Witajcie bardzo gorąco i serdecznie w Radiu Paranormalium.
Rozpoczynamy jak co drugi piątek kolejny odcinek
audycji Bibliotekarium na żywo. Audycja
dedykowana przede wszystkim molom książkowym,
ale nie tylko. Przy mikrofonie Marek Sęk "Ivellios", a po
drugiej stronie Google Hangouts są z nami jak zawsze
gospodarze Bibliotekarium: Marek Żelkowski i Wiktor
Żwikiewicz. Dobry wieczór panowie. Dobry wieczór. Witam. Dziesiąty
odcinek Bibliotekarium panowie postanowili świętować przy
książce Davida J. Jessela i Anne Moir pod tytułem:
"Płeć mózgu". Rzecz będzie kontrowersyjna, szczególnie jeżeli
rozmawiamy w takim właśnie gronie, w jakim rozmawiamy. Bowiem
Wiktor Żwikiewicz ma wyrobioną opinię na temat
różnic między mężczyznami a kobietami. Zanim
jednak przejdziemy do tematu głównego naszej audycji, przypomnę
tradycyjnie kontakty do Radia Paranormalium, bowiem Bibliotekarium
realizujemy w całości na żywo. Koło godziny dwudziestej
pierwszej, może troszkę później, będzie można do nas zadzwonić,
wdać się w dyskusję na antenie, zadać pytanie,
skomentować. Ale pisać można oczywiście już teraz.
Nasz numer telefonu to trzydzieści dwa, siedemset czterdzieści
sześć, zero, zero, zero, osiem. Trzydzieści dwa, siedemset
czterdzieści sześć, zero, zero, zero, osiem. Komórkowy: pięćset
trzydzieści, sześćset dwadzieścia, czterysta dziewięćdziesiąt trzy.
Pięćset trzydzieści, sześćset dwadzieścia, czterysta dziewięćdziesiąt
trzy. SMS oczywiście również odbieramy. Skype:
radio.paranormalium.pl. Można również do nas pisać
na Gadu-Gadu pod numerem trzydzieści sześć, zero osiem,
osiemdziesiąt, zero dwa. Trzydzieści sześć, zero osiem,
osiemdziesiąt, zero dwa. Jesteśmy także na czatach Radia
Paranormalium na www.paranormalium.pl oraz na
czacie towarzyszącym naszej transmisji na YouTube. Można nas
także znaleźć na Facebooku, na kontach Radia Paranormalium,
portalu Infra, na grupach Radia Paranormalium i
czytelników Niestandardowego Świata. A jeżeli ktoś woli, to może
nam również wysyłać komentarze, pytania i inne
ciekawe wiadomości na nasz adres e-mail: radio@paranormalium.pl. Halo,
halo, Bydgoszcz? Oddaję głos do Bydgoszczy. No to sobie
bierzemy ten głos w takim razie. I powiem szczerze, że ja
mam dzisiaj pełne drżenie przed- przed- przed audycją, ponieważ, ponieważ
temat... ja nie wiem, czy temat jest trudny, ale temat
jest, jak już kilka razy zostało powiedziane,
kontrowersyjny. I on jest kontrowersyjny
właściwie, właściwie to nie wiadomo, dlaczego on jest
kontrowersyjny. Pewno dlatego, yyy, że ludzie się
zrobili ostatnimi czasy bardzo drażliwi, a i bardzo
lubią, bardzo lubią mieć rację. Ja też lubię
mieć rację. Wiktor też lubi i dlatego tak często- Ja nie
lubię, ja mam. No, no właśnie. No to już jakby wszystko na
ten temat, jeśli chodzi o dziś, o klimat dzisiejszej
audycji. Ale tak zupełnie poważnie, to, mm,
rzeczywiście książka, o której dzisiaj będziemy, yy, mówili,
ona narobiła w swoim czasie sporo szumu, ale
narobiła tego szumu dlatego tak dużo, ponieważ,
yy, ponieważ ja mam wrażenie, Wiktorze, że część osób, ee, która, yy,
czytała tę książkę, po prostu jej nie
zrozumiała. Albo właściwie myślę, że lepiej byłoby powiedzieć:
nie chciała jej zrozumieć, bo ona była tak ideologicznie niepoprawna. Ona
mówiła pewne rzeczy, które dla ludzi, mm, i to zresztą
słuchając fragmentów tej książki dzisiaj, ee, będzie to
zresztą powiedziane, ale rzeczy, które były dla ludzi
jeszcze, powiedzmy sto, sto pięćdziesiąt
lat temu oczywiste, dzisiaj zostało to w pewnym
stopniu wyparte. Yy, my przyjęliśmy, że, że jesteśmy tacy sami. Tymczasem- Nie,
nie, Marku, nie mów w czasie przeszłym. Ta książka jest
aktualna, yy, cały czas. Do dnia dzisiejszego powinna być
właściwie tak, jak- Ale oczywiście! -w dawnych czasach Biblia
w domu na każdej półce. Tak samo ta książka powinna być w
każdym domu. Powinni ją czytać, yy,
na przykład rodzice, mężczy-, w ogóle mężczyźni i kobiety, po
to, żeby rozumieć, yy, mechanizmy zachodzące w związkach między kobietą a
mężczyzną. Powiem tak: no, już aż tak daleko to bym, to
bym nie poszedł. Nie przesadzałbym z tą, z tą, z tą
bibliowatością, yy, tejże książki.
Natomiast jest coś takiego, jest coś takiego, że ta książka,
pomimo że, yy, to jest właśnie to,
że książki u nas wydawane są po tak-- po, po jakimś
czasie i wydawca później pisze, że według najnowszych
badań i tak dalej. No cóż to są za najnowsze badania, jak
książka po raz pierwszy ujrzała światło dzienne w roku
tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym dziewiątym. No to powiedzmy,
może czasu już upłynęło. Aktualność równa się M razy
kwadrat jest taka sama dzisiaj, jak była pięćdziesiąt lat
temu. Także- Zgoda, zgoda, ale jakby prowadzę
do pewne, do, do, do pewnego, yy, do, do
pewnej konkluzji, ale do niej to jeszcze sobie pewno pod
koniec audycji tak naprawdę dojdziemy. Ja powiem jedno, że
jeszcze tak, żeby trochę ponarzekać na początku, to muszę
powiedzieć, że tak jak zaczynaliśmy Bibliotekarium w styczniu,
to narzekaliśmy, że jest zimno, ciemno i w ogóle tak
ponuro. Teraz jest, świeci piękne słońce,
jest cieplutko, okna mamy otwarte, więc od razu
uprzedzamy, że różne przejeżdżające samochody
i, i różni ludzie, którzy postanowili akurat pod oknem drzeć, drzeć,
no, drzeć się po prostu. Są, mogą, mogą tutaj na, na antenę
zawitać. Natomiast powiem tak, żeby tak trochę ponarzekać, bo
to, bo to tak w dobrym stylu. No, niestety słońce jeszcze
nie zaszło i świeci mi tak dokładnie, dokładnie w ekran
komputera.... że nie wszystko widzę. A dlaczego mówię o-
Zwróć uwagę, Marku, że wszystko na tym świecie, każda
idea właściwie, tak samo tej audycji, jak i każda inna
idea, rodzi się w ciemności. Tak jak człowiek w
tych wodach płodowych jest ciemny, ślepy,
głuchy. Powoli, powoli. I tak samo to nasza audycja
pojawiła się w ciemnościach zimy, prawie w tym, prawie w epoce
lodowcowej, yyy, przełomu
styczeń, luty. Nie, grudzień, marzec. Coś tam takiego. Grudzień,
marzec. Nie grudzień. Około grudnia. No nieźle,
nieźle. Jedźmy dalej. Audycja urodziła się w ciemnościach, ale
teraz można powiedzieć, nastało oświecenie
albo nastały. Teraz jesteśmy dojrzali. Już wiemy, o czym
mówimy. Bierzemy pełną odpowiedzialność za
poglądy. Powoli, powoli, powoli. No, ja nie
wiem. No, ja nie wiem. Zobaczymy. Zobaczymy, czy bierzemy. A
dlaczego mówię o tym ekranie komputera? Bo oczywiście
nasz niezawodny, stały korespondent, tak jak
go już w poprzedniej audycji nazwałem, czyli O35,
przesłał nam, przesłał nam dosyć długi list. Ja go, yyy, nie będę odczytywał w
całości, bo po prostu, yyy, po pierwsze jest
długi, a po drugie to świecenie w ekran nie bardzo, nie
bardzo daje mi możliwość w miarę płynnego przeczytania.
Niemniej chciałbym kilka zdań z tego, z tego
listu O35 przeczytać, a tych wszystkich, którzy chcieliby go
poznać, to odsyłam na, na stronę Radia Paranormalium. Tam
można cały tekst przeczytać. Tekst, z którym
właściwie w większości się zgadzam. Ja, trudno
mi, trudno mi polemizować z większością stwierdzeń, ale
oczywiście nie byłbym sobą, gdybym czegoś, gdybym czegoś nie znalazł. Otóż O35
pisze o tym, że, że ta książka jest bardzo
kontrowersyjna dla kobiet, zwłaszcza dla...
i tu cytuję: „zwłaszcza dla sporej grupy reprezentujących tak
zwany feminizm. Szczerze mówiąc, nie wiem, jak
tę książkę traktować, bo w sumie teraz, po około
trzydziestu latach od jej wydania, trudno jest powiedzieć, że
jest to książka naukowa ani popularnonaukowa.
Jest zbiór opinii autorów opartych,
opartych na wyselekcjonowanych przez nich faktach, badaniach
itp. Nasuwa się od razu pytanie do prowadzących
program: czy nie odnosicie wrażenia, że autorzy tej książki
najpierw założyli pewną tezę, a praca, jaką
wykonali, to było selekcjonowanie opinii, badań naukowych
itp. w celu jej udowodnienia? Czyli wszystko,
co w mojej, co w niej napisali, miało udowodnić
jednoznacznie ich początkowe założenia. Moim zdaniem powinno
być chyba odwrotnie. Przeprowadza się jakieś badania
itp. Oczywiście muszą mieć jakieś założenia.
O, i tu właśnie nie mogę przeczytać, bo słońce, oraz cel.
A następnie po analizie przeprowa-przeprowadzonych wyników
wyciąga się odpowiednie wnioski. I tu krótka,
krótka, krótka... no, nie wiem, chyba odpowiedź na pytanie
zadane przez O35. No, ta książka
naukowa nie jest z całą pewnością. Natomiast jeśli chodzi o
jej popularnonaukowość, to tu już bym się wahał. Ja odnoszę
wrażenie, że to jest jednak książka popularnonaukowa, bo zwróćmy uwagę, że pani
Anne, powiem tak, jak usłyszałem pan, że to podobno się czyta Anne
Moir. Nie biorę żadnej, żadnej gwarancji za to, że
w ten sposób się czyta. Oraz pan David Jessel.
Dosyć specyficznie tworzyli tę książkę. Otóż
pani Anne Moir to jest, to jest kobieta, która
jest z wykształcenia genetykiem i to takim nietuzinkowym
genetykiem. Natomiast David Jessel to jest
dziennikarz, który zawsze, wiadomo, dziennikarze, sam, sam
jestem, sam uprawiam ten zawód i wiem, że
coś z hieny jednak w każdym dziennikarzu
jest. No więc David Jessel kiedyś spotkał panią Anne
Moir. No, sobie pogadali. No i po jakichś
dziesięciu latach David Jessel przypomniał sobie, że kiedyś taką
panią poznał i ona ciekawe rzeczy mówiła, ponieważ szukał
akurat ciekawego tematu do audycji. No to jak sobie
przypomniał, to panią odnalazł. I wtedy
oni po krótkiej rozmowie doszli do wniosku, że można by
książkę, która później, o której dzisiaj będziemy rozmawiać,
można by napisać. Ale tworzyli tę książkę w dosyć specyficzny
sposób. Ja przyznam, że ja jestem pod wrażeniem
tej... tworzenia tej książki. Otóż to było tak, że pani, pani Anne Moir,
yyy, robiła panu Jesselowi cotygodniowe wykłady, znaczy zbierała
pewną pulę materiału rozproszonego po
czasopismach naukowych, właściwie z całego świata,
anglojęzycznych czasopismach naukowych. Robiła, przekładała
to na język zrozumiały dla laika i robiła mu
cotygodniowy wykład. To się działo przez dłuższy czas.
Chodziło o to, żeby, yyy, ten, ten naukowy, ten naukowy żargon, którym
posługuje, posługuje się wielu, wielu uczonych,
przekształcić w coś bardziej strawnego dla, dla ludzi. Czy zarzut O2 jest
słuszny, że oni dobierali pod pewną tezę? No, powiem tak:
istnieje w nauce coś takiego jak jakaś hipoteza
robocza, hipoteza badawcza. Myślę, że to bliższe było
temu, bo jednak orientacja pani Anne Moir
w nowocz-, w nowoczesnych badaniach genetycznych, w
doświadczeniach, które były prowadzone, to jeśli czyta się tę
książkę, to, to ma się pewien szacunek dla, dla tych,
dla rozległości poszukiwań, które prowadziła. Czy to było dobieranie
pod temat? Ja myślę, że właściwie wszyscy uczeni to robią. I
to nie jest tak, że, że ja na przykład
chciałbym, żeby ta książka, tak jak Wiktor, była
Biblią i była powszechnie cytowana. Z tego, co wiem,
to pewne, pewne tezy, a właściwie nie tezy, pewne
badania naukowe przytoczone w tej książce stały się jakby
mniej aktualne. Pewne, pewne się umocniły, więc to
tak jak zawsze z tego rodzaju publikacjami. Tak to już
bywa. Natomiast, natomiast myślę, że to
chyba nie było z tą książką tak źle.... Ja
mam, mam takie, taką uwagę. Trzeba zwrócić uwagę, że,
że ta książka została napisana jeszcze w dobrym
okresie dla książki, w czasach, kiedy jeszcze, że tak powiem,
nie, nie istniał ten taki wściekły wyścig szczurów,
gdzie autorzy dziennikarze muszą kle- trzepać
książkę raz na pół roku albo, albo raz
na dwa miesiące, albo jak Kraszewski raz na tydzień i tak dalej. To znaczy
wtedy, poza tym nie był to duet, który
żył z pisania książek. Zdecydowanie. Który
miał, który po prostu rozpaczliwie szukał tematu, żeby sprzedać,
żeby zaistnieć i tak dalej. Nie. Byli to ludzie, którzy
prowadzili pewne obserwacje kulturowe, co, mm, i szukali odpowiedzi na
te obserwacje kulturowe w nauce, w tym, co przynosi
najbardziej współczesna wtedy nauka. I
zresztą dzisiaj w większości, ja się akurat nie zgadzam, że
tam się prawie cokolwiek zestarzało. Wszystkie sprawy aktualne
według moich danych, nie? Chociaż książka, tak jak
podkreślałeś, jest bardzo... Ja ją też polecam do czytania. Książka jest bardzo
popularna, popularnonaukowa. Bardzo prosto napisana, tak. Pięknie
napisana. Jest to, właściwie czyta się
te, te, to tak od niechcenia i wszystko się
rozumie właściwie, nie? Można się nie zgadzać, ale się
rozumie. Ja wrócę jeszcze, wrócę jeszcze do listu napisanego
przez O trzydzieści pięć. I powiem tak, że, mm,
myślę, że, myślę, że O trzydzieści pięć czytał tę książkę
dosyć dawno i po prostu nałożyło się szereg,
szereg innych informacji na nią. I to stąd na
przykład coś takiego, o czym pisze, że, niech to znajdę, bo to słońce dalej
przeszkadza. Pewnym faktom, o! Cytuję: "Pewnym
faktom nie można oczywiście zaprzeczyć. Mózg kobiecy jest od
ośmiu do dwunastu procent mniejszy od męskiego. Jest to fakt
stwierdzony naukowo. Wcale jednak nie oznacza, że są, że
kobiety są mniej inteligentne od mężczyzn. Jak pokazuje
życie, jest często wręcz odwrotnie". Absolutna zgoda. I
zresztą z tego, co napisano w książce Płeć,
Płeć mózgu, wynika dokładnie to, co O trzydzieści pięć
napisał. Chyba we fragmencie, który
będziemy za chwileczkę, którego będziemy za chwileczkę słuchać,
nawet o tym się mówi, że z tego, że mózg kobiety jest
mniejszy, nie wynika dokładnie nic. Dokładnie nic
nie wynika, że ten mózg jest mniejszy. Znacznie, natomiast in-
inne rzeczy, które, które różnią te mózgi, a już są
znaczące i O trzydzieści pięć o jednej z nich pisze. O
tych połączeniach, o tych połączeniach nerwowych, które u
kobie..., w kobiecym mózgu są znacznie bardziej, no, nie wiem,
szukam słowa, bardziej, bardziej gęste,
bardziej intensywnie przebiegają, a same połącz, samo
połączenie półkul pomiędzy, yy, w mózgu, w
organizmie kobiety jest bardziej masywne.
Lepiej jest ten, te półkule są połączone. Bo
ja w ogóle chciałbym- Mam taką uwagę. To będzie
seksistowska uwaga z całą pewnością. Nie, nie, nie, absolutnie
nie. Otóż w czasach, kiedy startował Apple,
to Apple, ten komputerek, taki, który, który ja zresztą miałem, ważył gdzieś dwa
kilogramy. W tym czasie w Związku Radzieckim tego samego typu komputer, takiej
samej wydolności ważył około dziesięciu ton. Ja chciałem
tu... To jest słuszna uwaga. Zresztą Yubi na czacie
napisał, że o ile Anne Moir to rzeczywiście może nie pisała
tej książki dla kasy, ale rzeczywiście David Jessel
jako, jako hiena, dziennikarz, no, no, powiedzmy szczerze. No,
rzeczywiście dla kasy. Zdaje się, że jest to słuszne
podejrzenie. Ktoś musiał być motorem tego przedsięwzięcia. Ale
wracam, wracam do książki, bo ta książka, jej, jej
feministki, ale takie właściwie feministki faszystki, o
których powiem, bo ja cenię feministki jako, jako kobiety,
które walczyły o swoje prawa. Ja pełen
szacunek. Natomiast są takie kobiety, które, które za wszelką
cenę chciałyby udawać mężczyzn i tu nie do końca się, nie
do końca się z nimi zgadzam, a właściwie w ogóle się z
nimi nie zgadzam, bo uważam, że kobiety są po to kobietami,
żeby nimi były i mężczyźni również. I próba ujednolicenia
tego wszystkiego to jakby w świetle tej książk-
książki po pierwsze jest skazana na niepowodzenie, poza tym
może, może skutkować różnymi dziwnymi rzeczami. Ale o
czym jest ta książka? Ta książka moim zdaniem jest o
tym, że mężczyźni i kobiety to jest tak, jak dwa, to ty
powiedziałeś, jak dwa brzegi rzeki. Rzeka może
płynąć tylko wtedy, kiedy ma dwa brzegi. Jeśli jeden z nich
znika, to następuje rozlewisko. I troszeczkę tak
jest z byciem mężczyzną i z byciem kobietą. Jesteśmy sobie nawzajem potrzebni i
jesteśmy różni, ale to nie znaczy, że któreś
jest, któraś płeć jest gorsza, a któraś jest
lepsza. Mówienie czegoś takiego, przynajmniej według mnie,
jest nieporozumieniem i tego, takiej tezy w książce nie
ma. Ta książka pokazuje po prostu, że nie istnieje
coś takiego, co jest lansowane przez, przez niektóre grupy feministek, jak płeć
kulturowa. Że nie da się chłopca przebrać w spódniczkę
i wychować go, wychować go w środowisku całkowicie żeńskim, żeby zrobić z niego
dziewczynkę. To się może udać i o tym będziemy pewno jeszcze
dzisiaj mówić, w specyficznych warunkach i jeśli
ten mózg mężczyzny jest specyficznie
zorganizowany. Natomiast dla mnie jest ważne
to, że ta książka tak naprawdę mówi o tym, co przyjęło się
w kulturze, w tej chwili masowej. Przecież każdy z nas
zna taką frazę, że mężczyźni są z Marsa, a kobiety są z
Wenus. I nikt przeciw niej nie protestuje. Wszyscy mówią: "No
tak, no tak jest. No, jest rzeczywiście. Mężczyźni są z
Marsa, kobiety są z Wenus". I taka teza przemknie. Natomiast jeśli para Anne
Moir i David Jessel zaczyna udowadniać, dlaczego tak jest, że mężczyźni są z
Marsa, a kobiety są z Wenus, to wtedy się podnosi, podnosi
wielki krzyk.... I powiem tak, z całą
resztą. Powiem tak, genialnie podsumował właściwie,
yy, w swojej, w swojej, swoją wypowiedź
O trzydzieści pięć, bo napisał, yy, takie zdanie, które,
no, po prostu mnie ujęło, którym mówi, że jeden z
nas, yy, w czasie audycji przytoczył, yy, przytoczył ten
żart, że feminizm kończy się tam, yy, gdy trzeba
szafę wnieść na czwarte piętro. I mówi,
pisze w ten sposób O trzydzieści pięć: "Zgoda, ale czy
przypadkiem nie staliśmy, yy, nie staliśmy my, faceci, do
tego, nie zostaliśmy między innymi do tego stworzeni?" No
właśnie i o tym jest książka, o której, o której będziemy
dzisiaj mówić, czyli Płeć mózgu, że my, yy, jako, yy, jako mężczyźni i kobiety
zostali stworzeni do różnych rzeczy, ale jedni bez drugich nie
mogą funkcjonować. Bo to jest dokładnie jak z tą rzeką.
