Witajcie bardzo gorąco i serdecznie w Radiu Paranormalium.
Rozpoczynamy kolejną debatę ufologiczną online.
Dzisiaj będziemy dyskutować o tym, czy żyjemy w
symulacji. Twórcami symulacji mogą być między
innymi super zaawansowane istoty z innego wymiaru. Czy to,
że hipoteza ta zyskuje zwolenników wynika z tego, że nadal nie
wiemy, jak narodził się wszechświat i jaki jest cel jego
istnienia? Czy nasi odlegli potomkowie
mogli jeszcze raz puścić w ruch maszynę stworzenia? A jeśli tak,
to po co? I czy można się zgodzić z
argumentacją, którą przedstawił pewien człowiek będący ojcem
hipotezy symulacji? Na te i na wiele innych
pytań dzisiaj postarają się znaleźć
odpowiedź uczestnicy naszej debaty ufologicznej
online. Dzisiaj będzie to bardziej dialog niż debata,
ale liczymy również, że nasi
drodzy, wierni słuchacze również wezmą
udział aktywny w tej audycji. Dzisiaj po drugiej
stronie połączenia internetowego są z nami współprowadzący
debaty ufologiczne, zastępca redaktora naczelnego
„Nieznanego Świata”, Piotr Cielebiaś. Dobry wieczór, Piotrze.
Dobry wieczór dwóm Markom. Dobry wieczór państwu.
A tym drugim Markiem oprócz technicznego Marka
Sęka Aweliosa jest nasz
pisarz science fiction, publicysta, również współpracownik
„Nieznanego Świata”, współgospodarz „Bibliotekarium”,
i ostatnio współgospodarz również warsztatów
„Bibliotekarium”, Marek Żelkowski. Witaj, Marku.
Dobry wieczór. Zanim przejdziemy
do tematu przewodniego dzisiejszej debaty, tradycyjnie podam kontakty do
Radia Paranormalium. Gdzieś tak po 21:00 będziemy włączać
linię telefoniczną, ale myślę, że telefony do
Radia Paranormalium warto sobie zapisać już teraz.
Numer komórkowy 530 624
193.
Stacjonarny 32 746
0008.
Skype
radio.paranormalium.pl. Można
również pisać na Gadu-Gadu pod numerem 36 08
80 02.
Jesteśmy też na czatach Radia Paranormalium, na
www.paranormalium.pl oraz na czacie towarzyszącym naszej
transmisji na YouTube. Można nas także spotkać na
Facebooku, na kontach Radia Paranormalium i
portalu Infra. Zachęcamy również do polubienia
fanpage'a „Nieznanego Świata”. Jesteśmy też na
grupach Radia Paranormalium i czytelników „Nieznanego Świata”
właśnie. A jeżeli ktoś woli, to może również wysyłać
pytania, komentarze, i oczywiście relacje z obserwacji UFO
na nasz adres e-mail
radio@paranormalium.pl.
Tradycyjnie oddam już teraz głos Piotrowi
Cielebiasiowi. Piotrze? Dziękuję.
Dzisiejsza debata jest dość problematyczna. Miało nas być
dzisiaj dużo więcej. Niestety kilku
kolegów odpadło, zasłaniając się różnymi obowiązkami
tudzież jakimś
stopniem niewiedzy na temat hipotezy
symulacji. Mimo to postanowiliśmy ją z Markiem dzielnie podjąć,
dlatego, że całkiem niedawno pojawiła się w
sieci taka informacja, właściwie gruchnęła.
Twierdziła, że ostatecznie ta hipoteza symulacji została
obalona. Czy w ogóle mogła zostać obalona?
Tego nie wiem, bo z takiego filozoficznego punktu widzenia to jest chyba
niemożliwe. Natomiast dwóch naukowców
ustaliło, że z punktu widzenia, powiedzmy,
techniczno-fizycznego stworzenie czegoś takiego jak
symulacja, w której żyjemy, byłoby niemożliwe. Od razu odezwały
się głosy tych, którzy są zwolennikami tej hipotezy symulacji, które
mówiły, że my nie
możemy wypowiadać się w imieniu istot, które
mogą być zaawansowane w takim
stopniu, że wyprzedzają nas o miliony lat rozwoju.
Takie istoty, które są na tej skali
Kardaszewa, powiedzmy na tym stopniu wysoko
powyżej trzeciego, czyli na tych stopniach, które sobie
wizualizował w swoich książkach chociażby Michio Kaku, twierdzący,
że cywilizacje
szóstego czy wyższego rzędu są w stanie stworzyć
własny wszechświat i do niego uciec.
Pojawiło się też pytanie, dlaczego tak wiele osób, tak
wielu wpływowych przedsiębiorców z Doliny
Krzemowej z Elonem Muskiem na czele było
zainteresowanych właśnie tą hipotezą symulacji. Czy oni
rzeczywiście wierzą,
żeJakieś istoty
na bardzo wysokim stopniu zaawansowania, powiedzmy
mieszkańcy innego wymiaru czy też obcy, tylko tacy
obcy, którzy wykraczają poza
nasze myślenie na temat kosmitów o bardzo
dużo, mogli powołać do życia coś w
rodzaju symulacji komputerowej, w której
żyją świadome istoty i jesteśmy nimi
my. Dzisiaj, Marku, czeka nas bardzo trudna
przeprawa mimo wszystko, dlatego że przypomnimy: mówimy o
hipotezie, według której
my, ale też cały wszechświat,
osadzony jest wewnątrz swego rodzaju
symulacji komputerowej lub czegoś w rodzaju
gry. Hologram to chyba
zupełnie inna sprawa.
Autorami tej symulacji, tego programu są istoty
bardzo zaawansowane. One z naszego punktu widzenia są
zarówno obcymi, jak i
stwórcami. Dlatego ten temat trafił do debaty
ufologicznej. Czy możliwe, że istnieją istoty
tak potężne, że są w stanie
stworzyć cały wszechświat, całą symulację
wszechświata? Czy możliwe, że żyjemy w
takim miejscu? Do dzisiejszej
debaty nie bez przyczyny zaprosiliśmy Marka Żelkowskiego, dlatego
że jest to, jak dobrze wiecie, człowiek o bardzo szerokich
horyzontach, bardzo
wygimnastykowanej wyobraźni,
ale przy okazji też filozof i religioznawca. Ktoś,
kto na wiele pytań, które nam się tutaj nasuną,
może nam, nie to, że będzie
znał odpowiedź, bo chyba Marek się zgodzi ze mną,
że tutaj mimo wszystko
jednoznacznych odpowiedzi nie ma. Natomiast będzie nam umiał tą
sprawę w jakiś sposób wytłumaczyć. Przypomnimy
jednak tym, którzy myślą, że dzisiejsza debata będzie miała
charakter filozoficzno-spekulacyjny,
że przecież całkiem niedawno Elon Musk
proponował wielu naukowcom
prawdopodobnie pieniądze za to, żeby podjęli badania nad tym,
czy my w takiej symulacji możemy rzeczywiście
żyć. Czy to jest weryfikowalne w ogóle?
Wiele osób się nad tym zastanawia, bo jeżeli
rzeczywiście jest tak, że żyjemy w czyimś programie komputerowym, to być
może gdzieś na bardzo głębokich poziomach rzeczywistości
znajduje się coś w rodzaju prasiatki,
jakiegoś stelażu,
jakiegoś fundamentu,
na którym ta symulacja jest oparta. To jest wszystko
bardzo interesujące. Natomiast fizycy, żeby
tą hipotezę potwierdzić, muszą się sporo
nagimnastykować, ale o tym będziemy jeszcze mówić.
Marku, pierwsza kwestia jest taka:
w zasadzie od wielu set lat ludzkość uważa, że nasza
rzeczywistość to iluzja. Mowa o tym między innymi w
hinduizmie. Nieco o tą
sferę zahacza też panteizm.
Czy przekonanie, że żyjemy w czyjejś kreacji, w świecie
wirtualnym, stworzonym przez kogoś,
albo że żyjemy w umyśle Boga,
bierze się z tego, że nasza rzeczywistość
analizowana chłodnym okiem, chłopskim rozumem jest po
prostu nielogiczna?
Nie wiem, z czego to
się bierze. Niemniej bierze się nie tylko od kilkuset lat,
tak jak powiedziałeś, ale myślę, że da się tę granicę
przesunąć nawet o kilka tysięcy
lat wstecz. W każdym razie dwa i pół tysiąca
spokojnie możemy zaryzykować.
Wrócę jeszcze na chwilę do tego, o czym mówiłeś w
przypadku Muska. Myślę, że Musk niewiele
ryzykował, przeznaczając wielkie
pieniądze dla tych, którzy ewentualnie dowiodą mu, że
żyjemy w symulacji. Otóż
patrząc na historię Sofii i tak
logicznie w ogóle na to, o czym będziemy dzisiaj mówić,
jeśli żyjemy wewnątrz symulacji,
to nie ma takiej możliwości, abyśmy
byli w stanie dowieść bezpośrednio,
że w niej właśnie żyjemy.
Możemy zbierać jakieś przesłanki,
jakieś dowody, a właściwie trudno to nazwać
dowodami, ale zostańmy przy słowie dowody
pośrednie, że rzeczywiście taka
symulacja wokół nas się rozciąga. Dlaczego mówię o tych
dowodach pośrednich? Otóż
to mniej więcej da się przez daleką analogię porównywać
z takimi
dowodami na istnienie Boga, jakie na przykład zostały sformułowane
przez ojców Kościoła. To tak naprawdę z punktu
widzenia logicznego nie są żadne dowody. To
są próby pokazania, że tak
mogło być, że na przykład musiał być pierwszy poruszyciel,
bo skąd się wziął ruch we wszechświecie?
To tak jakby nawiązanie do tych klasycznych,
tak zwanych cudzysłów, dowodów na istnienie Boga.
Podobnie jest z symulacją,
z tą domniemaną symulacją. Nie bylibyśmy w
stanie takich dowodów dostarczyć, tak jak już
powiedziałem, będąc wewnątrz symulacji.
Możemy natomiast szukać takich cudzysłów, dowodów
pośrednich. Na przykład
mój ulubiony, dlatego, że po
części sam go wykombinowałem, dowód na to, że jesteśmy
ewentualnie mieszkańcami symulacji, to taki
dowód, że nasz świat jest po prostu niespójny.
Czasami natykamy się na teorie czy na
pewne przesłanki,
czy też jakieś obserwacje naszej rzeczywistości, które wzajemnie
sobie przeczą. Gdyby uznać
jeden, drugi, trzeci, czwarty, wzajemnie
zwalczający się dowód, tu cudzysłów,
coś, co sobie przeczy, że wszystkie są prawdziwe, to znaczy, że
nasz świat albo jest
kompletniePorąbany, użyjmy
tak prostego określenia. Albo coś
jest z nim po prostu nie w porządku, skoro mogą
w nim istnieć teorie, które nawzajem sobie przeczą.
Ale zostawmy na razie na boku
problemy Muska. Właściwie to nie są problemy,
myślę, że niewiele ryzykował, tak jak już powiedziałem. Ale
jeśli chodzi o to, od jak dawna
kombinujemy my jako ludzkość na temat tego, czy
żyjemy w symulacji, czy nasz świat w ogóle jest możliwy do
poznania, to najlepszy dowód jest taki, że
już w starożytności pojawiła się szkoła sceptyków.
Ludzi, którzy uważali, że tak
naprawdę niewiele możemy o naszym świecie z
konkretów powiedzieć.
Za takiego pierwszego
filozofa, który uważał, że
niestety o naszym świecie niewiele możemy
powiedzieć i jest słabo poznawalny, był człowiek, który
się nazywał Piron z Elidy i on sobie
żył na przełomie czwartego i trzeciego wieku przed naszą erą.
W dodatku miał to szczęście, że
wraz z
wyprawą
Aleksandra Wielkiego trafił do Indii. Wspomniałeś o tym, że
Indie
wykombinowały w swoim
czasie tego rodzaju koncepcję, że być
może rzeczywiście mamy coś wspólnego z symulacją. I to
zadziwiające, że właśnie ten człowiek, czyli wspomniany
już Piron, będąc
wraz z wyprawą Aleksandra Wielkiego w
Indiach, przywiózł stamtąd koncepcję
o tym, że świat jest niepoznawalny. Właściwie pierwszy człowiek, który w
starożytnej Grecji, tam, gdzie się zrodziła nasza kultura,
zrodziła się też taka specyficzna
gałąź wiedzy, czy też bardziej refleksji,
zwana filozofią, że
z tego kontaktu z Indiami coś takiego się pojawiło. Otóż
nie wchodząc w szczegóły,
różni filozofowie w starożytności o tym mówili.
Wspominali, że nasz świat jest
niepoznawalny i odwoływali się do bardzo prostych argumentów,
które później były wielokrotnie powtarzane przez wielu myślicieli
na przestrzeni dziejów. Otóż oni wychodzili z bardzo
prostego założenia: nasze
zmysły nas oszukują. A żeby to
sobie unaocznić, to
bardzo prosto. Wyjdźmy od zmysłu wzroku. Jeśli
obserwujemy stół, to
pomimo że wiemy, że jego blat jest na przykład prostokątny, wyobraźmy sobie
prostokątny stół. Wiemy, że ten blat jest prostokątny, to jeśli
go obserwujemy z jakiegoś punktu widzenia, to nagle widzimy, że
zgodnie z zasadami perspektywy
dalsze części stołu schodzą się ze
sobą i wydają się węższe, a te bliżej nas
wydają się szersze.
Przecież patrzymy na ten stół, a jednak
wzrok pokazuje nam coś innego. My oczywiście doskonale wiemy,
że on jest prostokątem, ale widzimy coś innego.
Ale to jest jeszcze, powiedzmy, mało przekonujące. Ktoś mógłby
powiedzieć: „Taka jest istota naszego wzroku. W
ten sposób obserwujemy świat”. Dobrze, ale zatem
wyobraźmy sobie, że ten stół stoi sobie w jasno
oświetlonym pokoju i w związku z tym widzimy, że
część blatu, ta dobrze
podświetlona przez słońce, wydaje nam się
biała. Podczas gdy te części, które są w cieniu,
mają kolor drewna. Bo
słońce jak dobrze zaświeci, może nie biały, bardzo jasny w każdym razie.
To który jest kolor prawdziwy? I tak dalej.
Ja nie chcę w tej chwili przytaczać historii filozofii, natomiast
rzecz jest rzeczywiście
godna zastanowienia. Nasze zmysły bardzo często
nie mówią nam prawdy o świecie. Ten sam kolor
o wschodzie słońca wydaje się inny, inny wydaje się w południe,
inny wydaje się o zachodzie słońca. I ktoś powie: „Tak, ale przecież to jest
naturalne”. Tak, jest to naturalne. Niemniej
zmysły mówią nam o zupełnie innych kolorach.
My o tym wiemy, że tak się dzieje, że w przeciągu dnia
ten kolor się zmienia. Co nie zmienia faktu, że
nasze zmysły jednak wprowadzają nas w błąd. I to nie
tylko zmysł wzroku, bo podobnie jest
właściwie z każdym zmysłem,
który mamy. I z tego tak
naprawdę pojawiła się cała tradycja
sceptycyzmu. On na początku nie miał takiego waloru, o którym
dzisiaj będziemy mówić, czyli jakiegoś takiego Matrixu
czy też takiego przekonania, że żyjemy
w symulacji. On na początku, mówię o
sceptycyzmie, unaoczniał tylko ludziom,
że nasza wiedza o świecie to jest
jednak coś,
co jest dane nam pośrednio. Powiem, o co chodzi z
tą pośredniością. Otóż przecież nasz mózg,
starożytni tego rodzaju pojęciem nie dysponowali w ogóle,
wyprzedzę pewne epoki, ale od pewnego momentu zaczęto mówić w ten
sposób: przecież nasz mózg nie zasysa z
zewnątrz obrazu świata.
Obraz dostaje się na
naszą siatkówkę, tam wywołuje
pewne reakcje. Ten obraz, który do nas dociera, to jest fala
świetlna, wywołuje tam pewne reakcje, a
dalej do naszego mózgu podąża już tylko sygnał
elektryczny. Dzisiaj to wszystko oczywiście wiemy.
Starożytni i nawet późniejsi filozofowie tego nie wiedzieli,
ale mniej więcej tę koncepcję innymi słowami, ale w
ten sposób
przedstawiali.Te
wyobrażenia, które ten impuls elektryczny w mózgu powoduje, wcale
nie muszą być zbieżne z tym, co jest na zewnątrz
nas. To są przyporządkowania.
Określonemu
impulsowi elektrycznemu odpowiada określony obraz w naszej głowie.
Ale co on ma wspólnego z rzeczywistością i jak wygląda ta
rzeczywistość? Niestety nigdy nie
nabierzemy tej pewności. To się może wydawać
niektórym osobom
bajaniem filozofów i
potwierdzeniem, że filozofowie zajmowali się zawsze problemami,
z którymi normalny człowiek nie chciał mieć nic do czynienia, bo uważał
je za mało praktyczne. Ale wyobraźmy sobie w
takim razie, że mamy więcej zmysłów niż te, które posiada
człowiek. I widzimy świat
jeszcze innymi zmysłami.
Czyż ten świat nie wydawałby się nam inny niż ten, który poznajemy
za pomocą naszych zmysłów? Byłby inny,
ponieważ dostalibyśmy w prezencie kolejną
możliwość postrzegania tego świata. Ta szkoła
tak naprawdę poprzez starożytność,
średniowiecze doprowadziła nas
do momentu, kiedy
pojawił się Kartezjusz.
I ten Kartezjusz zadał sobie proste pytanie:
co na świecie jest pewne?
Pewną redukcją dochodził, że właściwie nic
pewnego. Że może istnieć tak zwany, różnie nazywany
w historii filozofii,
złośliwy
demon albo demon zwodziciel.
To mogłaby być teoretyczna istota, która całą naszą
rzeczywistość kreuje. Może nam tylko dostarczać pewnych
wrażeń. Proszę, jak blisko jest takiej
teorii matrixowej. On nam dostarcza
pewnych wrażeń. Chce, żebyśmy pewne rzeczy widzieli albo ich nie widzieli.
Ale zauważ też, Marku, jak blisko jest ta teoria o
złośliwym demonie teorii o tak zwanym tricksterze w
ufologii. Że za tym stoi może nie tak potężna
istota, że kreuje całą rzeczywistość, ale że
kreuje całe zjawisko UFO i wszystko, co jest z
nim związane. Dokładnie. Wiele osób uważa, że
właściwie tak jest, bo nie możemy o UFO nic powiedzieć
pewnego. Za tym musi się kryć jakaś inteligencja.
