżej
i powiedziała na jednym oddechu: „Ponoć od kilku
dni w mieście dochodzi do brutalnych zbrodni i policja
podejrzewa, że sprawcą jest seryjny morderca.
Podrzyna kobietom gardła, a potem rozrywa
ubranie i nożem wycina na piersiach tajemniczy
znak. I wiesz co? Ostatnie morderstwo miało miejsce w naszej dzielnicy.” „Skąd o
tym wiesz?” – spytałam zaintrygowana, unosząc się na łokciach. „Jak to skąd? Z
dyżurki.” – zachichotała. Piguły dzisiejszej
nocy popijały coś naprawdę mocnego.
„Ponoć w wiadomościach mówili, że ludzie boją się wychodzić na
ulicę przez tego psychola. Nazywają go Czarnym
Aniołem. Zabił już trzy kobiety, a
ja wczoraj widziałam dziwnego typa w kapturze.
Kręcił się pod lasem i jakby czegoś szukał. I
wydawało mi się, że za plecami miał... ”
Irytująco szybki potok słów Anki działał
mi na nerwy. „Wiesz, że w czwartek mam chemię?” –
przerwałam bezceremonialnie. „Wybacz, ale chyba nie mam dziś ochoty na te twoje
sensacje.” Entuzjazm Anki natychmiast przygasł. „Boisz się?” –
spytała bardzo cicho. „Nie” –
skłamałam. „Tylko już zaczęłam się przyzwyczajać do
tego milimetrowego jeża na głowie.”
Pogładziłam się po pokrytej meszkiem czaszce.
„Hej lalka, dasz radę, wytrzymasz. Tylko ja nie wiem, czy chcę wytrzymać.”
Zapadła cisza. Obie wiedziałyśmy, co mnie czeka i żadne słowa by tego nie
zmieniły. Tak naprawdę były w tej chwili jak sypanie rany solą. Nagle
gdzieś z głębi korytarza dobiegł krzyk, a potem głośny, przeciągły płacz.
Maciek znów dostał igłę w dupę. „Nienawidzę tych szmat.” – wycedziłam przez
zęby. Wczoraj w nocy Maciuś w złości nazwał Lidkę starą kurwą. Jak bum, cyk,
cyk.Rozpromieniła się Anka. „Ciekawe, skąd pięciolatek zna takie
słowa” – oburzyłam się. Anka niewinnie uniosła wzrok i wzruszyła ramionami, po
czym niespodziewanie zerwała się z łóżka i podbiegła do
drzwi. „Idę do niego. Nasz mały braciszek potrzebuje wsparcia.” „Do później” –
rzuciłam w sługa, bo migrena rozszalała się na dobre. Anka wyszła, a za chwilę,
będąc już na korytarzu, wsunęła głowę między
drzwi, a framugę. „Jak się dowiem czegoś nowego,
dam znać” – wyszeptała, po czym wreszcie zniknęła.
Dzień niesamowicie się dłużył, a ból odpuścił dopiero po kolacji. W
nocy nie mogłem spać. Leżałam na boku w
pokoju oświetlonym jedynie marną poświatą zza
okna, myśląc o zbliżającym się czwartku.
Gapiłam się w płynące deszczem szyby i wyobrażałam
sobie, jak bardzo bolałby upadek z trzeciego
piętra. Czy w ogóle coś bym poczuła?
Ale chyba nie tego bałam się najbardziej, tylko samego
spadania. Zaczęłam zastanawiać się nad
jedną rzeczą. Nie mogłam skojarzyć, czy pod moim
oknem znajdują się chodnikowe płyty, czy też rośnie
trawa. Jakby wiedza na ten temat mogła mi pomóc w
podjęciu decyzji o zakończeniu życia. A jednak nagle poczułam silną potrzebę
sprawdzenia tego faktu. Odrzuciłam kołdrę,
zapaliłam nocną lampkę i boso podeszłam do ogromnego okna z podwójną szybą.