Jeśli, yy, nagle, yy, ze wszystkich zrobimy
kobiety, to nie będzie fajnie. Jeśli ze wszystkich zrobimy
mężczyzn, to będzie jeszcze gorzej. W świetle tego, co pisze
się w książce, mężczyźni są grupą agresywną. Są, yy, no, mają szereg
niesympatycznych cech. Tacy zostali ukształtowani.
Można to oczywiście kulturowo troszkę spiłować, ale w gruncie
rzeczy ciągnie wilka do lasu i natura jest w
gruncie rzeczy niezmienna. Yy, ja jeszcze nawiążę do, do tytułu
książki, bo żeby to tak nie przeszło między palcami. Co oznacza płeć mózgu? Ten
tytuł. Ten tytuł oznacza to, że mózg kobiety i
mężczyzny to jest, że po prostu organ
płciowy. Jak my nie mamy żadnych zastrzeżeń do różnicy, yy, między naszymi
organami płciowymi, które się potężnie różnią, nagle
znajdujemy, oni nam uświadamiają, że to jest też
element tego, yy, tej całej płciowości,
również mózg. A myśmy myśleli, że mózg to już jest tylko
taka, yy, takie liczydło do, do, dla, yy, które, które właściwie i u czło, u
mężczyzn, i u kobiet jest takim samym, mm,
takim samym narzędziem, czyli... A, a resztę to mamy,
jedyna różnica między nami to w kroku, nie? To jest strasznie, yy,
błędna, błędne mniemanie, no. Fajną
uwagę, fajną uwagę czytam w tej chwili. Yy, Wicked Sick
napisał: "Dzisiaj feministki, oczywiście nie wszystkie, bo nie
fair byłoby generalizować, to efekt uboczny globalizmu. Niektóre
osoby po prostu nie potrafią się wpasować w społeczeństwo."
Tak, tak, tak. Pełna zgoda. No, tak, tak, niestety. Yy,
wydaje mi się, że tak, tak właśnie jest. I no
cóż, wrócę jeszcze. Wrócę jeszcze na chwilę do, yy,
do, do, do tej, tej przesyłki, którą od O trzydzieści pięć
otrzymaliśmy. On pisze tam, yy, o ty, o, o przypadku, yy, Piotra Curie i Marii
Curie-Skłodowskiej. Kto tam co wynalazł? Yy,
tak gene- generalizując. I to też są bardzo, bardzo fajne,
bardzo fajne uwagi, bo, yy, ja naprawdę dostaję
wysypki, kiedy słyszę, kiedy słyszę, że, mm,
tylko mężczyźni są stworzeni do wynajdywania albo
tylko kobiety są stworzone do prania. No to już jest po
prostu... Nie, tak nie jest! I zarówno i kobiety, jak i mężczyźni, yy, mogą
robić podobne rzeczy. Ale to jest tak, yy, Anne Moir i David Jessel
podkreślają, że tak jak na przykład w sporcie jest. Yy,
dlaczego są podziały na, yy, na, yy, dyscypliny
męskie i kobiece? Ponieważ jest tak, że bardzo wiele
kobiet, yy, na przykład w bieganiu, jest lepszy,
lepszych od mężczyzn. One są lepsze, po prostu.
Pokonają cię w szczerym polu, powiedzmy. Ale, mm, tak to jakoś jest, że mistrz,
oo, w biegach, yy, mężczyzna i mistrzyni
kobieta, no, zawsze, yy, ten, yy, ich, ich
osiągi będą na niekorzyść kobiet. Być może kiedyś to się
zmieni, ale na razie tak jest. I w wielu innych
dziedzinach jest podobnie, ale w obie strony. Bo pamiętajmy o
tym, że to sport jest tym przykładem, gdzie mężczyźni być
może górują. Ale dlaczego? Górują w bardzo prymitywnych dyscyplinach. Siłowych.
Siłowych, brutalnych, yy,
zręcznościowych i tak dalej, jakichś tego typu rzeczy. A
dlaczego? Otóż ja chciałbym wam uświadomić, jako
były, były, że tak powiem, archeolog i tak dalej, to, yy, uświadomić wam, że
przez... Ja nie jestem pewien, yy, ja nie jestem pewien, kto jest,
yy, ewolucyjnie bardziej zaawansowany: kobieta
czy mężczyzna. Otóż, yy, patrząc na dzieje
świata, według mnie kobiety są o wiele ba-- yy, tu Marek możesz, yy, się
zdziwić, ale, yy, jak ja sobie przemyślałem, co
wykonywały kobiety przy, od, w czasach neolitu i tak
dalej, przez, yy, cały czas. Otóż, yy, kobiety, hy, hy, w
czasach epoki kamienia łupanego, kiedy wykonywano przepiękne
siekierki krzemienne, dzisiaj są arcydzieła. Nawet,
yy, w tej, mm, yy, piramidzie
Cheopsa zostały znalezione takie cudowne rzeczy, wykonane pięć
tysięcy lat wcześniej, gdzieś tam na, na, na Saharze, kiedy jeszcze nie była
Saharą. Yy, w każdym bądź razie to wszystko robiły kobiety, yy, Marku. Yy,
kobiety wyko, yy, wykonywały narzędzia. Kobiety, wyłącznie kobiety
zajmowały się garncarstwem. Faceci nie mieli do tego rąk, ani zręczności, ani
umysłów, yy, nadających się do w ogóle do tworzenia
sztuki. Wszystkie rzeczy, które, które kiedyś
zdobienie, yy, to wszystko wykonywały kobiety. Yy, mężczyzna
był-... tak zwanym chamem, który po prostu
ma wziąć siekierę. Tę, którą zrobiła mu zresztą kobieta,
bo sam by nie był, nie umiał tego zrobić. Polecieć do lasu
i przynieść żarcie do, do domu, żeby wyżywić rodzinę
albo plemię i tak dalej. Ot, do tego byli samce. Kobiety organizowały całe
środowisko. No i zobacz. Dokładnie, on trzydzieści
pięć o tym pisze. No, no tak, teraz wyobraziłem sobie
gimnastykę artystyczną, konkurencję męską z piłką,
wstążką i z maczugami. No dokładnie. No,
zobacz tego faceta, który biega z tą wstążką. No po
prostu- Nie, no, no, zrobi to
ergonomicznie, w końcu wykona te wszystkie rzeczy, ale
wdzięczność tego pokazu będzie roz- Powiedzmy, wątpliwa. Wątpliwa. Cokolwiek,
nie? Także, także myślę, my- I teraz
ja, Marku, jeszcze pociągnę tą pałeczkę tego, tej. Otóż
całą kulturę przez długi czas
pielęgnowały kobiety. Faceci szli na wojnę i ginęli. Chcę cię
uświadomić, że to kobiety wychowywały dzieci, kobiety
opowiadały, plus dziadkowie. Opowiadały synom i córkom
o ich ojcach, którzy kiedyś tam żyli, zginęli. Ot,
o obyczajach i jak należy postępować, co
robić. Mężczyźni nie mieli ani do tego głowy, ani
umiejętności, ani nawet wysławiania. Nie wiem, kiedy, o ile człowiek zaczął
mówić, można to jakoś tam
stwierdzić, kiedy człowiek zaczął się posługiwać mową, ale
mężczyźni z całą pewnością robili to parę tysięcy lat później
od kobiet, co zresztą widać przy rozwoju dzisiejszych dzieci. Dziewczynki mówią
dużo szybciej od chłopców. Chłopcy
zaczynają bredzić dopiero około trzech, trzech i pół,
czterech lat. Wtedy- No już nie przesadzaj. No już nie
przesadzaj. No tak, kiedy dziewczynki to już pięknie, prawie
poezje wysławiają. Nie, no powiem ci, no musi w
miarę równo musieli zacząć mówić, bo by się ta kobieta z
tym swoim facetem z maczugą nie dogadała. Ale przecież się
nie dogadywaliśmy językiem, tylko łóżkiem w taki...
Nie, wtedy to jeszcze tym sianem, nie? Dobra, wiesz co?
Myślę, że to jest dobry czas, żebyśmy posłuchali
pierwszego fragmentu książki, o której dzisiaj
rozmawiamy. Marku, teraz oddajemy głos Tobie.
Sto lat temu obserwacja, że mężczyźni różnią się od
kobiet wieloma możliwościami, uzdolnieniami i
umiejętnościami, byłaby beznadziejnym truizmem, banalną oczywistością. Taka
uwaga, wypowiedziana dzisiaj, wywołałaby zupełnie
inne reakcje. W ustach mężczyzny oznaczałaby
niedostateczną ogładę towarzyską, naiwność w dziedzinie
socjopolityki płci, niedopuszczalne braki w potocznej
wiedzy albo niezręczną próbę prowokacji.
Kobieta ryzykująca taką opinię spotkałaby się z
pogardą jako zdrajczyni swojej płci,
sprzeniewierzająca się z trudem wywalczonym zwycięstwom
ostatnich kilkudziesięciu lat, kiedy to kobiety dążyły
do osiągnięcia równości, pozycji, szans i uznania
w społeczeństwie. W rzeczywistości jednak wszyscy niemal
naukowcy i badacze specjalizujący się w tym przedmiocie
doszli do wniosku, że mózgi kobiet i mężczyzn
są różne. Rzadko zdarza się większa przepaść między
tym, co sądzi inteligentna, oświecona opinia
publiczna, że kobiety i mężczyźni mają takie same
mózgi, a tym, co wie nauka, że tak nie
jest. Nadając swojemu artykułowi naukowemu tytuł:
„Czy rzeczywiście mózgi kobiet i mężczyzn są różne?",
kanadyjska badaczka przyznała jednocześnie, że odpowiedź na
to pytanie jest oczywista. Niewątpliwie
tak. Byłoby zadziwiające, gdyby mózgi kobiet i
mężczyzn nie były różne. Biorąc pod uwagę ogromne
różnice morfologiczne, strukturalne i uderzające
często odmienności w zachowaniu kobiet i
mężczyzn, większość z nas wyczuwa intuicyjnie,
że płcie są odmienne, ale stało się to
powszechną, wstępną tajemnicą, którą zachowujemy
dla siebie. Przestaliśmy ufać naszemu zdrowemu
rozsądkowi. W rzeczywistości, w czasie naszego pobytu na tej
planecie byliśmy zawsze gatunkiem seksistowskim,
wyraźnie podkreślającym odmienności związane z
płcią. Nasza biologia wyznaczała samcom i samicom
homo sapiens odmienne funkcje. Nasza ewolucja wzmocniła i udoskonaliła te
różnice. Nasza cywilizacja je odzwierciedla, nasza religia i edukacja
potęgują je. Dziś jednak obawiamy się swojej
historii i odrzucamy ją. Obawiamy się jej,
bo boimy się wejść na śluz winnych, wielowiekowych,
krzywdzących uprzedzeń wobec płci. Odrzucamy
ją, ponieważ chcemy wierzyć, że ludzkość, uwalniając się od
ciężaru animalnej przeszłości i neandertalskich
początków, wyzwoliła się od dyktatu biologii. W ciągu ostatnich trzydziestu lat
niewielka, ale wpływowa grupa ludzi powodowanych dobrymi
intencjami, próbowała nas przekonać do przyjęcia tej
nowej, buntowniczej opinii. Odkryli oni, że
religia i edukacja to spisek samców, służący
utrzymaniu podporządkowanej pozycji kobiet.
Odkrycie jest prawdopodobnie słuszne. Wykryli
także, że nasze tak zwane cywilizacje zbudowane są na
męskiej agresji i dominacji. To także zapewne
prawda. Jak dotąd wszystko jest w porządku.
Problem pojawia się wtedy, kiedy szukać zaczynamy
wyjaśnienia, dlaczego tak się stało. Jeżeli kobiety i
mężczyźni są i zawsze byli identyczni w takim
stopniu, jaki wynika z posługiwania się identycznymi
mózgami, to w jaki sposób płeć męska zdołała tak
skutecznie, we wszystkich prawie kulturach i społeczeństwach na
świecie, zapewnić sobie dominację nad
kobietami? Czy to tylko przewaga mężczyzn pod względem
muskulatury i wagi ciała spowodowała, że świat kobiet
był przez parę tysięcy lat terytorium okupowanym? Czy
też fakt, że jeszcze parę wieków temu kobiety przez większą
część życia były w ciąży? A może bardziej
prawdopodobne jest, jak sugerują fakty, że u źródeł
tego, jakim jesteśmy społeczeństwem i jakimi ludźmi,
leżą różnice między mózgami kobiety i mężczyzny.
Są takie dane biologiczne, których przy najlepszej i
najbardziej seksualnie wyzwolonej woli nie możemy
pomijać. Czy nie byłoby lepiej, zamiast z
bezsilną wściekłością odrzucać różnice między płciami, uznać je, zrozumieć,
wykorzystywać, a nawet cieszyć się nimi?...
Mm, na forum się pojawiła taka- To nie na forum, to na
YouTubie. Na YouTubie. W tle tych, tej, yy, mm,
tej narracji Woliosa pojawiła się notka, że najwięksi artyści, wynalazcy,
sportowcy, rzemieślnicy, naukowcy to
mężczyźni. Przepraszam. Poprzedzona jeszcze, to
Władysław Łokietek do nas napisał. Zaczął
mniej więcej tak: „Ale pierdolą!". A dalej było o tych
artystach. Otóż ja się zgadzam i bezwzględnie tak samo to
twierdzę. Ale chciałem uświadomić, mm, yy,
również naszym korespondentom, dlaczego, kiedy to się
stało? Otóż stało się to dopiero w czasach, kiedy mężczyzna już nie
musiał z siekierą biegać do lasu i gonić zwierzynę.
Wtedy, kiedy zaczęliśmy uprawiać rolę i, ee, w magazynach żarcia
było wystarczająco dużo, żeby przetrwać zimę, przetrwać wiosnę i, i
do następnych plonów. W tym
momencie pojawia się kasta mężczyzn, która właściwie nie miała
co z sobą począć. Nie mieli co robić. No
i ci mężczyźni przyglądali się właściwie ty-tym
robótkom kobiety i między innymi zaczęli się parać. A, yy, nie mając innych
obowiązków, bo kobiety im przecież nie dały dzieci, żeby
ani, ani, ani gotowania do roboty.
Rzeczywi- rzeczywiście doszli do pewnej wprawy i ten okres rozkwitu i
przejęcia, że tak powiem, kobiecych, typowo
kobiecych umiejętności przez mężczyzn, to
odbywał się dokładnie w neolicie, wtedy, kiedy, ee, uprawa
roli zaczęła się rozwijać, nie? No i od tego czasu to faktycznie
dzisiaj, a dzisiaj to tak, dzisiaj to ja wiem,
że nie ma przecież żadnej autorki
jakiegokolwiek książki, która, która by była cokolwiek
warta. Nie ma. Nie słyszałem o żadnym odkryciu naukowym
dokonanym przez, przez kobietę. Nie słyszałem
o- Ja chciałem tylko przypomnieć, że
współautorką książki, o której dzisiaj mówimy, jest kobieta.
Ach, no tak, chwała Bogu, ale to było prawdopodobnie
wyjście. Pisząc takie, tak kontrowersyjną książkę, trzeba było tam autorki, żeby
to jakoś uziemić, yy, ewentualną kry-krytykę. Nie, nie, ale to ona była motorem
napędowym. No, ona była- Chwała jej! W końcu ona była.
Lubię ją, bardzo ją lubię. Nie, ale w ogóle wiesz co? No,
jak zwykle przesadzasz. No przecież jest cała masa książek,
które przeczytałem z przyjemnością. Ich autora- autorkami były
kobiety. Ostatnio nawet miałem okazję prowadzić wywiad z bardzo,
bardzo poczytną autorką kryminałów.
I powiem Ci, że to są krymi- to są kryminały, które
czyta się z przyjemnością. Ja wiem, że kryminały to nie
jest działalność artystyczna. Niemniej jednak, niemniej
jednak mnie w kryminałach interesuje to, żeby były
zrobione dobrze. A te kryminały, o których mówię,
są po prostu dobrze zrobione. Tak, ale tu ja,
ja, tak jak podkreślałem, widzisz, ja, ja zwrócę, zwrócę ci
uwagę na jedną śmieszną rzecz. Otóż my, tak jak ty
wspominałeś, ten moje bredzenie na temat tej rzeki i dwóch
brzegów. Otóż my się bardzo często w historii
rozwoju naszego gatunku wymienialiśmy rolami, tak jak
ja podkreśliłem tą wymianę roli, kiedy mężczyźni
po prostu z chamów zaczęli, stali się
artystami ze względu na to, że nie mieli już nic do
roboty, bo nie musieli za łanią latać po, po, po prelii. To bardzo
podobnie, yy, podobne zjawisko występuje z kobietami. Kobiety też
przejmują, ee, bardzo często typowo męskie,
yy, role. Ja jako stary człowiek pamiętam
jeszcze, jak w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku
totalnym zgorszeniem było na jakiejś olimpiadzie,
kiedy pojawiła się pierwsza amazonka siedząca na koniu po męsku.
Było to zgorszenie i prawie pornografia. I cały świat się
trząsł i cała prasa komentowała, jakie to
straszną rzecz ta kobieta zrobiła. Ta jeździ na koniu
jak na oklep. Nie, nie, kobiety jeździły zawsze,
nawet siodła miały specjalnie robione, specjalne wszystko.
Kobiety jeździły zupełnie inaczej kiedyś na koniu. Yy,
dzisiaj już tego problemu nie ma. Kobiety jeżdżą tak jak mężczyźni. Dalej.
Yy, nam się wydaje, że, że w modzie istnieje coś takiego jak pojęcie
kobiecości oraz męskości. Ja chcę zwrócić uwagę, że to mężczyźni
chodzili w sukumanach kiedyś. To mężczyźni wymyślili pończochy i
chodzili w pończochach, a nie kobiety. To mężczyźni
wymyślili rajstopki i chodzili w tych rajstopkach.
Zresztą do dzisiaj to używają. To mężczyźni wymyślili
spodnie. Kobiety powoli przejmowały te same obyczaje, te same tego. I
no i dzisiaj się trudno dziwić, że niektóre kobiety się
ubierają w typowo męski garnitur,
spodnie, zakładają muszkę albo coś i tak dalej.