Może niekoniecznie zaawansowana bardzo,
ale taka, która ma
charakter złośliwy i niekoniecznie, nie wiem, jak to nawet ująć,
ale jeżeli istnieje ta skala Kardaszewa,
jeżeli istnieją zaawansowane istoty, to może też
istnieje taki wymiar, w którym bytują
inteligencje potężne, bezcielesne, ale
niekoniecznie dążące w
kierunku
oświecenia czy
czynienia dobra. Ale to już są sprawy zupełnie odjechane. Ale poprośmy,
Marku, jeszcze na chwilę do starożytności, bo
przeskoczyliśmy do Kartezjusza. Hindusi już kilka
tysięcy lat temu mówili, że nasza rzeczywistość to jest
iluzja. Oni w zasadzie powtarzali ten
argument, o którym mówiłeś, że nie możemy poznać
naszej rzeczywistości, dlatego, że nasze poznanie jest i
tak niedoskonałe z racji tego, że nasze zmysły są
zwodnicze. I nawet kiedy jedziemy samochodem i widzimy coś
w oddali, możemy to różnie zinterpretować. To taki
oczywiście bardzo żartobliwy przykład.
W każdym razie okazuje się, że już
wtedy w starożytnych Indiach powstała koncepcja tak
zwanej майi. I ona jest różnie
interpretowana. Maya może być zarówno zasłoną
rzeczywistości, pod którą
skrywa się prawdziwy mechanizm tejże rzeczywistości.
Można to zrozumieć w następujący sposób. Pisałem kiedyś o tym bardzo ciekawy
artykuł dla „Nieznanego Świata”. Parę lat temu się
ukazał. Innymi słowy
ta fala istnienia, w której my
żyjemy jako ludzie i w której postrzegamy
świat, w której bytujemy, jest właśnie mayą.
My nie widzimy prawdziwej natury rzeczywistości. My nie wiemy, jaka ona jest. Ona
się składa z chaosu, z
tysięcy rzeczy, które są ze sobą połączone albo
zupełnie niepołączone.
Te prawdziwe tryby naszego wszechświata tykają gdzieś bardzo
głęboko i tylko nasz mózg sprawia, że my
sobie to składamy w jakąś całość, żeby nie zgłupieć.
Ale ta koncepcja ma też
inny wymiar, który mówi, że ta maya
przedstawiana jest w sposób
bliższy temu, o czym dzisiaj
mówimy, bliższy tego matrixa, jako
obiektywna rzeczywistość, która
istnieje sobie. Bo ta
pierwsza koncepcja mayi mówi, że rzeczywistość jest w ogóle nieokreślona. Ta druga
mówi po prostu, że rzeczywistość jest,
funkcjonuje sobie, natomiast my nigdy nie będziemy w stanie
pojąć jej znaczenia. To wszystko jest bardzo skomplikowane i to
oczywiście jest filozofia. Natomiast, Marku, takie pytanie,
tutaj jeszcze będziesz kończył o Kartezjuszu i
jego wnioskach. Natomiast takie pytanie, czy
w tym wszystkim jest jakieś miejsce na praktykę,
też patrząc pod kątem fizyki?
A mógłbyś jeszcze bardziej doprecyzować pytanie? Bo nie wiem, czy dobrze rozumiem.
My mówimy cały czas o tym, że jest maya na przykład,
że są złudne zmysły
i że jest jakaś obiektywna rzeczywistość. Spójrzmy
pod kątem oceanu albo przestrzeni kosmicznej. To są dwa
systemy, dwa układy, które my sobie w jakiś sposób
racjonalizujemy.Staramy się je
opisać za pośrednictwem
matematyki, fizyki, oczywiście biologii i tak dalej.
Natomiast kiedy poznalibyśmy
ocean z perspektywy uczestnictwa w nim albo kosmos
z perspektywy jego działania,
nam on by się zdał strasznie chaotyczny,
nam zdałby się strasznie niepojmowalny, w zasadzie
bezsensowny. Teraz pytanie, czy
my jesteśmy w stanie
wydedukować przy pomocy fizyki,
matematyki to, że
żyjemy w czymś, co wykracza znacznie poza granice
wszechświata? Bo my wiemy, że naukowcy tworzą różnego rodzaju
symulacje, ostatnie
hipotezy mówią, że coś takiego jak multiwszechświat istnieje.
Natomiast czy fizyka ta, którą znasz,
która też bardzo blisko się przecież
ociera o
filozofię na pewnych już etapach tak
naprawdę, czy ona jest w stanie tak w ogóle obiektywnie
powiedzieć nam o symulacji,
która chyba w swojej idei zbliżona jest bardzo
do koncepcji Boga. Czy to jest fizyka
jeszcze? Bo przecież Musk
zachęcał fizyków do poszukiwania
symulacji i to w całkiem praktyczny sposób. Czy to jest
raczej już metafizyka, gdzie żadne obliczenia nie pomogą?
Myślę, że dlatego mówiłem w pewnym
momencie o fizyce i o tym, że Musk
może czuć się bezpieczny, że nie będzie musiał wydawać
pieniędzy. Otóż to jest troszeczkę przez taką
analogię, przez
wieki, tysiąclecia ludzie
próbowali opisać w jakiś sposób istotę boską. Czy to będzie
Bóg filozofów, czy to będzie Bóg dla
mas, jednocześnie jest to
postać nieopisywalna albo trudno jest
dowieść istnienia bądź nieistnienia Boga. I to jest zawsze
problem i dla tych, co wierzą, i dla tych, co nie wierzą. Ci, co
wierzą, mają mniejszy problem, bo oni po prostu wierzą.
Natomiast ci, co nie wierzą w Boga, wierzą w to, że
jego nie ma. Też właściwie tylko wierzą i też nie mają na to
dowodów. Powiem
tak, dlatego to jest
takie
fascynujące, ale z drugiej strony
według tego, co wiemy dzisiaj, już o tym
mówiłem, nie będziemy w stanie z wnętrza
symulacji dowieść, że to jest symulacja.
I to myślę, że to jest w jakiś
sposób takie w gruncie rzeczy
smutne. Ale
co jest smutne, nie będziemy mieli
dowodu, ale mózg ludzki, nasza
świadomość może wykoncypować i najlepszy dowód,
że o tym rozmawiamy, może wykoncypować
tego rodzaju obraz świata, że jesteśmy zanurzeni w symulacji.
Już samo to, że wykombinowaliśmy i to jakiś czas temu,
jak usiłowałem opowiedzieć,
wykombinowaliśmy jako gatunek tego rodzaju
koncepcje, to świadczy o tym, że umysły
mamy całkiem sprawne.
Natomiast
jeszcze odwołując się na chwilę, tych śladów
Matrixu czy tego, co rozumiemy pod pojęciem Matrixu,
możemy szukać na przykład, jak się bardzo uprzemy, to
nawet u Platona. Przecież jego obraz świata z
tym, że cały nasz świat, który uważamy za
realny, według Platona jest tylko
niedoskonałym odbiciem prawdziwego świata, prawdziwego świata
idei, gdzie wszystkie przedmioty są prawdziwe. Te nasze
przedmioty to są tylko cienie na ścianie jaskini.
Nie róbmy krótkiego kursu filozofii. Natomiast
uświadommy sobie, że to był problem i jest to problem
w dalszym ciągu taki filozoficzny. Wrócę na chwilę
też do Kartezjusza. Otóż Kartezjusz można by tę myśl ciągnąć w
taki sposób, że ktoś powie:
„Skoro nic nie potrafimy
stwierdzić na pewno”. Kartezjusz ratował się
tym pojęciem, że jedno, co możemy powiedzieć,
to to, że istniejemy.
Myślę, więc jestem.
Sławne powiedzenie i w jakiś
sposób wydaje się prawdziwe. Zatem skoro mogę myśleć,
zatem muszę istnieć. Jak się później okazało,
wcale też nie takie oczywiste, bo oczywiście
nie byłoby filozofii, gdyby nie pojawił się następny
filozof, który by nie wykombinował, że może wcale tak nie jest. Może to
wcale nie jest takie oczywiste, że to, że myślę, to oznacza,
że jestem. A może jestem tylko konstrukcją w jakimś
większym umyśle, w umyśle Boga i tak
naprawdę nawet to, że
kombinuję, to, że myślę, to tak naprawdę
jest
sztuczna inteligencja albo coś w rodzaju
takiej inteligencji, z którą mamy tu cudzysłów
oczywiście przysłowie „inteligencja”, tylko taka bardziej
zaawansowana w tej symulacji, taka sztuczna inteligencja,
dzięki której na przykład w grach komputerowych, w które my
gramy, te postacie nie zachowują się
jak zombie, tylko wykazują jakieś
minimum cudzysłów „inteligencji”.
Można i tak kombinować. Tym bardziej, że te rozważania na temat
rzeczywistości poszły nawet tak daleko, że
ktoś zapytał: „No dobrze, ale przecież mamy wspomnienia.
Jak możemy kwestionować to, że w ogóle istniejemy,
skoro mamy wspomnienia?”. I tu jest odpowiedź znowu: a kto nam
zagwarantuje, że my jako my
oraz nasze wspomnienia nie powstały dwie minuty temu? Że nasze
wspomnienia są taką samą fikcją jak cały nasz świat,
że nasza audycja trwa w tej chwili mniej więcej
40 minut.Ale tak naprawdę my powstaliśmy dwie minuty
temu i w związku z tym te 38
minut, początkowe 38
minut to tak naprawdę znowu jest wytwór symulacyjny. Nic
takiego nie miało miejsca. I tak dalej. Możemy brnąć w tego rodzaju
rozważania. Zresztą filozofowie robili to przez
kilka tysięcy lat, a jak skrócimy okres do Kartezjusza, to i
tak mamy kilkaset lat tego rodzaju rozważań. W związku z tym
warto sobie po prostu uświadomić.
Stajemy w takim przypadku przed murem i to staram się
zarysować, bo to, co mówili sceptycy, że
zmysły nas oszukują, to, co starał się mówić
Kartezjusz i częściowo jego
następcy, którzy na przykład tak jak
Berkeley wychodzili z zupełnie innych założeń. Berkeley tak
naprawdę był zafascynowany
empiryzmem na początku. Gdzieś tam
nawiązywał do Johna Locke'a i
możemy świat poznawać jak najbardziej, ale jak zaczął konsekwentnie
drążyć problem, się okazało,
że tak naprawdę z tej empirii to niewiele
zostaje. Jak będziemy to wszystko rozkładać na czynniki pierwsze, to się okaże,
że jak bardzo wierzymy, że świat wokół nas jest prawdziwy, to tak
będziemy przyjmować, że wszystko jest empiryczne. Ale jeśli zaczniemy pewne
rzeczy kwestionować, to się nagle okaże, że niczego nie możemy
powiedzieć na pewno. I to było przez długi czas
wkurzające dla większości filozofów. Dzisiaj myślę, że
filozofia się tym przestała zajmować. W każdym razie
ten główny nurt przestał się tym zajmować, bo znowu
filozofowie po części podzielili się na te grupy,
które doszły do wniosku, że to w ogóle nie jest żaden problem,
a są też tacy, którzy uważają, że to jest problem podstawowy.
Jak to w filozofii zawsze, filozofia zawsze była nauką, w
której jak było dwóch filozofów, to musiało mieć
trzy poglądy, a jeszcze w dodatku musiało je skonfrontować i
pokłócić się między sobą i śmiertelnie obrazić.
Tak to mniej więcej wygląda, ale
pokazuje, że
problem był dostrzegany. Problem tego,
że nam się tylko wydaje,
że nasz świat jest poznawalny. Ja rozumiem w tym momencie wszystkich,
którzy pukają się w czoło i mówią: „No jak to? Przecież jak się
pukam w czoło, to czuję, że ten palec dotyka mojego czoła. W
związku z czym, co Żelkowski tu opowiada o jakichś takich
pierdołach, za przeproszeniem, że nasz świat jest
niepoznawalny, a wszystko jest symulacją. Przecież czuję”.
I tu odwołam się, zrobię taki myk najprostszy jaki można.
Na to pytanie chyba najprościej jednak i najbardziej
obrazowo odpowiada film „Matrix”.
Myślę, że pierwsza część najlepiej, ale pozostałe
doprecyzowują pewne zagadnienia i
tak naprawdę, jeśli znowu pomyślimy o filozofii
Berkeleya, to
myślę, że twórcy, nie wiem, czy twórcy
Matrixa, bracia, czy też w tej chwili
siostry Wachowskie korzystały
z tej filozofii, ale myślę, że przynajmniej doradcy albo
ludzie, którzy ten scenariusz w jakiś tam sposób
współtworzyli, musieli być pod pewnym
urokiem tej filozofii Berkeleya. To na razie
chyba tyle. Dziękuję. Marku, jest jeszcze taka jedna sprawa,
bo wiele osób, które nas słuchają, pewnie się zapyta: „No dobra, ale gdzie tu
jest miejsce na kosmitów? To są debaty ufologiczne”. To
też szybka odpowiedź. Ta hipoteza symulacji pokazuje
nam, że jesteśmy w zasadzie jako ludzie na
obecnym stopniu rozwoju w bardzo
niedobrym punkcie. To znaczy my pretendujemy
do takiego
gatunku, który wie wszystko o kosmosie, który stara się zaglądać w
najdalsze galaktyki. Natomiast okazuje się z
drugiej strony, że nasze
poznanie jest strasznie ograniczone, bo nagle może się okazać, że
istnieją rasy lub gatunki. Bo to też
często macie pretensje, że
mieszamy te dwa terminy, że istnieją takie
istoty, które są w zasadzie w stanie zrobić wszystko.
Na tym którymś stopniu skali Kardaszewa, o którym żeś mówił lub
Kardasiowa, jak niektórzy twierdzą, są
miejsca. W zasadzie to jest miejsce trzecie w
oryginalnej skali Kardaszewa, tudzież miejsce odległe w tej
skali modyfikowanej, gdzie jest w zasadzie możliwe
wszystko. I my żyjąc na
planecie Ziemia, de facto nie możemy być niczego
pewni. Okazuje się, że Marku, po tylu setkach
lat fizycy, może chociaż w takiej
skrajnej formie, już poruszający się po tych obrzeżach fizyki,
potwierdzają nagle to, co mówią
sceptycy, co mówią często filozoficzne paradoksy
stworzone przed laty. Ale
okazuje się, że cała dyskusja o tym, czy żyjemy w
symulacji stworzonej przez jakieś bardzo zaawansowane istoty,
ona się pojawiła w sumie kilka lat
temu, ale tak naprawdę wywodzi się od koncepcji, która gdzieś zaczęła się
formować na przestrzeni XX i
XXI wieku. I wtedy to
szwedzki filozof Nick Bostrom
pracujący w Anglii stworzył taką koncepcję zwaną
symulacją życia przodków. I od tego się cała
dyskusja zaczęła. Otóż Bostrom stwierdził,
że są trzy
możliwości. Jedna z tych możliwości mówi, że
jeżeli są istoty bardzo zaawansowane,
to one na pewnym stopniu rozwoju tworzą
coś w rodzaju symulacji, które są nieodróżnialne od
rzeczywistości.Druga
możliwość mówi, że skoro takie istoty są, a jest to
przecież możliwe z racji tego, że
wszechświat jest taki wielki, to możemy żyć w takiej
symulacji i o tym nie wiedzieć. Trzecia możliwość
była bardziej pesymistyczna. Mówiła,
że na wysokim stopniu rozwoju
te istoty mogą albo nie dysponować takimi zdolnościami, albo po prostu nie
dotrwać do takiego punktu, albo też jeszcze, o czym
nie mówi już Bostrom, ale mówią
inni kosmolodzy, to my jesteśmy
najstarszą rasą, gatunkiem
inteligentnym w kosmosie i dopiero inteligencja w
kosmosie się rodzi. To wszystko może się wam wydawać
bardzo skomplikowane i zagmatwane, bo
takim de facto jest. Natomiast jest
faktem, że koncepcja symulacji
mówiąca o tym, że ktoś nas zaprojektował i w czyimś
komputerze lub też superkomputerze żyjemy,
przynajmniej ta dyskusja wzięła się od
tego Nicka lub Nicka Bostroma.
Teraz pytanie,
Marku, czy on sam nie
stworzył pewnego rodzaju paradoksu
myślowego? W
zasadzie zadaję ci to samo pytanie co przed chwilą, ale czy w tym, co mówi Bostrom,
jest miejsce na fizykę, na naukę, na jakąkolwiek
weryfikację? Bo on mówi, że możemy żyć w tej
symulacji. Natomiast okazuje się, że nawet
jeżeli w niej żyjemy, to jesteśmy całkowicie bezradni
wobec naszych twórców. I drugie pytanie, Marku,
czy my poprzez te wszystkie rozważania o
cywilizacjach wyższego rzędu, o skali Kardasiewa,
nie stawiamy się też w takiej troszeczkę przegranej pozycji
jako istot, które są w zasadzie tylko w stanie
obserwować pięty Boga od
dołu? Tak że my nigdy być może nie
poznamy nie tylko prawdziwej natury
rzeczywistości, ale może nawet nie odpowiemy na
pytanie, kto nas stworzył. Bo patrząc na
te mnożące się hipotezy na temat tego, skąd pochodzi
człowiek, jak powstał i te
wszystkie hipotezy, powiedzmy alternatywne, które mówią, że
zostaliśmy stworzeni de facto przez kogoś,
okazuje się, że nagle robi się nam straszny zamęt, straszny
galimatias i my nie potrafimy nawet
znaleźć tak naprawdę wbrew temu, co mówi nauka,
żadnego gruntu stałego, który byłby pewny.
O kurde, wróciliśmy do Kartezjusza. Nie ma na świecie
żadnej pewnej rzeczy.
Dokładnie tak. Ja powiem jeszcze jedną rzecz,
tylko na początek zdeklaruję, że ponieważ nie prowadzimy audycji
biologicznej i te zarzuty, że my mieszamy
rasę z gatunkiem, jeśli byśmy prowadzili
audycję biologiczną i poruszali się w tym
obszarze, to rzeczywiście zarzuty byłyby jak
najbardziej celne. Natomiast
zwrócę tylko uwagę, że my poruszamy się po nieco szerszym
obszarze. Zahaczamy jednak, czy też mamy
pole rażenia na całą kulturę. Może nie na całą, ale na sporą część
tej kultury. W związku z tym zwrócę tylko uwagę,
że ponieważ często odwołujemy się, a przynajmniej ja, do
fantastyki naukowej, to różne
obszary naszej wiedzy, naszej
rzeczywistości posługują się jednak
swoistym językiem. I konia z rzędem temu,
kto zaprzeczy, że
na przykład w filmie „Star Trek”
jednak ludzie oraz inne istoty
w kosmosie określone są słowem „rasa”.
Tak. I to jest dość łatwe do wytłumaczenia z prostego powodu.
No nie, ale- Takiego ufologicznego. Bo
wiesz, jeżeli my patrzymy na doniesienia ufologiczne, tam się nagle
okazuje, że wszyscy kosmici,
większość jest podobna do nas. Nawet szaracy
to w zasadzie są ludzie, tylko trochę inni.
Z tego punktu widzenia, tego ufologicznego, to my jesteśmy rasą,
bo wygląda na to. Oczywiście podkreślam cały czas, że chodzi o
doniesienia ufologiczne, nie analizy
astrobiologiczne. Z tego ufologicznego punktu
widzenia w świecie, we wszechświecie, gdzie wszyscy
są humanoidalni i wyszli z jednej matrycy, to my
jesteśmy rasą.
