Witajcie bardzo gorąco i serdecznie na antenie Radia
Paranormalium. Jak co drugi piątek już teraz
rozpoczynamy kolejny odcinek audycji
Bibliotekarium. Audycja szczególnie polecana wszelakiego
rodzaju molom książkowym, ale nie tylko. Przy
mikrofonie Marek Sęk "Ivellios", a dzisiaj po drugiej stronie
Google Hangouts są z nami Marek Żelkowski i Wiktor
Żwikiewicz, gospodarze Bibliotekarium. Witajcie panowie. Dobry
wieczór. Witamy gorąco, chociaż zimno jak cholera,
no. No, u was nie jest tak zimno znowu. Tutaj aż
śnieg spadł w Katowicach. No, myśmy już śniegu dawno nie
widzieli, tak, z czego jakoś specjalnie nie
żałujemy. No to fajnie macie. Zanim przejdziemy
do tematu głównego, właściwie dzisiaj mamy jakiś temat,
panowie? Mamy, mamy! Historyczny. Powieść
historyczna. Tak, ale w takim, w takim wydaniu nieco
nowocześniejszym. Ale o tym za chwil..., o tym za chwilę,
w jakim wydaniu. A więc do tematu głównego
przejdziemy już za chwilę, ale tradycyjnie już na
początku podam kontakty do Radia Paranormalium, bowiem dzisiejsza
audycja jest realizowana w całości na żywo. Będzie
można dzwonić po godzinie dwudziestej pierwszej, ale pisać
można już teraz. Nasz numer telefonu: trzydzieści dwa, siedemset
czterdzieści sześć, zero, zero, zero, osiem. Trzydzieści dwa,
siedemset czterdzieści sześć, zero, zero, zero, osiem. Numer
komórkowy: pięćset trzydzieści, sześćset dwadzieścia, czterysta
dziewięćdziesiąt trzy. Pięćset trzydzieści, sześćset dwadzieścia,
czterysta dziewięćdziesiąt trzy. SMS-a oczywiście również odbieramy.
Skype: radio.paranormalium.pl. Numer
Gadugadu: trzydzieści sześć, zero osiem, osiemdziesiąt, zero dwa.
Trzydzieści sześć, zero osiem, osiemdziesiąt, zero dwa. Jesteśmy
także na czacie Radia Paranormalium na www.paranormalium.pl
oraz na czacie towarzyszącym naszej transmisji na YouTube.
Można nas także znaleźć na Facebooku, na kontach Radia
Paranormalium i portalu Infra, na grupach
Radia Paranormalium i czytelników Nieznanego Świata. A jeżeli
ktoś woli, to może nam również wysyłać pytania i komentarze
na nasz adres e-mail: radio@paranormalium.pl. Halo,
Bydgoszcz? No to halo, halo! Zanim zaczniemy mówić o
dzisiejszym temacie, czyli o literaturze,
literaturze historycznej, to źle brzmi strasznie. To jest
literatura historyczna. Brzmi poważnie. Bardzo, bardzo
poważnie, a nie o to w gruncie rzeczy chodzi. Zanim w
ogóle zaczniemy mówić o literaturze i o czymś, co jest inspirowane historią, to
nie mogę się powstrzymać, żeby nie zapytać ciebie, Wiktorze,
czy historię się w ogóle da lubić? O! Czy można? Jak tak kombinuję,
to dziwnie się składa, że akurat w polskim narzeczu wśród europejskich języków,
yy, słowo „historia" jest rodzaju żeńskiego. No więc
można nie tylko lubić, ale czy można kochać historię? Ja pamiętam, jak, yy,
poszedłem, nie wiem po co... No, właściwie wiem po co. Żeby
się czegoś sensownego nauczyć, do technikum
geodezyjnego. To była strasznie ostra szkoła
w Bydgoszczy, z cholernie wysokim poziomem
matematycznym. Dostałem się tam wyłącznie jako
laureat olimpiady matematycznej do tej szkoły. No i była pierwsza
klasa. Temat taki jak historia
nie istniał. No, była jakaś taka lekcja. Absolutnie tego
nie pamiętam i w ogóle nikt tego nie pamięta z-zapewne z naszej
klasy. No, tak się skończył rok. Oblałem, o, zły wspomnień.
Musiałem powtarzać. Natomiast szybciutko, w następnym roku
pojawiła się też historia. Otworzyły się drzwi do klasy i weszła pani od
historii. My God! To było coś niesamowitee. Cała klasa
jęknęła. Pamiętam, bo dziewczyna
była, no, jak na dzisiejsze wymogi, to dziewczyna, bo mogła
mieć zaraz po studiach dwadzieścia jeden, wtedy dwadzieścia
dwa lata. Była czarnowłosa, śniadoskóra,
zupełnie nie słowiańskiej urody. Tylko, no tak, ale skoro
tutaj kiedyś na tych terenach rządził Attyla i Hunowie, to
czemu nie miałaby być taka ciemnoskóra bardziej? No, była to
pani, pani od historii się taka pojawiła. Cała
klasa jęknęła. Oczywiście tam ta męska, czyli cała, bo
u nas były tylko dwie dziewczyny w klasie. No i, no i- I wtedy
zakochałeś historię. Wszyscy pokochali historię. Cała
klasa. Nagle ten temat stał się ważny.
W ogóle zaczęło się o tym mówić, co ona powiedziała i o
czym mówiła, jakie książki polecała, co,
o czym żeśmy w ogóle mówili? Wychodziliśmy na przerwie,
dyskutowaliśmy o czym? O historii.
Zakochaliśmy się w historii. Od tego momentu to była wielka
moja miłość, historia. Poleciałem do domu, opowiadałem mamie
i tacie wszystkie rzeczy, które się dowiedziałem od pani od
historii. A to była taka sobie wsiura, młoda laska po
studiach zaraz. No, ale była piękna. Wystarczy coś
takiego, żeby pokochać, no. No, powiem ci, że
motywację miałeś taką troszkę przyziemną, jeśli
chodzi o zgłębianie historii. Ale
każdy, każdy, właściwie każda motywacja jest dobra. Ja powiem
jednak coś takiego, że to niestety jest chyba
tak, że to mogłeś mieć odrobinę szczęścia, a właściwie byłeś
po obu stronach barykady. To znaczy na początku historii nie
lubiłeś, nie chciałeś i w ogóle nie zauważałeś, a na
skutek-... cudownego zbiegu okoliczności nagle historię
pokochałeś. Ale chyba się zgodzisz z tym,
że w sporej części, w sporej części przypadków jest
tak, że nauczyciele w szkołach, bez względu na, na poziom tej szkoły,
a oraz na stopień tej szkoły, czy to jest szkoła
podstawowa, czy to jest w tej chwili gimnazjum,
czy, czy, czy jakaś szkoła średnia, jakieś liceum, czy też
technikum. Ee, bardzo niewielu nauczycieli
potrafi o historii... czy w ogóle historię wykładać czy
uczyć historii. Bardzo często za moich czasów to
było tak, że przychodziła pani, no, na przykład pani od
matematyki, której brakowało godzin do etatu i wykładała,
wykładała historię. Wykładała ją trochę w sposób
matematyczny albo kazała czytać z podręcznika i później
przepytywała, cośmy tam przeczytali. No więc nic
bardziej nudnego uczniowi się nie może zdarzyć. No, było tak, że w podstawówce
ja, ee, historię kojarzyłem z czymś
absolutnie nudnym i z czymś, z czymś w ogóle zęby
bolały od tego. I to ta historia o
matematyczce wykładającej historię nie jest wyssana z
palca, bo coś takiego, coś takiego przeżyłem. Później
wyda-wydawać by się mogło, że było lepiej, bo, yy,
w kolejnej klasie historię wykładała mi pani od języka polskiego. Powiem ci, że
jakość jakby nieznacznie
tylko się poprawiła. W dalszym ciągu było to przeraźliwie
nudne. Po prostu przeraźliwie. A... No, ale dobrze. Z pełną
nadzieją skończyłem ósmą klasę i poszedłem do
liceum. Z takim jakimś wewnętrznym
przekonaniem, że jak już teraz będę w średniej szkole, to
już, to już wszystko będzie wspania- bardziej wspaniałe. No,
będzie cudowne po prostu. Ja ci wchodzę na lekcję historii, a tam siedzi... Nie
będę wypominał pani wieku, ale niemniej wspomnę, że pani
już takich, takich balzakowskich i kształtów, i lat, i latach. Ah! No i cóż?
I co pani powiedziała na dzień dobry? Żebyśmy
otworzyli książki, przeczytali lekcję i później ona nas z tego
przepyta. No, powiem ci, że poczucie,
poczucie tego, że, że jestem w jakimś, yy, w jakimś
matriksie albo w jakimś takim powtarzającym się, no, to jest
po prostu było coś strasznego. I tak miałem przez
całą pierwszą klasę. Później pojawiła się, później nastąpiła
zmiana, ale nie była to zmiana na lepsze,
niestety, ee, bo zaczęła nam w pewnym momencie uczyć
nas historii pani wicedyrektor. No, to już no, powiedzmy,
szlachectwo zobowiązuje. No, niestety, tym razem też nie
zobowiązywało, bo historia była chyba jesz- chyba... z
panią wicedyrektor to chyba była najnudniejsza historia w ogóle,
jaką miałem. Naprawdę ziew, ziew, który przeżywałem
na każdej lekcji, był przeraźliwy. Chyba
nadużywam słowa „przeraźliwy", ale w ogóle to było przeraźliwe.
Mam złe wspomnienia i powiem ci, że ja też miałem taki
epizod, że to widać, to tak, to tak już jest, że ja też
w swoim czasie w szkole średniej byłem, oblałem jedną klasę.