I są strasznie wspaniale dumne, że wyglądają jak
babochłop, nie? Tak, ale one to zawsze robiły,
nie? Ale wiesz, ja ci powiem jeszcze tak, no à propos
rajstopek, ty wiesz, co to było? Jakbyś się, jak się w
szkole podstawowej zjawiłeś na WF-ie w
rajstopkach. No masakra, po prostu masakra. To
à propos rajstopek. Jak to się, jak to się wszystko
zmienia. Natomiast powiem tak: no O trzydzieści pięć napisał, no, o tym, że, że
przecież, yy, że- Przęczę się w chwilę, ale te rajstopy to się fachowo nazywają
kaleseraki.... Owo, no okej, okej, przyjmujemy do
wiadomości. A o trzydzieści pięć napisał: "No kurczę, a
Makbet, Hamlet to może nie są kryminały? No są! Jeszcze
dorzucę Zbrodnię i karę, ale jak są napisane. Ja
mówiłem o kryminałach, które, które są w tej chwili, w tej
chwili dosyć masowo produkowane. Używam słowa produkowane nie po
to, żeby je zdyskredytować. Ja bardzo lubię kryminały. Zresztą
mówiliśmy o powieści, opowieści yyy Dziewczyna z
pociągu. To również autorką jest kobieta. Więc ja
naprawdę, to nie jest polityczna poprawność. Ja sobie
cenię zarówno kryminały pisane przez mężczyzn, jak
przez, przez kobiety. Jeden warunek- Ale, ale- Muszą być
dobre. Jedna uwaga. Oczywiście mężczyźni pisali kryminały, to mężczyźni pisali
kryminały, nawet uwzględniając Agathę Christie i tak dalej.
Ale to jednak była męska rola. Ja nie wiem, czy nie
obrażasz kobiet. Kobiety przejęły tą rolę i to, że ty mówisz, że dzisiaj piszą
dobrze, to ja się temu nie dziwię. Będą pisać za dziesięć
lat, to będą pisać dużo lepiej od mężczyzn, bo mają, że
tak powiem, drożność tych, tych, tych tam między lewą i prawą półkulą dużo
bardziej aktywną od mężczyzn. No właśnie! No. To, co
powiedziałeś. No to właśnie Anne Moir i David Jessel o tym
piszą, że kobiecy mózg jest zorganizowany z pod względem pewnej
wydajności znacznie sprawniej. Zresztą o trzydzieści pięć również
o tym pisał, że po prostu kobiety działają, potrafią czerpać
naraz z wielu zmysłów, że potrafią później
to, to działanie wielozmysłowe przełożyć. Mężczyzna
jest konstrukcją, która działa często jak toporny. Ja nie mówię tego po to, żeby
obrażać. Jestem przywiązany i uważam, że, że jest
bardzo fajna. Tylko chodzi o to, że w niektórych
sytuacjach takie działanie, które opisujemy, jest
może mniej wydajne, mniej fajne. Natomiast są
sytuacje i to nie sytuacje wojenne,
tylko, tylko zupełnie inne, kiedy ta nasza, jak ty
to powiedziałeś, toporność. No dobra, zostańmy przy tym
określeniu toporność bardzo się przydaje. Co więcej, ona
jest niezbędna do tego, żeby sytuacje, żeby pewne
sytuacje opanować. I ja myślę, że to, to
dosyć istotna sprawa. Ja powiem tak, ja przede wszystkim
przeciwstawiam się temu, tak jak w jednej z
ostatniej rozmów, którą odbywałem z profeso- z
profesorem zajmującym się naukami politycznymi. Kiedy mu powiedziałem o
książce, o której, o której dzisiaj rozmawiamy, powiedział: "Nie, to są jakieś
śmieszne poglądy. W ogóle to w ogóle tak nie ma". Dlaczego
tak powiedział? No, moim zdaniem, nie siedzę w jego głowie,
nie wiem, ale moim zdaniem dlatego, że to, o czym
rozmawialiśmy, czyli ta nierówność płci
pod względem, znaczy inaczej. Przewaga w jednych
dziedzinach, słabość w drugich i odwrotnie u drugiej
płci nie pasowała mu do obrazu politycznego,
który, który przekazywał, w którym wszyscy są tacy
sami. To jakby nie pasowało. No
bo w polityce lepiej, żeby wszyscy byli tacy sami. Łatwiej
się te pionki na szachownicy, te piony na szachownicy
rozkłada czy też w ogóle jakoś, jakoś te bierki, bierki
rozkłada. Tymczasem tu nagle się pojawił czynnik. Pojawiła
się, pojawiła się teoria, która, która się słabo wpasowywała w
ten, w ten, w ten obraz. I myślę, stąd
ta, to podsumowanie, że to w ogóle są jakieś śmieszne
poglądy i w ogóle bez sensu. No,
powiem, że jak na ogrom pracy włożony w tę książkę, to
chyba, chyba nieco krzywdzące, nieco krzywdzące dla autorów. Nie
wiem, jak ty, ale ja mam takie wrażenie, że wielu ludzi nie
zdaje sobie sprawy, że te różnice, jakie są
między organizmami mężczyzn i kobiet, są najch- najważniejszą rzeczą,
jaka pcha w ogóle do przodu rozwój gatunku Homo sapiens. Ja tu, jak zaczęliśmy
rozmawiać dzisiaj na temat tej książki, ja zadałem tobie pytanie,
czy, czy rozumiesz, dlaczego w ogóle
przyroda objęła tak, przyjęła taktykę dwóch
płci? No właśnie. Bardzo prosta rzecz. Przecież
można się było bez tego obejść. Mogliśmy się rodzić i
rozwijać i, i polecieć na Księżyc, pączkując na
przykład, nie? Albo wysiewając nasionka w glebę- Życie
powodzenia. I tak dalej tego, nie. Otóż przy-
przyroda, dwupłciowość, tą taktykę przyjęła dlatego, gdyż ta taktyka gwarantuje
rozwój. Oczywiście możemy wymrzeć
jako gatunek Homo sapiens i tak dalej, natomiast
będzie to w mar... Z marszu, że
tak powiem. Tak jak się to już wiele razy mogło zdarzyć w
historii gatunku Homo sapiens, kiedy nas na Ziemi było
już bardzo, bardzo malutko, ale żeśmy
przetrwali. Jakoś żeśmy się tam rozwinęli i tak
dalej. No i dzisiaj właściwie jesteśmy dominującym
gatunkiem na Ziemi. A dlaczego? Dlatego, że istnieją dwie
płcie i że te płcie są różne. Bo tylko między różnicami może istnieć wymiana
poglądów, prawda? Tylko różnice gwarantują biegunowość, plus i minus, nie? Tak
jest. Tylko różnice dają start i meta. Dają szansę na jakiś wyścig, na jakąś...
Dynamizują ca- całą, tylko różnice. Rywalizację.
Rywalizację. Prąd nie popłynie nigdzie z i
tak dalej. W żadnym kablu ani nigdzie pole
elektromagnetyczne się nie pojawi. Ale coś jeszcze, coś jeszcze
powiem. Pamiętasz, kiedy mówiliśmy o tym, o tym, o myś..., że kiedyś mężczyźni
dominowali i o tym, że ale że
to-... Pamiętasz nasz przykład z kierowcami? Ja zacznę od
tego przykładu, od przykładu kierowców. Otóż z mojego
doświadczenia wynika, yy, że mężczyźni,
mężczyźni lubią myśleć o sobie, że są świetnymi
kierowcami. Przyznaję, znam kilku niezłych
kierowców i to przekonanie, że tylko mężczyzna jeździ
dobrze, no, tak rośnie w nas. W nas może nie, ale w mężczyznach bardzo często.
Moje obserwacje są takie, że wśród mężczyzn
kierowców jest bardzo wielu przeciętnych,
bardzo takich przeciętnych kierowców. Jeżdżą nieźle, ale bez
szału nie ma po prostu. Natomiast, yy, w przypadku kobiet jest trochę
inaczej. Kobiety są z mojego punktu, z
moich obserwacji, to nie jest, to nie jest działanie naukowe,
chociaż pewno, pewno, pewno się pokuszę, żeby, żeby się
skonsultować, skonsultować z jakimś naukowcem w tej, w
tej sprawie. Z moich obserwacji wynika, że kobiety są
albo genialnymi kierowcami i znam takich. Jeżdżą po
prostu bezbłędnie, aż strach czasami wsiąść na tej zasadzie,
że po prostu rozwijają takie prędkości i panują nad samochodem albo jeżdżą
fatalnie. Mało jest średnich kierowców
kobiet. Kobiety jeżdżą albo bardzo dobrze, albo lepiej, żeby w
ogóle nie jeździły. I trochę tak jest, yy, to ty powiedziałeś, że przecież,
yy, kobiety, tak samo jest na przykład z byciem, z byciem
władcą. W historii, w historii naszego, naszej, naszej cywilizacji.
Mówienie o tym, że mężczyzna dominował i zawsze, że tak
powiem, on rządził, jest, jest rzeczą zupełnie jakąś
chorą, po prostu, według, według mnie. Otóż wystarczy zagrać w bardzo złą grę
aktualnie, czyli w Cywilizację piątkę, która się w tej chwili tego, żeby, żeby
zobaczyć namacalnie, kto rządził przez te całe
ostatnie parę tysięcy lat, yy, na ziemi i tak dalej. Otóż tak, mężczyzn było
więcej, ale zwykle byli beznadziejnie przeciętni.
Byli to beznadziejnie przeciętni władcy albo królowie.
Rzadko się, yy, rzadko, rzadko się trafiali genialni. Natomiast władczynie
były tylko genialne. Począwszy od Kleopatry, Elżbiety i wielu innych i
kobiet, które, które rządziły, yy,
pierwszoplanowo jako pierwszoplanowe władczynie, a nie tylko te,
które kręciły, że tak powiem- Ja ci przerwę. No, były,
musiały być genialne, bo te, które genialne nie były, były
eliminowane. Znikały po prostu, rozpływały
się we mgle. Ja myślę, że tak, że to jest
dobry moment, yy, żebyśmy opowiedzieli,
yy, pewną japońską historię. To jest twoja historia,
ale zanim ją opowiemy, to proponuję wysłuchać, yy,
następnego fragmentu książki, książki Davida Jessela i Anne Moir: „Płeć
mózgu”. Marku, oddajemy Ci głos. Wiele osób nie akceptuje
zaproponowanych przez nas w dalszej części tej książki
gruntownych biologicznych wyjaśnień, rozlicznych różnic
między płciami. Są one natomiast skłonne przyznać
najogólniej, że ma to prawdopodobnie coś wspólnego
z hormonami. Jest to częściowo słuszne. Jak
zobaczymy, hormony determinują odmienną męską i
żeńską organizację mózgu w czasie jego rozwoju w łonie
matki. Nasza osobowość seksualna jest identyczna
tylko przez kilka tygodni po zapłodnieniu. Potem,
wciąż w łonie matki, sama struktura i układ mózgu
zaczynają przybierać specyficznie męski lub żeński
kształt. Przez całe dziecięce, młodzieńcze i dorosłe
życie sposób, w jaki został ukształtowany mózg, w
subtelnym współdziałaniu ze wpływem hormonów, będzie miał
zasadnicze znaczenie dla postaw, zachowań,
intelektualnego i emocjonalnego funkcjonowania
jednostki. Większość neurofizjologów i badaczy
tajemnic mózgu jest dziś gotowa, jak amerykański
neurolog, doktor Richard Restak, stwierdzić z całą
stanowczością: „Dalsze zaprzeczanie istnieniu różnic
między mózgiem kobiety i mężczyzny wydaje się oderwane
od rzeczywistości. Tak jak istnieją fizyczne różnice
między kobietą i mężczyzną, tak istnieją też znaczne
różnice w funkcjonowaniu mózgu. Budowa mózgu
wpływa na to, jak myślimy, uczymy się, widzimy,
odbieramy zapachy, odczuwamy, porozumiewamy się,
kochamy, uprawiamy miłość, walczymy, odnosimy
sukcesy lub porażki. Zrozumienie, jak zbudowany
jest nasz własny mózg, a także mózgi innych ludzi, nie
jest sprawą bez znaczenia. Niemowlęta to nie
czyste kartki, na których gryzmolimy instrukcje zgodnych z
płcią zachowań. Przychodzą na świat już ze swoim
męskim lub kobiecym umysłem, które wykształciły w łonie
matki, niezagrożone przez liczne rzesze niecierpliwie ich
oczekujących inżynierów społecznych. Ostatnie
lata umożliwiły nam wyznaczenie nowych ram dla zrozumienia
odmienności płciowych dzięki dwóm niezależnym, ale
zbieżnym osiągnięciom nauki. Pierwsza z nich
to gigantyczny postęp, jakiego dokonano w rozumieniu mechanizmów
pracy mózgu. Drugi to nowe odkrycia
ukazujące, w jaki sposób biologicznie i behawioralnie
jesteśmy tym, kim jesteśmy: kobietami lub
mężczyznami. Dopiero w sześć lub siedem tygodni po
zapłodnieniu mózg nienarodzonego jeszcze płodu zaczyna się
kształtować wedle męskiego lub kobiecego
wzorca. Procesy zachodzące w ciemnościach matczynego
łona, w tym decydującym okresie, zdeterminują
strukturę i organizację mózgu, a to z kolei
zdecyduje o charakterze umysłowości. To jedna
z najbardziej fascynujących opowieści o życiu i akcie
jego stworzenia. Opowieść mało znana, ale teraz w końcu powoli wyłaniająca się w
całości. Część tej historii znaliśmy już od
jakiegoś czasu....Wiadomo, że geny zawierające
zakodowany projekt naszych cech indywidualnych decydują
o tym, kto z nas jest kobietą, a kto mężczyzną.
Kobiety różnią się od mężczyzn każdą mikroskopijną
komórką swego ciała, bo też każda z nich ma inny
zestaw chromosomów, w zależności od tego, jakiej
jesteśmy płci. Tożsamość każdego z nas zawarta
jest w formie projektu w czterdziestu sześciu chromosomach, w
połowie pochodzących od matki, a w połowie od
ojca. Czterdzieści cztery z nich łączą się po dwa,
tworząc pary chromosomów determinujące określone cechy
cielesne przyszłego człowieka, takie jak kolor oczu czy
długość i kształt nosa. Ale ostatnia para
jest inna. Matka wnosi do komórki jajowej
chromosom X. X odpowiada w przybliżeniu
kształtowi chromosomu. Jeżeli w procesie zapłodnienia
komórki jajowej ojciec także wnosi chromosom X,
zazwyczaj rezultatem będą narodziny dziecka płci
żeńskiej. Jeżeli plemnik ojca zawiera chromosom
Y, powinno się urodzić dziecko płci męskiej. Ale geny same nie decydują o płci
dziecka. Zależy ona od tego, czy w sprawę wda
się, czy też pozostanie nieobecny drugi determinujący ją czynnik — hormony.
Niezależnie od genetycznej natury zarodka, płód
ukształtuje się jako męski tylko wówczas, gdy obecne będą
hormony męskie, a kształt żeński przyjmie jedynie w
przypadku, gdy hormony męskie będą
nieobecne. Dowiodły tego badania nad osobami z
dziedzicznymi nieprawidłowościami rozwojowymi. Jedynie
przyglądając się powstawaniu błędów w rozwoju, naukowcy
mogli odtworzyć obraz tego, co dzieje się w rozwoju
normalnym. Badania te wykazały, że hormony męskie
są decydującym czynnikiem w determinowaniu płci
dziecka. Jeżeli płód płci żeńskiej,
genetycznie XX, poddany jest wpływowi hormonów
męskich, dziecko po urodzeniu wygląda jak normalny
noworodek płci męskiej. Jeżeli płód płci
męskiej, genetycznie XY, pozbawiony jest hormonów
męskich, narodzone dziecko wygląda jak normalny
noworodek płci żeńskiej. Podczas pierwszych tygodni w
łonie matki malutki płód nie jest w sposób widoczny
miniaturową dziewczynką lub miniaturowym chłopcem.
Ma on całe podstawowe wyposażenie, to znaczy
zawiązki jajowodów, nasieniowodów i tak dalej,
umożliwiające rozwój w każdą z dwóch form
płciowych. Ale z upływem tygodni geny zaczynają
przesyłać komunikat. Jeżeli wszystko dzieje się
normalnie, to według projektu XY płód rozwija
się w chłopca, a chromosomy spowodują rozwój
gonad w jądra. Właśnie w tym momencie, mniej
więcej sześć tygodni po zapłodnieniu, tożsamość płciowa
zostaje ostatecznie określona. Wtedy to płód
męski wykształca specjalne komórki produkujące hormony
męskie, czyli androgeny, z których najważniejszy
to testosteron. Hormony polecają ciału, aby nie
zajmowało się wykształceniem żeńskich narządów płciowych, a
jednocześnie stymulują rozwój istniejących w formie
zaczątkowej narządów męskich. W tym samym mniej
więcej czasie, jeżeli płód jest płci żeńskiej,
genetycznie XX, jego narządy płciowe
rozwijają się jako żeńskie. Gonady nie wytwarzają
znaczących ilości hormonu męskiego i w rezultacie
rozwija się niemowlę płci żeńskiej. Tak jak
sześciotygodniowy płód nie dawał się rozpoznać jako męski lub
żeński, tak i tożsamość płciowa jego mózgu zaczyna się
kształtować dopiero po pewnym czasie. Jeżeli płód jest
genetycznie żeński, podstawowy schemat mózgu nie
ulega żadnym zasadniczym zmianom. Mówiąc najogólniej,
naturalny model mózgu jest, jak się wydaje,
żeński. U normalnych dziewczynek mózg rozwinie się w
sposób naturalny według schematu kobiecego.
Inaczej dzieje się z chłopcami. Tak jak wykształcenie się
męskości zależało od występowania hormonu męskiego,
tak też potrzebne jest działanie o radykalnym charakterze,
aby naturalnie żeńską strukturę mózgu zmienić w schemat
męski. Proces ten, w sensie dosłownym
zmieniający umysł rozwijającego się osobnika, jest
rezultatem tego samego zjawiska, które determinuje
zmiany fizyczne — działania hormonów.
Wydawało się zawsze trochę zagadkowe, że powstanie seksualnego
wyposażenia nienarodzonego dziecka jest dla natury sprawą
aż tak istotną. W końcu jego mechanizm
reprodukcyjny nie będzie spełniał swojej roli jeszcze przez
wiele lat. Wyjaśnienie zawiera się w stwierdzeniu, że
wykształcenie narządów płciowych nie jest celem samym w
sobie. Uformowane narządy płciowe mają zadanie
do wykonania. Produkują one hormony męskie, których
znaczenie jest przełomowe, albowiem one z kolei
mają do wykonania pracę nad nieukształtowanym
mózgiem. W momencie krytycznym, kiedy mózg zaczyna się
formować, płód płci męskiej poddany zostaje działaniu
ogromnej dawki hormonu męskiego. Poziom tego
hormonu jest w tym okresie czterokrotnie wyższy niż
poziom, który osiągnie on przez cały okres niemowlęcy
i dziecięcy. Gwałtowny przybór hormonu męskiego
występuje w obu przełomowych momentach rozwoju osobnika płci
męskiej: w okresie dojrzewania, kiedy jego
seksualność uaktywnia się oraz sześć tygodni po
zapłodnieniu, w momencie, kiedy zaczyna się formować
jego mózg. Ale tak samo jak w przypadku innych części
ciała, nastąpić mogą zaburzenia rozwoju. Płód
męski może mieć dostateczną ilość hormonów męskich do
zapoczątkowania rozwoju męskich narządów płciowych. Te
narządy jednakże mogą nie być w stanie wytworzyć dodatkowo
takiej ilości hormonów męskich, która spowodowałaby
uformowanie się mózgu według wzorca męskiego.