No tak. Dlatego
słuchacz z jakiejś tam audycji chyba sprzed dwóch
tygodni o tyle miał rację, jak już powiedziałem na początku,
że gdybyśmy tutaj rozważali
sprawy na gruncie biologii, to
rzeczywiście faux pas byłoby spore. Natomiast zwracam
uwagę, że język
nauk szczegółowych
bywa czasami jednak
bardziej rozwijany przez tak zwaną rzeczywistość. Ale
zostawmy tę sprawę. Rzeczywiście ja cały czas od
początku dzisiejszej audycji mówię o tym, że
ja wyznaję taki pogląd bardzo sceptyczny,
skoro już dzisiaj o sceptykach mówimy,
mówiący o tym, że jeśli tak jest, że
jesteśmy w symulacji,
mieszkamy w symulacji, istniejemy w symulacji,
to nie ma takiej możliwości, żebyśmy odkryli
to. Nie ma, po prostu. Bawmy
się logicznie
albo nielogicznie. Nie ma takiej możliwości.
Natomiast tak jak
powiedziałem, nasz mózg, ewentualnie nasz
umysł może,
będąc w tej symulacji, zrobić symulację i wyobrazić sobie
tego rodzaju
sytuacje
iMyślę, że
jedynym dowodem na to,
że żyjemy w symulacji byłoby to, gdyby
twórca owej gry, twórca owej symulacji
zdecydował się na to, żeby się z
nami skontaktować. Ale to miałoby trochę taki wymiar, jakby
Bóg usiłował się z nami skontaktować albo jakbyśmy my,
grając w swoją ulubioną grę,
jakąkolwiek, w „Wiedźmina” chociażby,
nagle wpłynęli do tego komputera i
zaczęli z tym wiedźminem gadać i tłumaczyć mu, że:
„Stary, tak naprawdę twój świat jest wykreowany.
Zupełnie inaczej wygląda. Musiałbym ci zacząć od tego wytłumaczyć,
co to jest komputer”. Ktoś, kto zna
sytuację- Kim byłby dla niego Sapkowski w takim razie? Też by był
Bóg wyższego rzędu, tak? Tak, ale już
kwestia tego, żeby mu wytłumaczyć, czym jest komputer, w
którego trzewiach on żyje tak
naprawdę, to naprawdę byłby spory problem.
Myślę, że każdy, kto zna świat „Wiedźmina”,
już tu, na tym podstawowym poziomie, a więc
takim najprostszym, że trzeba komuś wytłumaczyć prostą
rzecz, że żyje w środku czegoś. Ale czego?
Dobrze, przeskoczmy. W takim razie wyobraźmy sobie jakąś grę,
która się dzieje w bardziej
cywilizowanym świecie, w jakichś kosmicznych warunkach.
Powiedzmy jakąś gwiezdnowojenną grę.
Znowu wytłumaczyć tym ludziom, że żyją w środku czegoś, czego
używają na co dzień w komputerze, tylko jakimś innym,
bardziej rozbudowanym, to też wydawałoby
się tym istotom, które żyją, szalone.
Ale zauważmy, że to może my jesteśmy tymi istotami i
ktoś mógłby nam próbować wytłumaczyć, że żyjemy wewnątrz
symulacji. Ja sobie nie wyobrażam czegoś takiego.
Myślę, że bardzo trudne byłoby
porozumienie nas z tymi istotami,
z tą istotą. Oczywiście ta
istota mogłaby się postarać i nam długo i zawile tłumaczyć.
Tylko ja nie wiem, czy to by się udało, czy to
miałoby szansę się udać. W związku z
tym jestem nastawiony do
tego, i od początku to mówię, myślę, że
Musk jest bezpieczny. Jego pieniądze są
bezpieczne. Nikt mu realnego
dowodu nie da. Nie jesteśmy w
stanie tego zrobić, bo przecież gdy ktoś tworzy grę,
to tworzy również, tu cudzysłów ogromny,
tworzy również fizykę tej gry. Przecież
w większości gier
fizyka odpowiada tej fizyce, którą znamy, która się
toczy wokół nas, ma miejsce
wokół nas. Czyli jeżeli rzucamy kamień w
górę, to ten kamień spada i tak dalej.
Podstawowe rzeczy. Ale równie dobrze możemy sobie
wyobrazić grę, w której człowiek
unosiłby się gdzieś w przestworzach i latał.
Albo jeszcze jakieś inne szalone sytuacje. Po prostu stworzymy
taką grę i tak się będzie działo.
Jak my później wytłumaczymy tym istotom, gdybyśmy się z
nimi kontaktowali, gdyby one miały rzeczywiście świadomość,
że fizyka wygląda zupełnie inaczej? Tylko
my w takiej chwili szaleństwa dla swojej
rozrywki stworzyliśmy fizykę zupełnie
inną. Ja sobie tego po
prostu nie wyobrażam. Myślę, że
spokojnie możemy powiedzieć, że jeśli żyjemy
wewnątrz symulacji, to sobie to możemy oczywiście wyobrazić, ale
pewnych dowodów nie dostaniemy. Chyba, i tu podkreślam
jeszcze raz, chyba że twórcy, tu cudzysłów,
„gry” postanowią się z nami skontaktować. Ale jak już
powiedziałem, sam problem kontaktu wydaje mi
się też szalony.
Jest jeszcze taka hipoteza, która mówi, że
taką poszlaką mówiącą o tym, że żyjemy w
symulacji, jest to, że jak powiedziałeś na samym początku, nasza rzeczywistość jest
troszeczkę- Niespójna ... niespójna.
Weźmy samą mechanikę
kwantową i zastosujmy ją do obiektów w skali makro. Tak
jest. Od kilkudziesięciu lat z
hakiem trwa spór nad tym, dlaczego to, co na górze,
nie współgra z tym, co jest na dole, a z drugiej strony tak idealnie
współgra, że cały czas mamy w tym widoczny
pewien stały wzorzec. Tutaj
najczęściej powołuje się budowę atomu i na przykład
budowę Układu Słonecznego jako systemu
słonecznego w wersji tej ogólnej.
Czy w tym był wszystkim jakiś projektant? Czy w tym wszystkim
tkwi jakiś zamysł? Czy to wszystko po prostu wymieszało się w
wielkim słoiku, jakim jest wszechświat i dało w
miarę działający
mechanizm z totalnego chaosu? Na te pytania próbował
odpowiedzieć właśnie Bostrom, między innymi tworząc
bardzo ciekawą koncepcję tak zwanej symulacji życia przodków, o której
za chwilę wspomnimy. Ale mówiłem jeszcze o jednej sprawie. Otóż wiele
osób twierdzi, że tak naprawdę dowodem na to, że
żyjemy w czyjejś kreacji, jest to, że ta nasza rzeczywistość jest taka troszeczkę
niespójna i że w tej
tkaninie rzeczywistości zdarzają się zjawiska,
które nie powinny mieć
miejsca, które nie powinny się zdarzyć, a które jednak są. Mowa tu
o wszystkich wydarzeniach anomalnych, paranormalnych,
nadprzyrodzonych, takich, które wykraczają
poza spektrum codzienności. Tylko rodzi się pytanie, czy jeżeli
ktoś stworzyłby wszechświat w tym swoim
komputerze, jeżeli jacyś obcy super zaawansowani
na 180. szczeblu skali
Kardasziewa stworzyliby
symulację wszechświata, to czy oni
byZadawali sobie trud,
żeby się z nami skontaktować. Oczywiście
cały czas musimy mieć na uwadze to, że my to
oceniamy z perspektywy naszej jako ludzi. Z
naszej perspektywy człowiek, który zbuduje makietę z klocków Lego,
nie będzie gadał z ludzikiem,
bo jest to głupie. Natomiast może na tych wyższych
szczeblach, gdzie już są
tak zaawansowane istoty i tak zaawansowane mechanizmy, które są w stanie
tworzyć rzeczywistość, może jest to możliwe.
Może nawet nie sami twórcy muszą z nami gadać.
Może to sama symulacja z nami się porozumiewa.
Może to te algorytmy, które są wbudowane w
tą symulację z nami rozmawiają. Przyjrzyj się temu
też z perspektywy tej gnostyckiej wizji świata, która
mówiła, że
kosmos
to jest twór
cudownego Boga, ale tak naprawdę w tym
kosmosie działają też mniejsi bogowie, te mniejsze algorytmy,
które za wiele rzeczy odpowiadają. Oczywiście
my brniemy cały czas w jakieś filozoficzne rozważania, ale
pamiętajmy, że
Holender, nie da się tego wykluczyć.
Niczego się nie da wykluczyć, nawet tego, że
nasze wszystkie dziwne rzeczy, które dzieją się w świecie,
zjawiska anomalne, ale też UFO i tak dalej, i
to, że nasz świat jest niespójny tak jak o tym
mówimy, pod względem pewnych wydarzeń,
może być winą nie tylko twórców gry, ale na przykład
jakiegoś dalekiego odpowiednika wirusów
komputerowych, które po prostu zakłócają ten program, którym żyjemy
i w związku z tym my mamy takie, a nie inne obserwacje.
Niezwykle dziwne, niezwykle czasami
dyskusyjne. Równie dobrze to może być
wirus, ale wyobraźmy sobie jeszcze inną sytuację.
Zadałeś pytanie, czy twórcy gry —
to oczywiście jest pewne przybliżenie — ale czy twórcy gry, twórcy
rzeczywistości kontaktowaliby się z tymi ludzikami, czyli z nami?
Nie można tego wykluczyć, chociaż mówiąc szczerze, trudno mi sobie to wyobrazić,
bo o problemach, które by się pojawiły, mówiłem wcześniej.
Natomiast wyobraźmy sobie sytuację, w
której twórcy gry
schodziliby do poziomu gry. Po prostu
na chwilę podłączali się do tej gry i schodzili jako element tej
gry. Może wśród nas żyją, chodzą,
przechadzają się twórcy gry, którzy wpadli
zobaczyć, jak tu jest w naszej rzeczywistości. Może stąd się wzięły różne
podania o bogach różnego rodzaju. Bo może oni
niektórzy mają rozbuchane ego i postanowili tym
światem porządzić. Ale równie dobrze mogą
to być skromni obserwatorzy, którzy
się po prostu tutaj przechadzają, patrzą
sobie, a później wyłączają
swoją obecność w tej
symulacji i wracają przed komputer.
Można snuć najdziksze
teorie i właściwie wszystkie są gdzieś z
pogranicza science fiction i
tego, co sobie w ogóle możemy
wyobrazić. Wszystko jest właściwie logiczne i
dopuszczalne, więc dlaczego nie?
Może te wszystkie dziwne obserwacje, które
mamy, dziwnych istot, które się pojawiają. Ja wiem, tak
pierwsze z brzegu: czarnookich dzieci, jakichś
dziwnych stworów,
wszystkie nasze
podania, jakieś dziwne
zwierzęta, dziwni ludzie,
dziwnie wyglądający, o dziwnej skórze i tak dalej.
Każdy sobie znajdzie w swojej pamięci różne dziwne
wydarzenia, o których relacjonują kroniki
historyczne i nie tylko. Może to wszystko to
są echa tego wszystkiego,
co się wokół nas dzieje, a właściwie nie tyle wokół nas, co jest
kreowane gdzieś na wyższym poziomie. A
zatem my naprawdę dzisiaj poruszamy taki temat,
który z
racji swojej ogólności i z racji tego, że jest taki
totalny, czyli na
pewno mówi o całości naszej rzeczywistości, to być
może ten temat, kiedy przyjmiemy, że jest
prawdą, po prostu opisuje nam
zjawiska, o których dyskutujemy od wielu
audycji zatytułowanych „Debaty ufologiczne”.
Może to jest wyjaśnienie.
W zasadzie nie możemy wykluczyć,
że zjawiska, o których mówimy przez tak
długi czas, nie mają wcale podłoża pozaziemskiego ani
jakiegoś anomalnego, ale całkiem inne.
To jest bardzo prawdopodobne, bym powiedział, bo my za
bardzo przystajemy na wielu polach do
hipotez, które są albo
wytworem
wieków,
są efektem funkcjonowania nauki, są
wypadową naszego myślenia. I my czasami
stawiamy się w centrum tego wszystkiego i
rozpatrujemy wszystko przez nasz pryzmat. A może właśnie nie o to
chodzi? Ale jeszcze taka jedna sprawa, Marku, bo
my opowiadamy tutaj o bardzo różnych
możliwościach. Jedną z nich jest ta
hipoteza Bostroma, która mówi, że w
bardzo odległej przyszłości istnieją
ludzie, istnieje homo sapiens,
który dysponuje tak zaawansowaną
techniką, że jest w stanie tworzyć symulacje będące
nieodróżnialne od rzeczywistości.I on
powołał tę hipotezę symulacji życia przodków.
Bostrom stwierdził, że
jesteśmy mieszkańcami świata
wykreowanego przez naszych dalekich potomków, którzy chcieli
jeszcze raz puścić w ruch machinę stworzenia i sprawdzić,
jak żyli ich przodkowie w odległych
wiekach. Ta hipoteza, szczerze ci powiem, z mojej
perspektywy jest jeszcze dziwniejsza niż
hipoteza symulacji z jakimś
odległym demiurgiem w ogóle, gdyż
wydaje się totalnym eksperymentem filozoficznym.
Zupełnie oczywiście nieweryfikowalnym, ale też
troszeczkę naciąganym, bo oto okazuje się, że
jakaś rasa stworzyła cały kosmos
tylko po to, żeby obserwować samych
siebie. Czy taka symulacja, w której są
miliony wypadowych, jest stworzony cały wszechświat od
samego Big Bangu tylko po to, żeby
coś zilustrować jeszcze raz i zobaczyć,
jak to się potoczyło. Czy to w ogóle ma sens? To odtwarzanie ma sens?
Bo my wiemy, że przecież wystarczy jedna
zmienna, jedno trzepnięcie skrzydłem motyla,
żeby te
efekty skutkowe rozrosły się nam do
niepomiernych rozmiarów. Czy Bostrom nie złapał sam siebie w
pewną filozoficzną pułapkę? Moim zdaniem
się złapał, że to wszystko, o czym on mówi,
jest po prostu zbyt bajkowe. Gdyby on
sobie założył, że istnieją jacyś super zaawansowani obcy,
którzy stworzyli naszą symulację i poszli do
domu. To wszystko byłoby moim
zdaniem bardziej do kupienia niż to, że jesteśmy dziełem w zasadzie
samych siebie.
Ja odczytuję tę hipotezę Bostroma
trochę inaczej.
Aczkolwiek
nie wiem, jaka jest rzeczywistość, czy takie były
intencje. Ja w każdym razie lubię sobie
wyobrażać, że celem autora tej
hipotezy było unaocznienie nam,
że to jest możliwe w ogóle.
On sobie to
wyobraził myślę w ten sposób, że łatwiej będzie nam przyjąć,
że jacyś nasi dalecy, ale bardzo dalecy
przodkowie
zamienili w rodzaj
trójwymiarowego filmu, a właściwie trudno nawet mówić,
takiej rzeczywistości wirtualnej.
Po raz kolejny odtwarzają swoje dzieje w takiej
postaci. Może czas od czasu przewijają
w przód, w tył. Może sobie pewne rzeczy
powtarzają i tak dalej. Że
łatwiej nam będzie zaakceptować tego rodzaju
koncepcje. Proszę
zauważyć, że jeśli już ją zaakceptujemy,
zdecydujemy się: „No dobra, miał
rację. Nie da się tego wykluczyć”.
To konsekwencją przyjęcia tego rodzaju
twierdzenia będzie również
przyjęcie: a może to jednak nie nasi przodkowie, tylko ktoś
zupełnie inny?
Proszę zresztą zauważyć, że my
ludzie często kłócimy się, spieramy,
a nawet w swoim czasie toczyliśmy o to wojny. Czy
Bóg jest taki czy inny?
Rzezie w Europie nie miały końca dotyczące
tego, jaki Bóg tak naprawdę jest. A
może z naszego przecież punktu widzenia
każdy, kto stworzył naszą rzeczywistość, jeśli ją stworzył
oczywiście, to każda z tych
istot, czy to będą obce istoty, czy to są nasi
dalecy... trudno mówić nasi,
skoro oni nas stworzyli. Więc może po
prostu istoty, które rozwinęły się już tak mocno i teraz
odtwarzają swoją rzeczywistość, swoją
przeszłość. Więc tacy pośredni nasi
przodkowie, następcy, nie przodkowie.
Może tak jest, że
z naszej perspektywy, czy to są
inni obcy, czy to są nasi,
to oni zawsze właściwie z naszego punktu widzenia będą
mieli status bogów.
Powiedzmy bogów z małej litery.
Ale proszę zobaczyć, że konsekwencją tego, jeśli już
przyjmiemy, że to obcy albo
nasi
przodkowie, nasi następcy, ale też
właściwie nie nasi, tylko my powtarzamy ich drogę. To
jeśli tak jest, to równie dobrze
nie da się wykluczyć, że może jednak powołała nas jakaś
istota wyższa, jakiś Bóg, może tym razem
przez wielkie B. Właśnie tutaj jest,
Marku, problem, bo okazuje się, że
wracając do ufologii, do skali Kardasiewa,
jeżeli spotkamy na swojej drodze istoty, które są
bardziej zaawansowane od nas, które mogą bardzo dużo,
to z tej perspektywy dla nas to oni będą w zasadzie
bogami. Jeżeli oni posiądą zdolność do tworzenia
życia, jeżeli oni posiądą zdolność do kreowania rzeczywistości, jeżeli oni
posiądą zdolność do ingerowania w
najbardziej podstawowe
zasady funkcjonowania materii, to przecież wszystko są boskie
właściwości. W zasadzie tak się powtarzam,
ale chodzi o to, że będzie bardzo
niewiele sfer, w których oni nie będą
mogli zadziałać. I z naszej
perspektywy będą oni mieli
wszystkie funkcje boskie. I nagle może się też
okazać, że oniNawet nie
będąc twórcami symulacji, ale będąc na przykład
bardziej zaawansowaną
cywilizacją, która nas dogląda i kieruje naszym rozwojem
i oni ingerowali w historię
homo sapiens. To wszystko jest bardzo skomplikowane
i szczerze mówiąc nie dziwiłbym się
naukowcom, którzy mieliby bardzo
duże rozterki związane z odkryciem cywilizacji
wyższego rzędu, dlatego, że
mogliby trafić z jednej strony na
źródło informacji. Oczywiście oni pewnie by się z nami nie
dzielili tymi informacjami, ci bardzo zaawansowani kosmici,
ale mogliby trafić na skarbnicę wiedzy, która z nami nie
będzie chciała w ogóle rozmawiać, która
nie będzie się różniła niczym w zasadzie od
zimnego posągu boga. Będzie się
ograniczała do patrzenia na nas, bo
będzie wiedzieć, że
my musimy podążać swoją drogą jako cywilizacja i nie mogą
nam oni w żaden sposób pomóc. Teraz pytanie, czy
z perspektywy naszej
historii i naszego rozwoju, czy każda bardzo
zaawansowana cywilizacja, taka już z
tych wyższych dodatkowych stopni skali
Kardasiewa, o których mówili Tiokaku, czy oni po
prostu nie będą dla nas bogami? W
konwencjonalnym,
klasycznym sensie. To będą istoty, które mogą
wszystko. Mogą wszystko, są
w stanie zrobić wszystko, mają nieograniczone możliwości, są zimne,
wyrachowane, nie myślą, nie opierają
się na emocjach jak bogowie olimpijscy,
ale kalkulują wszystko na zimno
z pożytkiem wyłącznie dla siebie.