To może to nie była historia, tylko histeria? To znaczy ja
już dostawałem histerii na tej historii. To się tak zgadza,
że czasami, ale szczęśliwie bądź
nieszczęśliwie, to w zależności od tego, jak będziemy
interpretować historię. Aaa, oblałem, oblałem jedną klasę i stał się
cud. Do klasy wszedł na początku roku facet. Nie
wiem, czy to chodzi o płeć, ale w każdym razie stanął i zaczął opowiadać
historię. I powiem ci, że nie wiedziałem, nie
wiem, kiedy się lekcja skończyła. Chciałem, żeby trwała jeszcze
dłużej, żeby jeszcze przedłużył, żeby jeszcze na przerwie
gadał. To, to był moment, kiedy to był po prostu
właściwy facet na właściwym miejscu. On nie tylko rozumiał
historię, nie tylko umiał o niej
opowiadać, ale robił to z pasją. To był człowiek, który
właściwie wszystkich, tak podobnie jak u ciebie,
wszystkich w klasie, yy, nawet tych, którzy
specjalnie jakby nie przepadali za historią
albo nie, jakby nie, nie widzieli w niej nic ciekawego,
nawet później, kiedy on już był, nie widzieli w niej nic
ciekawego, to mimo wszystko na jego lekcjach
czasami dało się złapać jakiegoś ucznia na
tym, że siedzi wręcz z rozdziawioną, z
rozdziawioną japą i słucha tego, co ten facet
mówi. Bo ten facet miał jakiś taki dar opowiadania o
historii. I myślę, że o to tak naprawdę, o to tak naprawdę
w nauczaniu, w nauczaniu historii chodzi i o
tym... jakby to decyduje, czy ktoś historię pokocha, czy, yy, nie, czy, czy
nie pokocha. Tu już są pytania na czacie, ale o tych
pytaniach to za chwilę. Tak, ale widzisz, to jak mówisz o
historii. Jak mówimy w tej chwili o historii, to dotyczy w
ogóle, yy, nauczania wszystkiego. O wszystkim można mówić z pasją, o wszystkim.
Nie ma takiego przedmiotu, nie ma! Dokładnie. Nawet o
heblowaniu desek można mówić naprawdę z ogromną
pasją i można się w tym momencie dowiadywać
nieprawdopodobnie ciekawych rzeczy, yy, w tym
temacie. Natomiast, yy, na co chcę zwrócić uwagę? Że o ile o wszystkim może
wykładowca mówić albo z pasją móc zainteresować,
o tyle historia się do tego nadaje jak najbardziej z
wszystkich możliwych nauk. Historia jest zbior- zbiorem wszystkich
anegdot, które zdarzyły się, yy, w
trakcie rozwoju naszej cywilizacji. Różnych dziwnych rzeczy,
nieprawdopodobnych zupełnie, yy, historii. I jeśli zaczynamy młodym,
yy, umysłom zaszczepiać nie daty, nie kolej rzeczy, jak to tam było i
co z tego wynika, nie ekonomię dziejów i ta, i tego, tylko
zaczynamy od anegdot, które po prostu... Zaczynamy od
pięknych postaw, od bohaterów. Boże mój, yy, Boże! No, dzisiaj, jak ja byłem
tam jeszcze w miarę w młodym wieku, to pojawił się taki film jak-... Yy, ze
Schwarzeneggerem. Uwielbiałem go. Yy,
ten, jak to się nazywało, Marek? Ale co on tam robił?
Ten pierwszy, co machał mieczem po prostu. A, Conan! Conan.
Conan Barbarzyńca. Cudowny, genialny, wspaniały
film i tak dalej. Nie wiem, czy wiesz, ale zdołano już
nakręcić remake tego filmu. Tak? No to- ... Byłbym
zainteresowany. Ale, ale Schwarzenegger już- Nie, nie, to nie
ze Schwarzeneggerem. Nie tego. No tak, ale można dzisiaj
zrobić i mieć jego, nie? Natomiast dlaczego mówię? Otóż po prostu...
Tak, ale to jest, to jest amerykańska
historia ot, tak sobie tam w filmie doczyta. Natomiast jak
się na historii na przykład zacznie opowiadać po prostu dzieje Spartakusa
albo historię, nie wiem,
Hannibala, wyprawy Hannibala na Rzym i tak dalej, to są tak
nieprawdopodobnie ciekawe bajeczki, bajki
zupełnie, tak fascynujące rzeczy, że, że po
prostu każdy będzie każdym siedział z rozdziawioną
jamą. Ale nieprawda. Nie do końca, bo powiem ci tak,
że przywołałeś tutaj film Conan Barbarzyńca ze
Schwarzeneggerem. No. Otóż to był film z piękną
muzyką, pięknie rozegrany- Tak. -z pięknym scenariuszem, no w
ogóle był dopracowany. Ja nie, nie będę się zachwycał, że
był cudowny. Był niezły, po prostu był niezły. Ale
na, na fali tego zachwytu inny reżyser już postanowił, yy, zrobić drugą
część i nakręcić, nakręcić, nakręcono też ze
Schwarzeneggerem Conana Niszczyciela. Tak. I to
jest film, pomimo że, yy, wystąpi, wystąpiła tam
jeszcze, yy, w pewnej roli piosenkarka,
bodajże Grace Jones, o ile dobrze pamiętam,
to, yy, ten film nie umywał się do pierwszej
części, a zatem historię i to potencjalnie
ciekawą, można opowiedzieć w sposób taki, jak
była opowiedziana w pierwszym filmie, ale można też całą
historię niestety skopać. No można. No można. Ja to kiedyś-
Nie wystarczy opowiadać historię. Marku, ja tą kiedyś, yy, ten
temat kiedyś rozwinę, ale chcę zauważyć, że pierwszą część tak naprawdę w kinie
amerykańskim zrobiła Europa, a drugą część zrobiła Ameryka. Dobra, to
poczekamy na rozwinięcie. Ja powiem co, wiesz co? No, no
muszę przeczytać to pytanie, no bo sam jestem ciekawy. O,
pytanie Szydercy brzmi w ten sposób, yy, przeczytam z
czatu: "Pytanie do Wiktora Żółkiewicza. Jaki
wpływ na Twoją twórczość miała pani od historii?" O,
rzadko to się zdarza, kiedy Wiktor czuje się zaskoczony. A! Jezu,
Maryja. Tak, tak się w tej chwili
zastanawiam, ale po prostu w momencie, kiedy ja
zaskoczyłem, zainteresowałem się, yy, zaczęła mnie pasjonować historia jako
taka, czyli opowiadanie dziejów pewnych, opowiadanie pewnych zdarzeń. Yy,
to chyba są moje korzenia. Yy, od tego momentu ja
zacząłem czytać po prostu nieobłędnie książki. Yy, a później, kiedy już
właściwie przeczytałem wszystko, co było wtedy
dostępne, no to nie miałem co czytać i
zacząłem pisać. I zacząłeś pisać, no wiadomo. Żeby zapełnić tą
dziurę, nie? Okej. No. Zanim... Powiem tak, zanim
przejdziemy już do konkretnych dzieł, o których wspominaliśmy i
o które też, o których też pisali nasi czytelnicy, bo też,
też nawiążemy do tego, co, co pisali, yy, w takiej
korespondencji do nas, to muszę powiedzieć jeszcze o jednej
rzeczy, której, którą dzisiaj usłyszałem. Yy, filozofowie rozmawiali na
temat historii, a właściwie, właściwie to było, to
było takie spotkanie, spotkanie Towarzystwa Filozoficznego
i tam powiedziano niezwykle ciekawą rzecz o Heideggerze, o jego rozumieniu
historii. Ale ja nie po to mówię to, żeby, żeby
popisać się, że coś o Heideggerze wiem, bo to tak jest,
że jak ktoś nie wie, co powiedzieć, to o Heideggerze coś
mówi. Natomiast rzeczywiście rzecz wiąże się z
historią. Otóż, yy, Heidegger w takich swoich zapiskach,
yy, on te dzienniki, takie prywatne dzienniki filozoficzne
zaczął sporządzać w latach trzydziestych. Skończył pięć lat
przed śmiercią, gdzieś na początku lat siedemdziesiątych. Więc
tych tomów, tych zeszytów, tak zwanych czarnych zeszytów,
zebrało się trochę. Yy, coś ponad setka, o ile dobrze
pamiętam. Zresztą, jakby w tej chwili nie do końca
czy jesz- numeracja nieważna. Dużo ich w
każdym bądź razie było. Otóż Heidegger w tych, yy, w tych
zeszytach wspomina o czymś takim, że historia - i tutaj
troszeczkę, troszeczkę na, na mące- że historia to jest
coś paskudnego, że fascynujące są dzieje. I jak on to rozróżnia? Mówi,
że historia to jest to, jak dana epoka, jak my dzisiaj, jak nasi
poprzednicy, jak postrzegają dzieje. To jest rozpatrywanie zawsze z naszego
czasu, patrzenie na dzieje. I że historia tak zdefiniowana przez Heideggera,
jest w gruncie rzeczy czymś nieprawdziwym, czymś paskudnym,
czymś, co nic nie opisuje, jakby jest takim elementem
ideologii. Z naszego, z naszej pozycji ważymy, mierzymy, yy,
poddajemy statystyce, poddajemy naszemu osądowi, naszej
filozofii, naszemu rozumieniu to, co zdarzyło się kiedyś. A tym, co może
fascynować, są dzieje. To dzieje są tym, co, co bardzo
często mówiąc historia, tak naprawdę mamy na myśli dzieje,
a nie historię. Tam, gdzie jacyś, yy, nudni albo
mniej nudni ludzie coś skrobią i analizują, tam- Interpretują. Interpretują. A
i co tam w danej ustawie albo w danym dekrecie, albo w danym ukazie jakiś
tam kiedyś, czy to wcześniej, czy to ostatnio
polityk, czy wcześniej jakiś władca coś tam zarządził.
Jakie to miało wpływ statystyczne na zbiory z
hektara? No, nie wiem, czy wtedy może hektarów nie było. W
każdym razie no, jakiś tam-... To jest potwornie nudne! To
jest, to jest właśnie to, co, od czego bolą zęby. A ciekawe są dzieje. Zwróć
uwagę, że to bardzo wiąże się z tematem
Bibliotekarium głównym. Otóż podobnie jest yy z tym, co my tutaj robimy.