Mózg takiego dziecka pozostaje kobiecy, a więc
urodzi się ono z kobiecym mózgiem w męskim ciele.
W taki sam sposób płód żeński może zostać poddany działaniu
przypadkowej dawki hormonu męskiego. Później
zobaczymy, jak jest to możliwe i w efekcie przyjść
na świat z męskim mózgiem w kobiecym ciele....
Ja dziękuję Eweliusowi za wybór tego
fragmentu, bo doskonale pamiętam, jak sam go czytałem w
książce i muszę się podzielić z Wami taką
uwagą. Otóż wtedy po mnie chodziły ciary i
teraz, jak słuchałem tego, również. Jakoś się czuję dziwnie, nieswojo, bo ja
jakoś pogodziłem się z tym, że istnieje ewolucja od czasów Darwina. Pogodziłem
się z tym, że, mm, że istnieje genetyka, która determinuje
mnie. Natomiast jakoś, że tak powiem, nie uświadamiałem sobie, że
jestem na bieżąco, wtedy, kiedy już jestem na tym świecie, dalej
projektowany. Po pierwsze zostałem zaprojektowany, ale to jeszcze
mało. Dalej jakaś straszliwa fabryka pracuje. Ja myślę już, że mam wolną
wolę. Mam lat tych dziewięć, dziesięć, dwanaście, że jestem już prawie dojrzałym
mężczyzną, mam tą świadomość, wolnym człowiekiem współczesnego
świata. A tutaj nagle jakaś fabryka hormonalna pracuje nad tym, yy,
żebym ja dopiero osiągnął jakąkolwiek umysłową sprawność. Nie, nie
mówiąc o innej i tak dalej. Coś ja tego uczciwie, Marku, nie rozumiem.
Yy, co tu się dzieje? Kto to projektuje? Yy, ja rozumiem,
tak, yy, to wszystko random. To wszystko przypadek, nie? To wszystko zupełnie,
no, no, przyroda się tak fajnie w, w to koryto rzeki wlała i tak się do tego,
mm... Ale ja tego nie rozumiem. Uczciwie mówiąc, tego, tego projektowania.
Albo, yy, nie tyle nie rozumiem, co zaczynam podziwiać tą przyrodę, yy, jej
nieprawdopodobną. Nie wiem, co. Tu brak mi
słów, Marku. Brak mi słów do skomentowania tego. No to
przyjdę ci, przyjdę ci z odsieczą. I ponieważ
zapowiedzieliśmy japońską historię, to teraz jesteś
naszym słuchaczom tę japońską historię winien.
Boże, złapałeś mnie za słowo. Dobrze, jak nie
umiem, nie umiem po akademicku, to powiem po
ludzku w takim razie. Otóż zupełnie przypadkiem kiedyś
opowiedziałem Markowi taką, taką historyjkę, yy, opisującą różnicę, yy, między
umysłowością, że tak powiem, kobiety a mężczyzny, na przykładzie, yy, że tak
powiem, troszeczkę odrębnych kultur. Ale ja powiem jedną rzecz.
To, to jest przykład o tyle znakomity i dlatego tak cię
cisnę w tej chwili, żebyś go opowiedział, ponieważ on pokazuje, że to
toporne, tak? Tak. To, to toporne stanowisko mężczyzny, czyli rządzenie, yy, na
siłę, yy, domaganie się swojej władzy, no, bywa zwodnicze po prostu.
Że nam się wydaje i myślę, że niektórym feministkom
również się wydaje, że rządzić to znaczy walić
pięścią w stół. I dlatego niektóre feministki, yy,
trochę zachowują się tak, jakby chciały zostać samcami. Na
szczęście są też takie, które po prostu wiedzą, że kobietom
należą się równe prawa i na tym poprzestają.
Bo, bo to jest istota, istota rzeczy, że kobiety powinny
mieć równe prawa. Natomiast,
natomiast, yy, to, czy one muszą być za wszelką cenę
mężczyznami? No, lepiej, żeby nie były. A teraz historia japońska. Pracowałem
wtedy w geodezji. Pamiętam, byłem geodetą, skoczył w ruzdę,
znaczy się i, yy, dzwoni do mnie przyjaciel, który
miał jako esperantysta narzeczoną w Osaka. Yy, dzwoni do mnie: „Wiktor, ratuj
mnie! Do pracy”. Do mnie dzwoni. A ja mówię: „No, a co mam ci ratować? Życie
czy co? Budżet, nie?” A on mówi: „Nie, przyjechała
Midori, nie?” Yy, ja mówię: „No to dobrze,
no ale jak ja ci mam w tym pomóc, nie?” „Nie, no,
wszystko w porządku, tylko że przyjechała z przyjaciółką, nie?
Z tej Osaka.” Midori, mówiłeś. To narzeczona. To narzeczona,
tak, tego, tego mojego przyjaciela, nie? Ja mówię: „No dobrze,
to spróbuję cię poratować, nie?” To zwolniłem się z pracy,
a właściwie wyszedłem i, i tego. Poszedłem do niego do
domu. Mieszkał w takiej wielkiej kamienicy
mieszczańskiej. Jeden pokój przejściowy, drugi przejściowy, trzeci
przejściowy. Daleko, daleko, daleko kuchnia, a jeszcze dalej
łazienka. Idę, wchodzę, otwierając drzwi
bez pytania, bez dzwonka tam, bo byłem prawie
domownikiem. Wchodzę do niego. Siedzi Michał w
fotelu, nogi wywalone na stół i czyta gazetę.
Chyba Observera, o ile pamiętam, wtedy czytał, nie? „Cześć,
Michał. Gdzie one, nie?” „A gdzieś tam,
nie” i macha ręką, nie? Chcę podkreślić, one
przyjechały do Bydgoszczy wtedy chyba półtorej
godziny temu, nie? Wcześniej. Wcześniej, tak, nie.
No więc ja chcę się spoufalić, że tak powiem. Więc mówię:
„To ja pójdę, pogadam, nie?” Idę tam do nich, nie.
Jeden pokój pusty, drugi pokój pusty, trzeci pokój pusty.
Patrzę, kuchnia też pusta. Nie do końca. Gdzieś
tam pod stołem, na podłodze widzę na kolanach jakąś jedną,
która właśnie ściera ostatnie kawalerskie wybryki Michała z
podłogi, yy, a druga, yy, ostatni szlif robi w łazience. One przyjechały do
Bydgoszczy półtorej godziny temu. No w porządku. Yy, w kuchni nic nie
było. Yy, zabrałem, zaprosiłem całą czwórkę razem z sobą do super knajpy
Pod Orłem w Bydgoszczy. Taki były hotel. Yy, idziemy. Ja chcę się spoufalić.
Idę po chodniku i jakoś nie mogę się z nimi dogadać,
nie? Łamie ten swój angielski. Nie mogę się dogadać. Nie
rozumiem dlaczego. Zaczyna mnie w szyi, szyja boleć,
nie? Co się okazuje-... Cokolwiek ja nie
mówię, to trafia w próżnię, gdyż ona się nie zawsze te
pięć centymetrów leciutko w tyle. Ona je-
idzie równo ze mną, ale te pięć, dziesięć centymetrów, pół kroku wstecz, więc
ja muszę się... No i tak dalej. Trudno, trzeba się nauczyć
mówić przed siebie, a ona i tak to bierze do siebie,
nie? No, ale przychodzimy do knajpy, siadamy. To
jest wielka emocja, bo za komuny to jeszcze, że tak powiem,
Japonki nie grasowały po, po Polsce. Yy, tak, tak, se,
publicznie. No więc siadamy przy tym, przylatują kelnerzy,
kładą wielkie menu przed kobietami. Oczywiście
jest wielka konsternacja. Kobiety są czerwone po
uszy, yy, no i spuszczone oczy i wstyd straszny bije z ich twarzy, nie? No tak,
Michał mi uświadamia, nie. No to bierzemy te
karty. My, mężczyźni, bierzemy, wybiera, dokonujemy
wyboru, następnie przekazujemy pałeczkę kobietom. I w tym
momencie szczebiotki pa, pa, pa, pa, pa. Już wiedzą, już się
nie, nie czerwienią, już nie tego. Dokonują
wyboru. Świetnie i pięknie, prawda? Jakie
one są bardzo dyskretne i bardzo miłe dla mężczyzn, nie?
Dobrze, są wakacje. Wsiadamy w autobus.
Zaprosi— mówię: „Jedziemy na Mazury. Pokażemy Japonkom
polskie, yy, jeziora, nie?” Autobus, jak za komuny, zatłoczony, bez
klimatyzacji. Oczywiście, do tego straszliwa tragedia,
kurz i gorączka. Jesteśmy zlani potem,
śmierdzimy, cuchniemy, jest gorąco i tak dalej. Wypadamy z, yy, z tego autobusu
prosto na brzegi jakiegoś jeziorka.
Nikogo nie ma. Jest cudown- cudowne, południowe, co
prawda słońce, jest straszliwie gorąco, więc szybko ściągam tą
koszulę, żeby szybko trafić do wody, żeby się
opłukać, nie? Kiedy ściągnąłem koszulę, patrzę z
przerażeniem, ale przede mną w wodzie pluskają się
dwie golutkie, jakie Bóg stworzył, nimfy. Chlapią
na siebie wodą. Japońskie nimfy. Japońskie nimfy, tak. Ja
patrzę na Michała. Co jest, nie? A on
mówi: „Ach, Wiktor, zapomniałem cię uprzedzić, że
wiesz, że w Japonii to jest tak, jak— to jest moja
narzeczona, ty jesteś mój przyjaciel, a to jest jak rodzina,
jesteśmy. Czyli wiesz...”. „Aha, wiem”. No dobrze,
trudno, musiałem tam, mm, pół godziny siedzieć w zimnej
wodzie, żeby jakoś to przeżyć. Przeżyłem. Yy, następnie ruszyliśmy w
Polskę. Przejechaliśmy cały takim łukiem
Bieszczady, yy, Wrocław, Kraków, Wrocław,
Łódź. Yy, pojechaliśmy do Szczecina. Trafiliśmy
w końcu do Sopotu. Na sam koniec, nie? I muszę wam powiedzieć, że dopiero w
Sopocie... Yy, ach, jeszcze pominąłem je- jeden taki fragment. Otóż wtedy, jak
żeśmy wypadli nad to jezioro, to i one takie pół, yy, w
pełni gołe latały po tej wodzie. No to
upał był straszny, ale zrobiliśmy jakieś jedzenie, zjedliśmy
obiad i wszyscy żeśmy w czwórkę padli nieprzytomni na słońcu
od żaru, nie? Ja, ja długo nigdy w życiu
nie sypiałem, więc się natychmiast prawie ocknąłem. Patrzę,
Midoriya szukał drzemią, Michał
śpi. Nie miałem co robić, nie? Wziąłem te naczynia,
które tam zostały. Poszedłem, wy- wymyłem piaskiem, wypłukałem,
odstawiłem koło namiotu i tak dalej. Nie mam co
robić. Oni śpią. No to po- postanowiłem obejść
jezioro naokoło, sprawdzić, jakie duże i tak dalej. No
i idę. Idę gdzieś z półtorej godziny. W pewnym momencie
słyszę nad jeziorem straszliwy krzyk Michała: „Wiktor,
Wiktor, Wiktor!”. Widzę, że goni mnie ten blondas,
yy, naokoło całego jeziora. Dopadł mnie w końcu. Ja mówię:
„Co jest?” A widzę, że jest w dosyć straszliwym,
mm, klimakterium jakimś, nie- No, w
stresie, w stresie jest po prostu. Tak, tak. No, no i
pytam go, pytam: „Co jest, nie?” „Wiktor, chodź, wracaj, bo
jest jakaś tragedia.” „Ale jaka tragedia?” „Nie wiem, nie?
One ryczą.” „Ale dlaczego ryczą?” „Nie wiem, bo jest
histeria. One nic nie mówią, tylko ryczą. J- jedyne,
co zrozumiałem, że Wiktor się na mnie, na nie śmiertelnie
obraził, nie?” „Ja? Nie, nic nie wiem”. No to doszliśmy do nich. Próba
nawiązania kontaktu zerowa, zerowa, zerowa, zerowa. Ale w
pewnym momencie ta jedna, jedna tak jakoś rzutem
głowy nerwowym bardzo wskazała na te
wymyte przeze mnie naczynia. No i wtedy żeśmy
zrozumieli. One się pospały, a Wiktor wstał, obudził się, wykonał to, co,
yy, one powinny były zrobić, zanim się położyły
spać. Przynajmniej w swoim przekonaniu. W swoim przekonaniu
oczywiście. A następnie odszedł, żeby
one w samotności przemyślały swoje- Błędy ... swoje błędy,
swoją postawę, nie? No i wydawałoby się teraz, że wszystko
jest bardzo pięknie i te Japonki są tak cudowne i takie
wspaniałe. No, no, no życzyć, życzyć nam,
żebyśmy tylko takie żony przecież mieli, nie? Otóż
tak jak mówiłem, dotarliśmy w końcu do Sopotu.
Yy, w Sopocie zaczęło nam coś iskrzyć w
mózgach, że coś jest w tym naszym systemie
nie tak. Otóż, yy, zauważyliśmy jakiś fajny plakat
filmowy. Chyba to było tam „Obcy”, „Dziewiąty
pasażer” czy „Ósmy pasażer Nostromo” i tak dalej.
Idziemy do kina, nie? No, poszliśmy do kina, ale film był
inny, nie? Nie wiem, jak żeśmy tam trafili, że ten
film był inny niż na ten, który chcieliśmy, nie? No, a
potem idziemy po tym, po deptaku i Michał mówi: „Słuchaj,
tam, tam są, jest taka smażalnia ryb i bardzo dobre
piwo, a te ryby to świetnie smażą. Tam idziemy.” „No
to idziemy”. One szczebiocą, fruniemy przez ten cały deptak
i w pewnym momencie bzdrynk! Midorii pękł sandałek, rzemek od sandałka.
Auć! Nie ma co robić, musiała przysiąść na murku.
Przysiadła na murku. Takim dziwnym trafem, akurat na murku,
którym przysiadła, zaraz za jej plecami był stolik, yy, z, yy, okrągłym tym,
yy, parasolkiem, ładne krzesełka i tak dalej. Była to
bardzo elegancka restauracyjka, nie? No, skoro już tu
siedzimy i ona musi ten sandałek naprawić-... No
to może skorzystamy z kuchni. Kuchnia okazała się wyśmienita,
zjedliśmy tamtego i tak dalej. Potem poszliśmy gdzieś
jeszcze i znowu się okazało, że niezupełnie tam, gdzie ja
proponowałem albo Michał. A i wtedy
zaczęliśmy z Michałem uzgadniać, co żeśmy przeżyli przez te
całe wakacje. I zaczęło wychodzić szydło z
worka. Otóż myśmy robili tylko i wyłącznie to, co one chciały. Jak to
możliwe? Ależ możliwe. One projektowały całe nasze życie, nawet to,
że tak powiem, sytuacje damsko-męskie. To one decydowały o tym, czy nas
chcą, czy nas nie chcą. A myśmy myśleli, że to był nasz
wybór. Myśmy cały czas wszystko myśleli, że to my jako
mężczyźni, my jako samce decydujemy o życiu,
o, dokonujemy wyboru, kupujemy książki, które my
chcemy kupować, czy gazety i tak dalej. Nie! To one decydowały o wszystkim,
ale robiły to w sposób nieprawdopodobnie sprytny. Tak jak ten sandałek czy
jakakolwiek inna i tak dalej. I teraz, jak
zaczęliśmy dochodzić do tego, to doszliśmy do tego. Przecież
takie były. Na tym polegała w ogóle szkoła gejsz w Japonii. Tak były kształcone
kobiety, tak są kształcone do dnia dzisiejszego
i tak były kształcone kobiety arabskie. W tych, no, jak się ten, te stado kobiet
nazywa? harem, harem. Tak, one były kształcone do tego, żeby
żyć z tym samcem, z tym wodzem w zgodzie i umieć nim manipulować, nim
rządzić. W historii, do historii przeszedł Sulejman, wspaniały
władca i tak dalej. Nieprawda. Tam rządziły kobiety i
harem. Z wielkich, z wielkich wierzyłów, z wielkich
faraonów i tak dalej. To rządzili, rządziły kobiety. Ale
zobacz, zobacz, bo to jest też zgodnie, zgodne z tym,
co, co, co jest napisane w książce, którą dzisiaj omawiamy. Bo to też jak
mężczyźnie zależy na tym, żeby wyeksponować swoje
nazwisko, żeby on tam był, żeby się zapisać, zapisał w
historii. Tak. A kobiecie na ogół zależy
na tym- Tak. - żeby przeprowadzić to- Tak. - co chce
przeprowadzić, przeprowadzić to tak, jak chce. I to
na ogół się zresztą odbywa z korzyścią dla
mężczyzny. To pamiętasz, jak rozmawialiśmy o tym,
że faceci mieli czas być genialni i mieli czas na odkrycia dlatego, że im
umożliwiały przez długi, długi czas taką działalność kobiety. To
kobiety dbały o to. O to, żeby on nie, za
przeproszeniem, nie pogrążył się w brudzie i smrodzie,
żeby różne inne jego potrzeby były zaspokojone. On sobie w
tym czasie mógł pisać, wynajdować, no cokolwiek.
Hodować pleśń w tych całych tam
naczyniach i tak dalej. Natomiast one tak naprawdę
są cichymi bohaterami, bo to pewno
równie, równie mocno można. Jakby się ktoś bardzo
uparł, to mógłby te odkrycia poszczególne, no, jednak
częściowo rozłożyć na, na ich działalność, bo gdyby nie
one, no to, to jeden, drugi, trzeci i czwarty pan. No, to tak jak powiedziałem,
ciężko by było. I to jest częściowo odpowiedź
dla, dla Łokietka, który tak powiedział, że kobiety są
stworzone do rodzenia dzieci. Tak, tak sobie skwitował
to. Do rodzenia dzieci głównie, że to chyba jednak nie jest tak, że, że nawet
porzucając polityczną poprawność, to kobiety doskonale od dawna opanowały
sztukę popychania mężczyzny w takim kierunku, żeby to i tej kobiecie, i
mężczyźnie wyszło na dobre. Ja taką, takie wspominkę mam z czasów,
z opowieści mojej babci, która... Moja rodzina dotarła tutaj
do Polski z Wielkiej Szwecji i
morderczy, jak opowiadała tamte czasy szlacheckie w tym
zaścianku, to mówiła: "Tam nie było
mężczyzn, żadnych. Mężczyzna, jak miał lat osiemnaście, to
już brał szablę albo karabin i szedł na wojnę.
Zwykle nie wracał z tej wojny. Dobrze, jeśli zrobił w tym
czasie dziecko, które zostało i został jakikolwiek potomek,
nie?" Rządziły tymi zaściankami, wszystkimi wyłącznie kobiety. Kobiety dbały o
gospodarstwa, kobiety dbały o historię rodziny, dbały o
majątek. I zwróć uwagę, że to były zwykle obce
kobiety, które przychodziły do tego domu, bo to nie były
przecież zawsze Żbikiewiczki na przykład, nie?
Ale w tym momencie to był jej dom, jej dziecko, jej majątek i tak dalej. I ona o
to dbała. Mężczyźni to byli absolutne
łabędzie takie. U Sienkiewicza było coś takiego? Zgadza się.