Nie jesteśmy w stanie odczytać ich
zamiarów, nie jesteśmy w stanie odczytać ich myśli.
Tutaj znowu okazuje się, że, Marku, wracamy
do filozofii sprzed wieków.
No tak, ale jeszcze? W tym sensie, że
znowu uświadamiamy
sobie, że rację mieli tym razem filozofowie średniowieczni, którzy
twierdzili, że my, ludzie, jesteśmy
zawsze na takim przekichanym
stadium, że wisimy sobie gdzieś
między aniołami a zwierzętami.
No tak, oni to jeszcze bardziej rozbudowywali, bo
tych emanacji było dużo. Jeszcze anioły były, jeszcze różne inne
pośrednie stadia pomiędzy człowiekiem a Bogiem.
Ale ja zwrócę na jeszcze jedną rzecz uwagę,
że jeśli nawet te istoty w swojej
rzeczywistości nie są wszechwładne i nie są
wszechmocne, to w tej
rzeczywistości, którą wykreowały i w której my żyjemy,
są absolutnie wszechwładne. Mogą zrobić wszystko.
One w rzeczywistości na przykład
nie mogą czarować czy nie
mogą posługiwać się techniką, która przypomina czary na
przykład, ale w naszej rzeczywistości jak najbardziej, ponieważ ona
jest wykreowana. W związku z tym wszystko mogą.
W naszym świecie mogą wszystko. W swoim
niekoniecznie. Ale jest jeszcze ciekawa rzecz.
Kiedy mówiłeś o boskości tych istot, ja sobie
przypominam
Janusz Zajdel, dosyć popularny jednak pisarz w dalszym
ciągu, chociaż może już nie tak jak w
latach 80., wydał w
naszej księgarni, wydawnictwie taki
zbiorek w serii z glizdą,
nazywanej potocznie z glizdą, kawowskiej serii.
Taki zbiorek, który się nazywał „Ogon diabła”. Tam się
znajdowało opowiadanie, nie
pamiętam jego tytułu, ale zbiorek już podałem, więc
każdy zainteresowany zlokalizuje,
który opisuje taką oto sytuację, nie
rozwijając zresztą specjalnie, kim są
te istoty: że był
ojciec i był syn.
I syn zszedł do symulacji
i pośród tych małych istotek
oddał swoje życie, odkupił ich. Wiadomo, jaka to
historia. Za to opowiadanie zresztą
Januszowi Zajdlowi porządnie się oberwało od
jego nawet przyjaciół, którzy nie byli w stanie
zaakceptować tego, że on właściwie szydzi
z ich wiary. Tak to przynajmniej było odbierane. Ale
on wrzucił bardzo ciekawą
myśl, że może nasze podania, nasze
historie religijne, nasze święte księgi
to również jest tak naprawdę echo tych schodzących w
głąb symulacji. Tych istot, które są
twórcami symulacji, ale czasami tę
symulację odwiedzają, żeby zobaczyć,
jak to jest w środku. Przecież kiedy my gramy w grę,
to robimy coś bardzo podobnego. Na innym poziomie oczywiście, bo my to
obserwujemy na ekranie komputera, ale
wchodzimy wtedy w tę symulację.
Jesteśmy za szkłem, czy też za tym
tworzywem, z którego jest zbudowana matryca i
patrzymy w świat
sami nie będąc widziani.
Naprawdę
dla wszelkiej gry jesteśmy bogami. Jesteśmy
kreatorami tej gry
akurat w tym momencie, bo my jesteśmy tylko jej operatorami. My korzystamy z
gotowego programu. To kimże są programiści,
którzy tę grę napisali?Takie analogie możemy
właściwie snuć bez końca. To tylko pokazuje,
ale myślę, że warto czasami to zrobić i warto tłuc ten
temat tak na okrągło i czasami
powtarzając się nawet po kilka razy.
Pokazuje nam wprost, że
problem jest nieprzenikalny.
Z pewnego punktu widzenia jest nieprzenikalny. To naprawdę jest
tak, jakby ta istota, ta postać z
naszej gry, Lara Croft chociażby, nagle
doszła do wniosku, że gdzieś tam jest facet, czy
też może nie facet, może
kobitka, która sobie patrzy na grę i patrzy, jak ona
sobie łamie kości spadając po raz 14.,
15., 90. z tego samego
wzniesienia, na które my jako operatorzy
gry usiłujemy się wspiąć, ale za którymś
razem się nam udaje. No i to tyle. Myślę,
że cały czas ten problem symulacji się pojawia,
ale źródło tej symulacji jest
nieodgadnione. Czy to jest Bóg, czy to jest kreator,
czy to jest istota inna, czy to są też nasi
potomkowie, a właściwie tak jak cały czas powtarzam, nie tyle nasi potomkowie,
co ludzie, którzy kazali
nam przeżywać jeszcze raz swoją przeszłość. W
sumie to możemy ich nazwać naszymi przodkami równie dobrze, dlatego że to oni-
No w sumie tak. Ale wiesz,
jest też taka druga szkoła myślenia, która mówi tak: dobra, Lara Croft sobie
skacze po tych występach skalnych. Skacze,
skacze i w pewnym momencie dostrzega, że
może wyjść
stopą
poza tą przepaść i nie spaść. Jest to tak zwany
glitch. Jest to błąd w Matrixie.
Jest to błąd w Matrixie. I teraz pytanie:
skoro Lara odkryła błąd w Matrixie, to oznacza,
że coś tutaj nie gra.
Na tym opierają się właśnie wszyscy ci fizycy, którzy starają się
doszukać śladów hipotezy symulacji w
realnym świecie, w realnym kosmosie. Tutaj
jeszcze nim przejdziemy dalej, skupię się na kilku
pytaniach, które napływają cały czas do nas
od słuchaczy.
Bardzo ciekawych zresztą i niektórzy sugerują na przykład, że—
czekajcie chwilę.
Holender, zgubiłem się. Że może
być tak, iż my jako
ludzkość, jako Ziemia jesteśmy centrum symulacji.
Bo tak patrząc na tą hipotezę Bostroma, który mówi, że
stworzony został cały wszechświat tylko po to, żeby nas
odtworzyć, to jest cholera straszne marnotrawstwo
pamięci operacyjnej i tych superprocesorów w innym
wymiarze, na których funkcjonuje nasza
rzeczywistość. Może jest tak, jak mówi hipoteza, która nazywa
się z angielska brain in a vat,
o której mówiłeś już na początku, że nam się może wydawać, że
żyjemy całe życie, ale tak naprawdę nasz mózg
pływa gdzieś w jakimś słoiku i cały czas
jest podpięty do komputera, który nas oszukuje. A może to my
jesteśmy podpięci do takiego kolektywnego komputera? I może
ta Ziemia pływa w takiej zawiesinie gdzieś w kosmosie, bo po prostu
nie opłacałoby się tworzyć całego wszechświata, który ma
szerokość 13
miliardów lat, tylko po to, żeby
stworzyć jakąś głupią ludzkość.
Ale równie dobrze możemy sobie
wyobrazić taką sytuację, że każdy, kto
grał w grę „Cywilizacja”, to wie, że najpierw się
zaczyna „Cywilizacja”, tudzież
podobne gry. Zaczyna się od małej wioseczki,
a później buduje się imperium. Może my jesteśmy po
prostu na etapie wioseczki. Może cały
kosmos stoi przed nami, my go po prostu podbijemy i ta
gra w ten sposób się potoczy.
Dlatego dzisiaj z naszej perspektywy
budowanie takiej symulacji ogromnej,
wielomiliardowo-letnioświetlnej
nie miałoby sensu. Ale może
ma sens na przyszłość. Może po prostu będziemy rasą,
która zdobędzie ten wszechświat, ale
oczywiście stoczy też po drodze ileś tam bitew, ileś tam wojen.
Gra musi być atrakcyjna, nie oszukujmy się.
Równie dobrze tak sobie to można wyobrazić i z tego punktu widzenia
jesteśmy na etapie wioseczki i na razie
nam się wydaje, że to jest marnotrawstwo. Ale
może to są przestrzenie, które podbijemy. Wiesz, mówiłem o tym
błędzie w Matrixie w grze „Tomb
Raider” i naukowcy, których finansuje
Musk i którzy zajmują się tego
typu hipotezami, starają się znaleźć
właśnie w naszej, powiedzmy, fizyce
pewne błędy, które świadczą o tym, że
projektanci rzeczywistości albo o czymś zapomnieli,
albo nałożyli pewne limity. Tak jak gra z
roku 2000 nie pójdzie na
Windowsie dzisiejszym, na dziesiątce,
tak mogło być tak, że nasi projektanci też mieli
jakieś pewne ograniczenia i stworzyli, i zawarli
tę symulację w pewnych ramach. I ta
hipoteza symulacji opiera się właśnie na tym, że
nadzieja na potwierdzenie hipotezy symulacji opiera się na tym, co
mówił taki uczony z Bonn Silas Bein,
twierdzący, że hipotetycznie rzecz biorąc, to
istnieje taka możliwość potwierdzenia, że my żyjemy w
czyimś wytworze. Jest tylko jeden problem.My
jesteśmy wciąż na dość niskim stadium rozwoju fizyki
i nie mamy pewnych narzędzi, by niektóre sprawy
potwierdzić. On sugerował, mówiąc tak najprościej,
najbardziej obrazowym językiem, że istnieje limit energii nałożonej
na, już nie pamiętam na co Hollander teraz, na cząsteczki chyba.
Sugerował też, że aby
trafić na ewentualny ślad hipotezy symulacji, powinniśmy badać
najbardziej energetyczne, najbardziej
pod tym względem właśnie potężne
wydarzenia we wszechświecie, jakimi są
bodajże te...
Zapomniałem, ale do tego zaraz
powrócę. Nie chodzi o promieniowanie kosmiczne.
Są pewnego rodzaju promienie. Dałem teraz ciała, widzicie, zapomniałem.
To się każdemu może zdarzyć. Teraz
ten operator, którym
operuję, pewnie wiedział w tym równoległym
wszechświecie, że będę o tym mówił i zaprogramował mnie tak, żebym się
pomylił. Drodzy państwo, w każdym bądź
razie Bain sugerował jeszcze jedną rzecz, że
aby potwierdzić hipotezę symulacji, trzeba by znaleźć coś w rodzaju stelażu, na
którym ona się opiera. I to jest trudne, dlatego, że
my znamy świat cząstek subatomowych. My wiemy,
że istnieje coś takiego jak mechanika kwantowa,
ale zapewne gdyby
istnieli nasi twórcy w postaci
tych twórców matriksowych, oni użyliby
siatki, która jest na jeszcze głębszym poziomie, takiej,
która sięga głębiej i może być dla nas
jeszcze niewykrywalna. To jest interesujące, Marku, dlatego,
że mamy XXI wiek.
Niedawno
z punktu
widzenia fizyki powtarzali niektórzy luminarze
nauki, że niemożliwe będzie wzniesienie się w
powietrze balonem, samolotem.
Niemożliwy będzie rozwój telewizji.
Trafiłem ostatnio na taki fajny cytat
jakiegoś, nie pamiętam nazwiska, uczonego, który twierdził:
„Drodzy państwo, kto by
tutaj dzisiaj stawiał na rozwój telewizji?” To była wypowiedź chyba z lat
20., 30., 40. On twierdził tak:
„Kto będzie stawiał na rozwój fizyki? Ludzie chyba nie są tak prymitywni,
żeby się gapić cały czas na pudełko ze
sklejki, z jakąś szybką”. Jak ten człowiek się pomylił.
Może my też się mylimy? Może
szukamy w złym miejscu? A może z drugiej strony jesteśmy już tak blisko,
przynajmniej w tych rozważaniach teoretycznych, że zaczynamy
dostrzegać punkty, gdzie tych hipotetycznych twórców
symulacji można
szukać. Marku, to wychodzi troszeczkę naprzeciwko twojej
hipotezy o tym, że jest to w ogóle nieweryfikowalne,
bo okazuje się, że wielu uczonych,
Bain i na przykład ci dwaj, o których wspomniałem na początku, którzy twierdzili, że
hipoteza symulacji jest niemożliwa do zrealizowania. Oni
mają pewne pomysły i teraz
możemy się przenieść w czasie do wieku
XXII, III, kiedy to wszystko pójdzie
naprzód i zapytać, czy nasi
potomkowie, o, to będzie trudne, czy
nasi potomkowie nie trafią na ślad tych naszych
potomków, którzy puścili w ruch naszą cywilizację, będąc
jednocześnie naszymi potomkami i naszymi
przodkami? A
zwróćmy uwagę na to, że
jeśli ktoś tworzy symulację, to może nią sterować. Może nie będzie
żadnych naszych potomków. Nasz świat jest
cykliczny, może się zatrzymuje w pewnym momencie
i odtwarzany jest od nowa.
Oczywiście wyobraźnia ludzka nie zna granic,
a w każdym razie ma je bardzo rozszerzone. Ja tylko chciałbym
zwrócić uwagę, że te nadzieje,
które wiązane są z tym, że my znajdziemy błąd w matriksie,
również wydają mi się płonne.
Chyba
to się nie uda po prostu. Otóż
proszę zauważyć, że cała fizyka kwantowa, to, co
nazywamy fizyką kwantową,
właściwie ociera się prawie o
magię. Ten opis rzeczywistości, który odbywa się
za pomocą fizyki kwantowej,
chwilami zaczyna takie
magiczne myślenie przypominać i takie magiczne
opisy zaczyna dawać. A jednak przyjmujemy to
jako naukowe. Zresztą wcale
się nie dziwię. Nie ma podstaw, żeby nie. Przecież
zjawisko takie jak na przykład splątanie
atomów czy też mniejszych cząsteczek, czyli
mamy dwie cząsteczki
elementarne, które oddalone od
siebie o olbrzymią ilość
kilometrów, w tym samym momencie,
w tej samej sekundzie, nanosekundzie zachowują się tak
samo, jakby były połączone,
jakby łączył je jakiś rozum. Przecież
trudno mówić, że na tym poziomie cząsteczkowym jakiś rozum występuje,
ale się zachowują w taki sposób.
Praktyczni fizycy doszli do wniosku,
że dzięki temu będzie można
budować komputery kwantowe oraz będzie można
dokonywać teleportacji. Wszystkich
zainteresowanych odsyłam do odpowiednich książek.
Niemniej jednak istota tego zjawiska przecież jest
absolutnie magiczna. Dwa atomy, dwie
cząsteczki elementarne
Tak samo w tym samym
momencie, bez względu na odległość. Przecież to
jest absolutna magia. Gdybyśmy na
to patrzyli z punktu widzenia naukowego, to
ja w tej chwili, opisując zjawisko,
posługuję się opisem magicznym. Jak one się
poruszają w tym samym momencie, w taki
sam sposób? Jak to jest możliwe w ogóle? Tymczasem
bardzo wiele osób przyjmuje, że tak po prostu jest,
że takie są prawidła fizyki. To
znaczy, że nasze umysły
są w stanie przyjąć bardzo dużo.
Przyjęliśmy za naukowe coś,
co równie dobrze moglibyśmy przyjąć jako
zjawisko podobne do istnienia smoków.
Właściwie dlaczego nie? I to mnie trochę
niepokoi, jeśli chodzi o weryfikowanie
matrixu. Czy my tak naprawdę jesteśmy
w stanie,
będąc na naszym poziomie wiedzy,
odróżnić błędy w matrixie od
twardej nauki? Powiem ci, że ostatnio
przeprowadzałem wywiad. Ten naukowiec nazywa się
Christophe Galfard.
To jest Francuz, który był uczniem Hawkinga, który z nim współpracował.
Zadałem mu pytanie w tym wywiadzie, który możecie sobie znaleźć na
Onecie, o białe dziury. Białe dziury
formalnie powinny istnieć z punktu widzenia
nauki.
Czarna
dziura różni się od białej dziury tym, że
z czarnej dziury nic nie może uciec.
Natomiast do białej dziury hipotetycznie nic nie może wejść.
Galfard mówi, że formalnie one
powinny istnieć, ale tak naprawdę nigdy nie
zostały zaobserwowane. I to jest bardzo dobra ilustracja tego, co
mówiłeś o istnieniu smoków. Tym bardziej
że jeżeli włączymy w
naukę socjologię, historię kultury,
historię religii, badaczy
mitologii, to się okazuje, że ona powie tak:
„No dobrze, smoków mogło nigdy nie być, ale one tak
naprawdę były, bo ludzie od zawsze natrafiali na skamieliny
zarówno dinozaurów, jak i megafauny”. I tak naprawdę
z punktu widzenia takich nauk
jak
religioznawstwo, jak
wszystkie nauki społeczne, te smoki i były, i nie
były. Bo one formalnie nie były, ale nieformalnie
były. I to jest niestety język nauki, w którym się strasznie gubimy.
Problemem, moim zdaniem, Marku, nauki
XXI wieku jest to, że w przeciwieństwie do
wieków XX i
XIX brak w naszych czasach osób, które są
nazywane polimatami albo polihistorami. To znaczy
ludzi, którzy wykraczają swoją specjalizacją
poza bardzo wąski obszar i są w stanie
ująć kilka różnych
elementów badanej
rzeczywistości. Jak taki polihistor dawniej, w
XIX czy w pierwszej połowie
XX wieku, był w stanie połączyć kilka elementów,
czasami całkowicie sprzecznych, w jeden system,
tak dzisiaj Galfard powie tak: „Wiecie co? Białej dziury
nie ma, ale powinna być. Nie ma z jednej
strony, a przecież
Einstein hipotetyzował coś
innego”. I niestety taka jest dzisiejsza
gadka. Moim zdaniem nauka straciła zupełnie możliwość
kontaktu z ludźmi i
stała się nieżyciowa po prostu. Ale zostawmy
to na kiedy indziej. Marku, może byśmy
teraz zaapelowali do naszych słuchaczy o to, żeby nadsyłali nam
pytania drogą telefoniczną.
No tak, gadam do mikrofonu, a tu mikrofon się okazuje
wyciszony. Także zachęcamy już
teraz do dzwonienia do Radia Paranormalium. Właśnie
tutaj, właśnie teraz, właśnie w tym momencie, w tej audycji
otwieramy naszą linię telefoniczną. Można
dzwonić pod numery telefonów: komórkowy 530
624 193,
stacjonarny
32 746 0008,
Skype radio.paranormalium.pl. Można także
do nas pisać na Gadu-Gadu pod numerem
36 08 80 02.