My robimy coś w rodzaju historii. Jak
recenzenci albo interpretatorzy analizujemy
jakieś książki i tak dalej i robimy rzecz straszliwie
nudną. Staramy się nie nudzić, nie? No, ale to jest
właśnie... ważne są książki. Tak naprawdę w książkach jest, są
dzieje. Tak samo jak, jak tego. To jest odróżnienie: recenzje i książka oraz
historia i dzieje. Tak. Coś jeszcze muszę
powiedzieć na temat, na temat czatu, bo o
trzydzieści pięć powiedział, napisał właściwie, że polecieliśmy po
bandzie, mówiąc o, o Konanie jako o filmie
historycznym. Ja się nie do końca zgadzam. Znaczy
zgadzam i nie zgadzam, bo to jest taka moja rola, żebym
się zgadzał i nie zgadzał jednocześnie. Chodzi o coś takiego,
że my w gruncie rzeczy dzisiaj będziemy mówić o takich,
takiej powieści historycznej, trochę zabarwionej
mm fantazją, fantastyką, czymś takim
niesamowitym. Ale o tym za chwilę, no bo to, to zestaw
lektur. Zestaw lektur, który, który przygotowaliśmy, on
będzie o tym świadczył. A jeśli już bym miał bronić tej,
tej historyczności, no to gdzieś tam na początku czy to
książek, czy to filmu, jest mowa o tym, że przed dwunastoma
tysiącami lat, jak była ta Hiperboreja i tak dalej, i tak
dalej. Nie, no, śmieję się. Tak naprawdę yy rzeczywiście
trudno posądzać, posądzać film, film o
Konanie, że jest historyczny. Niemniej to są te
klimaty, to są te klimaty, które, które z historią w jakiś
sposób się chyba jednak kojarzą. Ja, ja chciałbym
koniecznie tutaj sprowadzić troszeczkę na ziemię tych, którzy bardzo yy, no
bardzo poważnie traktują temat słowo historia i- Albo dzieje. Albo...
Nie, ja mówię o historii. O, ja! Rzeczywiście, rzeczywiście
czym jest? I dam przykład. Ja chyba to kiedyś mówiłem. Nie
pamiętam, czy tobie, Marku, opowiadałem, czy tutaj
przy Bibliotekarium, ale ja to powtórzę słowo w
słowo, bo to jest ważna rzecz. Otóż jak,
jak jest historia postrzegana we współczesnym
świecie, może zaświadczyć yy takie oto zdarzenie. Otóż jeden
z moich yy przyjaciół, profesor filozofii,
wykładający od, od, od Nowego Jorku po Harvard, od po Oxford,
że tak powiem, tu i tam jeżdżący i tak dalej. Pojechał kiedyś na
wykłady do Stanów Zjednoczonych. Zamieszkał tam. Musiał przemieszkać tam dwa
lata, yy ale pojechał oczywiście z rodziną, yy z córeczką, która była, szła do
drugiej klasy szkoły podstawowej, więc była wyrwana ze
środowiska totalnie. No i tego, no i
musiała pójść tam do szkoły, nie? No, poszli do
szkoły. On tam wykładał swoją wielką filozofię na, na jakimś
uniwersytecie w Iowa chyba. Yy, zona
pracowała gdzieś tam, a córeczka chodziła do szkoły.
Po jakimś czasie, po dłuższym czasie, bo facet nie miał
kontaktu wielkiego z rodziną, tam na tego. Zona
mówi: „Słuchaj, weź porozmawiaj z dzieckiem, bo coś się dzieje
strasznego, nie?". On mówi: „Co się dzieje strasznego?".
„Ty zobacz, czego oni ich uczą". A
on pyta: „A czego?". „No zobacz, co ich uczą na lekcjach historii". No i
pan profesor filozofii usiadł z tym dzieckiem na kolanie, z
tą swoją córeczką i mówi: „Powiedz, córuchna, co tam było
na lekcji?" i tak dalej. Na co córeczka z pasją
ogromną zaczęła opowiadać tatusiowi historię. Dokładnie historię,
Marku, historię świata. A jak się historia świata zaczyna? Otóż
historia świata. W historii świata nie ma starożytnej Grecji, nie ma
Babilonu, nie ma w ogóle Chińskiego Muru. Nie ma nic! Jest Sam
Hopkins, który przyjechał do plemienia Sosonów. Usiadł przy ognisku z wodzem i
pohandlował. No i teraz dziecko ma, musi się nauczyć
na pamięć i mówi tatusiowi, że właśnie Sam Hopkins kupił ziemię od
Sosonów. No i na lekcji to jest bardzo ważne, za co kupił? Za siedem strzelb. I
od tego się zaczyna historia świata. Od, od tego to się dzieci uczy. Teraz,
potem Sam Hopkins pojechał do następnego
plemienia, kupił coś następnego, kupił następny
kawałek ziemi. Co robi Sam Hopkins? Sam Hopkins robi
dokładnie to, to samo, co dzisiaj robi się
wspaniałe filmy o Lincolnie czy o Washingtonie. A kim był prezydent Stanów
Zjednoczonych, Washington? To był główny
księgowy, który za bezcen kupował ziemie od Indian.
Zwykły facet, który bardzo sprytnie, za
tak zwane koraliki, czyli za, za, za grosze, za jakieś centy skupywał ziemię i
nazywał kolejny stan, kolejny stan. Tak rosła
Ameryka. Kupowana yy za darmo, żeby nie walczyć i, i nie ginąć niepotrzebnie. To
Washington po prostu kupował ziemie. No i tak,
tak się tego. I tak się zaczęła historia. Z punktu
widzenia tej dziewczynki w Iowa,
uczącej się historii, to był Sam Hopkins, ale z punktu
widzenia całego narodu amerykańskiego historia się
zaczęła od Washingtona, wielkiego filozofa i
myśliciela, i polityka, i tak dalej, który miał wizję
wszystkiego i, i stworzył Stany Zjednoczone, nie? I
teraz my, patrząc tutaj z punktu yy w Europie na
historię, widzimy jakieś wielkie poplątanie. O, że Portugalczycy płyną do
Indii.... jacyś Samo, Samoa
pływają po, po tej Polinezji. Różne rzeczy się dziwne
dzieją. Szwedzi, Wikingowie, tutaj bara bara.
No, można, można na mogli. A z punktu widzenia współczesnej Ameryki
historia zaczyna się od nich. To jest ich historia, ale również za rok,
za dwa to już będzie historia całego świata, gdy Ameryka
narzuci swoją historię reszcie świata. No także my nie patrzmy na
ten relatywizm w historii. Yy, jest straszny, jest okrutny, jest potworny po
prostu! Mm, ach, zresztą jak się mówi o historiach, to, a
szkoda mówić. Będziemy do, będziemy do tego wracać.
Miałeś... Słowo historia to jest również słowo
historyjka. Miałeś kiedyś historyjkę jakąś do opowiedzenia,
Marku? À propos historii, czy nie
historii. A, no zgadza się. Są, mam zaległości z
poprzedniej audycji. Obiecałem. Obiecałem historię o księżycu.
Mm. Historia o księżycu. Historia o księżycu. No,
ona nawiązuje do debaty ufologicznej, która się odbyła dwa
tygodnie temu, w niedzielę. I panowie rozmawiali wtedy
właśnie o księżycu. Czy ten księżyc jest prawdziwy i czy
może jest bazą dla obcych? No, więc mamy.
Mówię specjalnie mamy, bo mamy taką historię. Ja jej co
prawda doświadczyłem pierwszy, ale ona w jakiś sposób przecież
zahaczyła również ciebie. No i ponieważ obiecałem, no to
opowiem tę historię. Rzecz miała miejsce kilka lat temu. Dzwoni pewnego razu
telefon. Odbieram i człowiek mówi, że dzwoni z Krakowa. Jest przedsiębiorcą i
chce nawiązać jakiś kontakt z Wiktorem Żwikiewiczem.
Mówię: „Nie ma problemu. Wiktor jest
człowiekiem otwartym, a ja zadzwonię do Wiktora.
Zapytam, czy pozwoli mi przekazać numer
telefonu i nie ma problemu. Jeśli się Wiktor zgodzi, to
natychmiast numer przekażę". Pan mówi: „Tak, wie pan, bo ja bardzo dobrze znam
Wiktora". Mówię: „Kurczę, a
no to ja, to, to proszę podać imię, nazwisko". „Ale moje
imię i nazwisko nic Wiktorowi nie powie". No to mówiąc
szczerze, jako łowca zagadek już się troszeczkę
zainteresowałem. Cóż to za człowiek, który dobrze zna Wiktora,
a jednocześnie Wiktor nie ma o nim zielonego pojęcia? No i
tak sobie zaczynamy rozmawiać. Zresztą, zresztą pan, który
rozmawiał, yy, zaczął ze mną rozmawiać, był, był niezwykle
elokwentny i, i jakby chętny do
przeprowadzenia rozmowy. I czegoś ja się dowiedziałem. Otóż pan powiedział,
jeśli... Mniej więcej coś takiego, że,
yy, on bardzo dobrze zna Wiktora, a Wiktor
jego nie zna, ponieważ, yy, tak naprawdę oni się spotkali
przed tysiącami lat. No, tu
zastrzygłem już uchem, bo to była naprawdę bardzo dziwna
historia. Zaczynała być dziwna dopiero, bo ona tak naprawdę
zacznie być dopiero dziwna. Na razie. Na razie jest tylko,
tylko taka, taka jakby intrygująca. No i pan powiedział mi w ten sposób,
że, yy, tak naprawdę Wiktor i on oraz jeszcze kilku innych
ludzi, to właściwie nie ludzi, kilka innych
istot, przybyło księżycem kilkadziesiąt tysięcy
lat temu na orbitę, na orbitę, na orbitę Ziemi. Księżyc jest olbrzymim statkiem
kosmicznym. Wewnątrz są olbrzymie hale,
olbrzymie przestrzenie. Ta pierwsza wyprawa, która tutaj przybyła na orbitę
ziemską, ona przywiozła w tych olbrzymich magazynach między innymi delfiny.
No, pamiętam. Oraz- mówisz, że już pamiętasz? Tak.
No nie, ale ty właśnie nie możesz tego pamiętać jeszcze.
Właśnie zaraz wszystko wytłumaczę, jak to było.
Przylecieli, yy, przylecieli przed dziesiątkami tysięcy lat.