Było. Ja tylko powiem, że trochę się z nas, ale
sympatycznie, trochę się z nas śmieją tu na czacie,
że, że Ameryki nie odkryliśmy i że
to rzecz znana od wieków. No pewno, że tak. Natomiast ja
myślę, że od czasu do czasu trzeba- Trzeba. - takie
oczywiste rzeczy powiedzieć, bo myślę, że część, część ludzi doszła do
wniosku, że wszystko odbywa się inaczej, niż się naprawdę
odbywa. I czasami warto takie, takie, takie oczywistości przytoczyć. A myślę, że
się tyle nagadaliśmy, że teraz oddajmy głos Iweliosowi. I trzeci fragment
książki, o której dzisiaj mówimy. Marku, do dzieła! Tym, jacy jesteśmy, jak się
zachowujemy, jak myślimy i czujemy, nie kieruje
serce, lecz mózg.... Natomiast na mózg,
jego strukturę i funkcjonowanie wpływ mają
hormony. Skoro zarówno struktura mózgu, jak i
hormony są u mężczyzn i kobiet różne, to nie powinno
nas zaskakiwać, że mężczyźni i kobiety zachowują się
odmiennie. Zrozumienie dokładnych relacji między strukturą
mózgu, hormonami i zachowaniami pozwoli nam zbliżyć
się do rozwiązania niektórych z najbardziej fascynujących
zagadek ludzkości. Stoimy dzisiaj u progu tego
odkrycia. Pierwszy krok stanowiło ustalenie, że
wpływ hormonów na mózg jest dwustopniowy. Podczas
rozwoju mózgu w łonie matki hormony kontrolują
powstawanie schematu sieci neuronów. Później, w okresie
dojrzewania, hormony ponownie odwiedzą mózg, aby
uruchomić sieć, którą wcześniej stworzyły. Ich
działanie przypomina proces fotografowania. W łonie matki
produkowany jest negatyw, który zostaje wywołany dopiero
w momencie powrotu tych chemicznych nośników informacji w
okresie dojrzewania. Różnice w zachowaniach ludzi
uzależnione są od interakcji między hormonami a
mózgiem. W następnej fazie badań należało wykryć, czy
różnice w zachowaniach kobiet i mężczyzn odpowiadają różnicom
w strukturach ich mózgów. Pozwoliłoby to ustalić
niepodważalne związki między hormonami, mózgiem i
zachowaniem. Nie było to zadanie łatwe. Nawet
nasza obecna wiedza na temat mózgu, najbardziej wyrafinowanego z
naszych narządów, jest pod wieloma względami zaledwie
elementarna. Funkcje mózgu zlokalizowane są w
okrytej czaszką, półtora kilogramowej bryle tkanek
o przygnębiającym wyglądzie ogromnego marynowanego
orzecha włoskiego. Mózgi kobiet są nieco mniejsze niż
mózgi mężczyzn, ale wydaje się, że nie ma to żadnego
znaczenia. Wyższe procesy myślowe mózgu, te
właśnie, które odróżniają nas od innych zwierząt,
ulokowane są w korze mózgowej- szarej łupinie
paro centymetrowej grubości, okrywającej obie
połowy mózgu. W różnych epokach przyrównywano mózg
do różnych rzeczy. W wieku XIX porównywano go z
jednym z nowomodnych wówczas mechanicznych krosien. Dziś
natomiast nieuniknione jest myślenie o mózgu w
kategoriach komputera. Każdy nowy model mózgu
przynosi nową hipotezę, która następnie zostaje
odrzucona. Ale powoli, twierdzenie za
twierdzeniem, polemika za polemiką wyłania się
zaakceptowany, sprawdzony przez czas zespół
wniosków, który może nam posłużyć za podstawę
zrozumienia zasad funkcjonowania mózgu. Wczesna
wiedza o tym, które obszary mózgu kontrolują, jakie
funkcje, pochodziła najczęściej z doświadczeń pola
bitwy. Jedna z ujemnych stron tej metodologii, z
naukowego punktu widzenia, wynika z faktu, że wojna to
niemal wyłącznie męskie zajęcie. Tak więc danych o
kobietach było niewiele. Jak w wielu innych przypadkach
przyjęto wygodne założenie, że co jest prawdą w odniesieniu do
mózgu męskiego, stosuje się także do mózgu
kobiecego. Odrębne badania nad mózgiem kobiecym
przeprowadzono stosunkowo niedawno, ale w tej chwili jest
już jasne, że istnieją zasadnicze różnice między
mózgami obu płci. Pierwsze wskazówki, że tak jest,
pojawiły się blisko trzydzieści lat temu. W ośrodku badawczym
Bethesda w stanie Maryland psycholog Herbert Lancel
odkrył, że uszkodzenie tych samych obszarów mózgu powoduje
u kobiet i mężczyzn odmienne skutki. Poddał on
badaniom grupę epileptyków, którym usunięto wcześniej
część mózgu, fragment prawej półkuli odpowiedzialny
za kształt rzeczy i przynależną im przestrzeń.
Mężczyźni z uszkodzeniami prawej półkuli źle sobie radzili
z testami dotyczącymi orientacji przestrzennej,
natomiast u kobiet o podobnych uszkodzeniach mózgu te same
umiejętności ograniczone zostały w nikłym stopniu.
Mężczyźni, w przeciwieństwie do kobiet, stracili wszelką
zdolność do wykonywania zadań przestrzennych w testach
IQ. Lancel zajął się następnie lewą
półkulą, w której zlokalizowane są zdolności
językowe. Także w tym przypadku mężczyźni z uszkodzeniami lewej
strony mózgu postradali wiele ze swoich językowych
umiejętności, natomiast kobiety z uszkodzeniem tego samego
obszaru mózgu zachowały je niemal w całości.
Okazało się, że prawdopodobieństwo występowania trudności
językowych jest trzykrotnie większe u mężczyzn niż u
kobiet, mimo że wszyscy doznali uszkodzenia dokładnie tego
samego obszaru w mózgu. Doprowadziło to
Lancela do wniosku, teraz już powszechnie
akceptowanego, że u kobiet zdolności językowe i
przestrzenne kontrolowane są przez ośrodki w obu częściach
mózgu. Natomiast u mężczyzn każda z funkcji ma
jedną określoną lokalizację: w prawej półkuli
umiejętności przestrzenne, a w lewej
językowe. Wiele późniejszych badań potwierdziło
te pierwsze odkrycia. U kobiet podział funkcji między
lewą i prawą półkulą mózgową jest mniej wyraźnie
określony. Zarówno lewa, jak i prawa półkula kobiecego
mózgu bierze udział w czynnościach werbalnych i
wizualnych. Mózgi mężczyzn są bardziej
wyspecjalizowane. Lewa półkula mózgu mężczyzny jest niemal
wyłącznie przeznaczona do kontroli funkcji werbalnych,
natomiast prawa funkcji wizualnych.
Mężczyźni, pracując na przykład nad problemem
abstrakcyjnym, używają raczej prawej półkuli
mózgowej, podczas gdy kobiety używają
obydwu. Mierzono eksperymentalnie aktywność elektryczną
w mózgach dziewcząt i chłopców zajętych rozważaniem w
wyobraźni, jakie trójwymiarowe formy można wykonać z
płaskiego arkusza papieru. U chłopców stale była
pobudzana prawa półkula. U dziewcząt aktywność
elektryczna występowała w obu półkulach mózgu.
Chłopcy dawali sobie także lepiej radę, jeżeli zadanie
pokazano wyłącznie ich lewemu oku, które przekazuje
je wprost do odpowiednio wyspecjalizowanej prawej
półkuli. U dziewcząt wydawało się nie mieć znaczenia, które
oko, a więc i która półkula zajmowało się
zadaniem. Mężczyźni z uszkodzeniem prawej półkuli, u
których badano zdolność do formułowania ocen
artystycznych, a więc wymagających umiejętności
wizualno-przestrzennych, mieli poważne trudności z
wykonaniem zadania. Kobiety z identycznym uszkodzeniem dawały sobie z tym radę
lepiej.... Wiecie co? Jak słucham tego, yy, tych
różnic między kobietą i mężczyzną, to przypomina mi się coś, co miało
miejsce chyba dwadzieścia, trzydzieści lat temu, kiedy byłem
jeszcze młodym człowiekiem i wpadłem na taki głupi zupełnie pomysł, że żeby
napisać opowiadanie science fiction. Yy, istota jego polegała
na tym, że tak naprawdę, yy, to nie ma czegoś takiego jak gatunek homo
sapiens. Że to były dwa zupełnie odrębne gatunki małp, które
zlazły z drzewa i że tak powiem, podzieliły się rolami. Natomiast nie mają ze
sobą, yy, przed tym nie miały ze sobą nic
wspólnego. Jednemu korzystniej jest przenosić tam te
swoje geny, że tak powiem, tak jak kukułka podrzuca jajka
do, do, do, yy, cudzego gniazda. No więc tego, ten, temu
wygodniej było to, temu wygodniej to, ale tak naprawdę są to
zupełnie dwa odrębne gatunki zwierząt. Ja
tak, yy, wtedy to była anegdota i wtedy z tego się
śmiałem. Oczywiście to był dowcip tylko. Natomiast ja nie wiem, czy, yy,
czy tak nie jest naprawdę. Otóż, yy,
ostatnia audycja, którą żeśmy tutaj prowadzili, była między
innymi o obcych, nie? Myśmy szukali obcych.
Ja stwierdziłem na koniec, że obcy są wśród nas. Tak, obcy
są wśród nas, nie? Obcy to są istoty innej płci. Na
czym to polega? Obcy na tyle, że, yy, na ile
dochod- dochodzimy z nimi do porozumienia, to oni
przestają być obcy. Ale że tak powiem, genetycznie,
umysłowo, myślą, oni są obcy. I
takie są kobiety. To jest- No nie, i tacy są też
mężczyźni. I taki, tacy są mężczyźni. Zwróćcie uwagę, że w
tej chwili na przykład jest taka moda w, yy, środowisku
naukowym, yy, tworzenia nowych gatunków. Otóż, yy,
znajdzie, znajdzie jakiś biolog na jakimś tam, na jakiejś
gąsienicy, innego, inaczej ułożonego pryszcza lub
innego koloru i natychmiast ogłasza, że odkrył nowy
gatunek zwierzęcia. Ostatnio, yy, w
środku Niemiec odkryto nowy gatunek sosny, nie? Ja
myślałem, że od Cyplineusza wszystko zostało w Europie
skatalogizowane i tak dalej. Ale się okazało, że
odkryto w środku Niemiec gatunek drzewa, którego
na, na ziemi nie było dotychczas, nie? No,
niestety, jest moda odkrywania nowych gatunków. Czym
różnią się te gatunki od gatunków znanych? Właściwie
niczym. Bardzo drobnymi rzeczami w porównaniu z różnicami między
mężczyzną a kobietą, których różni prze taas. Umysłowa, biologiczna, pod
każdym względem. Ale nie zgadzam się z tobą do końca, bo
ty ciągniesz w kierunku takim, że to, to są w związku z
tym odrębne gatunki. A ja cały czas mówię o tym, tak jak
mówiłem, o tych dwóch brzegach, tak mówię o tym, że to,
że my jesteśmy różni, ale jesteśmy jednego
gatunku, to tak jak z puzzlami. My pasujemy do siebie
i zarówno fizycznie, tu od razu uprzedzam wszelkie, wszelkie,
yy, wszelkie skojarzenia, zarówno fizycznie, jak
i, yy, jak i, mm, pod różnym innym względem. My po prostu, yy, jesteśmy dla
siebie stworzeni. To tak dokładnie, obojętnie, jakie, jaki
wyznajemy światopogląd. Stworzenie proszę traktować, proszę traktować tak, yy,
no, yy, tak jak każdy. Bez, bez, bez cienia, bez cienia ideologii. A
ta anegdota, anegdota. Ja teraz przeproszę
środowisko męskie, ale słuchaj, naprawdę anegdota na
temat wielkości mózgu, to jest taka sama dokładnie, za
przeproszeniem, jak rozmowa między facetami o, o wielkości
tego, co ma mężczyzna, nie?
Wiesz co? Ja teraz przytoczę. Bardzo fajna, fajna uwaga na
YouTubie. Yy, nasz słuchacz Frustrat pisze coś takiego:
„Wystarczy więc więcej chemii w otoczeniu w pewnym
okresie życia". I dokładnie tak jest. Ja nie wiem, czy w
tych fragmentach, które mamy dzisiaj, yy, będzie o tym mowa,
ale dokładnie autorzy o tym piszą, że to po
prostu, yy, tak się zdarza, że czasami, yy, że
czasami, yy, na skutek przyjmowania hormonów innych
niż, yy, ta płeć, yy, ta płeć wynikająca z, z genetyki, mogą się zdarzyć różnego
rodzaju nieszczęścia. I stąd się takie nieszczęścia biorą, że
ktoś na przykład czuje się kobietą, yy, w organizmie
jak najbardziej męskim. A druga część tego, co napisał
Frustrat: „Ja się czułem jak, yy, debil do czternastego,
piętnastego roku życia i pół-debil do dwudziestego czwartego,
dwudziestego piątego. Okazuje się, że to wtedy mózg
przyjmuje finalną formę." Ja muszę powiedzieć, że jest ten
wpis mi dosyć bliski, bo ja miałem mniej więcej takie same
odczucia. Tak, tak, tak! Mniej więcej tak samo się czułem,
yy, jak o tym, jak o tym pisze Frustrat. Też coś było ze
mną nie w porządku i czułem to, że jest nie w porządku,
tylko za cholerę nie wiedziałem co. Dlatego to jest ważne
na przykład dla współczesnych rodziców, żeby wiedzieć, jak się
patrzy na tego syna idiotę, który ma lat
osiemnaście, to wiedzieć, że to nie jest idiota, tylko że te
hormony jeszcze ciężko pracują. To idzie do siebie. Tak jak
o trzydzieści pięć pisze: „Uzupełniamy się po prostu. Po
prostu się uzupełniamy." Yy, a Wicked,
Wicked Silk: „Gdybyśmy byli różnymi gatunkami, to nasze
przetrwanie nie byłoby zależne od siebie". No,
niestety, to mają, mają rację moim zdaniem. I tu się, tu się, yy, mylisz.
Albo że to kwestia, kwestia tylko tak naprawdę- Ale ja tylko
powiedziałem- Tak naprawdę słownictwa. - że różnice, różnice
są większe- Tak. ... niż, niż czasami u gatunków-
Zgoda. - zwierząt, które my uznajemy za odrębne
gatunki po prostu. Zgoda. Będzie, myślę, będzie,
będzie jeszcze, yy, tutaj przy okazji,
yy... A, jeszcze o trzydzieści pięć pisze: „To nie wojna
pachnie, yy, pchnie teologię do przodu, tylko
kobiety". Przepraszam, teologię, technologię. No
właśnie, bo miałem mówić o teologii i tak się, i tak-...
czasami człowiek, czasami się człowiek zaplącze. Ale,
yy, dlaczego o teologii? Bo przyszło mi do głowy,
yy, już wcześniej o tym wspominałem, aa, że,
yy, bardzo popularnym w pewnym momencie, yy, terminem stała się tak zwana płeć
kulturowa. To znaczy, wstaję dzisiaj rano, mówię sobie: "Oj, coś jest niedobrze.
Czuję się tak, jakby lekko kobietą. To ja zostanę
kobietą". Następnego dnia wstanę: "Nie,
nie. Jednak się myliłem. Dzisiaj jednak jestem mężczyzną". Albo
trzy czwarte. Albo trzy czwarte. Ja wiem, wiem. Robię sobie
jaja w tej chwili, ale, yy, jakby tak bardzo
strywializować, to mniej więcej o coś takiego chodzi. Nie,
myślę, że w świetle, yy, w świetle książki, którą, o
której dzisiaj mówimy, coś takiego jak płeć kulturowa,
mm, nie istnieje. Albo inaczej:
ona może być pewnym uzupełnieniem. To znaczy, nie jest
tak, że nie istnieje zupełnie, ale może być zaledwie
uzupełnieniem czego? Tych procesów, które się, które się
dzieją. A dlaczego, dlaczego mówiłem o teologii? Bo cały czas,
cały czas jest to niejasne. Ja myślę, że, mm,
bardzo, yy, odba-- znaczy o tych wszystkich
problemach, o których mówiliśmy, różnego rodzaju teologie, nie
ta, nie tylko ta, którą naj- najlepiej znamy, ale wszelkie
teologie. Yy, zauważ, że w sprawach
płci, yy, religie, no, już może nawet nie teologie, ale
religie wypowiadają się dosyć ostrożnie, prawda? Tak, bo, bo,
bo, bo ci, którzy się wypowiadają po
tamtej stronie, oni wiedzą, co mówią. To trzeba ostrożnie
się wypowiadać na ten temat. Mam wrażenie, że
stąpamy po bagnach w tej chwili. To ja, yy,
ucieknę, ucieknę w to, co robimy najlepiej, yy, to, co robi
najlepiej Ivelios, czyli Iveliosie, oddajemy ci głos i
poprosimy o kolejny, kolejny fragment. Nowe badania wykazały bardziej złożony
charakter różnic w budowie mózgu obu płci.
Odkryto, że także lewa półkula mózgowa jest odmiennie
zorganizowana u kobiet i u mężczyzn. Profesor Doreen
Kimura, psycholog z Kanady, odkryła, a potwierdzili
to później inni naukowcy, że funkcje mózgu odnoszące
się do mechanizmów językowych, takich jak gramatyka,
ortografia czy fonetyka, zorganizowane są u kobiet i
mężczyzn odmiennie. U mężczyzn funkcje te
umieszczone są z przodu i z tyłu lewej półkuli
mózgowej. U kobiet są one bardziej skupione i
koncentrują się z przodu lewej półkuli. Stwierdzono
też, że takie różnice w układzie między przeciętnym mózgiem
męskim a przeciętnym mózgiem kobiecym mają bezpośredni
wpływ na odmienności w sposobach myślenia kobiet i
mężczyzn. Charakter związku między różnicami w strukturach
mózgu a różnicami, jakie wykrywa się w zachowaniach i
ustosunkowaniach obu płci, stanowi przedmiot gorących
dyskusji wśród naukowców. Rozmowy z najwybitniejszymi
specjalistami pozwoliły nam następująco sformułować ich
obecną hipotezę roboczą: sprawność w określonej
dziedzinie wydaje się zależeć od tego, w jakim stopniu
odpowiedni obszar mózgu jest wyraźnie przeznaczony do pełnienia
określonej funkcji. Innymi słowy, czy funkcja ta jest w
mózgu skupiona, czy rozproszona. I kobiety, i
mężczyźni osiągają lepsze wyniki w umiejętnościach,
które kontrolowane są przez specyficzny obszar mózgu,
ale w mózgach każdej z płci odmienne obszary
przeznaczone są dla poszczególnych dziedzin aktywności.
Oznacza to, że schemat organizacji mózgu właściwy każdej
płci ma dla niej zarówno zalety, jak i wady.
Schemat męski, w którym więcej funkcji mózgu kontrolowanych
jest przez specyficzny tylko dla danej funkcji obszar mózgu,
powoduje, że mężczyźni nie dają się tak łatwo rozpraszać
zbytecznym informacjom. Jednakże mózg
ludzki, męski czy kobiecy, nie poradzi sobie ze
zbyt wielkim napływem informacji. Skutecznie
wykorzystać możemy tylko ograniczoną część pojemności
mózgu. Badania przeprowadzone nad pianistami
koncertowymi wykazały, że mogą oni grać precyzyjnie
dwie różne melodie, po jednej każdą ręką.