Jesteśmy też na czatach Radia
Paranormalium, na www.paranormalium.pl oraz na czacie
towarzyszącym naszej transmisji na YouTube. Można nas
także znaleźć na Facebooku na kontach Radia Paranormalium i portalu
Infra. Zachęcamy także do
polajkowania fanpage'a Nieznanego Świata.
Jesteśmy też na grupach Radia Paranormalium i czytelników
Nieznanego Świata, a jeżeli ktoś woli, to może
nam także wysyłać pytania, komentarze i oczywiście
relacje z obserwacji UFO i różnych innych niewyjaśnionych
zjawisk na nasz adres e-mail:
radio@paranormalium.pl.
Jeżeli mówimy o nieznanym świecie, to zajrzyjcie na stronę
nieznanyświat.pl. Tam
zobaczycie między innymi artykuł o tym, co
mógł powiedzieć profesor Siegel, czyli najsłynniejszy radziecki badacz
UFO, ale o czym mu nie pozwolono mówić.To jest krótka
retrospekcja, wspomnienie o
profesorze Ziglru autorstwa Marka Lemuszki, który się
spotkał z nim w Moskwie w roku 1984,
na kilka lat przed śmiercią Zigla. Zigela, który jak
może pamiętacie z poprzednich audycji był nie tylko czołowym
radzieckim badaczem UFO, ale też człowiekiem, który w jakiś sposób
zdołał przełamać pewne stereotypy panujące w
Rosji sowieckiej na temat UFO. On się szczególnie interesował
lądowaniami. Miał bardzo ciekawe wnioski i kiedy
Marek tam pojechał do niego i próbował z nim rozmawiać, to
okazało się, że podczas tej rozmowy Zigel
wyłączył radio, wyłączył telefon i dopiero
wtedy mógł parę słów powiedzieć. Szczegóły na temat tej rozmowy
znajdziecie w najnowszym, październikowym numerze „Nieznanego
Świata”. Ale dodam jeszcze dla wszystkich
fanów ufologii, ale takiej hardkorowej
naprawdę, że w numerze
listopadowym, który się ukaże w piątek, będzie naprawdę super
materiał. Ale to pewna mała niespodzianka. Będzie to wywiad z
kimś, wywiad z człowiekiem, który jest zarówno
przedstawicielem nauki, jak i przedstawicielem świata ufologii, który od
40 lat chyba z hakiem bada zjawisko UFO, zjawisko
abdukcji i jego wnioski, które
są wsparte dekadami
badań, mogą niektórych przerażać, mogą niektórych szokować.
Dowiecie się o nich z „Nieznanego Świata” już w
najbliższy piątek, także zachęcam do zajrzenia do
kiosków i na nasze wydanie. Ale
tutaj widzę, że cały czas napływają pytania.
Marku, jeszcze na chwilkę powróćmy do tego
Elona Muska. To jest w ogóle ciekawa postać. Myśmy
o nim dużo mówili, można by o nim dużo
też powiedzieć na innych polach, bo to jest człowiek, który
chce wyprowadzić ludzkość na Marsa, który chce nam dać
skrzydła, który też czasami
może jest stawiany w nieco krzywym
zwierciadle przez różnego rodzaju media.
Ale okazuje się, że jeżeli spojrzymy
w świat filmu, w
świat książek, to Musk mówiący, że chce
znaleźć twórców symulacji, ma bardzo wielu
poprzedników. Przypomnijmy sobie chociaż na
przykład film „Prometeusz”,
gdzie pan Weyland,
twórca wielkiej korporacji, która jest w stanie
wysyłać w kosmos statki handlowe, wybiera
się z załogą Prometeusza tylko po to, żeby znaleźć
naszych twórców. To poszukiwanie naszych twórców
tak naprawdę jest
obsesją dla wielu. Nie mówię tylko o kapłanach, ale o
tych, którzy też biorą pod uwagę różnego rodzaju alternatywne
teorie. I czy twoim zdaniem — tutaj
chyba już o tym trochę mówiliśmy, bo powiedziałeś, że Musk może
być spokojny o swoje pieniądze — ale czy
naprawdę on może wierzyć w to,
że gdzieś uda się znaleźć ten błąd w Matrixie, który
potwierdzi, że gdzieś tam są nasi
twórcy? I na co on liczy? Bo pamiętasz, Marku, może te opowieści o
nazistach, którzy wybierali się w Himalaje
w poszukiwaniu Szambali, wierząc, że tam
gdzieś w podziemiach Himalajów
żyje król świata, król Szambali,
który włada tym wszystkim i od którego można wydobyć pewne
informacje. Myślisz, że Musk ma nadzieję na coś
podobnego?
Nie wiem. Nie da się tego wykluczyć. Trudno
się wcielić w jego umysł, bo
równie dobrze można przyjąć, że
to może być człowiek, który szuka kontaktu z naszymi
twórcami. Twórcami — już trochę brakuje słów, jeśli
chodzi o znalezienie określenia. Być
może rzeczywiście to byłoby źródło, gdyby
mu się to udało, gdyby wywiesił sztandar:
„Jesteśmy gotowi, a teraz do nas przemówcie” i oni
by rzeczywiście przemówili, to nasza
rzeczywistość, to, co jest wokół nas, zmieniłoby się w
sposób...
Trudno mi to w tej chwili
opisać, ale myślę, że radykalnie by się to zmieniło.
No przepraszam, czy gdyby
odezwała się do was postać z gry,
zagadała do was, czy byście się do niej nie odezwali?
Jakbyście to potraktowali? Jako zachętę do rozmowy, czy
może jako
myk w programie? Po prostu twórcy gry stworzyli coś
takiego, że ta bohaterka do was
zagada. Ja bym raczej potraktował to, gdyby to
nawet Lara Croft powiedziała do mnie, żebym
sobie z nią pogadał, chyba bym nie uwierzył. I
równie dobrze może być w ten sposób, że Musk spotka się
z milczeniem. Po prostu operatorzy
gry czy też jej twórcy dojdą
do wniosku, że nie ma z kim gadać.
Czy my mamy zwyczaj rozmawiania z mrówkami? Już kiedyś ten
przykład dawno temu przytaczałem. Czy my mamy
taki zwyczaj, żeby sobie z mrówkami pogadać albo z jakimiś innymi
stworzonkami? Raczej nie.
Myślę, że powinniśmy tego rodzaju
miarkę przykładać. I jeśli nawet ktoś w tej chwili powie: „No tak, ale
mrówki zazwyczaj do nas nie zagadują”. Tak,
tylko znowu pytanie, to, że my zagadujemy do
tych wyższych istot, to czy one nas tak naprawdę rozumieją i
czy my przypadkowo. Mrówki też
wydają z siebie jakieś
dźwięki.To jest oczywiste,
tylko my nie słyszymy tych dźwięków.
Tak to
wszystko biegnie. Jeśli chodzi o Muska, to jest
właśnie ten problem, że on być może liczy na
to, że zdobędzie
mądrość, zdobędzie wiedzę od tych wyższych istot, ale to
niekoniecznie jest skazane na powodzenie. Chociaż ja
jako człowiek cyniczny i
nieco
zdystansowany, to
bardziej wydaje mi się, że Musk
jest mistrzem autopromocji, autoreklamy
i w ogóle auto.
Ogłoszenie takiej informacji, że
dobrze zapłaci każdemu, kto znajdzie
dowód na to, iż Matrix wokół nas jest
prawdziwy, że to jest wokół nas,
to jest wspaniałe. Zresztą najlepszy dowód, że o tym
rozmawiamy. To była informacja, która się rozeszła po świecie
niezwykle szybko i cytowane to było
taką ilość razy, że tak właściwie,
a o co chodzi biznesmenowi? O co chodzi człowiekowi, który
żyje właściwie z tego, że jest znany?
Właśnie o to. Świetnie się to sprzedało.
To musiała być bardzo dobrze zaprojektowana
akcja, dlatego że słowa o tym, że
Musk bada coś takiego, wyszły od sama Altmana
i to miało początkowo być elementem wielkiej tajemnicy.
Natomiast nie możemy ukrywać faktu, że
w historii powtarzały się już
takie przypadki,
kiedy ktoś chciał znaleźć tych władców świata, tych prawdziwych
władców świata i się z nimi skomunikować. Tylko
czy właśnie – i o tym mówiliśmy już w naszych debatach na temat
cywilizacji wyższych rządów – czy to w ogóle ma sens?
Nawet gdybyśmy bardzo chcieli, gdybyśmy tutaj
położyli wiele
wysiłków w celu kontaktu z cywilizacją
wyższego rzędu, to przecież na końcu zawsze się okaże,
że oni mogą w ogóle nie chcieć z nami rozmawiać tak naprawdę.
Wyobraźmy sobie sytuację, kiedy
my aspirujemy do kontaktu
z istotami, które są na poziomie
takim jak mówiłem już
wcześniej, gdzie kończy się
skala Kardasiewa, zaczyna się skala Michio Kaku czy innych
autorów i okazuje się, że te istoty mogą na przykład
manipulować czasoprzestrzenią albo mogą
powołać sobie taki alternatywny wszechświat, do którego uciekną.
To jest science fiction zupełne mimo
wszystko. Ale okazać się może za ileś lat,
że naprawdę gdzieś w głębokim kosmosie
jest cywilizacja, która mogła jeszcze nie osiągnąć stopnia
aż takiego, że sobie stworzy własny wszechświat, ale jest
miliony lat starsza pod względem rozwoju techniki od naszej. I co wtedy? Czy
oni naprawdę będą z nami rozmawiać? Szanse na to są zerowe.
Czy jest się Elonem Muskiem, czy jest się na przykład Elonem, który teraz
siedzi w New Jersey i coś tam robi.
Tak naprawdę pycha chyba tutaj
odgrywa główną rolę. To też
mówiłem. Nie gadamy z mrówkami, nie gadamy z
pieskami i kotkami, chociaż bardzo je lubimy. Tutaj bym
się kłócił. Ja czasami gadam. Nie, ja też
czasami zagaduję do swojego kota, ale raczej nie liczę na
odpowiedź.
Szansa na
komunikację
jest zerowa. Po prostu.
Może patrzeć z różnych perspektyw, bo
ja kiedyś miałem mrówki w domu i na przykład te mrówki
pałętały mi się po pokoju i z tej
perspektywy, o której dzisiaj mówimy, można
by wiele wniosków wysnuć. A może one chciały dać mi coś do
zrozumienia? Może po prostu szukały drogi do miejsca, gdzie jest
ukryte coś słodkiego? To jest
trudne. A może taki pies, na przykład mój pies Bonio,
który jest bardzo inteligentny,
czasami przynosi mi jakieś rzeczy.
Kiedy ja wychodzę z domu, to
widzę, że tam leżą jego zabawki i on wtedy prosi, żebym mu coś
rzucił na przykład, albo żebym się z nim pobawił. To może jest właśnie próba
komunikacji. Może Musk ma
właśnie nadzieję na coś takiego, że nawet jeżeli jesteśmy na
bardzo niskim poziomie, jak te mrówki czy jak ten piesek,
to nawet jak będziemy się drapać czy się pokazywać,
czy cokolwiek robić. To te
istoty nam coś rzucą. Dokładnie opisałeś to,
co się może zdarzyć. Ewentualnie coś zostanie nam
rzucone. Ja też miałem mrówki w domu.
Nie dało się tego zwalczyć w czasach, kiedy je
miałem, to je po prostu polubiłem. Ale nie
starałem się z nimi skomunikować, bo kiedy
próbowałem do nich zagadać, w ogóle nie słuchały.
I tak jak sobie maszerowały po ścianie
pewnym swoim szlakiem, tak maszerowały dalej, chociaż mnie to nie bardzo
odpowiadało. Także ja myślę, że te
próby komunikacji zarówno z jednej, jak i z drugiej
strony, bo to też warto sobie uświadomić, że my
gadając do tych mrówek, jesteśmy słabo
rozumiani, bo one po prostu nie mają odpowiedniego aparatu, żeby
nas zrozumieć. Ale i w drugą stronę działa to bardzo
podobnie. Ja sobie jestem w stanie wyobrazić, że
te mrówki bardzo by chciały się skomunikować z taką wyższą
istotąJakoś nie bardzo
potrafią do niej zagadać i tak możemy próbować się
komunikować my z mrówkami, mrówki z nami, a i tak się
nie dogadamy. To też może być taki problem,
że zarówno twórcy Matrixa, jak i
my gadamy do siebie nawzajem, ale nie
bardzo jesteśmy w stanie się dogadać. Oczywiście możemy znowu
powiedzieć sobie: „No jak to? Skoro są twórcy symulacji, to zawsze do nas
potrafią zagadać”. A to prawda, jeśli sobie
wyobrazimy to tak prosto jak grę, to rzeczywiście tak
jest. Natomiast sytuacja może być nieco bardziej
skomplikowana. Ta analogia z grą może być
w pewnych momentach dosyć myląca
albo spłycająca temat.
Więc przestrzegam przed tym, żeby pomimo tego, że
posługujemy się nią dosyć swobodnie,
jednak nie utożsamiać Matrixa czy w ogóle
tej sytuacji, że jesteśmy jakąś symulacją,
wyłącznie z tą analogią do gry komputerowej, bo
to może też zaprowadzić w manowce.
Wiesz, tutaj można jeszcze pójść o krok dalej i
zasugerować takie rozwiązanie, że twórcy tej symulacji
doszli do takiego wniosku. Wbudowali w tę symulację
jakiś algorytm, który szuka tych
inteligentnych cywilizacji. Kiedy je znajduje, to się
uruchamia. To jest podobne do
tej koncepcji ze
„Star Treka”, która mówi, że ta
cała Gwiezdna Flota.
Flota tak, jest, ale jest zasada nieingerencji.
Jeżeli nie umiesz latać w kosmos, jeżeli nie
dysponujesz zdolnością do podróży międzygwiezdnych, to się do ciebie nie
odzywamy. I teraz pytanie,
twórcy symulacji mogli dojść do takiego
wniosku: tworzymy symulację
i wbudujemy tam algorytm,
który mówi, że jeżeli pojawi się inteligencja, która
rozwinie się w znacznym stopniu, zostanie
zanalizowana odpowiednio, odkryje pewne
prawa fizyczne, które mogą zaprowadzić ją
na trop istnienia tej symulacji, to wtedy możemy
jej powiedzieć coś więcej o sobie. To też jest intrygujące.
Możliwe, że — jak tutaj pisał jeden z
naszych słuchaczy, bo to w zasadzie on rozpoczął to
pytanie — możliwe także od
odkrycia, bo nie możemy tego wykluczyć, że od odkrycia
tej symulacji dzieli nas krok, bo może jest wbudowany w
naszą rzeczywistość taki algorytm, który nagle bach!
Ujawni się, da nam jakieś wskazówki odnośnie tego, jak
wygląda ta rzeczywistość. Nie wiem, jak to się stanie, bo nie mam pojęcia,
ale może tak być. Jest to niewykluczone.
Równie dobrze możemy sobie wyobrazić sytuację, że to jest w ogóle
cel eksperymentu, że celem eksperymentu
powołania symulacji było to,
aby doprowadzić do sytuacji, kiedy
istoty żyjące w tej
symulacji dojdą do takiego poziomu rozwoju,
że spróbują
skomunikować się z jej twórcami. I to może
być- Przepraszam bardzo panowie, mamy słuchacza,
a raczej słuchaczkę na linii. Dodzwoniła się do
nas pani Emma Popik. Dobry wieczór, pani
Emmo, jesteśmy już na antenie. Dobry
wieczór. Dobry wieczór.
Dobry wieczór, witam wszystkich
słuchaczy. Z ogromnym zainteresowaniem i uwagą
słucham tej audycji, wypowiedzi wszystkich
panów i chciałam powiedzieć, że bardzo mnie
śmieszy zawsze teoria
Gamowa nazwana przez Freda Hoyle'a
teorią Big Bang, Wielkiego Wybuchu.
I słusznie, że taka się wydaje zabawna.
Ja widzę, że uczeni przez całe
lata wyciągali sobie ręce
gdzieś bardzo daleko. Chwytali jakieś idee,
przyciągali je z powrotem, oglądali i
udowadniali, że w jakiejś tam
nanosekundzie coś powstało, jakieś atomy, jakieś
pierwiastki i coś tam się działo.
W tej chwili już
istnieją krytyki tej teorii i mówi się,
że cały wszechświat
jest jakby jedną wielką cieczą,
cieczą kwantów, taką wielką zupą kwantową.
Ale wyobraźmy sobie, jaki to jest
rozmiar tego płynu
kwantowego. To jest po prostu
wszechświat. Nie ma końca. I
teraz ta teoria, to wszystko wiąże mi
się w sposób naturalny
z ideą Boga. Oczywiście nie mam na myśli
takiego Boga, jakiego sobie wyobrażali
nasi przodkowie w czasach patriarchalnych,
że jest to starzec siedzący
na tronie. Bóg, który dyscyplinował
ludzi, który zsyłał pomory, który
zsyłał powodzie,
który zabijał, który karał. Bo
idea Boga taka była wtedy,
taka była jego treść
i idea Boga jest zmienna.
Czym jest teraz? Jak my to widzimy?
Jest to
niesamowicie wielka, gigantyczna,
nieskończona kosmiczna inteligencja.
Kosmiczna czy niekosmiczna, kosmicznych rozmiarów.
Inteligencja,
mądrość,
wiedza, wszystko
coTo myśli, jakaś
ogromna energia, która
potrafi rozumować. Z czego
ta energia mogła powstać? Mówi
się, że wszyscy ludzie wydzielają
myśli,
emocje,
widzą wrażenia. Wszystko to, co
widzimy, myślimy,
czujemy, rzucamy do
przodu, może
się urzeczywistnić. W czym się może
urzeczywistnić? W tej wielkiej,
gigantycznej, nieskończonej idei, która jest
nazwana Bogiem. To jest
byt. Wszystko co jest. Wielka energia,
w której my jesteśmy zanurzeni
jako małe atomy, jako małe kwanty,
jako cząstki
światła. Kiedyś się mówiło, że wszyscy w tym
istniejemy, że istnieją nasze dusze, a teraz, w
naszych czasach, to jesteśmy
cząstkami świetlnymi,
małymi niteczkami,
atomami,
zawijasami, splątaniem.
To wszystko jest gigantycznej wielkości i
wszystko się plącze. Nasze idee, myśli,
pragnienia, spostrzeżenia.
To właśnie jest ten wielki, gigantyczny byt
energetyczny. Niektórym ludziom
pewne rzeczy, mówi się: „Jak
będziesz mówił o złych rzeczach, to ci się sprawdzi”. To
sprawdza się albo nie. Innym ludziom, którzy
mają pozytywny obraz
rzeczywistości, sprawdzają się
pozytywne rzeczy. Zależy być może od siły
tej energii, tego światła,
które wysyłają do
wielkiego, gigantycznego bytu i
potrafią coś zadziałać. Są ludzie tacy
jak Jan Paweł, który się modlił cztery godziny
dziennie, wysyłał dobroć.
Splątywała się w tym wielkim świecie światła
z innymi i robiła coś dobrego. Są bardzo źli ludzie,
wojskowi,
trakty mózgów, którzy wymyślają złe, nikczemne teorie, żeby
niszczyć innych ludzi.