Zaokrętowali czy nie wiem, jak to się mówi, zaparkowali,
chyba. Zaparkowali na orbicie i zaczęli
tutaj tę Ziemię cywilizować. Wtedy, nie wiem, czy
wiesz, wyglądałeś zupełnie inaczej. Byłeś
nieco bardziej wiotki, a w dodatku miałeś skrzydełka. Mhm. No i
tak się stało, że to nie była ostatnia, że to nie
była pierwsza i ostatnia wyprawa. Tylko tych wypraw
jeszcze, już nie księżycem, ale innymi, mniejszymi statkami,
przybyło na Księżyc jeszcze kilka. Z odległej, z
odległej części wszechświata. Podobno
ja w którejś z tych wypraw też brałem udział. Tak
przynajmniej zostałem o tym poinformowany. No to
okej. No ale mówię, no, tak sobie cały czas myślę, jak ten pan historię
opowiada, że no dobrze, no ale jak? Dlaczego Wiktor
tego nie pamięta? Dlaczego ja tego nie pamiętam? No i w
ogóle. No gdzie te skrzydełka, Hollender? No, nic mi nie
odpadło. No więc tak zadaję pytania,
no kontrolne. Czy, czy historia jest w miarę
spójna? No, bo ja lubię fantastykę, ale jednak, no, lubię
spójne, spójne historie. No i tak
pytam, pytam, a pan mi mówi: „Widzi pan, i tu się zaczął,
tu się zaczął, zaczął cały problem, bo myśmy tutaj wspomagali rozwój, rozwój
ziemi. Zaszczepiali nowe gatunki zwierząt, roślin, ale przybyła inna wroga
rasa. I wtedy, kiedy przebywaliśmy na
Ziemi, odcięli nas. Już nie pamiętam, mówiąc szczerze,
dokładnie czym. Czy to jakimś polem, czy czymś. Odcięli nas
od naszej bazy na Księżycu. My byliśmy na
Ziemi, nie mogliśmy dotrzeć z powrotem do Księżyca. Na
szczęście Księżyc i cała jego zawartość, to, co w
środku jest, było zabezpieczone przed tymi obcymi,
wrogimi. No i ci obcy mogli zrobić tylko to, że
nas odcięli na Ziemi. Niestety, te istoty,
które przybyły, czyli ty i ja, tam w którejś wyprawie, były
istotami śmiertelnymi, więc w końcu pomarły. Ale te złe istoty, które je
odcięły od Księżyca, nie przewidziały jednej rzeczy: że będziemy
reinkarnować.... I tak od tysięcy lat
reinkarnujemy co jakiś czas i próbujemy się
pozbierać. Tylko niestety jest tak, że na
skutek tej reinkarnacji część pamięta, część z
nas pamięta, a część nie pamięta. I bardzo często jest tak,
że w jednym, w jednym pokoleniu, w jednym wcieleniu, aa, dwie, trzy
istoty pamiętają tamto, tamte wydarzenia, a
pozostałe nie. My niestety zaliczamy się ty i
ja do tych, do tych istot, które nie pamiętają. No i niestety,
yy, później się jeszcze, jak pamiętasz, było to, było to w
ten sposób, że pan, yy, kontaktował się z nami,
usiłował nas obudzić, to, yy, to, to te zapomniane wspomnienia. Dziwnie
brzmi, ale się niestety nie udało. Marku, ty opowiadasz historyjkę,
a ja, jak widzisz, milczę. No. Ja się teraz
odezwę. Odezwę, odzywaj się. Oczywiście
historyjka jest jak historyjka. Może się to zdarzyć.
Natomiast po mnie trochę ciarki chodzą z bardzo śmiesznego powodu.
Otóż ten człowiek, yy,
dodzwonił się potem do mnie. Przeprowadziliśmy później wiele,
wiele, wiele rozmów i ja się zorientowałem, że on wszystko o
mnie wie. Wszystko! Ale przyznam, że był
przekonujący. To mało przekonujący. On wiedział
o rzeczach, których nie mógł wiedzieć. Łącznie z
tą panią, na przykład z tą panią od historii z drugiej
klasy technikum geodezyjnego. On pamiętał, on
nie pamiętał. On znał wydarzenia z mojego życia, o których
się nie mógł dowiedzieć z żadnego internetu,
z żadnej historii, z moich żadnych brezeń, bo nigdy po
pijaku żeśmy, że tak powiem, się nie spliknęli. A poza tym
ja nie gadam i, i zawsze jestem trzeźwy. No i czego? Natomiast, skąd on mógł
wiedzieć rzeczy, których nie miał prawa
wiedzieć? To jest rzecz, która z tej całej historyjki do
mnie najbardziej dociera, bo ja nie wiem. Bardzo się cieszę, że jestem, yy,
pięćdziesiątym piątym wcieleniem po prostu jakiegoś
fruwającego tam aniołka i tak dalej. Niedługo,
niedługo będę, yy, miał naprawdę skrzydełka i odlecę. No, ale uwzględniając tą
reinkarnację, to na pewno szybciutko wrócę,
nie? Yy, ciekawe, w kogo się wcielę,
nie? Na pewno w jakiegoś tego, no nie wiem,
w scjentologa najprawdopodobniej, bo jestem przecież wybitnie
inteligentny. Także, no, ale historia jest taka sobie. Można sobie
opowiadać. Takich historii się spotyka bardzo dużo. Tylko
ale jasne, skąd ten człowiek wiedział o
mnie prawie wszystko? Gadaliśmy zupełnie tak, jakbym
rozmawiał z bratem, yy, po dwudziestu latach
wspólnego prze- prze- przebywania w kręgu
jednej rodziny, że tak powiem. Wiedział dokładnie o mnie
wszystko, nie? No i, no i to tak jest. A o tyle
się to wiąże, ta historia z tematem dzisiejszej audycji, że
przecież dotyczy historii sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat.
Tysięcy lat. A w dodatku, jak na to spojrzeć, yy, nie jako
na zbiór faktów, bo, a chociaż może, może ja, jak
opowiadałem tę historię, to to brzmiało tak lekko i niektórzy
mogliby odnieść wrażenie, że ja sobie to lekceważę.
Ale Wiktor jakby to należycie, należycie podkreślił, że ja
mimo wszystko tą historią byłem, to sam pamiętasz, jak
byłem nią zafascynowany i sam dzisiaj nie wiem, czy bardziej
byłem zafascynowany jej spójnością, bo ona- Tak. Ja ją
oczywiście przedstawiłem pokrótce, ale ona była tak
spójna, tak, yy, dopracowana co do
szczegółów, że budziła fascynację. Ja naprawdę
byłem tą historią zafascynowany i... A
ponieważ dzisiaj będziemy rozmawiać o, yy, o umiejętnym
opowiadaniu ciekawych historii, o ciekawych
historii, o historii- No właśnie. Albo o dziejach.
O dziejach. Zostańmy, zostańmy przy tym, że o dziejach, to, yy, to
myślę, że jesteśmy, jak to się mówi tak popularnie teraz, w
temacie. W temacie. W temacie. No tak, ale wiesz
co? Tego tematu, yy, do którego powoli sobie zmierzamy, nie da się zacząć bez
tego, bez wspomnień. Bez wspomnień o pisarzach,
których już dzisiaj chyba nikt poza
masochistami oraz polonistami przyszłymi albo
obecnymi, tymi, którzy już skończyli polonistykę, właściwie nie czyta. Mhm. Bo
kto dzisiaj czyta Kraszewskiego? No...
Nieliczni. No, wierz mi, że nieliczni. Ja wiem. To po prostu
się bardzo zestarzało. A o tyle Kraszewski, dlaczego
o nim wspominam? No, no po to, żeby o nim wspomnieć, bo to jest nasz, yy, nasz
człowiek, yy, do niedawna w Księdze Rekordów
Guinnessa. To jest, to był facet, który w ciągu życia napisał sześćset tomów
różnych pism. To był facet, w ramach tych sześciuset tomów napisał dwieście
trzydzieści dwie powieści pełno, pełnoobjętościowe. W ramach tych dwustu
trzydziestu dwóch powieści, sto czterdzieści cztery
powieści to były powieści obyczajowe, społeczne.
Dzisiaj byśmy powiedzieli takie współczesne. Sto czterdzieści cztery. A, a
dodatkowo jeszcze napisał osiemdziesiąt osiem powieści historycznych. Mm.
Powiem ci, takiego przerobu. Ja ci powiem, że- Ja nie znam
takiego przerobu. Wręcz nieprawdopodobne, bo pomyślcie sobie tak:
mniej więcej na napisanie dobrej książki potrzeba
roku. Czyli on by musiał z dwieście lat żyć.
Nie, no wiesz, są tacy, co piszą książki w miesiąc.
Ja, ale nawet tych miesięcy trzeba wiele. Ale dziś, dzisiaj
mamy technologię, mamy, mamy te laptopy, mamy kurde
internet, mamy wszystko. Kiedyś trzeba było piórem to skrobać,
a- Ja zawsze byłem słaby z matematyki, ale jeżeli dobrze
liczę, jeżeli miesiąc na książkę- Tak. To mamy dwanaście
książek w roku, to żeby zrobić sześćset tomów- No.... No to i tak, to i tak, to
i tak. Z pięćdziesiąt lat trzeba? Pięćdziesiąt lat, tak.
No chyba, chyba. Nie wiem, czy się czegoś nie pomyliłem, bo
ja mówię, z matematyki słaby byłem, ale no
nieprawdopodobny gość. Ale dzisiaj tego już
nikt nie czyta. No, wszyscy słyszeli, że napisał, że podobnie
jak, że podobnie jak Sienkiewicz napisał „Krzyżaków”, to się
„Krzyżacy” chyba tysiąc czterysta dziesięć nazywało. No, właśnie.
Ale to już w moich czasach, kiedy ja już byłem dzieckiem-
To już nie czytali. Kraszewski już był mało czytelny. Pasę.
Ale ze względu na co? Ze względu na język po
prostu. Sienkiewicz miał owy raczej na
tamte czasy- No właśnie! Bardziej komiksowy język.
To także historia była. Ale powiem ci jeszcze coś, że mnie
się wydawało, że tak właśnie jest i że opisu, że w ten
sposób opisujemy rzeczywistość. A tymczasem i powiedzmy,
byłem sobie, byłem sobie jakiś czas temu w szkole podstawowej,
to dawno było już. I wtedy nam pani
kazała czytać „Krzyżaków”. I wtedy wszyscy chłopcy powiedzieli:
„Hura, nareszcie! Wreszcie będzie coś dla ludzi”. I wszyscy
przeczytali tych „Krzyżaków” bez bólu, bez jęku. Ja jakiś czas
temu próbowałem tych „Krzyżaków” przeczytać,
niedawno całkiem. I powiem ci, że się też zestarzało
straszliwie to. No tak. No, niestety tak to jest z tym
językiem i tak to jest ze sposobem narracji. Dzisiaj się już
zupełnie, zupełnie inaczej, inaczej pisze. To jest
zupełnie... A! Tu właśnie O trzydzieści pięć podpowiada, że
Andrzej Pilipiuk pisuje książkę, książkę w
ciągu dwóch tygodni. To prawda, ale nie ty, ale nie, nie, nie dwie książki w
miesiącu i bez przerwy. Na szczęście, bo to chyba jednak
dobrze, dobrze robi tym książkom, bo, bo wszyscy
lubią Andrzeja Pilipiuka za to, że pisze fajne historie.