Gdy próbowali równocześnie nucić, zmniejszała się precyzja
ich prawej ręki. Dzieje się tak, ponieważ zarówno
nucenie, jak i ruchy prawej ręki kontrolowane są przez
lewą półkulę. Jeśli jednocześnie wykonuje się zbyt wiele
czynności kontrolowanych przez tę półkulę, jej pojemność
zostaje przekroczona, a w efekcie czynności te
wykonywane są mniej sprawnie. To samo odnosi się
do innych czynności, a oznacza to, że różnice w
strukturze mózgu u kobiet i mężczyzn prowadzą do różnic
w sprawności wykonywania przez nich określonych
czynności. Znana kanadyjska badaczka płci
mózgu, Sandra Witelson, sądzi, że te właśnie
różnice mogą powodować, iż mężczyznom łatwiej wykonywać
dwie różne czynności jednocześnie. W jej opinii
mężczyzna z większą niż kobieta łatwością może na przykład
jednocześnie mówić i odczytywać mapę. Każda z tych
czynności kontrolowana jest bowiem przez inną półkulę
mózgową. U kobiety te same czynności kontrolowane
są przez obszary w obu półkulach. Mogą one ze sobą
kolidować i kobieta nie będzie w stanie jednocześnie równie
dobrze mówić i odczytywać mapy. Według wielu
badaczy różnice w organizacji mózgu pozwalają także
wyjaśnić przewagę mężczyzn pod względem orientacji
przestrzennej. Orientacja przestrzenna u kobiety
kontrolowana jest przez obie półkule. Kontrolujące ją
obszary pokrywają się częściowo z obszarami
kontrolującymi inne czynności. Kobieta próbuje
wykonać dwie czynności naraz, posługując się tym samym
obszarem mózgu, co prowadzi do osłabienia jej
funkcji przestrzennych. U mężczyzny orientacja
przestrzenna kontrolowana jest przez bardziej wyodrębniony
obszar mózgu, a więc możliwość kolizji z innymi
czynnościami jest znacznie mniejsza. Inna różnica
polega na tym, że do rozwiązywania abstrakcyjnych zadań
matematycznych kobiety często używają metod
werbalnych. Nie jest to tak skuteczne, jak w przypadku
mężczyzny używającego prawej, odpowiedzialnej za
funkcje wizualne, półkuli mózgowej.... Takie zadania
rozwiązuje się o wiele szybciej i prościej za pomocą prawej
półkuli, niż za pomocą odpowiedzialnej za funkcje
werbalne półkuli lewej. Także przewagę kobiet w
testach językowych można wyjaśnić różnicami w
budowie mózgu. Wszystkie umiejętności językowe związane z
gramatyką, ortografią i pisaniem mieszczą się u
kobiety w wyraźnie wyodrębnionym obszarze lewej
półkuli. U mężczyzny są one rozłożone w przedniej i
tylnej części mózgu, a więc musi on włożyć więcej wysiłku w zdobycie tych
umiejętności. Dziękujemy. Yy, no, tutaj na czacie
napisał Jubi, yy, że: "Panowie, kobiety raczej
chyba dziś nie polubią Waszej audycji". A ja nie wiem
właściwie, dlaczego miałyby nie polubić. Chociaż jak pisze o
trzydzieści pięć Radio Paranormalium to raczej takie
męskie, samcze radio i kobiet tu mało.
Ale à propos tego polubienia, nawet z tego fragmentu
wynika, wynika, że mężczyźni mają swoje silne
strony, kobiety mają swoje silne strony, a ja myślę, że tak
naprawdę nie polubią tej audycji. I to będzie w ostatnim
fragmencie, który dzisiaj będzie zacytowa, yy, zacytowany, który
Ivellios przeczyta. Będzie to bardzo wyraźnie widać. Nie
polubią tej audycji ni kobiety, ni prawdziwi mężczyźni i
nieprawdziwe kobiety. Tylko, yy, te kobiety i ci mężczyźni, którzy próbują
udawać kimś, kim nie są. Znaczy takie
istoty, którymi nie są. Mnie naprawdę do- doprowadza
do śmiechu, yy, takie, doprowadzają takie zachowania typu, yy, że kobieta
oburza się, jeśli ktoś usiłuje ją przepuścić w
drzwiach, że to jest po prostu, yy, uwłaczanie jej
godności i tak dalej, i tak dalej. Moim zdaniem jest to
niezrozumienie czegoś, co się nazywa jakimś kontekstem
kulturowym i pewnym, pewnym zakorzenieniem kulturowym. Ja
nie wiem, w czym to tak naprawdę uwłacza kobiecie. Ej,
poczekaj, może uwłaczać w Polsce.
Yy, jak ja to sobie anegdotycznie tłumaczę, to jest bardzo
proste. W Polsce jest obyczaj taki, żeby przepuszczać kobietę
przodem. Jest to patent, który zastosował, yy, Władysław
Jagiełło pod Grunwaldem, gdzie puścił lekką
kawalerię litewską, żeby wpadła w doły,
nie? A potem my, Polacy, dopiero żeśmy poszli po
zwycięstwo, nie? Zwróć uwagę, że inny obyczaj
jest, yy, bardziej elegancki jest w Japonii. W Japonii
mężczyzna wchodzi sam w drzwi. Kobiety
nie, nie przepuszcza przodem. A dlaczego? Gdyż ten
obyczaj wykształcił się w czasach, kiedy,
yy, samurajów, że tak powiem, zaczynali
asasini i tak dalej. I mężczyzna powinien
wykazać się odwagą, żeby wejść w drzwi, gdyż tam mógł
morderca, yy, czyhać za drzwiami i poderżnąć mu
gardło. Puszczałby kobietę przodem, to by jej to
zagroziło. Więc tam obyczaj nakazuje wchodzić pierwszemu mężczyźnie. U nas,
no, Jagiełło miał, miał rację. A ja muszę zacytować
znowu kawałek, kawałek czata. Wicket Sick
napisał: "Nie wiem, czemu chce się nas jakby skłonić,
odseparować mężczyzn i kobiety. To, że jesteśmy inaczej
zbudowani fizycznie i psychicznie niż kobiety,
to pewnie każdy zauważył bez konieczności
odniesienia do badań. Najlepiej funkcjonujemy, gdy dobierzemy się
w pary. Różnorodność daje nam po prostu ciekawsze życie. Dzisiejsze trendy
stawiania znaków równości pomiędzy nami są bezsensowne." Słyszysz nazwę tej
audycji? Paranormalium. Tak! Para jest
normalna. Oczywiście, że tak. Nawet tu znajdujemy
potwierdze, potwierdzenie tych słów. Ale ja tak dla anegdoty
jeszcze. Ja, ja w tej chwili pracowałem ciężko mózgiem i
chciałem znaleźć w historii świata, yy, miejsce, gdzie
kobiety były nieobecne, nie, prawda? Żeby so- sobie jednak
trochę z tych kobiet podworować, bo ja bardzo je, je
tutaj podrasowuję. No i znalazłem taki okres.
Okres wielkich odkryć geograficznych. Zwróćcie
uwagę: czarna przepaść. Mężczyźni odkrywają, yy, Amerykę, mężczyźni płyną do
Indii, opływają cały świat, a kobiet nie ma.
Nic. Nie biorą udziału, bo mężczyźni zawłaszczyli to.
Wydawałoby się, że nie ma tych kobiet, prawda?
Mam rację, mam rację. Tylko że później przeczytałem
książkę. Przypomniało mi się, jak przeczytałem książkę, yy, to było o tych, o
konkwistadorach hiszpańskich. Książkę, już nie pamiętam
tytułu, yy, chyba Pisma, listy Morza Sargassowego coś takiego to było. Otóż
listy do domu, które oni pisali. To były listy
do żon, do kochanek, do rodzin i tak dalej. I dopiero
jak czytałem te listy, to nagle się okazało, że Boże swój,
oni płynęli do tej Ameryki. Ale ja zrozumiałem,
po co płynęli. Żeby zapanować przed
tą swoją kobietą, która go nie chciała, nie?
Która wybrała jakiegoś dworskiego majtka i tak dalej. A on
popłynie, odkryje Nowy Świat i jak wróci, to ona mu dopiero
padnie do kolan, nie? Oni- dopiero zrozumiałem,
jakie mechanizmy pchały tych mężczyzn. Między innymi
między ekonomią, między, yy, ambicjami
innymi, ale również kobiety. Jak przeczytałem listy opisujące, yy,
Majów, Azteków, yy, które on, yy, opisuje do swojego, do swojej
kochanki pisze, nie? W jaki sposób on to pisze. Ja
zrozumiałem, dlaczego oni płynęli, dlaczego postępowali tak i
inaczej. Otóż te kobiety wtedy istniały i to były na
pierwszym, pierwszym planie, chociaż siedziały w domu, a nie
stąpały po tych zarzyganych, że tak powiem, belkach okrętów,
pokładach. Przez kołysanie oczywiście
zarzyganych, nie? Bo, bo, bo po co się miały brudzić,
skoro miały chamów do wykonania tej roboty, nie? No,
chamy popłynęły, a dzisiaj, dzisiaj kobiety są wszędzie. A
potem z Nowego Świata płynęło złoto- Złoto. - dla tychże
kobiet. Dla kobiet. O trzydzieści pięć jeszcze pisze o tym,
że nie zgodzi się, że kobieta nie, yy, nie jest
wielozadaniowa. No, ja też się nie zgodzę. Yy, uważam, że
jest wielozadaniowa. To zresztą Moir i David Jessel pisali o tym, tylko mówili,
że-... pewnych czynności naraz nie potrafi
wykonywać. Natomiast to przykład, który podało trzydzieści pięć,
czyli kobieta gotując, gotując trzyma na rękach dziecko
i je zabawia, a jednocześnie rozmawia przez telefon.
Gratulacje dla faceta, który potrafi to zrobić. No pełna,
pełna zgoda. Nie jesteśmy w stanie tego zrobić. Absolutnie. I
to tak jest rzeczywiście. A tu jest jeszcze. Tu jest
jeszcze liścik do Wiktora. Pan Wiktor polecił, poleciał po bandzie. Nie
ma, nie ma racji. Kobiety są obecne w wielkich
odkryciach geograficznych, a syfilis przywleczony z Ameryki do
Europy, hiszpańską chorobą w Holandii to
nazywano, u nas francuską czy Francą, a w
Rosji polską chorobą. Widzisz, jaki dobry
argument? Znakomity. Znakomity. Ale jak już tak jedziemy
po bandach i trochę, trochę poboczami, to ja powiem
o jednej rzeczy. Jak jest trudno pewne rzeczy
przewidzieć, rzeczy, rzeczy. Jak trudno jest
przewidywać, jak trudno jest stawiać różnego rodzaju
diagnozy. Powiem, że przykład podany całkiem
niedawno w Sądzie 2, czyli w dosyć popularnym w tej chwili
programie, zafascynował mnie. Zdałem sobie
sprawę, że człowiek przy, obojętnie, czy
mężczyzna, czy kobieta, ma jednak pewne kłopoty z
prognozowaniem. I kiedy się bierze za prognozowanie, na
przykład odnośnie przyrody, to zaczynają się problemy. Ten przykład, który mnie
zafascynował, dotyczył, dotyczył okolic, okolic
Australii. Tam jest szereg takich obszarów trudnych
do, do żeglowania, do nawigacji,
pewne zasadzki czyhają. No i w związku z tym w swoim
czasie pojawiło się tam szereg latarni morskich, a latarnie morskie na ogół były
umieszczone jakieś małe, na jakichś małych wysepkach. No i tam
zsyłano, no, może nie dosłownie zsyłano. Tam
wysyłano latarnika i ten latarnik sobie siedział tam przez pół
roku, nie widząc człowieka. I zapalał to światło i
zapalał. No ale latarnik to na ogół, jak już nie miał do
kogo gęby otworzyć, no to sobie przynajmniej kota ze sobą
zabrał. I często się zdarzało, że te koty się tam zresztą
nawet rozmnażały, bo czasami zabierał parkę. A pech chciał, a
pech albo właściwie z punktu widzenia eksperymentu to dosyć
ciekawa rzecz, że na przykład te wysepki były
zamieszkiwane przez jakieś tam gatunki unikalne, na przykład
papugi. Nieloty. Papugi, nieloty. I jak się
te koty zjawiły, no to miały używanie. Żarły te papugi na
potęgę. Tylko mechanizm wyglądał tak: koty się rozmnażały. Jak
miały żarcie, no to polowały na te papugi. Ano liczba
papug się zmniejszała. Jak się
zmniejszyła, tak dosyć dramatycznie, no to zaczęło ubywać kotów,
bo nie miały co żreć. Mówiąc szczerze, tak krótko zaczęła
się ta liczba zmniejszać. No to później, jak się
zmniejszała liczba kotów, no to zwiększała się liczba papug. I
tak to sobie funkcjonowało przez długi, długi czas. I
wydawać by się mogło, że ten
proces właściwie jest nie do zakłócenia. Co więcej, zdarzyło
się tak, że jeden z tych, jeden z tych latarników przywiózł
sobie króliki. Po co on je
przywiózł? Pewno je przywiózł. No, chyba nie dla towarzystwa,
raczej ze względów kulinarnych. No ale te króliki, jak to
króliki, w końcu któryś z nich spierdzielił i
zgodnie z króliczą naturą zaczęły się te króliki jak króliki
rozmnażać. I to naprawdę wydawałoby się, że pojawił się, pojawił się nowa,
pojawił się nowy gatunek do polowania przez koty i koty
będą polować na króliki i że w ogóle to właściwie polepszy
sytuację papug. A tak naprawdę doprowadziło do absolutnej zagłady
papug. Jak to powiedziałem, to wszyscy
się teraz zastanawiają. Ci, co nie słyszeli oczywiście, jakie
rozwiązania z podanego w sądzie. Jak to było możliwe?
Przecież właściwie nie powinno tak być. Otóż
dzięki temu, że pojawiły się króliki, znaczy koty nie
polowały generalnie na te króliki, bo to uciekało szybko
biegało. No, trzeba było to dorwać. Papuga była lepsza do
zżarcia, bo mniej była, jak sobie na tych krótkich nóżkach
uciekała przed kotem, no to miała szanse takie, powiedzmy,
dosyć średnie. Ale jak się liczba papug
zmniejszyła i ta powiększona liczba kotów nie miała co
żreć, to się zabrała za te króliki. No czemu nie? No w końcu trzeba coś jeść.
I okazało się, że po prostu pojawienie się królików zapobiegło temu cyklicznemu
spadkowi liczby kotów. No, a jak liczba
kotów nie spadła, no to wycięły te papugi w
pień. Po co ja podaję ten przykład? Bo on jest jakby słabo
związany z tematyką dzisiejszej audycji. Ale chodzi mi tak
naprawdę o to, żebyśmy uświadomili sobie, że my tak próbujemy w tej chwili
ogarnąć, co kobiety, co mężczyźni i w jaki sposób to
wszystko działa. I pewno też autorzy książki, o
której dzisiaj mówimy, pewno też nie
o wszystkim napisali i nie wszystko odkryli. Ja nie mam
wątpliwości, że to, co napisali, jest bardzo
fajne i bardzo się miło tego słucha, ale
myślę, że oni tak naprawdę dotknęli tylko
problematyki związanej, związanej z różnicą
płci. Oni ją pewno nieźle opisali, jeśli chodzi
o źródło tych, tych różnic, takie czysto i genetyczne, i hormonalne oraz
skutki, jakie, jakie powodują te różnice. To pewno jest
zrobione nieźle i myślę, że, że, że
nauka może tylko wzmocnić te, te tezy, które postawili. Niemniej jednak tam się
czasami pojawiają takie, takie próby, takie
wycieczki w kierunku tego, żeby wyciągać pewne wnioski. I ja nie jestem
przekonany, czy wnioski, które, które niektóre wnioski, które
się pojawiają w tej książce, są tak do końca słuszne. To
jest tak jak z tymi papugami i królikami. Kiedy się pojawiły
króliki, wydawało się, że to może być coś
dobrego, a w rezultacie okazało się, że zagłada, zagłada, zagłada,
zagłada tych biednych papug nastąpiło. To, co
o trzydzieści pięć pisze o tej roślinności, to jeszcze
dodatkowy smaczek. Już nie chciałem komplikować, komplikować,
komplikować obrazu, ale fajne jest to, co napisał Yubi, że w
przyrodzie, że jak w przyrodzie na koniec
samica pożera samca. No-... Modliszkowy system,
yy, również bywa, bywa obecny w wielu związkach nawet. W każdym razie
dzięki, dzięki tej różnicy ta przepaść, yy, tylko
że zwróć uwagę, że jak się, yy, uży- użyję tego
słowa: przepaść między kobietą a mężczyzną, to brzmi
to trochę negatywnie- Dramatycznie. - dramatycznie, a dla mnie
brzmi pozytywnie. Dla mnie też. Czym większa jest ta przepaść,
tym wspanialej, tym lepiej. Ale tak jak z tą, z tą
rzeką. No, no. Ta przepaść też ma dwa, yy- No
tak, to są dwa drogi po prostu. A czasami, czasami tą,
yy, dołem czy, yy, na dole tej przepaści
znajdziemy jakąś, jakąś rzeczkę czy jaki- jakiś strumyczek. Ja
cały czas dążę do tego, żeby, poże, żeby mówić o tym,
że, yy, zresztą to chyba wszyscy się zgadzamy, bo chyba z
czatem też jesteśmy zgodni, że te, nasza
siła jako gatunku tkwi, tkwi właśnie, właśnie w tej
różnicy. A, a, ale te różnice, ja teraz sobie
przypomniałem jedną rzecz, bo nam się czasami wydaje, że te
różnice są takie męż... między mężczyznami, takie, siakie i
owakie. Na przykład są typowo zachowania typowo kobiece, zachowania typowo
męskie. Ha! Otóż walnę coś na temat takich zachowań. Otóż wydaje się, że
jednym z takich zachowań jak przeglądanie się w lusterku, że
to jest prze, yy, zachowanie typowo
żeńskie. Prze-przecież oczywiście kobieta się wstanie, będzie
się tam mizdrzyć do tego lusterka, zanim wyjdzie z domu.
Jeśli się nie wymizdrzy, to nie wyjdzie, a facet wyjdzie, yy, wstanie, wymyje
zęby, spojrzy na tego swojego skacowanego ryja w
lustrze, wzruszy ramionami i idzie z domu, nie? Powie
sobie: „Jestem piękny, zawsze byłem.” Jestem piękny i tak
dalej, nie? Zawsze byłem. Więc wydaje się, że to bardziej
kobiety, nie? Otóż może tak, ale ja pamiętam, jak kiedyś
usiadłem sobie w parku naprzeciwko takiego wielkiego banku i
były tam lustrzane drzwi. I siedziałem. Na kogoś czekałem.
Chyba na jakąś zdrową laskę. Yy, i ten, i, yy, nudziło mi
się, i patrzyłem, jak przecho-
przechodnie chodzą. No i była wielka taka szyba w tym
banku, w drzwiach. I wydawałoby się,
że to kobiety powinny się przeglądać w tym szybie. Możecie
mi wierzyć, że zacząłem liczyć. Ani jedna kobieta w ogóle w to lustro nie
spojrzała. Kobiety, wiecie, na co patrzyły?
Kobiety szukały nie samców ani nie lustra.
Szukały innych kobiet, na które patrzyły albo
wyzywająco, albo patrzyły, jak one wyglądają, albo z, no, yy,
grały między, yy, innymi kobietami, yy, prowadziły grę. Lustro ich nie
interesowało. One wyszły w domu, w domu zrobiły ten
makijaż, który należy, i one były pewne siebie.
Natomiast w tym lustrze przeglądał się absolutnie
każdy mężczyzna. Każdy, najbardziej
cherlawy albo najbardziej męski mężczyzna, przechodząc obok
tego lustra, zerkał, zwalniał kroku, nagle się wyprostowywał, wypinał pierś,
wydłużał krok. On szpanował. On po prostu, yy, od razu szukał,
oczywiście nie kobiet, ale szukał jakiegoś powiększenia, po
prostu siebie i tak dalej tego. Czyli zachowanie
wydawałoby się ty-typowo żeńskie? Nie! O wiele bardziej
ko, yy, męskie. Patrzenie w lusterko, nie?
No, to tak na marginesie. Jest. Lubię siebie i dobrze mi z
tym, tak? No. Marku, poprosimy o
jeszcze jeden fragment książki, o której dzisiaj rozmawiamy.
„Nasza nowo nabyta wiedza o
tym, co kieruje naszymi zachowaniami i decyduje o takiej
ich odmienności, sama z siebie nie zmieni tego
skomplikowanego układu, jakim jest małżeństwo. Nie
zaprezentujemy tu nowego jego wzorca, ale
jesteśmy przekonani, że wiele napięć w tym najważniejszym ze
związków między ludźmi, wynika z błędnego przekonania,
że mężczyźni i kobiety to istoty identyczne.