Ich idee
świetlne w tym wielkim świetle, w tym wielkim
energetycznym bycie splątują
się z innymi i dochodzi do
wielkich konfliktów. Są również
takie sytuacje, że nie dochodzi do tych konfliktów.
Że się one wygaszają. Zwróćmy uwagę na to,
że jest jedno słowo: światło,
świat, święty. To jest ten sam
morfem, to jest to samo
pojęcie. Światło. Ono jest stworzone,
powtarzam, z myśli, idei,
które wszyscy ludzie od początku świata, a
może i inne kosmiczne istoty wytwarzają. A
jak to było na początku? Jak mogły powstać
te idee? Z ducha?
Duch to mężczyzna. To Adam. To
on nazwał w raju zwierzęta.
On nazwał wszystkie przedmioty i
one dlatego istniały. Ale jak one
zostały nazwane? Jak one powstały?
Starożytni mieli pojęcie Gaja.
Ziemia. Materia. Matka.
Te idee powstawały z materii.
Materia tworzyła idee. Materia tworzyła
inteligencję. Poprzez pękanie materii
tworzyły się kamienie. Z ziemi tworzyła się idea
pękania. Poprzez przesuwanie tworzyła się idea ruchu.
Poprzez wybuch tworzyła się idea wybuchu.
Te wszystkie wielkie, gigantyczne idee
były związane z pierwiastkiem kobiety.
Wiemy, że tak już
jest, że prawa półkula mózgu, która
jest tożsama z kobiecością, tworzy idee
i one są przekazywane do lewej półkuli mózgu
będącej tożsamą czy
wyrażającą mężczyznę. I on nazywa te idee.
Po czym, tak jak mówiłam,
idee są przesuwane do wielkiej
rzeczywistości nazywanej światem,
bytem, energią, inteligencją,
w której my wszyscy w tym chaosie, w
zmaganiu się istniejemy i
próbujemy wytłumaczyć
sobie, czym jesteśmy. Uważam,
że my wszyscy tworzymy sobie symulację,
o której panowie mówili. Dlaczego
mówimy o symulacjach?
Dlatego, że w naszej epoce są takie
słowa jak komputer, aplikacje, symulacje,
gry. Dlatego
mówimy o takiej rzeczywistości. Dlatego tak
rozumiemy nasze
istnienie. Ja widzę to jako
chaos, jako rozumny chaos,
inteligentny chaos, który jest
splątany w gigantycznym oceanie,
który kiedyś nazwał
GamowTym wielkim
wybuchem, tą wielką
kosmiczną kwantową masą
albo wielkim światłem, bytem,
tym wszystkim, co jest. Tak
sądzę, że jest tutaj nasze
miejsce i nasze istnienie, i nasz
sposób pojmowania siebie.
Jesteśmy w tym bycie i możemy siebie
obserwować i siebie samych stworzyć, ale
w sposób energetyczny, w sposób
związany z inteligencją świata i bytem. I
zauważmy, że istoty kosmiczne
czy bogowie kosmiczni, czy
bogowie związani z religią, czy
wszelkie istoty, które się
ukazują, są na tle światła. To
są istoty świetlne, a więc
również i one są zanurzone w tym wielkim,
gigantycznym bycie
światła, inteligencji związanej z
nami, związanej z innymi istotami. Ja
nie sądzę, żebyśmy byli
wioską, żebyśmy byli marną
cywilizacją, żebyśmy byli gdzieś z boku.
Uważam, że jesteśmy na
równi z innymi bytami.
Jesteśmy zanurzeni w tym wielkim świecie, w
tym wielkim świetle, w tej wielkiej inteligencji
i wydzielamy, jako miliardy ludzi od
milionów lat, tą wielką, wspaniałą
inteligencję, wielkie
idee. I właśnie w taki sposób
obserwujemy siebie w tej epoce, a być może w
innych będziemy obserwowali się z innego punktu
widzenia, gdyż będziemy wydzielać inne
idee, które tam się będą łączyć,
plątać i pokazywać nam, jacy
jesteśmy, kim jesteśmy i przeglądać
się w jakimś innym komputerze, w jakiejś innej
aplikacji, w jakiejś innej grze. A
na pewno w czymś zupełnie innym, czego jeszcze nie
stworzyliśmy i nie mamy o tym pojęcia.
Dziękujemy, pani Emmo. Dziękuję za uwagę. Bardzo
ciekawa koncepcja. Ona nawiązuje do tego, co
mówią badacze z
projektu globalnego umysłu.
Zresztą też nawiązuje do tego, co mówi doktor Vale, który twierdzi,
że my sobie tutaj sobą. Zresztą nawet Jung o tym
mówił, że istnieje coś jak zbiorowa nieświadomość. Możemy
prześledzić koncepcję, o której pani
mówiła, na bardzo wielu przykładach, że my sobie tutaj
sobą. My jesteśmy jednostkami, natomiast my jako
jednostki tworzymy też zbiorowość, nie tylko w sensie
biologicznym, ale też w sensie psychicznym. Nawet nie
jesteśmy tego świadomi. W każdym razie. Nie
jesteśmy tego świadomi. Weźmy na przykład
koncepcję pól morficznych
Sheldrake’a. Tam w zasadzie o to samo
chodzi. Dokładnie. To
również chodzi o to samo, jak
mówiono 2000
lat temu, że nasze dusze są zanurzone w Bogu, że
jesteśmy tam cząstkami. Inne
słownictwo, ale właściwie to- Albo weźmy
koncepcję hermetyczną: jako na górze, tak i na dole. Na
początku programu powiedziałem, że wiele osób jest dzisiaj
zdziwionych tym, że model systemu
gwiezdnego podobny jest do układu atomu. I
coś w tym było. Ktoś to wiedział. Mówiłem na początku o
filozofii hinduistycznej, że oni mają koncepcję mai, ale
oni mają też koncepcję doby Brahmy. I oni
mówią tak, że Brahma mruga okiem, ginie wszechświat.
Brahma otwiera oko- Jesteśmy między mignieniami
oka, prawda? Tak. Teraz
pytanie: czy oni mieli tą wiedzę z
tego
samego źródła co my, ale czy oni mieli tą wiedzę w jakiś sposób przyrodzoną?
Bo musimy jeszcze wejść w inne obszary, o których do tej pory w naszych
debatach nie mówiliśmy. W koncepcje Terrence’a
Mackeny, w
koncepcje Junga, które
mówią, że nie możemy traktować siebie jako jednostki
tylko i wyłącznie. Jestem trzciną,
ale trzciną myślącą. Ale okazuje się, że jestem trzciną,
która nie tylko, Marku, jest
pojedynczym osobnikiem, ale jest też jedną
trzciną w morzu trzcin i jest też jedną
trzciną wyrosłą na podłożu z milionów
trzcin, które dadzą początek kolejnym
milionom egzemplarzy. I tak
naprawdę my możemy nie zdawać sobie sprawy z
najważniejszego chyba elementu, o którym dzisiaj
mówimy, że w
Matrix ta symulacja, która
istnieje, może być tylko jednym z wielu systemów, który
działa. Nawet jeżeli on gdzieś jest
i może go nie odkryjemy, to tak naprawdę najważniejszy jest
chyba ten system, który tworzymy my sami.
Przyjrzyjmy się dziełom Jacques’a Valle. Tam się okaże, że
zjawisko UFO, to, jak ono się ujawnia,
to wszystko ma źródło w naszej świadomości, w naszej kulturze. Nie ma
przypadku. To jest bardzo interesujące.
Czymkolwiek to jest, z czymkolwiek mamy do czynienia, z
kimkolwiek obcujemy, kimkolwiek jesteśmy, okazuje
się, że my bardzo mało wiemy i tak naprawdę
rzeczywistość jest bardzo tajemnicza. Ona czasami
daje nam do zrozumienia, że tak jest. Niekiedy
nie daje.To wszystko czasami jest bardzo zawiłe i
tajemnicze, ale mimo wszystko okazuje się, że
nasza nauka mówiąc o tym, że
liczy się tylko materia i nasz
wszechświat, Marku, dąży do wielkiego kolapsu,
ma rację. Teraz pytanie z tym związane,
bo my cały czas mówimy o hipotezie symulacji, że
narodziliśmy się po coś. My jako ludzie chcemy
wierzyć w to, że nasze życie, nasze istnienie ma jakiś sens i
cel. Bo gdyby było tak, że zaakceptowalibyśmy hipotezę, że
to wszystko jest dziełem przypadku i żyjemy w jakimś chaosie,
to dużo byśmy stracili. Okazałoby się, że to wszystko w zasadzie
jest sobie, bo jest. Ten chaos
jest wielką inteligencją, więc nic nie jest
dziełem przypadku. W ogóle nie ma żadnych przypadków. Poza
tym trudno jest
ustalić
nasz
własny świat. Każdy człowiek jest
zupełnie inną osobowością, zupełnie innym światem.
My rozmawiamy ze sobą i z panami, z kimś innym. Mamy
podobne poglądy, ale na wiele rzeczy mamy
zupełnie inne zdania. Ludzie się nie mogą w
wielu sprawach pogodzić. No właśnie. Pani Emmo,
ja musi pani powiedzieć, że- Jesteśmy jakby
bytami, ale
i łączącymi się z innymi. Muszę
pani powiedzieć, że kiedy pani zaczęła
mówić o swojej teorii, pojawiło się wiele
komentarzy na czacie, że to jest
coś, co w ogóle nie pasuje do
naszej audycji, że tutaj są jakieś hipotezy wyjęte z
czapy. Ale tutaj powiedziała pani złotą myśl, że my
mówiąc czasami o tych samych sprawach,
ubierając je w różne słowa, nie umiemy się ze sobą porozumieć,
prawda? To jest tak jak z tą
hipotezą Maji albo z tą hipotezą doby Brahmy,
że one mówią o tym samym, o czym mówi dzisiejsza nauka.
Natomiast dzisiejsza nauka rzadko kiedy przyznaje, że tak
naprawdę filozofowie wedyjscy mieli jakąś
rację, bo nauka dzisiejsza nie wie, skąd oni to
wiedzieli. To jest bardzo tajemnicze.
Czy możemy na zakończenie
powiedzieć, że właściwie
ta nauka współczesna powtarza
wielokrotnie to, co myśleli,
wymyślili, czuli, widzieli starożytni,
którzy nazywali to maja, zasłona,
bogami. I nasi filozofowie
tylko cząstkowo udowadniają, bo
teraz jesteśmy w takiej epoce od 200 czy 300 lat,
że musimy stosować naukową
terminologię i że musimy wszystko nazywać
dokładnie, cząsteczkowo i naukowo.
Ale czy to nie jest bardzo
podobne? Czy to nie jest to samo? Teraz mamy
symulację i grę, a kiedyś mieliśmy zasłonę.
Kiedyś mieliśmy życie w umyśle Boga.
Dziękujemy pani Emmo za
telefon. Przypominamy, że była z nami Emma Faulke, legenda
polskiej ufologii, z którą mam
nadzieję będziemy mieli jeszcze szansę porozmawiać w
następnych debatach. Marku,
powróćmy do tej kwestii narodzin kosmosu, bo tutaj
pani Emma poruszyła bardzo ważne
tematy. Kolejny raz dotknęliśmy
tego, jaka jest dzisiejsza nauka, jak ona na to wszystko patrzy. Ale
czy ta hipoteza symulacji, która mówi, że gdzieś tam są
nasi projektanci, ona nie jest
wypadkową tego, że
my w zasadzie ciągle nie mamy pewności, jak powstał
ten wszechświat? Bo niektórzy twierdzą, że
hipoteza wielkiego wybuchu ma sens, bo przecież
cały kosmos musiał się kiedyś wziąć z jednego punktu.
Tymczasem Piotrze, przepraszam, że tak się wcinam, ale mamy
kolejnego słuchacza na telefonie. Dobry wieczór. Radio Paranormalium.
Jesteśmy na antenie. Witam wszystkich i
pozdrawiam. Słuchuję się
waszej audycji. Bardzo ciekawa, trochę taka
odjechana, ale ciekawa bardzo.
Natomiast tutaj wszyscy szukają tego
dowodu na to, że się żyje
w symulacji lub nie. I
do głowy teraz mi przyszedł taki motyw, taka teza,
że takim dowodem na to, że
żyjemy właśnie w symulacji, może być
fakt, że można tą symulację zhakować.
Symulacja jest, jak wiemy, programem
komputerowym, więc albo z pozycji administratora, albo z pozycji
hakera można wprowadzać zmiany
w takim programie. I tutaj
wydaje się, że takim zhakowaniem systemu czy kodu
źródłowego tej symulacji
są takie techniki, które na pewno
panowie znacie i podejrzewam, że wszyscy słuchający też,
typu wizualizacja typu Huna.
Tymi technikami można, jak wiemy, wprowadzać dosyć duże zmiany w
otoczeniu naszej rzeczywistości.
Halo, halo, słychać mnie? Oczywiście cały czas
się słyszymy. Ja teraz wyłączyłem, że tak powiem,
teraz niechcąco u siebie komputer i nie wiem, czy w
ogóleTymi
technikami umysłu można wpływać na
zmiany, można zhakować system, zhakować
kod źródłowy i wprowadzać zmiany
w tej symulacji, w której żyjemy. To taka trochę może objechana teza,
ale warta, żeby o niej
porozmawiać, podyskutować.
To wszystko z mojej strony. Dziękuję bardzo.
Dziękujemy bardzo. Może poprosimy o
komentarz Marka Żelkowskiego.
Ja myślę, że
teza jest
ciekawa. Trudno mi się
odnieść do tego hakowania, ale sama
idea jeszcze się
w trakcie naszej rozmowy nie pojawiła.
Dlatego zadzwoniłem i zasugerowałem coś
takiego. Dokładnie.
Jedno zdanie, jeśli można.
Ci, co z
technikami typu huna czy wizualizacja
jakoś się nie zetknęli czy nie próbowali z tym eksperymentować,
to odrzucą jako
bajki. Natomiast ci, co w jakiś sposób
z tym się zetknęli i eksperymentowali, to wiedzą,
o czym mówię.
Tutaj technikami typu
huna, bo to w zasadzie ten sam system, różnie się nazywa, jedni nazywają
to huną, inni
wizualizacją, inni
jeszcze czymś innym. Zależy od kultury, w której dany
system wyrastał i był ukształtowany.
Tak jak powiedziałem na początku, można bardzo
duże zmiany wprowadzać w swoim otoczeniu.
Przytoczyliśmy to porównanie do
programu komputerowego, symulacja
komputerowa. Z pozycji administratora
można robić legalnie bardzo
duże zmiany w danej symulacji, w danym programie czy w
bazach danych. Czyli tutaj mamy
analogię do administrator i Bóg, cokolwiek
przez to rozumiemy. I z drugiej strony jeszcze
są hakerzy, którzy wchodzą i zmieniają,
rzeźbią w programach, zmieniają kod źródłowy, wprowadzają różne wirusy
i tak dalej.
Wydaje się, że to jest jakaś
analogia, która jest warta tutaj w tej chwili
przedyskutowania przez panów. Dziękuję
na razie. Dziękujemy bardzo za intrygujący telefon.
Tylko że tutaj wchodzimy w
taki zakres.
Dobrze powiedziała pani Emma, mówiąc,
że niektóre rzeczy nazywamy chociażby
symulacją z tego powodu, że dzisiaj mamy komputery.
Natomiast dawniej nazywano to chociażby mają,
nazywano to zasłoną. Jak to będziemy nazywać w wieku
XXV na przykład, kiedy
już technika komputerowa
będzie daleko posunięta, kiedy
przestaną obowiązywać porównania do gier komputerowych, do
wirtualnej rzeczywistości? I to jest
intrygujące, bo z jednej strony, drodzy państwo, możemy powiedzieć
tak: człowiek się
naćpał tymi
kilkoma dekadami rozwoju technicznego i jest
tak zafascynowany rozwojem techniki, że wszystko
postrzega przez tę pryzmę. Poczekajmy 500 lat
i zobaczymy, jak to będzie wyglądać. Przepraszam, to
jednak nie jest tak. Mówiliśmy na początku
audycji, że te wątpliwości dotyczące naszej
rzeczywistości, one się nie pojawiły kilkadziesiąt lat
temu, one się nawet nie pojawiły kilkaset lat temu. One
trwają od wielu tysięcy lat. Człowiek nie
ma pewności, że to, co go otacza, jest tym,
co spora część ludzi
uważa za twardą rzeczywistość. Jak to?
Przecież widzę, co się wokół mnie dzieje. Nie, tak wcale nie
jest. Od początku tej audycji mówimy o tym,
że gdzieś tam od bardzo długiego czasu
cały czas te wątpliwości są, że zmysły nas oszukują.
A zatem skoro już złapaliśmy
ten trop, że zmysły nas oszukują, to
równie dobrze uprawniona jest teza, że wszystko nas
oszukuje, że nasze
konstrukty myślowe nas oszukują, nasza
filozofia nas oszukuje. To wszystko, co sobie wykoncypujemy,
również może być mniej lub bardziej prawdziwe.
Dlatego nasza logika w gruncie rzeczy,
chociaż się nią szczycimy, oczywiście nie
jest narzędziem uniwersalnym i tylko
ludziom, którzy są bardzo
optymistyczni, wydaje się, że logiką można załatwić
wszystko. Nie da się załatwić wszystkiego.
Natomiast warto pamiętać o tym,
powiedziałem to na początku, że
tak naprawdę my o swojej rzeczywistości możemy
powiedzieć bardzo niewiele, włącznie z tym,
czy ona jest mniej lub bardziej prawdziwa.
Właściwie od początku dzisiaj cała dyskusja na ten temat się
toczy. Dlatego warto to
uwzględniać. Czy to będziemy się cofać do Kartezjusza, czy to się
będziemy cofać do starożytności, do greckich filozofów,
czy jeszcze dalej gdzieś powędrujemy do Indii,
to te wątpliwości odnośnie
rzeczywistościJej twardości,
prawdziwości pojawiają się. Koncepcja naszego
słuchacza jest bardzo ciekawa z tym hakowaniem rzeczywistości
czy też z hakowaniem programu, w
którym być może się poruszamy. Być może to w przyszłości nie będzie
nazywane programem, ale to w gruncie rzeczy jest,
tak jak powiedziałeś, Piotrze, tylko
nazewnictwo. Dzisiaj nam jest najłatwiej posługiwać się tym
nazewnictwem, a tak naprawdę to nie opisuje
stanu rzeczy, to jest tylko pewne przybliżenie.
Ja tylko mam jedną wątpliwość.
Zgłaszałem ją wcześniej. Czy my jesteśmy w stanie
odróżnić? Bo w naszym świecie pojawiło
się ich szereg i pani Emma też mówiła o tym.
Nasze określenia są nieostre. My używamy słów
magia, używamy słów huna, używamy
najrozmaitszych różnych słów na określenie
pewnych zjawisk, które zachodzą w naszym otoczeniu.