Niestety, musiałabym otworzyć jedno skrzydło i
znacznie się wychylić, żeby ustalić, co znajduje się
dwa piętra niżej. Ogromne krople deszczu
oraz zacinający wiatr skutecznie odwiodły
mnie od tego pomysłu. Jednak skoro i tak
byłam już na nogach, wsunęłam kapcie i oparłam się
łokciami o parapet. Po przeciwnej stronie ulicy tlił się mleczny blask latarni.
Zawiesiłam wzrok na horyzoncie za wierzchołkami
drzew, gdzie mogłam dostrzec szczyty miasta w
całej swej krasie. Była trzecia w nocy, a ono nieustannie tętniło światłem i
kolorem. Uświadomiłam sobie, że mimo późnej
pory gdzieś tam toczy się normalne życie.
Ktoś śpi pod ciepłą pierzyną, przytulając się do
żony, ktoś inny wraca z dalekiej trasy, marząc o kąpieli. Jakaś matka nosi
wrzeszczące dziecko na rękach. Ktoś się kłóci, tańczy, wstaje do pracy. Może
ktoś myśli o śmierci jak ja. Pozaszpitalne życie znałam tylko z opowieści i
gazet, a prawdziwi ludzie znajdowali się w całkiem
innym wymiarze i mogłam ich sobie jedynie wyobrażać jak postaci z książek.
Wróciłam wzrokiem na własne podwórko, czyli do jednej
z najbrzydszych dzielnic miasta. Jedynym
punktem, na jakim można było zawiesić w tej okolicy
oko, była ta obskurna stacja kolejowa.
Codziennie o tej godzinie, dokładnie na wprost mojego
okna zatrzymywał się pociąg ekspresowy. W bezsenne noce lubiłam go obserwować.
Wgapiałam się w rozświetlone wagony, dostrzegając czasem jakieś głowy oparte o
zasłonkę lub sylwetki podróżnych opuszczających przedział. Rozmyślałam, dokąd
mogą jechać i jaki jest cel ich podróży.
Z tych rozmyślań wychodziły mi czasem całkiem fajne
historyjki. Tej nocy pociąg miał
dziesięciominutowe opóźnienie. Zatrzymał się ze
znajomym, przeciągłym piskiem, a ja, wciąż
oparta o parapet, niecierpliwie czekałam, czy któryś
z pasażerów wysiądzie na tej mało popularnej
stacji. Gdy wagony potoczyły się dalej w
ciemną dal, w smugach deszczu dostrzegłam niewyraźną
postać z walizką i parasolem. Sądząc po sylwetce i kroju płaszcza, była to
drobnej budowy kobieta. Oparła bagaż o przeszkloną wiatę i szukała czegoś po
kieszeniach. Nagle kilka metrów dalej wyrosła druga postać, postawna i
przynajmniej o głowę wyższa. Był to mężczyzna w kapturze. Wyłonił się
dosłownie znikąd. Kilka sekund później już
przy niej stał, a w jego uniesionej ręce zobaczyłam jakiś przedmiot. Obraz
rozmazywał się w strugach deszczu, ale blask
latarni przez moment ujawnił połyskujące ostrze. Wtedy dotarło do mnie, co
się dzieje. On ją zabije. Chciałam otworzyć okno i krzyknąć. Spłoszyć
go, cokolwiek. Jednak nie zrobiłam tego. Gdy kobieta dostrzegła napastnika,
było już za późno. Wypuściła z ręki parasol i rzuciła się do ucieczki. Ale on
był szybszy. Chwycił ją w pasie, przyciągnął do
siebie i zdecydowanym ruchem przejechał nożem
pod gardłem. Zdawało mi się, że widzę tryskającą krew. A może to był
tylko deszcz? To wszystko trwało tylko kilka
sekund. Chyba nawet nie zdążyłam mrugnąć powiekami. Zrobiło mi się słabo. Moje
ciało trzęsło się w środku, a ja nie mogłam się
poruszyć ani wydać z siebie żadnego dźwięku. Widziałam, jak ofiara upada
pod nogi oprawcy, a ten jeszcze chwilę nad nią
stoi i przygląda się jej ciału. Nie umiałam tego wszystkiego pojąć. Tak bardzo
pragnęłam, żeby to był tylko sen. Zamknęłam oczy i płacząc modliłam się,
żeby to nie była prawda. Niestety, gdy
ponownie podniosłam powieki, on nadal tam stał,
lecz nie pochylał się już nad kobietą. Był
wyprostowany, a spod kaptura ciemnej kurtki
patrzyła na mnie jego lekko oświetlona, blada
twarz. Nieznacznie przekrzywił głowę, jakby
chciał mi się lepiej przyjrzeć. Krzyknęłam przerażona i rzuciłam się na łóżko.