Sprzeczność pomiędzy tym założeniem a rzeczywistością
prowadzić może do rozgoryczenia, zaciekłości i
wzajemnych oskarżeń. Wszystko mogłoby się stać nieco
łatwiejsze, gdybyśmy przyznali, jak bardzo się od siebie
różnimy. Może nawet bylibyśmy nieco
szczęśliwsi. W końcu niewiele jest dowodów na to, że
feministyczna wiara i negowanie różnic między płciami
przyniosło choć trochę małżeńskiego szczęścia czy to
kobietom, czy mężczyznom. Jest bardziej prawdopodobne,
że właśnie uznanie różnic między płciami doprowadzi do
zawieszenia broni w wojnie płci, niż że doprowadzą do
tego naiwne deklaracje o braku istotnych
różnic. Jeden z problemów polega na tym, że po raz
pierwszy w historii kształcimy dziś chłopców i dziewczęta w
zupełnie ten sam sposób. Program szkolny
odzwierciedla przekonanie o naszej identyczności i
zachęca młodzież, by w to uwierzyła. W tej
sytuacji małżeństwo staje się szokiem. ,,Nie
wydaje się, abyśmy wychowywali obie płcie do
zawarcia małżeństwa” - pisze autor niedawnej pracy o
małżeństwie. Dzisiaj najtrudniej wszystkim nam
przyznać, że obie płcie wchodzą w związek małżeński z
bardzo odmiennymi oczekiwaniami i przygotowaniem
emocjonalnym. Kobieta wnosi do związku wrażliwość
emocjonalną, skłonność do wzajemnej współzależności, tęsknotę za bliskością
uczuciową i za seksem jako wyrazem tej
emocjonalnej intymności. Mężczyzna jest w dziedzinie
uczuć znacznie mniej wymagający, a bywa nawet zupełnie
ślepy na ich wagę. Skłonny jest do
niezależności i swoje obowiązki w ramach kontraktu
małżeńskiego postrzega przede wszystkim w kategoriach
zapewnienia bezpieczeństwa finansowego.”... Chce
udanego życia seksualnego, w którego rezultacie jego
żona zaludni małe rodzinne państwo, na którego
czele on stoi i zbuduje solidny fundament
dla jego życia. Mężczyzna prawdopodobnie nie
wie, że biologia kobiety spowoduje u niej niezrozumiałe
i nieracjonalne zmiany nastroju. Ona nie zdaje
sobie sprawy, że jego biologia niesie za sobą niższy próg
gniewu i frustracji. W rezultacie zagrożona
jest przynajmniej domowa zastawa, jeśli nie coś
więcej. Reagowanie z furią na wrodzoną męskość
mężczyzn jest równie skuteczne, jak wściekanie się na
pogodę czy na istnienie Himalajów. Sensowniejsze
wydaje nam się założenie płaszcza przeciwdeszczowego i
porzucenie planów zrównania Mount Everestu z
ziemią. Niektóre kobiety przekonane są jednak, że
jedyna droga do zbawienia leży w całkowitym przekształceniu
społecznego i seksualnego krajobrazu naszej
planety. Jak twierdzą ekstremistki, dysponujemy
dziś technologią pozwalającą zniwelować biologiczne
różnice między płciami. Aborcja metodą
próżniową, zapłodnienie in vitro, dzieci z
probówki uczynią ciążę, seks i małżeństwo czymś zbędnym. Mężczyzn zresztą także.
Pozostanie im jedynie rola trzymanego w zagrodzie stada
rodowodowych dostarczycieli spermy. Choć technika
zamrażania może i z tym dać sobie radę.
Wszystko to świetnie, dopóty, dopóki zadowalamy się
sprowadzeniem różnic biologicznych do tego, że kobiety
rodzą dzieci i karmią je piersią, a mężczyźni
nie. Ale różnice te, jak teraz wiemy, ponad wszelką
wątpliwość, sięgają znacznie głębiej. Dotyczą
one mózgu, jego struktury i strategii.
Te z kolei determinują nasze nadzieje, ambicje,
umiejętności i zdolności. Stanowią o istocie
naszej osobowości. Redukując różnice między
płciami do różnic reprodukcyjnych, neguje się nie
tylko prawdę naukową, ale także istotę naszego
człowieczeństwa, zarówno męskiego, jak i
kobiecego. Problem polega na tym, że to apostołowie
identyczności płci nadają ton. To
oni w daremnym usiłowaniu odebrania dzieciom ich naturalnej
tożsamości płciowej wprowadzają prawa i zakazują
seksistowskich książek. Ale myśl, że wszyscy
przychodzimy na świat z umysłem w postaci czystej karty,
w formie tabula rasa, gotowej do przyjęcia
przekazu, który zechce na niej odcisnąć społeczeństwo,
to tylko marzenie totalitarysty.
Ostatecznie, skoro to za przyczyną naszej biologii jesteśmy,
kim jesteśmy, czy dążenie do wyeliminowania różnic między
nami nie jest zadaniem równie potwornym i
beznadziejnym, co dążenie do stworzenia rasy
panów? Założenia i zalecenia propagatorów
neutralności płciowej niepokojąco tchną seksualnym faszyzmem.
No właśnie i teraz się pewno
stanie nieco bardziej jasne, dlaczego ja o tych papugach, o
tych kotach i o tych królikach mówiłem. Eksperymentowanie,
próbowanie, postulowanie zniwelowania różnic, zastąpienia czy próby ingerencji
kulturowej w wychowanie dzieci i tak dalej, są dla
mnie dlatego takie niepokojące, że my tak naprawdę nie
wiemy, nie jesteśmy w stanie do końca określić, do czego
to tak naprawdę prowadzi i czy rzeczywiście nie mamy do czynienia z jakąś formą
manipulacji, z jakąś formą tego, o czym tutaj autorzy piszą, takiego
totalitaryzmu. Bo kiedyś rozmawiałem z doktor, z doktorem, z doktorem, z
doktorem, doktorem, czyli lekarzem po prostu, a
przy okazji, przy okazji również psychiatrą. I on powiedział,
że na dobrą sprawę, gdybyśmy bardzo się uparli, to za pomocą określonych
metod już dzisiaj moglibyśmy na przykład na
życzenie, przepraszam za określenie,
produkować określone grupy, czyli na przykład
homoseksualistów, czyli na przykład zniewieściałych mężczyzn, czy na przykład i
tak dalej, i tak dalej. Już nie będę tych przykładów
kolejnych, kolejnych, kolejnych podawał. Czyli
tak naprawdę wchodzimy w taki moment, w którym
możemy próbować sterować społeczeństwem. Już nie za
pomocą propagandy, nie za pomocą jakichś innych
oddziaływań, tylko za pomocą, no, nie wiem, co to może być.
Symbole strzykawki czy powiedzmy, tego, tego, tego
instrumentarium, dzięki któremu dokonuje się różnych
genetycznych manipulacji. I to, to
może, może, może być niebezpieczne. No bo kiedy
widzę, widzę przedstawicielki tego radykalnego feminizmu, które krzyczą coś, że
mężczyźni chcą tego czy tamtego, to my chcemy tego
samego. No, chyba tak nie jest. Tak nie jest do końca. I to, co napisali nasi
czytelnicy na czacie, słuchacze napisali na
czacie, że kobiety nie polubią dzisiejszej
audycji. Ja naprawdę powtórzę: myślę, że
kobiety i mężczyźni mogą, jeśli ją w ogóle polubią, to mogą
ją polubić. Natomiast radykalne feministki, które
uważają, że trzeba wszystko wywrócić do góry
nogami, na pewno jej nie polubią. Wiesz, ale
ty mówisz, że nie wiadomo. Ja wiem, ja
rozumiem. Przyroda, że tak powiem, testowała nas, kobiet i mężczyzn i nasze
współ- współ-, naszą wspólnotę testowała
przez dziesiątki, setki tysięcy lat. Po prostu albo dużo, dużo, dużo dłużej.
Ten, ten układ został przetestowany. On się w
jakiś sposób sprawdza na tyle, że ta
cywilizacja trwa i pcha się do przodu. No i teraz- I
pani feministka i mówi, że zrobi to lepiej. No ale słuchaj,
to można też przetestować.... A wiesz, jak dzisiaj
le-le-lekarstwa są testowane? Koncerny farmaceutyczne
wynajmują w Chinach dwieście tysięcy chętnych
do, do tego, do, do, do poddania się testowi. Te dwieście
tysięcy to jest żaden promil, po prostu w tej populacji
chińskiej. Oni tam testują w jakimś miasteczku i potem wyniki
są tego i potem my używamy albo nie używamy danego leku,
nie? No to mogą sobie tam w Chinach też przetestować, dajmy
na to społeczeństwo typowo żeńskie albo typowo męskie,
nie? Wszystko, wszystko przed nami stoi
otworem. Dobrze, że to tak daleko. Przynajmniej nie trafię,
nie trafię do takiego testu, czy to obojętnie, czy to
dobrowolnie, czy przymusowo. No bo jednak przyznasz, że, no, niektóre
obrazy, które mi się jawią przed oczyma, kiedy sobie wyobrażę takie, te, te
rzeczy, które zaproponowałeś, to są nieco przerażające. Ci
powiem. No, no po to to mówię, żeby cię
przerazić i że- Czuję się przerażony. Przerażony. Ja
też. Ale wiesz co? Ja ci jeszcze nie odpuszczę, ponieważ
dzisiaj rozmawiamy o mężczyznach i kobietach. To,
ponieważ dużo opowiadasz. Opowiedz jeszcze historię, bo ta jest fascynująca. O
tym, jak się zakochałeś. A! Nie, nie, nie nie,
Marku. Powiedz- Nie. Jak się zakochałeś?
Oczywiście, czy, czy jak już mówimy o tych
straszliwych różnicach między kobietą a mężczyzną, to również
powinniśmy uwzględniać trudności w nawiązaniu
dialogu między tą kobietą a mężczyzną, czego, no, właściwie wszyscy są
dostarczycielami tych eksperymentalnych, że tak
powiem, dowodów na... No, wszyscy mają jakieś tam
związki, układy albo małżeństwa i tak dalej, nie? No, czy mi się... Ja się
zastanawiałem kiedyś, czy mi się udało kiedyś wejść w
związek bezkolizyjny. No i doszedłem do wniosku, że tak. Kiedyś
spotkałem naprawdę moją wielką miłość. A wiesz, jak to
było? Szedłem sobie jako archeolog takim potokiem i w tym
potoku znalazłem taką, taki odłópek takiej skorupy
glinianej. To było, taka czarna z kultury amfor lejkowatych. No
i podniosłem ten cały kawałek tej amfory. Opłukałem z gliny i tak dalej. Był
tam kawałek uchwytu w kształcie takiego noska.
To było prawie cały kawałek urny, kawałek wazy takiej, nie? No i przy tym
uchwycie, który był w kształcie takiego noska i tak
dalej, zauważyłem dziwną rzecz. Tam był odcisk linii papilarnych. Dokładnie.
Uświadomię słuchaczy, że okres kultu tej amfor lejkowatych gdzieś
to jest pięć tysięcy przed naszą erą. Co się, o
ile się, o ile dobrze pamiętam, nie? Czyli ten odcisk linii papilarnych
został tam pięć tysięcy
lat przed naszą erą, czyli jeszcze dwa tysiące lat naszej
ery. Czyli jest to siedem tysięcy lat temu, nie? I ja
sobie uświadomiłem. Poszedłem do tego szefa archeologów, który,
z którym pracowałem i pytam go, nie: "Ty, stary, kto to robił, nie?" On wzruszył
ramionami: "Jak to? Baby to robiły, nie?" I on mi wtedy
uświadomił, że kobiety, nie, mężczyźni wtedy nie mieli rąk
nadających się do tak delikatnej pracy jak obróbka tej gliny i tak dalej. I to
kształtowanie artystyczne tej formy glinianej. Ja
mówię: "Tak, to robiła kobieta. Aha, czyli zobacz,
słuchaj, to jest odcisk jej palca, tak?" Popatrzył. "No, chyba tak, nie?" Ja
mówię: "Słuchaj, czy można wywnioskować, który to był
palec, nie? Oj, ty dociekliwy
człowiek jesteś. Byłem zawsze dociekliwy. Usiedliśmy. On zaczął
patrzeć. Mówi: "No chyba tak, nie?
Linie papilarne się układają tak...". Zaczął to wszystko
analizować i wyszło mu na palec środkowy prawej ręki. I
teraz zwróćcie uwagę, co robi rzemieślnik pracujący w
glinie. Czy do przytwierdzenia czegoś, ja mówię o ostatnim
dotknięciu, kiedy zrobił dzieło sztuki, bo to był przepiękny
ten cały garnek, nie? Wszystko było śliczne i tak dalej. Nie
użyje już kciuka. Kciuk jest zbyt twardy, zbyt mocny. Mały paluszek jest zbyt
delikatny. Nim nic nie zrobisz, nie? A co robi dzisiaj
artysta, żeby tak poślinić palec, jeśli, żeby sprawdzić, czy coś jest gorące i
zrobić takiego. To się robi środkowym palcem. Takie lekkie
tik. I to zrobił, zrobiła ta artystka przed siedmioma tysiącami lat. Wzięła
środkowy palec, który jest najbardziej delikatny, ale jednak
posiadamy nad nim kontrolę dużą i
dotknęła tej gliny, do, przytwierdzając ten uchwyt
tego glinianego garnka i zostawiła odcisk palca. Słuchajcie,
to było siedem tysięcy lat temu i to jest
jedyna kobieta, z którą żyję w zgodzie od
dwudziestu lat, kiedy ja odkryłem ten odcisk
palca. Ona mnie kocha, ja ją kocham. Nie mamy żadnych
nieporozumień. Jej nie ma. Nie, ona jest. Jest jej odcisk palca. Moje dzieci
mają, mają tą amforę w domu. Nie, nawet nie wiedzą, że tam
jest coś, co tata kocha, tak? Wzruszyła mnie twoja
historia. Powiem tylko, ale jak, jak, jako taki
człowiek, który musi jakby gdzieś tam drążyć sprawę, to
powiem, że te, ta kultura tych amfor- Tak. -czy
tych lejkowatych, to jak sobie szybko sprawdziłem
podczas twojej wypowiedzi trzy siedemset, tysiąc dziewięćset przed
naszą erą. A no, no- Nie zmienia to faktu, że masz
bardzo starą narzeczoną. Pięć tysięcy lat. Nie zmienia to
faktu, że masz bardzo starą narzeczoną. I tylko z wtedy
można żyć w zgodzie.... w tej, między
takim rozstępem, a inaczej to trzeba się ucierać,
ucierać, ucierać. Wiesz co? Dla mnie jeszcze
jest też, też ciekawą rzeczą. Tak już zbliżając się do
końca audycji, to, yy, myśmy w ogóle dzisiaj nie powiedzieli
o tym, że przecież, yy, gatunek, jakim jesteśmy, Homo sapiens sapiens,
yy, to przecież, aa, nie jest jedyny gatunek
na tej planecie. Zwróćmy uwagę, my odkrywamy dzisiaj w
czasie audycji, staramy się przekazać prawdę, która dla wielu
osób jest po prostu oczywista, że się różnimy. No przecież
wystarczy się dobrze rozejrzeć po naszej planecie. Dymorfizm płciowy,
bo zdaje się, tak się to nazywa, no, jest rzeczą
powszechną. Przecież te, yy, te
zwierzaki, no, ja wiem, że nas sprowadzam do takiego
zoologicznego wymiaru- No bo jesteśmy zwierzętami. Ale
przecież te zwierzaki też się różnią. No nic innego nie
robią, tylko się różnią. No, przynajmniej w większości. Spora
część gatunków jednak, aa, wygląda zupełnie inaczej w
wydaniu męskim i w wydaniu żeńskim. No nie, nie znam, nie
znam. Poza atomami, że tak powiem, to nie znam istot, które
się między sobą nie różnią. Nie, no są jakieś takie
gatunki, gdzie no, wiesz, no. Nie, nie, nie ma, nie. Ja
nie wiem, no. Nie ma. Tylko atomy się nie różnią. Atom
jest, atom srebra jest taki sam jak atom srebra, ale
reszta, tam, gdzie wchodzi biologia do roboty, gdzie rusza,
to tam na-na-natychmiast mnoży różnice. Wiesz, co ci powiem?
Dzięki tym różnicom- Może ty masz rację, ale dla mnie królik, yy, i królica
wyglądają tak samo. No, może jakbym był weterynarzem, to bym-
Tak, a go, a golonka każda smakuje tak samo, nie? No,
chociaż, no chociaż. W każdym bądź razie. W każdym razie
myślę, że ten dymorfizm płciowy, no, no- Jest
powszechny i do czegoś służy jednak przyrodzie. Widocznie, skoro
go skonstruowała, skoro zaplanowały te hormony, ten
dymorfizm i pielęgnują go, pracują nad tym,
żeby, yy, pieczołowicie nad tym, żeby nas
poróżnić- A! -po prostu już w kołysce. Tak jest.
Żeby nas poróżnić. To jest, to czemu służy.
Ale to powiedz, bo jest jeszcze pytanie o trzydzieści pięć
pyta: „Skąd wiadomo, że to był odcisk palca kobiety?" Mówiłeś
to, ale powtórz. Yy, mówiłem to dlatego, bo w tym czasie
tylko kobiety się zajmowały tym rzemiosłem po prostu. Mężczyźni
naprawdę mieli łapy, yy, chamskie, po prostu do młota i do
sie, do, do tego nie, żeby, do tego trzeba
było bardzo delikatnych rąk, a to posiadały tylko kobiety,
ni. No, ale zdajesz sobie sprawę, że istnieje teoretycznie
możliwość, że się zakochałeś w jakimś facecie? Nie, nie,
nie, nie. Yy, jak pamiętam, jak, yy, jak, jak mnie archeolodzy uczyli
odróżniania krzemiennych siekierek. Mówili: „Zobacz, to jest ta cudowna
siekierka. Wiadomo, kto to zrobił. To zrobiła kobieta. A
zobacz, ten chamski, połupany, taki ledwo
podobny do czegokolwiek taki odłupek, yy,
toporka i tak dalej. A to zrobił facet. Dlaczego? Bo był
na polowaniu. Nie było pod ręką kobiety i musiał sam to
wyklepać, bo, bo inaczej by niczego nie zabił. To zrobił
facet. Faceci robili straszliwie toporne rzeczy, po prostu. Yy, do czasu,
aż, aż, aż, aż, aż zaczęli mieć, yy,
tak jak my dzisiaj mamy delikatne łapki, jak babki prawie,
nie? No, bo dzisiaj już jesteśmy zniewieściali po prostu
częściowo. To nawet napisano na forum, że jakieś to nasze
społeczeństwo się robi takie, jakieś takie nijakie, powiedzmy sobie. Przyjdzie
czas, kiedy: „O, ty masz preferencje do feministek". A
przecież one przejmują rolę. One zaczynają być agresywne.
Czyli cecha przetypowo męska
zaczyna być, yy, wykorzystywana przez kobiety. No tak,
czasami- To dobrze. Czasami, to żeby powiedzieć coś
niepoprawnego politycznie, to powiem, że czasami mam wrażenie,
że te skrajne feministki, takie, które wrzeszczą na
manifestacjach, to nie marzą o niczym innym, tylko żeby zostać
samcem. No, nie wiem. Albo samcem. No samcem. Nie,
zostać samcem. A, samcem. No nie- Na chwilę przynajmniej. Ja
nie wiem, czy, czy samiec nie odniósłby jakichś poważnych
obrażeń. Takie przynajmniej mam, takie mam przynajmniej wrażenie.