Lepiej, żeby nie za, nie za często, a i tak, i tak ma
niezły przerób. Tych książek napisał już też całkiem, całkiem
sporo. Idzie na rekord. Ja tylko wspomnę, że
ten Kraszewski był na tyle, na tyle niespożyty i nie, nie do
pokonania, że jego rekord został
pobity całkiem niedawno. Bo jak znalazłem w internecie, ja
proszę się na mnie nie powoływać, na interneta się proszę
powoływać, bo podano w internetach, że dopiero w
dziewięćdziesiąt, w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym szóstym
roku jakiś pisarz z Ameryki Południowej był pobił rekord Kraszewskiego, więc ja
nie wiem, co on robił. Bardzo ciekawe. Nie wiadomo. Ja
raczej wątpię, żeby ten Brazylijczyk pobił jakością. Nawet nie
wiem, czy był Brazylijczyk w ogóle. Chyba tak. Nie wiem. No,
możliwe. W każdym razie pobił jakością, bo Kraszewski jednak
mimo wszystko to jest mało strawialne. Ale te historie są
barwne, strasznie ciekawe i z każdej by dobry, dobry, ja mówię dobry
Hollywood wykręcił niesamowite
filmy. No może. Z każdej bajeczki Kraszewskiego. Może.
No, może. No, nie jestem przekonany, ale dobrze. Byliśmy na
chwilę przy Sienkiewiczu i powiem ci, że i ci „Krzyżacy”
się zestarzali. I wbrew pozorom, jak się czyta już
teraz „Trylogię", to też już jest. To nie jest to już. Jeszcze się, jeszcze jak
ktoś lubi, to przeczyta, ale... Słuchaj,
chyba jest, jest chyba coś takiego, że każdy
czas, no, w którym jesteśmy, ma swoich
apostołów, czyli świadków, że tak powiem, którzy
obserwują i opisują to, co było przed, przed, przed tym momentem, w
którym jesteśmy. Kraszewski był w jakimś czasie
apostołem ogromnym. Opisał. Sienkiewicz potem, potem, potem i... Jezus
mój, moi ulubieni. Bogusław Bujkowski.
Nieprawdopodobne rzeczy opisuje. Oni za chwilę, za chwilę. O
Sójkowskim za chwilę, bo to jest ten lepszy gość. Tak, ale,
ale potem było mnóstwo tego. A dzisiaj mamy Pilipiuka,
mamy Komudę i tak dalej. To są tacy sami
zupełnie apostołowie. Tak, ale już piszą
inaczej. Dzisiejszym językiem, dzisiejszym językiem
opisują- To zostańmy jeszcze przy tym starym języku, bo
jeszcze, jeszcze na chwilę. Bo wiesz, ty jesteś
pasjonatem. W swoim czasie opowiadałeś mi to raz za razem. Takiego pisarza
też, który pisał o historii, czyli Aleksandra Dumasa. Ach, jejku, no tak, no.
To między innymi jego książki czytywałeś, stojąc na stole w
kuchni. Tak, ale widzisz, to tak samo, jak mówisz. Weź
poczytaj dzisiaj. Weź, o ile jeszcze tam może
„Trzech muszkieterów” można zmęczyć i tak dalej, chociaż wszyscy
już to znają z głupawych francuskich filmów, to... już taką
„Królową Margo” to w ogóle się nie da czytać w ogóle. A to też Duma napisał. I
w ogóle, no, a hrabiego, „Hrabia Monte Christo". Dzisiaj to są takie flaki
nudne. No, historia sama, czyli szkielet. Ten, ten, ten, ten. To, co
przenika, ta nitka, złota nić, która jak w labiryncie
Tezeusz niesie przez tą powieść. Ta nitka złota jest piękna i czysta.
Natomiast całość, ten labirynt zbudowany,
jest brudny, nudny i, i do niczego się nie
nadaje. Wiesz co? Jest nie do przejścia. Tak się
zastanawiałem, jak mam zakończyć te, te remanenty
dotyczące starych pisarzy, pisarzy
historycznych. I znowu niezawodny o trzydzieści
pięć podrzuć, podrzucił taki ładny gryps, że
jak powiedział klasyk w filmie „Miś": jest prawda czasu i
prawda ekranu. Tak jest. I tak to jest też z
językiem. No, to tak dokładnie jest z językiem książki.
No więc może przejdźmy na to, co jest strawne. To tak, jak spotykasz tą piękną
listonośkę. Albo piękną... Jest prawda czasu i prawda ekranu. Dobrze. Rozwiń
myśl. Ona była piękna, ale czy ja bym wytrzymał historię? Czy ktokolwiek
wytrzymał z nią historię życia? A to jest
prawdopodobnie inny problem. Prawdopodobnie potrafiłaby
zatruć. Doskonale znając, że tak powiem-...
To ty powiedziałeś, to ty powiedziałeś. Tak, tak, tak.
Będziesz się, będziesz się z tego tłumaczył i to pewno nie
raz. No. Dobra, kończmy te remanenty. Jeszcze, jeszcze wspomnę
o czymś takim- No to wspominaj. Ktoś też tutaj nawiązał, yy, w, w, w naszej
korespondencji. Są książki dzisiaj już w ogóle nie do
czytania, takie jak ja pamiętam, nawet nie, nie
pamię, nie wiem, kto to, kto to napisał. Jakiś, jakiś
Skandynaw wystrugał taką książkę. A!
To była rzecz, pasja mojego dzieciństwa, "Rudy
Orm". A to poczekaj, poczekaj, to odczytam, bo, yy, bo człowiek o pseudo, o
nicku Pieczar napisał do nas w ten sposób: "Tak. Historia.
Przeczytałem wiele publikacji historycznych, ale do dziś wspominam
książkę Rudy Orm", o której ty właśnie mówisz. "A
o młodym wikingu przemierzającym świat chrześcijaństwa i
islamu. Jako żywo przypomina mi to dzisiejsze przepychanki, opisy brutalności
i mentalności tamtych ludzi. Brr. Polecam innym, a panu Wiktorowi żż polecam
przypomnieć, bo czytał na sto procent". Okazuje się, że czytał
na sto procent. Czytał, czytał. I, i były to zresztą chyba
były dwa tomy czy trzy tomy? Już nie pamiętam. Chyba dwa.
W każdym razie, ta rzecz jest naprawdę piękna, ale ona była czytana, do
czytania naprawdę dobrze. Wiesz, jakieś pięćdziesiąt lat
temu. Wtedy się z fascynacją czytało taką książkę. No tak,
zwłaszcza, że powstała w czasie wojny, w czterdziestym pierwszym
i chyba czterdziestym- Ano, tego nie wiem. Którymś roku. Już
nie pamiętam. Ale to, to świadczy, że tak powiem, że
o tym, co mówiłem, że Szwedzi, którzy nie mieli drugiej
wojny światowej, spokojnie siedzieli i w tym czasie pisali
dobre książki, a nie zajmowali się strzelaniem w Narwiku,
nie? Do, do, do SKW-u, nie?
Okej. No. Ale wiesz co? No to dobrze, to już zgodnie z
zapowiedzią przejdźmy do tych, yy, do tych bardziej strawnych.
I tu znowu, yy, jak już jesteśmy przy tych bardziej
strawnych, czyli współczesnych, to się znowu odwołam do
korespondencji i tym razem, yy,
okazuje się, że O trzydzieści pięć nie tylko towarzyszy nam
na czacie, ale też pisuje do nas. Więc to, co O
trzydzieści pięć napisał, przeczytam, bo to też, yy,
bardzo fajna sugestia, do której całkow..., co do której się
całkowicie przychylam. No to czytam: "Dokładam trylogię husycką," bo wcześniej
mówiliśmy, że będziemy, jakie książki mniej więcej będziemy
omawiać i to słusznie. "Dokładam trylogię husycką
Sapkowskiego. Yy, nic naprawdę nie ujmując
panu Komudzie oraz jego dziełom, które lubię i jak
najbardziej, yy, lubię jak najbardziej czy, yy, bardziej
czytać. Tak i moi znajomi. Moim skromnym
zdaniem jest ona naprawdę wyjątk, wyjątkowa na tle polskiej
literatury SF. Świetnie odnosi się do realiów
okresu końca średniowiecza, postaci historycznych z tamtego
okresu oraz zachodzącym, zachodzących tam wydarzeń. Śmieje się wprost z naszych
przywar narodowych, jak również doskonale potrafi
wpleść w akcję powieści wydarzenia historyczne
znane nam z lekcji historii, religii. Nie wiem, jak
u innych, ale w moim przypadku sporo tematów, yy,
znajdujących się w książce było kiedyś tam na
nich za moich młodych lat poruszanych, yy,
czy też nawet kazań w kościele. I tu muszę
dodać, iż właśnie jako młody szczyl, słuchając kazania,
dowiedziałem się, jak było naprawdę ze szramami na obrazie
Matki Boskiej Częstochowskiej. Wśród tak zwanego gminu
krążyły i zapewne krążą do tej pory niesamowite opowieści z powstaniem, yy, ich
związane. W ostatniej części trylogii główny bohater wplątuje
się w wydarzenia związane z ich powstaniem, tych
szram właśnie. Co do wątków fantastycznych, jest tam, yy,
ich tyle, że nie powstydzi, nie
powstydziłby się, yy, nie powstydziłyby się najlepsze
ballady i inne dzieła z okresu romantyzmu. Język,
którym trylogia husycka została napisana, jest
mimo swojej często finezji, jasny i przyjemny w
odbiorze dla współczesnego czytelnika. To tyle.
Przepraszam za błędy", ale to właściwie już nie muszę czytać.
Ale- "Pozdrawiam. Pozdrawiam, O trzydzieści pięć." Słusznie, że
napisał dla dzisiejszego czytelnika. Tak jest! Ale za dziesięć
lat dla ludzi, którzy się wyłącznie SMS-ami będą
posługiwa, posługiwali, to już w ogóle będzie coś
nieczytelne. I ta finezja Sapkowskiego,
kochanego Sapka, będzie po prostu tragicznie,
yy, męczna w ogóle, o Samuega będą mówili. Wiesz co?