Roztrzęsiona ręka znalazła wyłącznik nocnej lampki.Nastała
ciemność. Spięta tkwiłam pod kołdrą,
bojąc się nawet wziąć oddech. Wciąż klepałam
słowa pierwszej lepszej modlitwy i rozmyślałam, czy
morderca nadal tam jest. I o leżących na stacjach zwłokach kobiety.
Zabił ją na moich oczach. Właśnie byłam świadkiem
morderstwa, a jego sprawca mnie widział.
Przypomniała mi się opowieść Anki, po czym kolejna
fala zimnego potu oblała całe moje ciało od pięt po czubek głowy. Dygocząc i
ledwie łapiąc kolejne oddechy, zastanawiałam się, co
teraz będzie. Czy już po mnie idzie?
W wyobraźni widziałam, jak wchodzi do budynku szpitala i
wjeżdża windą na drugie piętro, a potem przeczesuje
każdą salę w poszukiwaniu przypadkowego świadka swojej zbrodni. Bałam się.
Strasznie się bałam i pragnęłam o tym wszystkim
zapomnieć. Zasnąć i obudzić się w normalnych okolicznościach. Mamrotałam
kolejne zdrowaśki. Nagle trzasnęły drzwi, potem kolejne. Otworzyłam
oczy i zdumiona stwierdziłam, że jest już
widno. Co prawda wciąż miałam naciągniętą na
twarz kołdrę, ale przebijały przez nią słoneczne
promienie. Jak nigdy dotąd byłam za nie niewypowiedzianie wdzięczna. Na
oddziale, jak każdego ranka panowało poruszenie,
jednak zdawało się być inne niż zwykle.
Piguły kręciły się po korytarzu, niemiłosiernie
stukając drewniakami. Słyszałam ich nerwowe, podniecone głosy. Powoli
zsunęłam kołdrę i spojrzałam na tarczę ściennego zegara. Była 5:50. Za
wcześnie na pobudkę. Zwykle któraś z
pielęgniarek zwlekała się z fotela nie wcześniej
niż punkt szósta. A teraz miałam wrażenie,
że już cały szpital stoi na nogach, a raczej na
nich biega. Wstałam i z drżącym sercem podeszłam do okna. Świtało. Wokół
stacji w promieniu kilku metrów porozciągano
milicyjną taśmę w biało-czerwone paski.
Dalej stał ambulans, do którego sanitariusze
wkładali nosze. Czarny, wypukły worek,
który na nich spoczywał, mógł mieć tylko jedną
zawartość. Dwóch milicjantów rozmawiało ze
sobą, a jakiś gość w kombinezonie pochylał
się nad pokaźną plamą rozcieńczonej nocnym
deszczem krwi. Nagle drzwi mojego pokoju otworzyły się z hukiem. Serce omal nie
wyskoczyło mi gardłem. Wpadła Anka.
Zwykle przed śniadaniem takie niezgodne z regulaminem
zachowanie by nie przeszło. Najwyraźniej
morderstwo tuż pod szpitalnym murem całkowicie
zdezorganizowało oddziałowe życie.
„Widziałaś to?” Anka przysiadła na parapecie i
ani przez moment nie patrząc mi w oczy, obserwowała wydarzenia zza okna. „Tak”
burknęłam. „Aż za dobrze.” „A nie mówiłam,
że pod lasem łaził jakiś podejrzany typ? To na
pewno jego sprawka.” „Miał krótką, ciemną kurtkę z
kapturem?” „No tak, przecież mówiłam.” Na
moment łaskawie odwróciła głowę w moją stronę.