Mm. I wiesz co? Myślę, że- Tak. -czas, czas
zakończyć. Ja powiem tylko jedną rzecz, yy, zupełnie
niezwiązaną, yy, z tematem dzisiejszej audycji. Nawet nie będę
jej próbował, yy, podsumowywać, bo nie ma co powtarzać tego,
co już mówiliśmy i mówiliśmy tyle razy dzisiaj.
Ale o jedną rzecz się muszę zapytać, bo kiedy, kiedy tuż
przed wejściem na antenę chwyciłeś kupiony co,
yy, niedawno, niedawno, tuż przed, jak jechaliśmy
na, yy, na, do studia. Kupił... Pokazałeś mi,
pokazałeś mi, yy, najnowsze, najnowsze wydanie
„Scientific American" i powiedziałeś, wskazując na jeden z
artykułów: „O kurczę, no, jak sobie z tym radzą, no to czeka nas poważne,
poważne wyzwanie, bo niedługo pojawi się coś innego." Ale
wytłumacz się, wytłumacz się. To zupełnie nie jest związane z
tematem dzisiejszej audycji, ale tak mnie zafrapowało, że
warto, żebyś to powiedział. Może, może tak. Na okładce
tego, tego, tego całego popularnonaukowego pisma jest takie
wielkie, yy, wspaniałe hasło, yy, o tym, że wreszcie daj... jemy sobie radę z
Alzheimerem. I wszyscy na pewno na całym świecie z radości aż kwiczą.
Jezu, jak wspaniale! A mi s, na to hasło stoją włosy na głowie. Bo to,
że daliśmy sobie radę, yy, z trądem, z syfilisem, teraz dajemy radę z
Alzheimerem, to znaczy, że za chwilę pojawi się nowy horror i to dużo
poważniejszy. Po prostu. A my tymczasem mamy
słuchacza na antenie. Dobry wieczór, panie Grzegorzu.
Dobry wieczór. Dobry wieczór. Dobry wieczór, witam. Grzesiek z, yy, z UK.
Znowu. Bardzo mi, bardzo miło nam. Pierwsza sprawa...
Dzięki. Pierwszą sprawą chciałem, yy, w ogóle
pogratulować całego pomysłu audycji, bo słucham od
pierwszego odcinka i jest, jest fantastyczna.... Naprawdę. No
super, super się tego słucha, a szczególnie
dzisiejszej, bo ja, ja no nie wiem, jaką panowie macie na to, na
to, jaki macie pomysł na to, ale moim zdaniem
formuła dzisiejszej audycji jest super ciekawa. Generalnie
chodzi mi o te cytowane fragmenty. Ja bym proponował, żeby może te właśnie
audycje w ten sposób prowadzić, żeby co jakiś czas cytować
po prostu. Kochujemy! Już mnie
tutaj panowie namawiają na nagrywanie kolejnych fragmentów do
kolejnego odcinka, więc prawdopodobnie taka właśnie
formuła będzie przyjęta. No to
super, bardzo, bardzo się cieszę. To jest, to jest świetny
pomysł. To jest trochę tak mniej więcej jak
trzydzieści lat temu "Sonda" była ta prawdziwa
sonda porządna, gdzie Kurek i Kamiński
dyskutowali i przerywane to było odcinkami filmowymi. Także super sprawa.
A jeśli chodzi o temat dzisiejszej audycji, to chciałem powiedzieć, że.
No to, co niektórzy uważają, że jesteśmy tacy sami. To jest trzecia
prawda księdza Tischnera. Jak wiemy, ksiądz Tischner
miał, rozróżniał trzy rodzaje prawdy, czyli cała prawda, to jest prawda i gówno
prawda. Także, no, nie jesteśmy, nie jesteśmy tacy sami. Jesteśmy różni i to
jest, i to jest piękna sprawa. Na YouTube jest taki bardzo fajny
filmik, trochę długi. On też chyba po polsku jest gdzieś tam, pod
tytułem "Tale of Two Brains". Opowieść o dwóch mózgach. Tam gość w taki trochę
humorystyczny sposób opowiada właśnie o tych różnicach i tam jest bardzo fajnie
powiedziane, że: Mózg mężczyzny jest zbudowany na
zasadzie odseparowanych od siebie pudełek i w każdym z tych, z tych
pudełek znajduje się osobna jakaś część. A to samochód,
a to rachunki, a to kobieta, a to
komputer, a to coś tam jeszcze innego. I tak dalej, i
tak dalej. Mózg kobiety jest kompletnie
wszystko pomieszane, związane ze sobą. Teściowa z
samochodem, samochód z rachunkami, mieszkanie z pracą i tak dalej, i tak dalej.
Tak, ale jedna jest ciekawa rzecz, której kobieta nie ma
i nigdy nie może zrozumieć i nigdy nie będzie
mogła w stanie zrozumieć, bo mężczyzna ma jedno takie
specjalne pudełko, które jest kompletnie puste,
zupełnie puste. I mężczyzna od czasu do czasu oddaje
się właśnie takiej rozrywce, że siada
w tym pudełku i nie można z nim nawiązać kontaktu.
I kobieta nie może tego zrozumieć. I przychodzi i mówi: "Ej, ej,
co tam? Jesteś tam?" I nic. Nie ma
odpowiedzi. Mężczyzna siedzi w tym pudełku pustym i
w ogóle nie można z nim nawiązać kontaktu.
Kobieta nigdy, nigdy tego nie zrozumie.
Polecam właśnie "Tale of Two Brains" albo
opowieść o dwóch mózgach na YouTubie. Super sprawa. Tutaj jeszcze
chciałem powiedzieć, że właśnie te, te różnice właśnie
troszeczkę zanikają, kiedy kobieta osiąga menopauzę, czyli już po
menopauzie, bo wtedy co się wtedy dzieje?
Organizm kobiety cały czas wytwarza testosteron.
Tak czy siak, w niewielkim stopniu, ale zawsze
jest. A w momencie, kiedy przechodzi menopauzę i te
żeńskie hormony przestają w ogóle działać, ten
testosteron się uaktywnia. To znaczy staje się bardziej,
bardziej widoczny. I dlatego właśnie na przykład
po menopauzie niektórym kobietom zaczynają rosnąć wąsy czy brody.
Bardzo, bardzo niewiele, ale, ale czasami się to zdarza.
Ale dlatego też właśnie to jest główny, słyszałem powód, dlaczego właśnie
kobiety w tym wieku zaczynają bardzo dużą rolę
odgrywać w polityce. Na przykład Merkel czy Thatcher czy Theresa May.
Tutaj to są wszystko kobiety, które, które no
zaczynają jak gdyby mężnieć w tym, w tym okresie. Także, także tak to mniej
więcej, wydaje mi się, wygląda. Także... A jeszcze, jeśli, jeśli może o
prawa, tak zwane prawa kobiet. Kiedy ja słyszę
takie hasło prawa kobiet, to mi się krew burzy. Bo właśnie
te wszystkie feministki mówią, że prawa kobiet.
Prawa. Kurczę, dlaczego po prostu nie możemy mówić o prawach człowieka? Tego po
prostu nigdy nie umiem zrozumieć. Także super, gratuluję audycji. Dziękuję
bardzo. My też bardzo dziękujemy.
Bardzo dziękujemy panu. Przypomniał pan rzeczywiście o bardzo
ważnych sprawach. Ten film, o
którym pan wspomniał. Rzeczywiście nie powiedzieliśmy o tym. O
pudełku z nicością. A ja sobie zrobiłem
eksperyment. Rozmawiałem o tym. Rzeczywiście jest tak, że
kobieta zawsze myśli o czymś, o czymś konkretnym, a mężczyzna, do tego się też
to sprowadza, ma czasami chwile, kiedy nie myśli o
niczym. Po prostu o niczym. zatapia się sam
w sobie. I to jest na przykład ten moment, kiedy, kiedy
mężczyźni i kobiety, kobiety nie potrafią się dogadać ze sobą,
bo kobieta nie przyjmuje do wiadomości, że można myśleć o niczym.... Jak to? No
przecież zawsze się o czymś myśli. No właśnie nie zawsze.
Właśnie nie zawsze. I to dziękuję panu. Dziękuję panu
za to, co pan powiedział, bo to, bo to ważna sprawa. To
jest jeden z tych, jedna z tych takich fundamentalnych,
fundamentalnych różnic. To, co pan powiedział, to, co pan powiedział później o
tym, o tym, o tym, że to jest tak, że zarówno
mężczyźni, jak i kobiety na starość się zmieniają.
Mężczyźni, którzy są przez całe życie, no, jednak
bardziej agresywni, tacy bardziej nastawieni na podbój, na
zdobywanie, łagodnieją, bo ten testosteron też się wycofuje. W ich przypadku
zmniejsza się dawka testosteronu w organizmie i
mężczyźni łagodnieją. Dziadziejemy po prostu.
No, no, niech będzie, niech będzie. Chciałem uniknąć, bo to
nie, bo to nieprzyjemne określenie, ale rzeczywiście dziadziejemy
i stajemy się bardziej łagodni. Natomiast kobiety
rzeczywiście ta niewielka dawka testosteronu sprawia,
że to, co pan powiedział, kobiety odnoszą sukcesy wówczas w
polityce. Ale zresztą znowu się odwołam do
Sienkiewicza. Przecież u niego także mamy, mamy taką
kobietę żelazną z ogniem i mieczem, która trzęsie,
trzęsie całym domem i wszystkich, wszystkich po kątach
rozstawia, prawda? Także, także wielkie dzięki,
wielkie dzięki panu za, za- Jeśli mogę jeszcze
tylko jedno słowo, bo na początku audycji pan Wiktor wspomniał,
kiedy się to wszystko zaczęło zmieniać. W sensie,
no, że to kobiety przestawały, przestawały odgrywać tą, tą znaczącą rolę i
mężczyźni zaczęli bardziej, bardziej to wszystko łapać. Również chodzi o
sztukę i tak dalej. To ja kiedyś słyszałem
taką czy gdzieś czytałem w jakiejś książce taką teorię, że
to się wzięło stąd, że właśnie matriarchat i
patriarchat, że na początku, zanim,
kiedy już człowiek, no, powiedzmy, stał się już tym homo
sapiens, ale w bardzo takim początkowym okresie, przez długi,
długi czas był matriarchat. A to wynikało z tego, że mężczyźni w tamtym okresie
kompletnie sobie nie zdawali sprawy z tego i kompletnie nie łączyli prokreacji
z tym, że, że no, później kobieta rodzi dziecko. I długo, długo uważano, że
rodzenie dzieci przez kobiety to jest jakiś zupełnie, kompletnie akt boski
i dlatego no, dawali kobietom o wiele większą rolę. I
był taki, powiedzmy sobie,
matriarchalny typ społeczeństwa. Dopiero w momencie, kiedy się
połapali, że o! To, że
tutaj mężczyzna też ma jakąś, coś, coś do powiedzenia, to
się wtedy dopiero zaczęło zmieniać. No prawda. Jeszcze raz wielkie dzięki za
telefon. Bardzo to było, bardzo to było- Dziękuję bardzo.
Bardzo to było pouczające i dla nas, i myślę, że dla
naszych, dla naszych słuchaczy. Ja jeszcze się na sekundę
odwołam do czata. O trzydzieści pięć pisze, że się nie
zmienia, że jest constans. Cóż, mogę
powiedzieć, że wszystko do czasu, wszystko do czasu.
Zmiany wcześniej czy później następują. Proszę mi
wierzyć. Ja myślę, że tak. Tak jak zacząłem mówić, myślę, że
nie będziemy jakichś wielkich podsumowań dzisiejszej
audycji robić, a myślę, że po
tych, po tym czasie, który, który, który zabraliśmy
Państwu, wszystko stało się mniej więcej jasne.
Mogę tylko podziękować wszystkim za, za
uczestnictwo, za, za, za pytania, za jakieś komentarze,
które, które otrzymywaliśmy. Zawsze to jest sympatyczne,
cenne, jakoś tam, jakoś tam stymulujące. Bardzo dziękujemy. No,
szczególnie komentarz pana Łokietka był bardzo taki
sympatyczny. Ten pierwszy. Komentarz.
Komentarz pana. Komentarz pana Łokietka należy przyjąć
na klatę. Przebił, przebił się testosteron
przez pana Łokietka. Też należy to szanować.
Wiktor sporo mówił o tym, o tym, o tym, jak
testosteron na mężczyzn niektórych przynajmniej
działa. No więc. No więc. No więc
przyjmijmy to po prostu, że tak, że tak musi być
i że, że niektórym to, co mówimy, może się nie podobać. Godzę się z tym
i zupełnie świadomie. No, ty się godzisz, a ja jestem
smutny. Tak? Jestem smutny, bo do mnie dopiero teraz
dotarła prawda, że ja w normalnych
warunkach to bym na tych cholernych babach nie zostawił suchej
nitki. A ja tutaj je wręcz... Co to znaczy
testosteron? Zdziadziałem, złagodniałem.
Wycofał ci się. Wycofałem się. Wycofał ci się. Tak jest. Ja
to teraz rozumiem moją miłość do tych. Jasne. No. Jasne. No
cóż, tak się zbliżamy, zbliżamy, zbliżamy. Tak jak
minister Sienkiewicz z poprzedniego rządu mówił, że idziemy po
was, idziemy, idziemy. No więc my też zbliżamy się do końca.
Zbliżamy, zbliżamy. Myślę, że się już zbliżyliśmy na tyle,
że możemy powiedzieć o następnej audycji. A następna audycja
będzie z gościem. Gościliśmy tu jakiś czas temu naszego, naszego kolegę, znawcę
literatury science fiction i w ogóle wspaniałego
człowieka, Tadeusza Krajewskiego. A okazja będzie o tyle dobra, żeby tu ugościć
Tadeusza, że chcemy rozmawiać o zmarłym
niedawno, bo w grudniu zeszłego roku, pisarzu, o którym
pewno nie wszyscy słyszeli, a bo być może słyszało o nim
niewiele, niewiele osób, a mianowicie o Jurku Gruntkowskim. Jerzy Gruntowski.
Dzisiaj to nazwisko, tak jak próbowałem się zorientować,
bardzo młodym ludziom mówi bardzo niewiele. Nieco starszym fanom
takich opowieści-... właściwie częściowo
historycznych, ale nie do końca. Gdzieś trochę zahaczających
może o fantasy, ale też nie do końca. Yy, coś już
powie jednak, bo Jurek Gruntkowski to był facet, który, yy, jak
zadebiutował, to zadebiutował z hukiem. Bo w
osiemdziesiątych, na pierwszej połowie lat osiemdziesiątych,
zadebiutować w Wydawnictwie Literackim Kraków to było coś! To,
yy, to było wywyższenie. A on właśnie, właśnie w tym wydawnictwie zadebiutował.
Yy, ta jego książka, yy, ta jego książka
nazywała się „Annopolis. Miasto moich snów".
Kilka lat później w tym samym wydawnictwie, czyli
podtrzymywał wysoki, wysoki poziom, ukazała się książka
„Annopolis. Świat mojej wyobraźni". To są dwa zbiory
opowiadań, które się dzieją gdzieś tam w
Annopolis, w takim miaś- mieście-państwie.
Dlatego powiedziałem, że trochę bliskie jest to fantasy, ale
takiej specyficznej fantasy. To jednak są, yy... Jurek
Gruntkowski był człowiekiem, który, który doskonale
znał historię. Był historykiem, ale takim historykiem z
krwi i kości, który, który potrafił, który
potrafił, yy, ten hist-- o tej historii pięknie
opowiadać. Potrafił, yy, wyciągać pewne ogólne
rzeczy. Potrafił po prostu, po prostu... A poza
tym był, był świetnym pisarzem. Pewno
niedocenionym. Pewno, pewno czasy późniejsze, które
nastąpiły, yy, po, po, po zmianie ustroju, sprawiły, że, że zgorzkniał, że,
że pewne rzeczy mu się nie udały. Ale
wydawał książki. Między innymi, yy, wydał przecież „Lancelota z
Nadrenu". Jeśli ktoś nie zna tych książek, to, to
powtórzę: „Annopolis. Miasto moich snów" i An- i
drugi tytuł „Annopolis. Świat mojej wyobraźni".
Polecam te książki. One są czasami w antykwariatach jeszcze
dostępne, aa, to myślę, że też, yy,
myślę też, że ukaże się nowe wydanie, ale tu, tu
najpierw, yy, trzeba będzie porozmawiać z wydawcą. Ale to są
książki, które pomimo tego, że nie są znane, to nie jest
hitowy, to nie jest hitowy pisarz, który jest
rozchwytywany, o którym wszyscy mówią. Yy, to nie
jest, to nie jest Dukaj, to nie jest Robert Schmidt,
ale to jest taki zapomniany pisarz, o którym
warto powiedzieć. Warto powiedzieć, bo te jego, bo te
jego utwory są bardzo ciekawe, co zresztą,
yy, ta nieco zmieniona formuła audycji będzie mogła pokazać, jak piękną prozę
pisał, yy, Jurek Gruntkowski. Myślę, że, yy, może w tej następnej audycji
słuchanie naszych, naszych, naszych gadek, tutaj
przekomarzań się czy tego, yy, tego, co
będzie, będzie miał do powiedzenia nasz gość, będzie ważne.
Ale najważniejsze będzie to, że proza Jurka
zaistnieje i być może, yy, naszych czytelników, przynajmniej
niektórych, Jurek przekona do siebie. Tak zza grobu już
trochę, a nawet na pewno, przekona do siebie, bo to, co
pisał, jest naprawdę, jest naprawdę świetne i
warto, warto to przypomnieć. Dlatego zapraszamy. Zapraszamy na
następną audycję. Za dwa tygodnie będziemy mówić
o, yy, o Jerzym Gruntkowskim, yy, i
jego książkach „Annopolis. Miasto moich snów", „Annopolis
miast..., yy, świat mojej wyobraźni". No, ja, ja w każdym
razie gwarantuję, że audycja nie będzie mniej kontrowersyjna niż ta
dzisiejsza. No tak, yy, i- To była ciekawa postać, ten
Gruntkowski. Tak! Naprawdę. Wiktor wie, co mówi, bo
zarówno Wiktor, ale Wiktor to ma, powiedzmy, dłuższy, ma
zdecydowanie dłuższy staż. Doskonale Jurka znał.
Ja z tym krótszym stażem, ale też Jurka
zdołałem poznać. Tadeusz Krajewski, nasz gość,
yy, również Jurka świetnie znał. A więc nie będziemy tylko
gadać o literaturze, jak to pięknie pisał yy, Jerzy Gruntkowski. No bo to myślę,
że co słabszych, słabszych naszych słuchaczy mogłoby
dobić. Ee, będziemy oczywiście mówić o prozie, ale
będziemy też mówić o samym Jurku, który był postacią... nietuzinkową i który
myślę, że miał dystans do siebie. Jak powiedział mi dzisiaj
Tadeusz w rozmowie telefonicznej, yy, w takim
upublicznionym, yy, dokumencie, mm, który, który znaleziono po jego śmierci,
napisał: „Kiedyś byłem całkiem niezłym prozaikiem". Napisał to wiele, wiele lat
po tym, jak wydał ostatnią książkę. Na
mnie to zrobiło kolosalne wrażenie. Powiem, że, powiem,
że wstrząsnęło mną to wyznanie i
dlatego tym chętniej zapraszam wszystkich na następną
audycję za dwa tygodnie. A mówili te słowa do Państwa
gospodarze „Bibliotekarium", Marek Żelkowski i Wiktor
Żytkiewicz. Dzięki jeszcze raz panowie. Dziękujemy. Dziękujemy
bardzo. A audycję od strony technicznej, jak zawsze
obsługiwał Marek Sęk „Ivellios". Tak jak Marek
mówił, po raz kolejny z „Bibliotekarium" usłyszymy się za
dwa tygodnie, drugiego czerwca, jeżeli dobrze liczę. A za
dzisiaj już dziękujemy. Radio Paranormalium,
paranormalny głos w Twoim domu. Dobranoc i do usłyszenia.