Jedni powiedzą, że te zjawiska w ogóle nie zachodzą, to jest
wymysł
kompletny. Drudzy powiedzą: „Tak, owszem, coś takiego zachodzi”.
W każdym razie musimy mieć świadomość tego,
że nawet jeśli obserwujemy tego rodzaju zjawiska
albo wydaje nam się, że obserwujemy, albo
mamy wrażenie, że coś potwierdza jakąś tezę,
mówi o tym, że jeśli jesteśmy wewnątrz tego,
co nazywamy symulacją, co
skłonni jesteśmy uważać za rodzaj
symulacji, to nie dostaniemy
dowodu. Dostaniemy najwyżej jakąś przesłankę,
na podstawie której będziemy mogli podejrzewać,
jak nam się wydaje. Albo jesteśmy bliżej prawdy niż
dalej. I to wszystko. Myślę, że na więcej
liczyć nie możemy. Chyba że twórcy symulacji
zdecydują się, żeby nam tę
prawdę ujawnić. To zupełnie inna sytuacja.
Marku, zmierzamy do kolejnego pytania z naszej ściśle
tajnej listy, jak mówi Ivellios. I
tutaj pojawia się taka koncepcja, o której mówił Ray
Kurzweil. To jest facet, który pracuje dla
Google'a. Znany ze stworzenia idei
zwanej singularity. I on mówi tak, że
patrząc na to wszystko, jak to jest ułożone we Wszechświecie, możemy dojść do
wniosku, że nasz kosmos może być dziełem
nastolatka z równoległego wszechświata, który stworzył go
na pracę domową.
Ten nastolatek
stworzył kolejnego słuchacza, który właśnie teraz do nas zadzwonił na
Skypie. Tak więc zanim przejdziemy do tego pytania, to może dajmy
tutaj głos na chwilę słuchaczowi. Pan Grzegorz spod
Londynu się właśnie dodzwonił. Dobry wieczór, panie Grzegorzu. Jesteśmy już na
antenie. Dobry wieczór, witam
wszystkich ponownie. Właśnie zostałem stworzony
w symulacji i postanowiłem
zadzwonić. Wszyscy jesteśmy chłopkami w grze The Sims.
Przesłuchuję się
audycji.
Kolejna niesamowita audycja. Super sprawa,
niesamowicie się słucha. Nawiasem mówiąc,
tylko chciałem powiedzieć, że wy
jesteście dla mnie kimś
takim jak kiedyś przed laty była
„Sonda” w Telewizji Polskiej, na
którą wyczekiwałem na każdy czwartek. Tak
teraz właśnie na każde niedzielne pasmo audycji
czekam. Jesteście
kimś takim, tylko w troszeczkę innym
spektrum. Ale wracając do tematu audycji.
Odnośnie tej symulacji komputerowej.
Kiedyś, ze 30 lat temu pewnie,
zetknąłem się z komputerem Atari mojego przyjaciela w
domu i tam sobie graliśmy w taką grę pod tytułem „Mr. Robot”.
Gra była dwuwymiarowa, takie grube
piksele, jakiś człowiekopodobny ludzik sobie skakał po
ekranie po jakichś innych grubych pikselach.
Tak
one wyglądały. Przy czym
okładki tych gier na pudełkach były
kompletnie super.
Obraski w świetnej grafice i tak dalej. Tak
sobie wtedy marzyliśmy: kurczę, żeby tak gry kiedyś
wyglądały. 30 lat do przodu i proszę bardzo,
gry tak właśnie wyglądają. Super grafika,
praktycznie filmowa.
I co teraz? Teraz ludzie sobie myślą:
kurczę, ale żeby można było w takiej grze uczestniczyć.
Już troszeczkę te marzenia się
posunęły do przodu znowu. I co? I mamy
teraz wirtualną rzeczywistość. Można sobie założyć
gogle i niemalże być w
takiej rzeczywistości. Załóżmy, że ta
technologia się rozwinie jeszcze bardziej. Będzie bardzo
super ta wirtualna
rzeczywistość. I co? Ludzie zaczną marzyć o
czymś więcej. Żeby nie trzeba było zakładać gogli,
żeby można było sobie na przykład tylko zamknąć oczy i w takiej
grze uczestniczyć, żeby ona była
odgrywana na przykład tylko w naszych zwojach mózgowych.
I czemu nie? Pewnie za jakiś czas taka technologia
będzie osiągalna. Przesuńmy się
jeszcze chwilkę do przodu.
Kiedy ta technologia będzie możliwa,
o czym wtedy ludzie będą marzyć? Prawdopodobnie o
tym, żeby była taka graŻeby
była nieodróżnialna od rzeczywistości i
żeby nie było wiadomo, że to jest gra.
To będzie dopiero zabawa. I kto wie, może jesteśmy właśnie
w takiej rzeczywistości, w takiej grze.
Tylko że znowu, ja tutaj
bym się nie upatrywał,
bo mi się wydaje, że jesteśmy w tej symulacji, jesteśmy
sobie w tym naszym świecie. Jest to jakaś
symulacja, tylko że ja nie upatrywałbym tego jako
właśnie symulację komputerową.
Odsyłam tutaj do książek Roberta
Monroe albo Bruce’a Moena, gdzie
te tematy są bardzo fajnie wyjaśnione i tam się
bardzo fajnie wszystko to do kupy składa.
Mi się wydaje, że to jest jak najbardziej
hipoteza do przyjęcia i taka hipoteza,
jedna z niewielu, która ma naprawdę ręce i nogi
w tym wszystkim. Przewińmy
się troszeczkę, chyba ze dwie debaty do tyłu, kiedy były
debaty niekontrolowane. Ja wtedy
dzwoniłem z takim telefonem, że
właśnie jesteśmy częścią, wycinkiem
rzeczywistości. Co właśnie pan Piotr przed chwilą mówił, że
hindusi to nazywają mayą i tak dalej.
Mi się wydaje, że to jest właśnie taka symulacja.
Ten nasz świat jest niewielkim wycinkiem
całości rzeczywistości i też w jakiś
sposób został tak wykombinowany, żebyśmy mogli
sobie jakieś swoje gry
odgrywać w jakimś tam celu.
A ci, którzy potrafią,
mają w to większy wgląd, czy jacyś mistycy, czy na przykład kahuni i
tak dalej, czy zdrajcy, czy inni
potrafią w jakiś sposób trochę
przeniknąć tę rzeczywistość i zmieniać
troszeczkę zasady w pewnych
momentach. Także są tacy, którzy potrafią.
To by wskazywało na to, że jak najbardziej ta nasza
rzeczywistość również jest jakąś
symulacją, jakąś,
tylko powiedzmy sobie w cudzysłowie, grą.
Tutaj też były takie głosy
jakiś czas temu.
Oglądałem kilka takich audycji
w internecie. Niektórzy są zdania, że taka na przykład
substancja pod nazwą
dietylotryptamina czy coś takiego,
DMT w każdym razie.
Dietylotryptamina.
Tak, że po użyciu tej
substancji wszystko
zaczyna wychodzić, ten cały Matrix
staje się widoczny i można zaobserwować to całe
rusztowanie poniekąd, które siedzi pod tym,
co jest na wierzchu. Także
taka jest moja koncepcja, tak ja to widzę.
Dziękujemy, panie Grzegorzu. Dziękujemy, panie Grzegorzu.
Rzeczywiście, jeżeli przyjrzymy się temu z innej perspektywy,
to się okaże, że tak. Ale to jeszcze musimy wrócić do tego, o
czym mówiłem, zanim pan zadzwonił, że ten cały świat,
powiedzmy astralny,
urządzony w taki sposób, że on się manifestuje
wtedy, kiedy zakańczamy życie, może być też jakąś kontynuacją
tego Matrixa, kiedy my pojmujemy jego
istnienie w jakiś głębszy sposób. Ale Marku, bo tu zaraz się
odniesiemy do tego, co powiedział pan Grzegorz, czy zgadzasz się z tym
twierdzeniem Kurtza, który powiedział, że nasz wszechświat
nie musi być wcale jakimś wybitnym
dziełem, wybitną symulacją. On może być dziełem jakiegoś ucznia, który
zaprojektował go na pracę
domową. On tak naprawdę może się z nami nigdy nie porozumieć.
Ewentualnie jest tak wredny, że ukrył w tej
swojej symulacji jakieś,
powiedzmy, notę,
jak
to się
mówi. Ukrył takie programy,
które zapętlają tę rzeczywistość jeszcze
bardziej i sprawiają, że jest ona trudna dla jego mieszkańców.
Co sądzisz o tej hipotezie? Bo wiele
osób sugeruje, że właśnie
jest tak, iż tutaj znowu się zapętlamy,
że z racji tego, że my nie widzimy całości naszej
rzeczywistości, to nie widzimy też ewentualnej
całości symulacji.
Trudno z tym polemizować. To znaczy,
to jest bardzo atrakcyjna teoria. Ona tak
mocno przemawia do wyobraźni.
Ten złośliwy, czy też
ten uczeń, który tę pracę na zaliczenie
wykonuje. W zestawieniu z
potęgą naszej cywilizacji, tak lubimy o sobie myśleć oczywiście,
to tam się wydaje takie. To jest takie
niszczące porównanie,
które ma unaocznić, jakim
jesteśmy prochem i pyłem. I z tego punktu widzenia
rzeczywiście odgrywa to pewne
znaczenie, przemawia to do wyobraźni
i tak jak wszystkie inne teorie tego rodzaju,
nie da się zakwestionować. Nie da się niestety
również potwierdzić.
Oczywiście tego rodzaju teorie można wysnuć,
ale można też wysnuć takąŻe na
przykład to znajdzie
potwierdzenie w
obserwacjach, które są czynione co jakiś czas, że
nasza gra, zostańmy przy tej nazwie
współczesnej, że nasza gra, nasz świat to
jest takie miejsce, gdzie
przebywają twórcy tej
gry po to, żeby w
pełnej amnezji, to zresztą było sugerowane w jednym z
poprzednich telefonów, w takiej pełnej amnezji przeżyć życie.
Może stąd się wzięła, z
obserwacji nie do końca świadomych
przekazów, teoria popularnie
nazywana teorią reinkarnacji. Może rzeczywiście nasz
świat to jest takie miejsce, gdzie przebywamy
ileś tam razy, bo to jest świetna
zabawa. Przebywamy tu jeden, drugi, piąty,
pięćdziesiąty raz, bo tu jest
zabawnie i przeżywamy swoje życie, nie
pamiętając tego prawdziwego.
Proszę, jak to w gruncie rzeczy
współgra z jakimiś tam koncepcjami?
Oczywiście nie przekłada się na
100%, ale przypomnę,
że Platon mówił o tym, że
jeśli poznajemy naszą rzeczywistość, to tak
naprawdę nie poznajemy, a przypominamy sobie
to, co pamiętała nasza
dusza, kiedy zstępuje ze świata idealnego do świata
cieni, w którym żyjemy.
Zapomina o wszystkim,
co przeżyła, co widziała w tamtym świecie
idealnym. I
nasze poznawanie świata to tak naprawdę amnezja, czyli
przypominanie sobie, nieświadome
oczywiście, tego, co pamiętamy z tamtego
życia w świecie idealnym. A
zatem my niczego nie poznajemy
w naszym świecie. My sobie po prostu przypominamy.
Proszę, jak to współgra z niektórymi teoriami
dotyczącymi reinkarnacji?
My nic nie pamiętamy. Dopiero kiedy
znajdziemy się po drugiej stronie gry, zbieramy kolejne
doświadczenia. W
jednym wcieleniu byliśmy
rycerzem w średniowieczu, w innym
byliśmy rzymskim legionistą. Gdzieś tam
w kolejnym byliśmy
chłopem w starożytnym Egipcie, albo
jaskiniowcem, albo kimś tam jeszcze.
To były niesamowite doświadczenia. Jakże one nas
wzbogaciły. Nas jak nas, ale tamtych
uczestników gry. A teraz przeżywamy
początek XXI wieku. Wyzwania są
spore. Pewno za niedługi czas
zaczniemy latać na Marsa. To będzie niesamowicie
ekscytujące bez względu na to,
bo być może tamta cywilizacja już nie tylko lata na Marsa,
ale też podbiła połowę kosmosu. Ale jakże
fascynujące jest przeżyć coś po raz pierwszy. To
jest tak, jak my często sobie mówimy, że
w naszym życiu, które przeżywamy według nas tylko
raz. Tylko raz. Po
raz pierwszy. Po raz pierwszy można zakochać się tylko raz. Każdy
następny będzie już drugi, trzeci, czwarty, pięćdziesiąty.
Przeżyć coś, cokolwiek można tylko pierwszy raz,
tylko jeden raz. A tu się okazuje, że
przy takiej koncepcji powracającego
wskakiwania w grę, powracania do gry i zapominania,
można przeżyć różne wrażenia
ileś razy i zawsze po raz pierwszy, bo zawsze nie
pamiętamy tych poprzednich. A później, kiedy wracamy,
wychodzimy z gry, tylko mamy kolejne
doświadczenia. Niesamowite. Możemy się bawić. To
jest dopiero zabawa. Z takiego punktu widzenia
bylibyśmy miejscem niezwykle
rozrywkowym, chociaż nie jestem skłonny
uważać naszego świata za specjalnie rozrywkowe
miejsce. To tyle. Dzięki.
Dzięki. Wiesz, tutaj istnieje też taka
hipoteza, która mówi, że te wszystkie
teorie, te wszystkie koncepcje na temat tego,
że istnieje symulacja i jesteśmy czyimś tworem,
są wyrazem pewnej niepewności
związanej z tym, jak powstał
nasz kosmos. Od dawna
mówiono, jak już mówiłem wcześniej, że
miał miejsce wielki wybuch, że to jest całkiem logiczne. Natomiast jeżeli
spojrzymy na teorie między innymi profesora Penrosa,
to okaże się, że wynika z nich,
iż wszechświat nie narodził się jako coś
unikalnego. Jest echem
innych wszechświatów, wcześniejszych wszechświatów. To
nam strasznie zapętla naszą genezę.
To mówi, że nasze korzenie nie są takie
łatwe. Myśmy się nie wzięli z jakiegoś jajka materii. Tutaj znowu
odwołanie oczywiście do filozofii
hinduistycznej, że myśmy się wzięli z czegoś, co jest elementem
jakiegoś większego procesu i
jesteśmy tak naprawdę falą, która powstała
po jakimś jeszcze pierwotniejszym wydarzeniu niż wielki
wybuch. Tak
naprawdę rzeczywista natura kosmosu
może być tak skomplikowana, że wykracza poza
zrozumienie wielkich
umysłówTutaj
pojawia się problem, Marku. Oczywiście też nie
odpowiemy na to pytanie w żaden sposób, ale
czy czasami ta hipoteza symulacji
nie wydaje się czymś prostszym i bardziej
lekkostrawnym niż na przykład te koncepcje, które
mówią o tym, że nasz wszechświat narodził się
wskutek niewielkiego wybuchu,
ale powiedzmy echa jakiegoś innego wielkiego wcześniejszego
wybuchu i tak dalej. Żyjemy w czasach, w
których to wszystko się bardzo zmienia, kiedy
naukowe teorie i hipotezy mają bardzo krótki żywot i krótki
czas trwania. Czy
czasami nie wydaje ci się, że ta hipoteza symulacji
nie jest ucieczką do
bardzo starej, znanej, sprawdzonej receptury,
która mówi, że nad tym wszystkim czuwa ktoś
wyższy, ktoś większy i nie powinniśmy się martwić kto, bo i tak
niczym sobie nie pomożemy.
Oczywiście mówię o religii. Ależ oczywiście,
że tak jest i wszystko, co dzisiaj mówimy, to jest
jakieś nawiązanie,
przedstawienie nowoczesnej religii. Ale z drugiej
strony my musimy pamiętać o jednej rzeczy,
że nauka
teoretycznie odkrywa coraz
to nowe rzeczy i coraz więcej mówi nam o wszechświecie, o
tym, jak wygląda nasza rzeczywistość.
Trudno z tym polemizować, ale ja
nie mogę zapomnieć swoistego
doświadczenia z lat
70., kiedy wyszła
taka książka na świecie i w Polsce. W
Polsce nosiła ona tytuł „Pierwsze trzy minuty”.
Była to książka bardzo naukowa, bardzo
fizyczna, której przypisy
zajmowały chyba jedną trzecią książki. Żeby w ogóle
wytłumaczyć, o czym jest książka, to trzeba było tak długie
przypisy zrobić. Ta książka rzeczywiście w
założeniu miała opowiadać o tym, jak wyglądały
pierwsze trzy minuty naszego wszechświata.
Tylko problem polegał na tym, że
ona rzeczywiście przedstawiała pierwsze trzy minuty, ja
już nie pamiętam w tej chwili, w jakim ujęciu czasowym, ale bez
tych pierwszych ułamków
sekund, w których wszechświat istniał.
Tam napisano, że to jest wielka niewiadoma,
a już później od którejś tam setnej czy entej
części sekundy było wiadomo, że
tam się to wszystko kitłasiło w taki czy inny
sposób. To miejsce,
co prawda bardzo krótkie, jakieś ułamki
sekundy, to było to
miejsce, w którym pojawiała się
tajemnica. Coś tam było, tylko nic nie
potrafiliśmy na ten temat wtedy powiedzieć. Ja obawiam
się, że niestety dzisiaj również nie potrafimy na ten temat nic powiedzieć.
A zatem mamy do czynienia z czymś takim, co, Piotrze,
określiłeś taką trochę
religijną tajemnicą.
Chociaż może nie do końca, ale gdzieś ocierającą się
o zjawisko, jakim jest
religia. Te
teorie symulacji wielkiej, małej, średniej czy
jakiejkolwiek rzeczywiście mają sporo
wspólnego. Chociażby to,
o którym wspomniałeś, że jest ktoś, kto nad nami czuwa. Może
nie do końca z dobrych pobudek. Może nie do
końca czuwa, ale przynajmniej czuwa nad tym, żeby się gra nie
rozpierdzieliła, a my przy okazji na tym
korzystamy. Może jest tak, może inaczej.
Może ten nasz twórca jest nastolatkiem i
niedouczonym gimnazjalistą, a może jest wybitnym
gimnazjalistą, a może jest
twórcą gry komputerowej, który wie, co robi.
To w ogóle są rozważania na takim
poziomie, na którym nie mamy szansy dojść
dokądkolwiek. Przyjąć takie
założenie, że uważamy, że jest tak i bardzo w to gorąco wierzyć.
Wtedy ustalimy, czy będziemy na takim
poziomie, na jakim większość religii
poprzestaje. To znaczy jest taki: tak
i musicie mi w to uwierzyć, a jak nie wierzycie, to znaczy albo jesteście
heretykami, albo wyznawcami innej religii, która wierzy w
zupełnie co innego. To mniej więcej tak wygląda i
ja nie sądzę, od początku audycji dzisiaj powtarzam, że
jeśli jesteśmy w symulacji, to skazani
jesteśmy niestety na tego rodzaju rozważania i w
gruncie rzeczy na coś, co nazywamy wiarą,
bo nic innego, żaden
bezpośredni dowód się nie pojawi.