„Widziałam, jak ją zabijał” wycedziłam jak w transie. „Co?” Anka aż
usiadła z wrażenia. Westchnęłam tylko, wciąż patrząc przez okno. karetka właśnie
odjeżdżała, a mundurowi nadal byli zajęci zabezpieczaniem dowodów. „On mnie
widział i teraz pewnie będzie chciał mnie zlikwidować.” „Chyba żartujesz.”
„Tak, żartuję. Zmyślam sobie, bo nie mam nic
lepszego do roboty” wrzasnęłam na nią i się
rozryczałam. Anka podeszła i chwyciła mnie za dłoń, którą od razu wyszarpnęłam.
„Musisz o tym powiedzieć pigułom albo lekarzowi.
Niech to zgłoszą na milicję” przekonywała mnie.
„Nie ma mowy. Będę przesłuchiwana, a potem to już
ten drań na pewno po mnie przyjdzie. Jak nic nie
powiem, może mi odpuści. Czy ty wiesz, co to
zemsta mordercy na przypadkowym świadku? Bo ja
czytałam o takich rzeczach nie raz.” Drewniaki w
korytarzu zdawały się zbliżać do mojego pokoju.
Wygoniłam Ankę i kazałam jej trzymać gębę na
kłódkę, a sama poszłam się wysikać. Na
drugim końcu korytarza dwóch milicjantów ściszonym
głosem rozmawiało z ordynatorem. W kiblu puściłam pawia, opłukałam się
i na roztrzęsionych nogach przemknęłam do pokoju.
Starałam się nie wychodzić z łóżka, dopóki nie
zrobiło się nieco spokojniej. Poza tym
piguły pilnowały, żebyśmy bez potrzeby nie opuszczali swoich sal. Cały dzień
leżałam jak otępiała. Jednak wieczorem nie wytrzymałam. Musiałam pogadać z
Anką. Od momentu, gdy wygoniłam ją z pokoju, nie pokazała się u mnie. Obraziła
się czy co? Po obchodzie wymknęłam się
więc na opustoszały korytarz, żeby sprawdzić, co u
niej. Pozorny spokój mąciły stłumione rozmowy za drzwiami. Stanęłam pod piątką,
w której leżał Maciek. Zajrzałam do niego.
Spał spokojnie, więc tylko zostawiłam uchylone
drzwi, bo brzdąc czasem budził się w nocy z
krzykiem, że jest ciemno. Tuż przed szóstką
zaczęłam bardzo uważać na każdy krok.
Nadmierne szuranie kapciami mogłoby zdradzić moją
obecność. Najwolniej jak umiałam nacisnęłam klamkę i wślizgnęłam się do środka.
Na łóżku znajdującym się najbliżej drzwi siedziała
Anka.Chyba wyczuła, że przyjdę. Pod oknem spała Zuzka. Oddychała tak
cicho i płytko. Przez chwilę myślałam, że umarła. „Co z Zuzką?” – spytałam,
żeby się upewnić, że nic jej nie jest. „Chyba dobrze. Dostała prochy i
śpi.” Anka była jakaś przybita. Jej oszczędność w słowach mogła
świadczyć o zbliżającej się fali depresji.
Akurat teraz, gdy potrzebowałam jej wsparcia,
energii, która zastępowała mi moją własną. „Podobno Maciek dobrze rokuje.
Ma wyjść w przyszłym tygodniu” – powiedziała po
chwili. „Serio?” „Słyszałam, jak ordynator gadał z jego starymi” – wymruczała,
przeglądając kolejno każdy obgryziony paznokieć,
jakby szukała jakiegoś ocalałego kawałka.
„Przecież ostatnio miał przerzuty. Było coraz
gorzej.” „Widocznie stał się cud” – skwitowała beznamiętnie, dokonując zębami
egzekucji na znalezionym zaciorku.
„A mówili coś o tym mordercy? Nie mam dzisiejszej
gazety, bo Aneta nie przyszła na swój dyżur.” Anka nagle zastygła. „Nic nie
słyszałam. Zresztą co mnie to obchodzi?”