Wiesz co, wiesz co? To ja wiem, że ty lubisz rysować
czarne scenariusze, ale jeśli chodzi o trylogię Sapkowskiego, "Marron Tur",
czyli, czyli właśnie ta trylogia, to ona... To
był nawet zarzut. Tak. To był nawet zarzut bardzo wielu,
yy, nie tylko czytelników, ale nawet recenzenci się kusili o taki zarzut, że
Sapkowski napisał powieść historyczną dziejącą się ho, ho, ho, tak dawno, a
na, a ci bohaterowie rozmawiają językiem współczesnym. On tam nie usiłuje
udawać starożytności- I bardzo dobrze. Nie kombinuje, nie
wygłupia się z jakimiś pierdołami, nie stylizuje tego
języka, tylko oni rozmawiają tak,
jakbyśmy dzisiaj rozmawiali. Co więcej, i to jest, to już
jest pewna finezja, ale z drugiej strony
łatwo się narazić właśnie krytykom. Mnie to nie
przeszkadza, ale wielu krytyków zwracało uwagę, że
Sapkowski wplata tam słowa-... których w
tamtym czasie w ogóle nie było. Nie istniały takie słowa,
a mimo wszystko Sapkowski to wpla, wplata. I zobacz, gdyby
ktoś był takim, takim, yy, człowiekiem,
który trzyma się takiej linii, że książka historyczna musi
dbać o szczegóły, to by powiedział: „To są bzdury, panie
Sapkowski, tak nie można pisać. Pan powinien tak bardziej na
okrągło, na okrągło”. Był kiedyś taki pisarz, który pisał
tak na okrągło, jak, jak należy, czyli Gołubiew, który
specjalnie stworzył język staropolski, żeby opisywać
życie Słowian i opisywał tym językiem nie tylko, yy, rozmowy tych
Prasłowian, ale również przyrodę i akcję, fabułę i tak dalej. Gołubiew na, to
napisał cudowne książki, ale absolutnie nie do
przeczytania. To są rzeczy zupełnie niestrawne. A à propos Sapkowskiego, to
ja, ja czapkę z głowy, jeśli on to robi. Ja akurat tego
nie czytałem, natomiast to był mój zarzut przy
ostatniej w Warszawie spotkaniu z Jackiem Komudą, którego
kocham. Akurat mnie nie fascynują jego książki, natomiast
Komuda mnie fascynuje, bo jest niesamowitym człowiekiem,
tak samo jak Sapkowski. Natomiast co robi Komuda? Ja mu to zarzuciłem. Otóż on
próbuje, że tak powiem, jednak te dźwięko, naśladowcze
dźwięki, które rycerstwo polskie wydaje, jakoś umiejscawiać w tamtym czasie. Ja
mówię: „Kochany mój, wiesz, co z tego
wychodzi? Wychodzi coś takiego, że, że oni są
idioci. W ogóle ci rycerze polscy. Yy, słuchaj, to byli tak samo
mądrzy ludzie jak dzisiaj są, bo wszyscy posługiwali się, pamiętaj, poza tym nie
polskim językiem, ale językiem angielskim
tamtego czasu, tylko łaciną i tak dalej. Byli
wykształceni. Rycerstwo polskie było wykształcone, używało wyłącznie
łaciny. Języka, językiem polskim to posługiwały
się wyłącznie orace na roli i tak dalej. I,
i gdzieś tam ten naród w głębi, w głębi. Natomiast myśmy żyli w Europie
wtedy, nasze polskie rycerstwo, jak taki ten, no, Zawisza Czarny
jechał do Hiszpanii, żeby tam zaszlachtować jakiegoś hidalga,
który go wyzwał na pojedynek. A jechał? Jechał. Pojechał do
Hiszpanii. W tamtym czasie stoczył pojedynek z tym, z jakimś hiszpańskim
totalnym zupełnie herosem. Widzisz,
było, mogłem się uczyć. Zabił go! Ale się nudziłem na
historii. Zabił go i wrócił z powrotem do Polski, żeby
zdążyć na Grunwald. No już taki jestem niedouczony. Czyli
taka była piękna historia w tamtym czasie, że
tak powiem. Ja, ale chwała Bogu, że Sapkowski,
yy, używa współczesnego języka, gdyż to po prostu pozwala nam unaocznić
mądrość tych ludzi, którzy, którzy żyli w tamtym czasie. Mówili trochę innym
językiem, nie posługiwali się tymi słowami, ale
byli inteligentni, byli mądrzy. Jak zaczniemy ich dziwiać i
mówić: jo, wiesz, wow, wow, nie? Ups i tak dalej tego. No to, no to wyjdą nam
idioci, nie? A, a nie o to chodzi.
Chwilę, za chwilę jeszcze o Sapkowskim, ale są
oczywiście pytania i do, i pewne problemy do rozważenia.
Szyderca pisze, że ma pytanie: za co szanuje się pisarzy
SF? Za to, jak piszą, czy raczej za to, czy spełnia
się, yy, spełnia, za to, co się spełnia w
przyszłości z tego, co napisali. Ja nie mogę odpowiedzieć
ogólnie, bo nie jestem krytykiem. Ja powiem, za co ja
szanuję. Ja jednak szanuję pisarzy, yy, nie mogę tego rozdzielić. Lubię historie
opowiedziane dobrym, dobrym językiem, literackim językiem. Czyli
pisarz po prostu powinien znać warsztat pisarski i
powinien pisać po prostu dobrze. A czy te wizje się
spełniają, czy nie? Dla mnie ma to drugorzędne
znaczenie. Dla mnie nie jest dobrym pisarzem taki, któremu się
wizje spełniają, tylko taki, który to potrafi napisać, ale
który przy okazji opowiada dobrą historię. Ja
jestem spragniony, jeśli chodzi o pisarzy, żeby oni mi
opowiadali dobre historie. A czy one się sprawdzą w
przyszłości? Ma to dla mnie drugorzędne
znaczenie. Ale Szyderca jeszcze napisał coś,
co, co mnie troszeczkę... znaczy, z czym się trochę
zgadzam, trochę nie zgadzam, bo taka już moja rola, że
zawsze muszę się rozdzielić jak ta żaba. Otóż napisał o Sapkowskim, że kto
by, kto by o nim Sapkowski, a kto by o nim słyszał,
gdyby nie gra? I tu z jednej
strony, no, powiem tak, że Sapkowski, zanim powstała pierwsza
gra, no, był pisarzem mocno, mocno znanym i wydawanym naprawdę w dużych
nakładach, przynajmniej w Polsce, ale nie tylko w
Polsce. Naprawdę w dużych nakładach. Ale rację ma Szyderca, że gra, yy, gra
właściwie zapewniła Sapkowskiemu popularność na całym świecie. I to
też dlatego tak ostatnio zbulwersował Sapkowski, Sapkowski,
środowisko, czy też graczy, czy też w ogóle ludzi,
kiedy się bardzo źle wyraził o
grze. Przepuścił przez zęby i w ogóle tak, jakby miał za
złe, że gra w ogóle powstała. „Wiedźmin” pierwszy, drugi i
tak dalej. Yy, na co zresztą nasz
bohater jednej z poprzednich naszej audycji, czyli Gluchow,
Gluchow, Blochowski, nigdy nie potrafię tego dobrze wypowiedzieć.
W każdym razie ten od „Metra
2033” ostro pojechał po Sapkowskim i powiedział, że
w ogóle to jest niezrozumienie tego, tego, czemu
ta gra służy. I że to właśnie ta gra zapewniła mu
popularność. I tu się zgadzam z Szydercą, że rzeczywiście
jest tak, że owszem, Sapkowski
zapracował na swoją literacką popularność, naprawdę
napisał, yy-... super książki i to były
książki, które się broniły same. Natomiast, to tak jest,
że książka, ona się sama broni i dociera do
pewnej grupy, do pewnej grupy odbiorców, którzy mają już
tak porąbane w głowach, że siadają i czytają. Ale pewien fenomen polega na
tym, że po tym, jak wyszła gra na rynek, jedna, druga, kiedy ona się
rozprzestrzeniła po świecie, to się nagle okazało, że ludzie,
którzy nie sięgnęliby po książkę Sapkowskiego, zafascynowani grą,
przynajmniej tę książkę jedną, drugą, trzecią
przerzucili, przekartkowali, a niektórzy z nich zostali z tą
książką i przeczytali ją. I moim zdaniem to, że
Sapkowski przepuszczał przez zęby twórców gry i w ogóle
samą grę, ideę tego, że mu zawracają głowę z tą grą i
tak dalej. Nie wiem dokładnie, nie potrafię zacytować tej
wypowiedzi. W każdym razie, no, była ona w jakimś tam
stopniu nieprzychylna. Yy, Goluchowski, może to, Gluchowski, może to,
yy, trochę, trochę brutalnie ujął, ale w
gruncie rzeczy racja w tym jest, że ta gra co?
Zaszkodziła, za- zaszkodziła temu, co Sapkowski
zbudował? No, nie zaszkodziła. Wręcz przeciwnie. To jest
dokładnie obrazek tego odchodzenia, że tak powiem, w cień. Powoli odszedł się,
yy, Kraszewski, odszedł Sienkiewicz, odszedł tego i tak dalej. Powoli odchodzi
Sapkowski. Dlaczego? On nie jest już z tego
pokolenia, które używa smartfona, jak, jakby to było, że tak powiem, nie wiem
co, co takiego i tak dalej. Nie jest graczem, nie- Jedenasty palec u ręki. Nie
jest z tego i tak dalej, z tego świata. Jeszcze na nim
się inni pożywią, na jego historiach, bo zrobią z
tego fajny film albo, yy, świetną grę i tak dalej. Ale on również powoli
odleci i tak dalej w zaświaty. Yy, ja
akurat muszę wam powiedzieć, natomiast z-- robi
mnóstwo pożytecznej roboty wbrew swojej woli. Na przykład, yy,
Sapkowski może się źle wypowiada na grze. Ja, ja ostatnio- O
grze. O grze. Ja ostatnio zainstalowałem sobie
„Wiedźmina dwójkę”, yy, żeby przejrzeć
sobie, co... I absolutnie mnie to nie bawi, nie fascynuje i
tak dalej. Yy, nie będę w to grał, bo, bo w tego
ty- typu zręcznościowe w sumie gry się nie bawię. Natomiast, yy, jest
tam fajna historia, jest fajne, ja nie wiem, kto to na świecie zrozumie, bo
bardzo polskie dowcipy, bardzo fajna obyczajowość,
taka słowiańska, zachowana w tej grze. Jest, jest to
świetne, ale można w to w ogóle nie wchodzić, w ogóle nie
tego. Słuchajcie, ja polecam to wszystkim. Weźcie
zainstalujcie sobie albo jeśli macie w komputerze tą grę i
włączcie tą grę. Przeleci czołówka, taka animowana, po czym się pojawiają opcje,
tam już użytkownika czy tam nowa, nowa gra i tak dalej.