Być może pojawią się dowody pośrednie,
ale dowody pośrednie czy też poszlaki, czy
jakkolwiek to będziemy określać, mają to
do siebie, że albo są przez niektórych niezauważane, i o tym już
mówiłem, albo są
niedoceniane i traktowane jako element naszej
rzeczywistości. Przepraszam.
A skoro tak są traktowane, to nie mamy
szans, żeby je uwzględnić w naszym obrazie
świata i traktować je jako element obcy.
One są po prostu traktowane
jako coś, co przynależy do naszego
świata i w ogóle nie jest dziwne. Chociaż jakby to
przedstawić większości ludzi, to powiedzieli: „Nie, ależ to jest
oczywiście dziwne”.Wspominałem w
pewnym momencie o fizyce kwantowej, o
splątaniu cząsteczek, bo dla mnie to
jest niezwykle dziwne. W
tej chwili z
małym szacunkiem dla nauki nazywam to kwakaniem,
ale ci naukowcy są w stanie zakwaktać wszystko.
Są w stanie
udowodnić najbardziej karkołomną tezę, byle by tylko
dojść do
takiego poziomu, że broń Boże nie dopuścić
teistów albo żeby ktoś stwierdził, że może
ten świat nie jest do końca naukowy, tylko może
jest symulacją. Tak,
stworzono wiele mechanizmów, które regulują
dzisiejszą naukę. Oczywiście my nie przeskoczymy tego tematu, jak ona jest
kształtowana i jak myślą o różnych sprawach
naukowcy.
Doszliśmy dzisiaj do takiego wniosku, który mówi, że chyba nie różni
się na pewnych stopniach niczym
religia od hipotezy Kardasiewa,
która zakłada, że są gdzieś kosmici, którzy mogą wszystko.
Science fiction, ale oczywiście to science fiction tworzone
przez osoby takie jak Michio Kaku czy tych wielkich
naukowców, których pełno książek znajdziecie w księgarniach.
Też tworzą sobie wizje, które są
fantastyką, które niczym się nie różnią od
zwyczajnej twórczości literackiej, ale które mają pewną
sakrę. Tą sakrą jest to, że ten facet ma
tytuł naukowy albo jest popierany przez tego czy
innego naukowca. Ale Marku, jeszcze jedna ostatnia sprawa na dzisiaj.
Spotykając się z
teorią o symulacji
często słyszymy o takiej sprawie, jak
teoria
holograficznego
wszechświata. To jest coś zupełnie innego. Wiele
osób myli te dwa terminy, dlatego, że wydaje im się, że
hologram jest
tym samym co symulacja. Musimy tutaj rozróżnić pewne rzeczy. Otóż
teoria holograficznego wszechświata odnosi się
do samej natury wszechświata, która mówi, że w pewnym
etapie jego funkcjonowania kosmos był
czymś dwuwymiarowym. Dopiero
potem stało się coś. Oczywiście tutaj w grę
wchodzi jakaś głęboka fizyka, która mówi, że on się
przekształcił w domenę trójwymiarową.
Tutaj są oczywiście analogie do
hologramów, do tego, jak one powstają, ale wiele
osób uważa, że hologram w tym
względzie, w jakim jest on
odczytywany przez człowieka, wchodzi właśnie w
grę i to my żyjemy w czymś w rodzaju
permanentnego snu, w którym
jest nam coś wyświetlane. Ta teoria
również poniekąd w sferze dowodów
nie różni się od hipotezy symulacji, bo
możemy tutaj też snuć różnego rodzaju domniemania, ale jest już
hardkorową wersją
sceptycyzmu
co do natury naszej rzeczywistości. Prawda, Marku?
To prawda.
Pojawiła się w swoim
czasie książka pod tytułem „Holograficzny
wszechświat” Michaela Talbota
i ona zrobiła sporo szumu. Po
jej lekturze można dojść do wniosku,
że to wszystko, co
widzimy wokół nas,
jest
do pewnego stopnia, jakbyśmy to tak
mogli ująć, naszym
własnym wytworem. Usiłuję
streścić dosyć grubą książkę, więc to pewno dosyć
karkołomne jest, ale troszeczkę tak
to wygląda, że
autor tej książki
stara się za pomocą
idei holograficznego wszechświata wyjaśnić
takie pojęcia jak na przykład telepatia czy
przepowiadanie przyszłości. To jest zupełnie
inna koncepcja, oczywiście stojąca
blisko tego, o czym przez cały dzisiejszy wieczór mówimy,
ale jednak rzeczywiście, tak jak powiedziałeś, troszeczkę inna.
Bazująca na tym, że
to
my jesteśmy twórcami symulacji. Nie to słowo. Że
jesteśmy twórcami tego czegoś,
w czym żyjemy. Że to powstaje tak naprawdę do pewnego
stopnia w naszych umysłach, w naszej świadomości.
W ten sposób, za pomocą tego holograficznego
wszechświata
próbuje się tłumaczyć zjawiska
mistyczne, różnego rodzaju religijne
przeżycia albo
materialne
rzeczy, jak cudowne uzdrowienia.
To jest ciekawa koncepcja, chociaż
słowo „ciekawa” od pewnego
czasu ma dla mnie być tak zwanym
trudnym komplementem. Ja to tak określam,
bo słowem „ciekawa” określa się takie
rzeczy, co do których nie ma się
do końca wyrobionego zdania.Ja tak
do końca nie chwytam tej koncepcji holograficznego wszechświata. Nie
chwytam w sensie nie przyjmuję.
Te wyjaśnienia wydają mi się w
jakimś
stopniu naciągane. Tak to sobie powiem,
aczkolwiek mają swój urok. Ta teoria
ma to do siebie, że dosyć
zgrabnie tłumaczy naszą rzeczywistość, a to jest zawsze pewien plus w
naszym świecie. Jeśli ktoś, jakiś
myśliciel, jakiś człowiek, w tym
wypadku Michael Talbot,
jest w stanie opisać nam naszą rzeczywistość w taki
sposób, po pierwsze troszeczkę inaczej, niż my ją
widzimy, ale w taki sposób, który jest dla nas do przyjęcia,
to my wtedy chętnie wchodzimy w
tego rodzaju dywagacje. I pod tym względem myślę, i
książka, i sama koncepcja spełnia swoją rolę.
Natomiast ja w stosunku do niej
mam dystans. Tak to określę.
Dzięki Marku. Dzięki za wypowiedź, dzięki za
całą audycję, dlatego, że dzisiaj była niesłychanie trudna
sprawa do przedyskutowania. Okazuje się,
że chyba ktoś, kto nie słuchał od początku,
mógł wiele rzeczy przegapić. Myśmy wiele rzeczy
markowali. Myśmy wiele rzeczy nomen omen
poddawali pod rozwagę.
I to wszystko nie jest takie łatwe, jak się niektórym wydaje. Moim zdaniem
dzisiaj z tej dyskusji płynie ciekawy
wniosek. Nie odnosi się on do samej hipotezy
symulacji i tego, czy są jacyś obcy super zaawansowani, którzy
nas zaprogramowali, ale odnosi się do tego,
że my nie możemy wykluczyć pewnych
ciekawych koncepcji związanych z samą ufologią.
Tą, której postać widzimy w
działaniu w postaci tych wszystkich niezidentyfikowanych
obiektów. Że tam w grę może wchodzić czynnik,
który nie do końca może być tłumaczony
hipotezami, które akurat są
wytworem naszych czasów.
Że może w to wchodzić zjawisko, które
jest jeszcze nieodkryte, którego jeszcze nie pojmujemy i które
prawdopodobnie nie zostanie jeszcze przez długo zrozumiane. Ale
Marku, jeszcze jedno pytanie i ono się w ogóle nie wiąże z hipotezą
symulacji. Co tam nowego się
dzieje w Bibliotekarium i co powiesz ciekawego
tym naszym słuchaczom, którzy piszą do szuflady? Bo
słyszałem, że ruszyły pewnego rodzaju warsztaty
i że przyjmujesz
dzieła
literackie. Jak najbardziej. Wspólnie
z Wiktorem ruszyliśmy z długo
zapowiadaną audycją ABW, czyli
Antologia Bibliotekarium Warsztaty.
Podczas ostatniej audycji zaprezentowaliśmy 11 opowiadań
różnych autorów. Myślę, że
ciekawych, a przynajmniej zabawnych.
Myślę poza tym, że to jest audycja,
która niesie ze sobą kilka różnych
przesłań czy też możliwości. Po pierwsze daje możliwość
publikowania utworów. To dla
każdego, kto pisze i kto osiągnął
pewien etap, jest bardzo ważne. Ja
przyznam się, nie wierzę w ludzi piszących do
szuflady. Autor pisze po to,
żeby pokazać swoje dzieło światu. Jeśli nawet
oświadcza, że pisze do szuflady,
to ma poczucie tego, że na razie jeszcze nie osiągnął
pewnego etapu. Ale większość ludzi pisze po to, żeby to inni
przeczytali. Staramy się umożliwiać
właśnie taką publikację i myślę, że z pewnym powodzeniem, bo
wśród opowiadań prezentowanych w ostatniej audycji piątkowej
były naprawdę perełki. Tam były rzeczy, które
bawiły. Tam były rzeczy, które były
ciekawe pod względem wyobraźni
i tam były rzeczy, opowiadania,
teksty, które ujmowały
swoim literackim
polotem. Oczywiście my mówimy o debiutantach, mówimy o ludziach, którzy
zaczynają pisać, ale jeśli zaczynają z tego
poziomu, jaki pojawił się w ostatniej audycji, to
bardzo dobrze rokuje. To jest
pierwszy aspekt tej audycji. Pierwsza rzecz, która
wydaje się oferować coś
młodym i nie tylko młodym twórcom. Drugi
aspekt to poradnictwo. My staramy się
podchodzić do tekstów w taki sposób, że nie
ma tekstów straconych. Tak jak
pojawiło się omówienie
tekstu Kuby, który
napisał tekst skrzący się pomysłami, skrzący
się wyobraźnią,
niesamowitymi rzeczami.
On był niedorobiony literacko, był w
sensie publikowania
taki sobie. Ale to wcale nie
oznacza, że w jednej z kolejnych audycji
Kuba nie zaistnieje jako autor,
ponieważ tam brakowało kilku
ważnych elementów. Pewne rzeczy podpowiedzieliśmy.
Być może Kuba, być może inni autorzy, którzy tego
rodzaju problemy mają, takie albo inne, wyciągną z
naszych porad konkretnie adresowanych do konkretnych
osób. Takie również
będziemy starali się udzielać tego rodzaju
porad. Być może w wyniku takich porad
powstanąOpowiadania, bardzo udane
utwory. I wreszcie ostatnia sprawa,
którą staramy się w audycji poruszać, to
sprawy związane z warsztatem
pisania. Bo to nie jest tak, że ktoś siada i pisze dzieło.
Pisanie to jest połączenie rzemiosła i
natchnienia sztuki. Nie ma sztuki
bez sprawnego rzemiosła.
Cóż z tego, że autor ma bogatą wyobraźnię i
ogromny talent literacki, jeśli nie potrafi pisać?
Mówię w sensie literackim „nie potrafi pisać”. Nic z tego
nie będzie. Jeśli połączymy natomiast
umiejętność pisania literackiego, ujmowania,
zamykania myśli w słowa, to
wtedy jest szansa, że autor
zaistnieje. Na to służy
odnoga „Bibliotekarium”, czyli audycja ABW,
czyli Antologia „Bibliotekarium” Warsztaty. Ona ma
pomóc ludziom piszącym zaistnieć.
Pomóc w napisaniu pierwszego,
drugiego, dziesiątego utworu. Co więcej,
śladem tej audycji będą audiobooki, które
mniej więcej raz na kwartał będą
publikowane w internecie. W
przeciwieństwie do pism papierowych, taka
publikacja internetowa zostaje w internecie. Można ją odsłuchać w każdym
momencie. Żeby znaleźć archiwalny numer
czy to miesięcznika „Nowa Fantastyka”, czy jakiegokolwiek innego periodyku
papierowego, to się trzeba nachodzić. W internecie wystarczy
kliknąć i utwór się pojawia. Można go odsłuchać,
można sobie go zgrać w postaci mp3 i jadąc
z Warszawy do Krakowa, z Krakowa do Szczecina,
można po prostu tego posłuchać. A więc to kolejna korzyść: zaistnienie
gdzieś na tym rynku ludzi
piszących. Myślę, że to jest
jakaś wartość i zapraszamy wszystkich,
którzy się jeszcze wahają, do przesyłania utworów.
Powiem szczerze, że po tym pierwszym, a
jednocześnie ostatnim — nie w sensie,
że będzie ostatni, tylko że
został wyemitowany w ostatnim czasie
— po tej audycji zaczęły spływać te
utwory. Sam jestem zdziwiony. Wiktor przestrzegał, że może nas
zalać lawina. Jeszcze to nie jest lawina, ale już ten
strumyczek się rozszerza coraz bardziej.
Zaczynam się rzeczywiście obawiać tego, czy jesteśmy w stanie to przerobić.
Mam nadzieję, że tak. Co mnie cieszy bardzo, bo im więcej ludzi
będzie próbowało, tym więcej będziemy mieli w
przyszłości niezłych albo bardzo
dobrych pisarzy. To tyle, jeśli chodzi o ABW,
czyli audycję, która ma pomóc ludziom
piszącym. A jeśli chodzi o „Bibliotekarium” to
klasyczne, które od jakiegoś czasu gości na antenie, to
zapraszam na najbliższy piątek. Będziemy rozmawiać o
książce „Hodowanie troglodytów”.
Książce kontrowersyjnej, książce
kontrowersyjnego autora, ale
książce mówiącej o tym, dlaczego
dzisiaj
uniwersytety niekoniecznie są
miejscami i ostojami mądrości, a
czasami są miejscami, które bardziej
przypominają korporacje i
miejsca, w których zarabia się kasę niż świątynie
mądrości. Myślę, że to będzie ciekawe
doświadczenie, ciekawa lektura i
ciekawe przemyślenia. Niewesołe,
przyznaję, niewesołe. Takie przemyślenia, które
mogą zdołować, ale też przemyślenia,
które jak zostaną z nami,
to mogą owocować w przyszłości czymś pozytywnym. I
po tym moim słowotoku dziękuję bardzo. Zapraszam jeszcze raz na
„Bibliotekarium” w wersji klasycznej za tydzień i za dwa
tygodnie kolejny odcinek ABW, czyli
Antologia „Bibliotekarium” Warsztaty.
Dzięki Marku. Ja zachęcam z kolei wszystkich
słuchaczy naszego radia, szczególnie debat
ufologicznych. Jeżeli macie jakieś ciekawe pomysły
związane z tematyką naszych
audycji, to twórzcie opowiadania, wysyłajcie je do Marka,
czerpcie z jego dorobku i z doświadczenia. Ja
teraz apeluję do drugiego Marka. Marku,
Wiem już, jakie pytanie chcesz zadać. Co za tydzień? Co za tydzień
w debacie ufologicznej. To ja oddam
mikrofon tobie, bo ja zdążyłem zapomnieć, jak ten
człowiek się nazywał, z którym będziemy za tydzień dyskutować.
Tak, prawdopodobnie zrobimy audycję na temat Toma
Delonge'a. Jest to facet, o
którym było ostatnio głośno i który zrobił naprawdę spore
zamieszanie. Ogłosił ostatnio powstanie swojej
organizacji ufologicznej, przedstawił bardzo ciekawe informacje i bardzo
ciekawe postaci się wypowiedziały. I postawimy
dość kontrowersyjne pytanie: czy wreszcie nadszedł czas
ujawnienia prawdy o UFO? Bo to, co zostało
opublikowane 11 października
tego roku, rzuca zupełnie nowe światło na projekt Disclosure.
Ale o tym za tydzień. Dziękuję, Marku. Jeden i drugi.
Było bardzo ciekawie i mam nadzieję do
następnego spotkania
już niebawem. Trzymajcie się wszyscy i do
usłyszenia. Mówił te słowa do państwa
współprowadzący debatę w Radiu Paranormalium,
zastępca redaktora naczelnego „Niesamowitego Świata”, Piotr
Cielebiaś. Dzięki jeszcze raz, Piotrze.Dziękuję i
pozdrawiam. Dobranoc. Dziękujemy. Był
z nami również współgospodarz Bibliotekarium,
pisarz science fiction, publicysta i również współpracownik
Nieznanego Świata Marek Żelkowski. Dzięki raz jeszcze Marku.
Ja również dziękuję i pozdrawiam wszystkich.
Audycję od strony technicznej jak zawsze obsługiwał
Marek Sęk "Ivellios" Radio Paranormalium paranormalny
głos w Twoim domu. Dobranoc i do usłyszenia
ponownie w kolejnej debacie ufologicznej online już
za tydzień.
Produkcja i realizacja Radio
Paranormalium
www.paranormalium.pl.
Byłeś świadkiem zagadkowego zjawiska? Jeśli tak,
poinformuj nas o tym już dziś. Czekamy na relacje
współczesne oraz z lat ubiegłych. Nasze kontakty
to: numer Gadu-Gadu 36 08
80 02, 36 08
80 02. Numer telefonu
32 746 00
08, 32
746 00 08.
E-mail: radio@paranormalium.pl,
radio@paranormalium.pl
oraz Skype
radio.paranormalium.pl.
Czekamy na Twoją relację. Na życzenie świadka
zapewniamy pełną anonimowość.
Mówią, że włączyć radio jest bardzo łatwo.
Tylko że z wyłączeniem jest już,
powiedzmy, troszeczkę gorzej.
Posłuchaj nieznanego. Radio
Paranormalium
www.paranormalium.pl.
Pisz artykuły, rozmawiaj z czytelnikami,
moderuj komentarze i poczuj się jak redaktor. Załóż
bloga na Paranormalium. Więcej dowiesz się w dziale
Blogi na www.paranormalium.pl.
Mówią, że wejść do archiwum jest bardzo
łatwo. Tylko że z
powrotem jest już, powiedzmy,
troszeczkę gorzej. Archiwum Radia
Paranormalium.
www.paranormalium.pl.
Rozmawiaj z prezenterami oraz z innymi słuchaczami
na żywo. Wejdź na naszego czata na
www.paranormalium.pl.
Dwa miesiące temu był trop prowadzący do pewnego radia,
że ktoś tam słyszał podobno. Jednak potem
okazało się, że to radio istnieje tylko w
internecie. Radio Paranormalium.
Paranormalny głos w Twoim domu.
www.paranormalium.pl.
Archiwum Radia Paranormalium.
Pełne archiwum audycji najbardziej paranormalnego
radia w polskim internecie. Dziesiątki
gigabajtów wciągających paranormalnych mp3
czekają na Ciebie. Słuchaj zawsze i wszędzie,
o każdej porze dnia i nocy. Dziel się nagraniami ze
swoimi znajomymi i pokaż im prawdę, o której boją
się nawet pomyśleć. Archiwum audycji Radia
Paranormalium.
www.paranormalium.pl. Koniecznie
również sprawdź naszą oficjalną aplikację na
Androida i Windows Phone.