„Jak to? Zapomniałaś już, że on mnie widział?
To chyba normalne, że chcę wiedzieć, czy go złapali albo
czy mają chociaż jakiś trop.” „Nic nie
wiem” – burknęła i przekręciła się na bok,
naciągając kołdrę pod samą szyję. „Chce mi
się spać.” „Dzięki za pomoc. Wiesz, świetna
z ciebie koleżanka. Tylko jak ty masz swoje fanaberie,
to ja muszę cię wysłuchiwać. A teraz, gdy cię
potrzebuję, odwracasz się dupą i idziesz spać.” Milczała. Wstałam ze
złością i podeszłam do drzwi. Gdy
wkurzona ostrożnie zamykałam je za sobą, jeszcze
raz spojrzałam na jej łóżko. Kołdra delikatnie się poruszała, ale jakoś
tak niemiarowo. Anka płakała. Stając w półmroku korytarza,
poczułam ogromną pustkę. Tak naprawdę nie miałam teraz nikogo, na kim
mogłabym się oprzeć. Anka zamknęła się w
swoim świecie, a Aneta była na zwolnieniu.
Maciek, który był mi jak brat i dla którego chciało mi się
coś w ogóle robić, miał nas opuścić na zawsze.
Sama już nie wiedziałam, czy się cieszę z jego cudownego
wyleczenia, czy jest mi z tym źle. Do tego jeszcze to morderstwo. Chyba
zaczynałam wariować. Zrezygnowana
człapałam z powrotem do swojego pokoju, wiedząc, że od
naporu myśli długo nie zasnę, kiedy coś zwróciło moją uwagę. Drzwi od piątki
były zamknięte, a przecież zostawiłam je uchylone. Zajrzałam do środka.
Łóżko Maćka stało puste, a kołdra leżała
na podłodze. Szybko przeleciałam wzrokiem po
małej sali, ale nigdzie go nie było. Chyba
gdzieś wyszedł, co było do niego zupełnie niepodobne.
W nocy bał się wytknąć nos poza swój
pokój. Pomyślałam, że jedynym miejscem, w którym
mogę go znaleźć, jest łazienka. Przejrzałam wszystkie kabiny. Nie było go tam.
Spanikowana stanęłam na korytarzu i nie wiedziałam,
co robić. Nie mogłam zgłosić zniknięcia
Maćka w dyżurce. Nie chciałam się tłumaczyć z nocnych spacerów. Musiałam go
odnaleźć sama. „Dlaczego dzisiaj? Dlaczego akurat dziś?” – powtarzałam
szeptem, ale z duszą na ramieniu szłam przed siebie,
aż doszłam do szklanych drzwi dziecięcego oddziału
onkologicznego prowadzących na główny hol. Nacisnęłam klamkę. Drzwi okropnie
skrzypnęły, więc zrobiłam tylko niewielką szparę,
żeby jakoś się przez nie przecisnąć. Przeszłam obok
windy i skierowałam się na schody, bo tylko nimi
mogłam przejść dalej. Na poziomie minus jeden
znajdował się łącznik między dwoma budynkami
prowadzący do oddziału wewnętrznego, a także do
kaplicy. Schody pochłonęły mnie wszechobecną
czernią, więc pokonałam je najszybciej, jak
umiałam. Ze strachu kręciło mi się w głowie. Miałam nadzieję, że za winklem
odnajdę Maćka i szybko wrócimy na nasze bezpieczne onkologiczne podwórko. Jednak
gdy skręciłam, ukazał mi się jedynie bardzo długi i
pusty korytarz, pośrodku którego tliła się tylko jedna żarówka. Położyłam drżącą
dłoń na ścianie i niemal do niej przyklejona zaczęłam
stawiać drobne kroczki w żółwim tempie,
przesuwając się wzdłuż korytarza. Co chwilę
zdławionym głosem wołałam imię małego uciekiniera, ale on nie
odpowiadał. I wtedy mnie olśniło.