I w tym momencie jest malunek oraz leci muzyka.
Posłuchajcie tej muzyki. Ta muzyka
jest czymś tak genialnym. Nie wiem, kto to zrobił. Nie
mam pojęcia, ale dzięki temu, że przy grach jest kasa, dali
jakiemuś muzykowi, naprawdę zajebistemu polskiemu
cholera, skomponować muzykę. Albo on to zrobił, nie wiem
kiedy i tak dalej, do tej gry. I ta muzyka jest
fenomenalna, zupełnie. Powala z nóg.
Zamknąć oczy i słuchać tej muzyki. To się słyszy
całą historię Polski. Słyszy się trzepot, yy, flag,
szelest skrzydeł husarii. Normalnie różne rzeczy i
tak dalej w tej muzyce. I co? Dzięki
Sapkowskiemu, dzięki temu, że on tej gry nie lubi, dzięki
temu, że kiedyś napisał, a ktoś zrobił tego. Wiesz co? Ale
trochę tak, wiesz, po- pojechałeś ostro. Pojechałem. Bo,
yy, wiesz, w końcu mówimy o grze, grze „Wiedźmin”, a to
jest z tą grą „Wiedźmin” trochę tak, jak z tym Conanem
Barbarzyńcą na początku audycji. No tak. Bo tyle ma „Wiedźmin”
wspólnego z historią. No tak. Natomiast,
natomiast, yy, jednak trylogia husycka, od której
zaczęliśmy- Tak. No, ona zdecydowanie z historią ma sporo
wspólnego. Ja tylko powiem, no, jesteśmy ograniczeni w tej
audycji tym, że nie opowiadamy, nie opowiadamy książek w
swoim oraz, yy, interesie oraz w interesie naszych
słuchaczy, bo nie ma nic gorszego niż opowiadacze książek.
To należa..., wiesz, mogłaby, mogłoby się nam sięgnąć, a
ktoś by nam mógł, mógł nas w końcu obić za to. A w
związku z czym nie opowiadamy. Natomiast ja powiem jedno, że
z całej tej trylogii husyckiej, a, najpiękniejsza,
najbardziej taka, taki fajny, fajny fragment, który
wspominam do dzisiaj z pewnym rozrzewnieniem, to ten fragment, kiedy, yy,
bohaterowie siedzą w wieży, właśnie.
Są więzieni, czekają tam na różne swoje procesy, w
każdym razie przesłuchania i tak dalej. To życie w wieży, znaczy, mogłoby się
wydawać, że wieża nieduża jest w ogóle z natury swojej, a jak się w niej
siedzi przez wiele, wiele, wiele, wiele dni, no to już nie ma nic nudniejszego
niż opisanie takiej sytuacji. Tymczasem
Sapkowski robi to z taką maestrią, że ja się
nieustannie bawi-- świetnie bawiłem, słuchając o tym, jak kilku
facetów siedzi, yy, w wieży i wymienia różne swoje mądrości
życiowe. Naprawdę to był, to był świetny, świetny fragment.
Ale zobacz, zobacz. Aleksander Dumas zrobił coś bardzo
podobnego w „Trzech muszkieterach" kiedyś. To znaczy w jakimś,
chyba dwadzieścia lat później czy trzydzieści lat później, nie
pamiętam, gdzie trzej muszkieterowie w czasie oblężenia
bodajże La Roche przez Francuzów i tam, gdzie protestantów gnębili i tak
dalej, yy, po prostu nudzili się ci cali muszkieterowie i postanowili,
yy-... wyjść na przedpole i tam był taki mały
forcik, yy, i zjeść tam śniadanie, wypić
dobre wino, zjeść kawałek sera. Poszli tam,
zrobili ucztę i tak dalej. I właściwie też nudne, bo
walki tam nie było, niczego nie było. Oni sobie
siedzieli po prostu między dwiema armiami i
zrobili piknik, nie? Dokładnie ci w wieży,
tamci w forciku. Fascynująca historia jest, nie? Ci z
własnej woli, a ci w tej wieży, no, niekoniecznie z własnej
woli. Zgadza się, ale i tak w historii są obydwie
fascynujące. Bardzo podobne zresztą, tak i
tutaj. No i tak dalej, i tak dalej. Jeśli to robi dobry
autor, jeśli dobry autor zrobi z wszystkiego dobre,
dobre wino, że tak powiem. No tak, no ale w każdym
bądź razie, yy, pewno moglibyśmy się
długo spierać między sobą, czy też z naszymi
słuchaczami, czy, czy Sapkowski dobrym pisarzem jest. Pewno bywa pisarzem,
yy, nie zawsze sympatycznym, bo znany jest z tego,
że czasami, czasami potrafi pogonić dziennikarza albo czasami,
czasami zresztą słusznie. Wspominaliśmy Stephena Kinga, który w
Ameryce robi to samo. Po prostu, no jak, jak się wyrośnie,
że tak powiem, to się ma naprawdę dosyć. No tak, a poza
tym jak przychodzi dziennikarz i zadaje Sapkowskiemu pytanie pod
tytułem: "No, niech pan coś powie o tej
fantastyce?", no to Sapkowski dostaje wysypki i ja mu się
wcale nie dziwię. A jak już jeszcze ta pani na przykład
powtórzy podob, coś podobnego, no to w końcu
Sapkowski się odwraca i mówi, że ma w nosie ten wywiad i
sobie idzie. Yy, no, ale powiedzmy do Sapkowskiego
troszeczkę, do, troszeczkę, yy, jakby przywarła ta, ta,
taka, mm, taka łatka, że on jest czasami człowiekiem trudnym, trudnym w
kontakcie. Wszyscy myślą, że on jest po to, żeby,
żeby, yy, móc z nim nawiązać kontakt. On siedzi
w swoim świecie i chce pisać i żyje w tym światem. I
jak mu ktoś przychodzi w tych swoich kalosach
dziennikarskich i normalnie zaczyna gadać o tym bułesku, które
mu przywiało do kalosy, no to o czym tu gadać? Po prostu.
Ja wiesz, znam to z praktyki, ty też znasz i tak dalej.
W tej chwili to my jesteśmy dziennikarze,
ale również poza tym jesteśmy pisarze i tak dalej. No i to, no i- Gdzieś tu na
czacie pojawiło się, że nawet porównanie, że, yy,
Trylogia husycka, mm, jest w sumie tak samo dobrym
materiałem literackim- Tak. -materiałem, yy, nawet do filmu, jak
Martinowska Gra o tron. Pewnie, że tak. A, no
to wspomnijmy na chwilę. Znowu, znowu wspominanie o
Grze o tron to jest trochę tak, ale jest mi to, ponieważ
jest mi to potrzebne, no to, no to o niej wspomnę, bo,
bo tak, tak się godzi. Yy, to jest troszkę tak znowu jak
z tym Conanem Barbarzyńcą, no bo, bo w końcu, w końcu
opowieść Martina, yy, mm, no, ma tyle
wspólnego z historią, że jakby czerpie garściami-
Mhm. -z pewnych, yy, z pewnych obrazów
historycznych, no ale opowiada o świecie, który z
naszym ma, no tak powiedzmy, nie do końca coś wspólnego. Yy, ale
niemniej jednak opo, opowiada Martin, yy,
historię, która może zafascynować. No, znam takich,
którzy, których zafascynowała. Znam takich, którzy
kręcą, kręcą nosem. Znam takich, którzy nie mogą
czytać tej książki, ale oglądają namiętnie film. Ale
znam też odwrotne przypadki. To tak jak zawsze. No to tak
już jest z ludźmi, że jednym, jednym pasuje jedno, drugim
pasuje drugie. Nic specjalnie odkrywczego nie powiedziałem.
Natomiast, yy, dlaczego o tej, o
tej Grze o tron Martina mówię? No, nie po to, żeby mówić
o książce historycznej, bo to żadna książka historyczna nie
jest. Ale muszę powiedzieć, że jest polski pisarz, który, który, yy, to
zafascynowanie Grą o tron bardzo sprytnie
wykorzystał. A właściwie nie tyle on wykorzystał, tylko
wydawnictwo, które, które wydawało jego książki, wydaje jego
książki, wykorzystało motyw, yy, motyw tego, motyw popularności, yy, tej
właśnie Gry o tron. Yy, tym pisarzem jest, o którym
zresztą już nie chciałem wspominać w poprzedniej audycji, tak
jakby, yy, zakajałem jego nazwisko, a teraz je właśnie
wyjawię. Jest Witold Jabłoński. Witold
Jabłoński. To nazwisko pewno w tej chwili, kiedy je
wymieniłem, to nie wszystkim za dużo powiedziało. Znaczy ci,
co wiedzą, to wiedzą, a ci, co nie wiedzą, to: "A kto to
taki?" Otóż to jest człowiek, którego, który
napisał, yy, no, sporo książek, ale
między innymi napisał taki cykl składający się z czterech
tomów. Ten cykl nazywa się Gwiazda Wenus, Gwiazda Lucyfer. Yy, to jest
taka, taka, taka, taki cykl inspirowany życiem maga,
czarnoksiężnika, yy, który się nazywał Witelon, yy, który żył w czasach, yy,
polskiego rozdrobnienia dzielnicowego. To tak na razie tytułem,
tytułem wstępu. Otóż ten cykl reklamowano jako właśnie taką
polską, yy, Grę o tron. Bo też trzeba przyznać, ja byłem na spotkaniu kiedyś z
Witoldem Jabłońskim i trzeba przyznać, że to jest człowiek,
który, yy, ten warsztat pisarski, yy, korzysta z niego bardzo rozsądnie i
bardzo racjonalnie. To jest człowiek, który sobie całość
zaplanował. Otóż on najpierw powiedział o
tym, że szukał jakiegoś takiego miejsca w naszej historii, które byłoby
fascynujące, aa, które byłoby mroczne i w którym by się dużo mogło dziać.