Maciek bardzo wierzył w Boga, życie po śmierci
i te wszystkie sprawy. Momentami widziałam w nim
samą siebie sprzed kilku lat i wtedy
robiło mi się go bardzo szkoda, bo wiedziałam, że
dziecięca naiwność kiedyś zamieni się w wielkie
rozgoryczenie. A to boli bardziej niż tysiące igieł. Ale nie zamierzałam psuć
mu tej wizji. Szanowałam ją i wręcz utwierdzałam, że jest tak, jak sobie
wyobraża. Być może Maciek chciał podziękować za
uzdrowienie i udał się do kaplicy. Tylko dlaczego akurat w nocy? Korytarz był
bardzo długi. Co kilka metrów w ścianie
znajdowało się zagłębienie, w którym szczupła osoba
mogła się z powodzeniem ukryć.Przy jednym z
takich zagłębień zauważyłam dwie bordowe krople. Wyglądały jak krew.
Schyliłam się i dotknęłam jednej z nich. Była mokra i lśniąca. Świeża.
Maciek miewał częste krwotoki z nosa.
Wstałam i doszłam do połowy korytarza, gdzie na
prawo odchodził łącznik między dwoma budynkami.
Już chciałam tam skręcić, ale jeszcze raz spojrzałam
przed siebie, na sam koniec ciemnego tunelu.
Doskonale wiedziałam, co się tam mieści. Z
uchylonych drzwi sączyło się nikłe, bladoniebieskie
światło. Byłam tam tylko raz, gdy z Anką bawiłyśmy się w detektywów, ale
ten raz wystarczył, żeby dobrze zapamiętać
to równie przerażające, co fascynujące
miejsce. Nie wiem, jak to się stało, ale zanim
się spostrzegłam, byłam już przy drzwiach kostnicy. Tak jakby nogi same mnie tam
zaniosły. Z wnętrza wydobywał się chłód i słodkawy odór. Zemdliło mnie, ale
się nie cofnęłam. Przez niewielką szparę w drzwiach
dostrzegłam sterczące do góry blade stopy i drobną dłoń zwisającą spod białego
prześcieradła. Na kościstym palcu tkwił
plastikowy niebieski pierścionek w kształcie niezapominajki. Znałam go bardzo
dobrze. Pchnęłam ciężkie drzwi i weszłam do
chłodni. Z każdym krokiem odsłaniał się kolejny
fragment spoczywających na wózku zwłok, a
ja upewniałam się, że pierścionek, dłoń
i odkryta blada twarzyczka należą do Julki, mojej niedawnej współlokatorki.
Zasłoniłam usta, żeby dławiący żal wydostający się z krtani nie zdradził mojej
obecności w tym przeklętym miejscu.
„Powiedzieli, że wyzdrowiałaś” – szepnęłam przez
palce i stałam dalej jak wmurowana,
gapiąc się na woskową kukłę, która kiedyś była moją koleżanką. Zapragnęłam jak
najszybciej stamtąd uciec. Odwróciłam się na
miękkich nogach, ale nim doszłam do drzwi, kątem oka zauważyłam drugiego trupa.
Leżał w cieniu. Białe jak kreda ciało od
stóp do pasa przykryto prześcieradłem. Góra
była odsłonięta. Gdy podeszłam kilka kroków
bliżej, dostrzegłam rude, kręcone włosy. Tę twarz też znałam. Co prawda była
całkiem odmieniona, skrzywiona, sinoblada,
ale nie mogłam się mylić. Zacisnęłam pięści,
boleśnie wbijając paznokcie w skórę, bo to nie mogła być prawda. A
jednak. Czy Anka wiedziała, że jej mama nie żyje? Czy dlatego tak się dziś
zachowywała? Jeśli tak, dlaczego nie wspomniała o tym ani słowem? Zaczynało
mnie porządnie mdlić, a jednak postanowiłam przyjrzeć się zwłokom kobiety. Jej
głowę od przodu przyszyto do tułowia grubym szwem,
a między drobnymi piersiami znajdowały się płytkie rany
układające się w jakiś symbol. Coś jak ptak z rozłożonymi skrzydłami. To
była ona! Kobieta z pociągu to mama Anki. Gdy to sobie uświadomiłam,
poczułam paraliżujący strach. Zapowietrzyłam się i zapragnęłam być jak
najdalej od tego przeklętego miejsca.
Wyleciałam z kostnicy, po drodze zahaczając o
metalowe nosze, które narobiły sporego rabanu.
Miałam wrażenie, że zabójca jest blisko, że ukrywa
się w zakamarkach szpitalnego korytarza.
Biegłam ile sił w nogach, niemal dusząc się własną śliną i gubiąc luźne kapcie.
Byle tylko dobiec do łącznika. W głuchej
ciszy słychać było tylko moje człapanie i rwany oddech. Nagle gdzieś z dworu
dobiegł głos syreny. Krzyknęłam i zaczęłam płakać. Po chwili dotarło do mnie,
że to tylko pociąg. Wciąż miałam wrażenie,
że nie jestem sama, że ktoś za mną biegnie i
chowa się w ciemnych zagłębieniach ścian.
Gdyby nie to, że gdzieś tam sam jak palec tkwił
niczego nieświadomy Maciek, wróciłabym na oddział w
kilka sekund, ale musiałam po niego iść. Skręciłam w lewo i biegłam dalej
łącznikiem, nie oglądając się za siebie.
Wpadłam do drugiego budynku szpitala i wspięłam po
schodach resztką sił. Bolały mnie nogi
i płuca. Pokonałam jeszcze kilka zakrętów,
aż wreszcie stanęłam przed drewnianą bramą kaplicy,
gdzie dostrzegłam kolejną kroplę krwi na posadzce. Był tam i nie myliłam
się. Nadusiłam zimną klamkę i pchnęłam ciężkie wrota. W środku panował mrok.
Jedynie na ołtarzu tliły się trzy grube świece,
rzucając na pomieszczenie migoczącą poświatę.
Szybko odnalazłam go wzrokiem. Maciuś
klęczał w pierwszej ławce po lewej stronie ołtarza,
opierając głowę na złożonych dłoniach. Tak pięknie się modlił w zupełnej ciszy.
Normalnie bym mu nie przeszkadzała, jednak w tej
sytuacji nie miałam wyjścia. Musieliśmy jak
najszybciej wracać na oddział. Ruszyłam
przed siebie. Minęłam kilka rzędów brązowych
ław i już miałam łapać chłopaka za rękaw piżamy,
gdy zza ołtarza wyłoniła się postawna postać. Mężczyzna w skórzanej kurtce z
kapturem i ciężkich wojskowych butach. Zrobił kilka kroków w naszą stronę.
Krzyknęłam, a w ślad za mną poszedł Maciek.Laura!
Odruchowo zasłoniłam go swoim ciałem i kazałam mu uciekać. Rozryczał się, ale
posłuchał. Ruszył wzdłuż ławki i biegnąc bokiem opuścił kaplicę. Po chwili
byłam już sama z oprawcą. W jego dłoni lśnił długi nóż.
Podchodził do mnie powoli, jakby pozbawiony emocji.
A gdy zobaczyłam twarz wyłaniającą się spod czarnego kaptura, osłupiałam. Był
piękny, niemal nieziemsko gładki i wyrazisty. Idealnie regularne łuki
zrośniętych ze sobą brwi nadawały mu powagi i surowości, ale w żaden sposób nie
odbierały uroku. Błękitne oczy zniewalały łagodnością, hipnotyzowały
głębią. Zatrzymał się na odległość jakichś dwóch
metrów i wyciągnął po mnie rękę. Wtedy jakbym przebudziła się ze snu. Nagle
zapragnęłam żyć choćby tylko tydzień, jedną noc, godzinę. Nie byłam
gotowa na śmierć właśnie w tym momencie. Szarpnęłam się do ucieczki. Mijałam
kolejne rzędy ławek, co chwilę potykając się i
lądując na kolanach. Ale nie poddawałam się i biegłam dalej. Słyszałam, że idzie
za mną niespiesznym, choć zdecydowanym krokiem.
Już dobiegałam do drzwi, gdy nagle jakaś ogromna
siła zatrzasnęła je tuż przed moim nosem. Klamka nie reagowała na szarpanie.
Zrezygnowana po raz ostatni upadłam na kolana. Moja symetryczna twarz,
rozciągnięta w grymasie żalu i strachu, musiała
wyglądać komicznie. Nie pozostawało mi nic innego, jak tylko przyjąć śmierć i
zgodzić się na nią. W końcu przyszła, jak o
to wielokrotnie prosiłam, a ja jej nie chciałam.
Czas rozciągnął się i zakrzywił. W jednej chwili zobaczyłam sierociniec, bicie,
wrzaski, zamykanie w szafie, umęczone chemią ciało. Poczułam jednocześnie
metaliczne mdłości po chemii i rozkosz, jaką
dał mi kawałek sernika przyniesionego przez panią Anetkę w zeszłe święta. Moje
ostatnie święta. Całe życie zamknęło się
w tej jednej sekundzie wypełnionej szczerym
płaczem. Wreszcie poczułam na piersi chłodną dłoń i przestałam się
bać. Jak za dotknięciem przyjaciela wszystkie emocje wygasły. Objął mnie,
klękając za moimi plecami. Przyłożył do szyi zimne usta i wyszeptał
coś w nieznanym mi języku. Jego oddech pachniał jesiennym wiatrem, takim, co
się niesie znad lasu. Była w nim jakaś
ziemista nutka, która działała jak narkotyk.
Przycisnął ostrze do rozluźnionej krtani i pociągnął pewnym ruchem. Poczułam
tylko ciepło, nic więcej. Ostatnim
obrazem, jaki widziałam, były wesoło migoczące
płomyki świec odbijające się w zamkniętych
drzwiach kaplicy. Powoli się rozmywały
i gasły. Zanim nastała całkowita ciemność,
dostrzegłam jeszcze rozłożysty cień ogromnych skrzydeł. Skrzydeł czarnego
anioła.
Patrzcie, jak pięknie pada. Lubię płynący po szybie deszcz. Jakoś
zawsze mnie uspokajał. Już po kolacji nikt nie krzyczy, nie stuka
drewniakami. Jest tak cicho, cudownie. Mogłabym tak tu stać i
gapić się przez okno całą wieczność. Patrzcie, Maciuś tak niespokojnie
śpi. Chyba ma jakieś koszmary. Pewnie martwi się, że musi wyjechać.
Obok łóżka stoi już spakowana walizka. Biedny maluch.
Wybaczcie. Muszę go przeprowadzić. Możecie mi towarzyszyć, jeśli chcecie.
Obudź się, mały. No już. Patrzy na mnie. Mruga. Chyba mnie
widzi. Nie bój się. To ja, Laura. Już niedługo cierpienie się
skończy. Kładę dłoń na jego ustach i nosie. Patrzy na mnie
przerażony. Szarpie się, ale moja wola jest silniejsza niż jego drobniutkie
ręce. Cii. Wszystko w porządku. Musisz tylko mi zaufać.
Zobaczysz, tu jest lepiej, łatwiej. Ja tu jestem. Będę się tobą opiekować.
Lecą mu łzy jak grochy. Jest coraz słabszy. Już się nie rzuca. Odpływa. O
tak, bardzo dobrze. Teraz śpij, braciszku. Do zobaczenia wkrótce. A
ja przejdę się po oddziale. Może ktoś jeszcze potrzebuje przysługi.
I
proszę państwa, to już koniec dzisiejszej Akademii Wszelkiej Fikcji. Na
pocieszenie powiem, że za tydzień również rozpoczynamy wykłady. A
tymczasem życzę państwu wszystkiego dobrego,
dobrej nocy, dobrego weekendu i cóż,
do usłyszenia za tydzień. Wszystkiego dobrego.
A mówi to słowo do Państwa jak zawsze gospodarz AWF Marek
Żelkowski. Audycję jak zawsze technicznie obsługiwał
Marek Sęk Ivellios. Radio Paranormalium, UFO historie i
wieki wyobraźni. Dziękuję za uwagę. Dobranoc
i do usłyszenia ponownie już za tydzień.