No, okres rozbicia dzielnicowego, kiedy na
pewnym, stosunkowo niedużym terenie funkcjonowało
ileś tam oddzielnych księstw, oddzielnych państw, które ze sobą toczyły,
mm, waśnie, wojny, miały spory, ale też jakby uprawiały
politykę. To jest świetne miejsce i żeby takiego
gościa, dosyć mrocznego, bo ten, ten, tenże czarnoksiężnik to jest dosyć taka,
mm, mroczna postać. No, nazwanie
go, nazwanie go sympatyczny, sympatyczną postacią, no, to
już byłoby duże nadużycie. Wręcz przeciwnie, jest to kawał-... No,
wiadomo, bardzo, bardzo, bardzo niesympatycznego
człowieka. A w każdym bądź razie, yy, chwała za,
wydawnictwu za to, że potrafiło to tak zareklamować. Co
więcej, po lekturze, yy, dochodzę do
wniosku, że to nie jest lite-- że to jest literatura, która nie jest literaturą
łatwą. Znaczy, ona jest tak samo trudna, yy, w odbiorze,
bywa trudna w odbiorze, jak martinowska "Gra o
tron", bo tam jest tyle postaci, tyle wątków,
tyle, tyle się dzieje, tak jak u Martina, że
naprawdę można się chwilami zgubić. Ale jak ktoś lubi
takie klimaty, lubi pewne, pewne zagadki,
pewne, pewną skomplikowaną akcję, du- wielość
postaci, te przenikania się wzajemne, te, te robienie sobie pod górę
nawzajem. Yy, wreszcie brutalne wątki, bo
to życie w średniowieczu i to o tym Jabłoński,
yy, jakby dokładnie wspomina, że życie w
średniowieczu to nie była jakaś tam igraszka, tylko
pokazuje, że, mm, życie, życie przede wszystkim było łatwo stracić. A poza
tym, yy, miało niewielką... Łatwo było stracić, bo miało niewielką
cenę. Poza tym polityka była, yy, nawet bardziej
brutalna niż ta polityka, która się obecnie odbywa. A
o tyle bardziej brutalna, że stosowano bardziej
brutalne środki. Trucizna, miecz,
skrytobójstwo to jakby chleb powszedni, którym się
posługi, którym się posługiwano. Ale to są
znakomite, znakomi- znakomita sceneria
do pokazania, do pokazania czegoś, co, co może być, co może
być fascynujące. I taka ta, taki ten cykl, yy, Witolda Jabłońskiego jest. Ale
zauważ, to jest ciekawe, o tym mówimy od początku, to, ale
nikt tego jeszcze, nikt z nas o tym tak wprost nie
powiedział. Zobacz, o ile ci pisarze, których
wymienialiśmy na początku: Kraszewski, Sienkiewicz, ee, oni pisali
historię, bo pisali historię. Czy to, czy, czy
powiedzmy Bunsch, o którym jeszcze nie mówiliśmy- Tak, tak.
Czy Gołubiew, o którym mówiłeś. Tam właściwie, no, ja wiem,
nie działo, nie działo się tak, tak, yy, za
du-- jakby za dużo fantastycznych rzeczy się nie działo. U
Sienkiewicza to już prawie. No, ale za dużo nie. No
tak, no, no masz rację. "Ognie, yy, ogniem i mieczem" by
się już dało, dało znaleźć jakieś takie, takie- ... Horpyna
i Czernieciewscy. No zgadzam się. Cudowne postacie. Zgadza się,
zgadza się. To prawda. No. Zresztą sam początek "Ogniem
i mieczem"- Tak, tak, tak. - czy pamiętasz? On się zaczyna,
zaczyna tak, jak się powinna zaczynać rasowa powieść
fantasy. Tak jak się zaczynał, yy, "Konrad
Wallenrod". No dokładnie! Wtedy wiatr... Tak. I
że, i że ten rok był taki, taki- Tak, i tamtego. O,
dokładnie. No więc właśnie. Yy, zatem pewne, pewne
pokrewieństwo jest. Ale zauważ, że, yy, Witold
Jabłoński to jest pierwszy pisarz, o którym dzisiaj mówimy,
który stosuje to, czerpie z tego garściami, z tego
doświadczenia. Czyli rzucamy historię,
odrobinę fantastyki. No, właściwie źle powiedziałem, że
pierwszy, bo już pierwszym, o którym mówiliśmy, był właśnie,
był właśnie, był właśnie Sapkowski. O-o tym nie powiedziałem.
Właśnie się na tym złapałem, że przecież, yy,
jego trylogia husycka, w niej jest
pełno, zresztą o tym wspominał, wspominał o trzydzieści pięć.
Tam jest pełno wątków fantastycznych- Tak. -i to takich,
które no chylę czoła. No, są po prostu super. I, no i
Jabłoński z tego korzysta. To znaczy i, jeszcze
bardziej, jeszcze bardziej mroczne czasy. No, właściwie nie
wiem, czy one są jeszcze bardziej. Równie mroczne czasy
opisuje, równie, równie dużo się działo. Tylko
ten, ten nastrój jest tam taki ciężki, no bo to w końcu
głównym bohaterem jest ten Witelon. No i to jest taka
postać, no, taki zakapior w gruncie rzeczy, w gruncie rzeczy
zakapior, który jeszcze jakieś tam moce posiada, czyli w gruncie jakby,
no, wszystko, wszystko zrobić, wszystko zrobić
może. Tak. I to jest dosyć, i to jest dosyć interesująca,
dosyć interesujący czterotomowy cykl. Yy,
zresztą ten pisarz lubi historię, lubi się nią
posługiwać. Jest, yy, jeszcze, yy, taka
książka, nie pamiętam w tej chwili tytułu, która się dzieje
w starożytnej Grecji. Bohaterką jest, yy, jest
kurtyzana, ee, i tam jej losy, losy są opisane. Też moim zdaniem ważne
jest to, że ten facet wie, o czym pisze. To znaczy- Zwróć
uwagę- Korzysta z faktów przede wszystkim. Właśnie, że doszedł
do, do istoty tego, tej audycji. Yy, czas chyba, żeby to
dobrze, tak dobrzy pisarze, jak Sapkowski, jak Jabłoński, częściowo
Komuda i wielu innych, i tak dalej. Nigdy w życiu by nie
powstali, nie wyrośliby na tym kłaśku
watki rzuconym na wodę, jak... żeby kto tam odkrył
tą penicylinę, yy, tam, tamtego. No,
patrzył na tą pleśń, jak rośnie pięknie. Nigdy by nie,
pleśń nie wyrośnie na czystej wodzie. Musi być pożywka, właściwy roztwór.
Pożywką dla Sapkowskiego, dla Jabłońskiego, pożywką jest historia tego
miejsca, akurat nasza, polska. Francuzi mają
swoich historycy, swoich. Amerykanie nie mają nikogo, bo
wytłukli tych Szopenów przecież.
Natomiast, no, jeszcze od nas co mają? Natomiast my
mamy pożywkę. Na tej pożywce potrafi zakwitnąć coś, coś, coś, yy,
powstać. A ta ciekawość historii, yy, nie dotyczy
tylko, yy, tego, co z tej historii wyciągnął Sapkowski. Nie tego tylko, co
Jabłoński. Wiesz, o co mi chodzi? Każdy,
każdy człowiek dzisiaj w Polsce powinien korzystać z
tej pożywki. I dam przykład. Na przykład, jak się
z Bydgoszczy wyjeżdża w stronę Borów Tucholskich na grzyby
jesienią, to jest taka piękna miejscowość po drodze. Nazywa się
Rozbrat.... Piękna nazwa, prawda? Rozbrat, nie? No i teraz jest
historia. Otóż, ym, jest historia
legendarna. Otóż w czasach, w czasach tego całego rozbicia
dzielnicowego i tak dalej, dwóch braci się wyraźnie o ojcowiznę pozarło. No i
postanowili z całkiem sporymi armiami stoczyć, yy, bitwę o tą ojcowiznę, że tak
powiem. No, ale przed, przed stoczeniem tej całej
bi-bitwy, yy, postanowili jednak porozmawiać.
Jakieś jednak, yy, dyploma, dyplomatyczne,
yy, chęci w nich tkwiły. No, spotkali się przy
stołach wbitych w ziemię na, na wielką ucztę i tak dalej,
i na ostatnią rozmowę. Niestety, w czasie tej rozmowy nie
doszli do porozumienia, ale miejscowość, w której zda, to zdarzenie, yy, miało
miejsce, yy, nazywa się do dzisiaj Rozbrat. Tam bracia odeszli ze
swoimi armiami i ze sobą już nie mieli zamiaru
gadać. Następna miejscowość, pięć kilometrów dalej, nazywa się Pobojewo, bo
tam stoczyli oni bitwę i tam zostało pobojowisko, yy,
z tych armii. Nie wiem, która zwyciężyła. Zresztą to
nieważne. Jeden z nich w każdym razie wygrał, drugi, drugi
dał pola. No i do dzisiaj ta miejscowość nazywa się Pobojewo. Pojeździmy
jeszcze pięć kilometrów dalej. Samochodem jedziemy cały czas i
cały czas mamy drogowskazy na szosie. Następ... Trzecią miejscowością jest
Tupadły. Tak się nazywa. A Tupadły dlaczego? To miejsce jest miejscem, w
którym padli ostatni, którzy uciekli z tego całego pola
bitwy. Rycerze. Tam, gdzie ich dopadli i dobili zwycięzcy, że tak powiem. To się
zdarzyło. Ta historia, historia, te dzieje rzeczywiście miały miejsce.
Przejeżdżały, przejeżdżamy koło nich, koło nich dzisiaj
samochodem. Widzimy uszeregowane trzy
miejscowości i nikt nawet nie pomyśli, nie zajrzy do
internetu pod hasło Tupadły, Pobojewo i tak dalej. Nie rozpozna
historii. Sapkowski to zrobił, Lewandowski to zrobił.
Wykorzystają to w książce, ale powinien również
czerpać z tego zwykły użytkownik
samochodu. Historia jest, potrafi być straszliwie,
nieprawdopodobnie ciekawa, tylko trzeba ją widzieć po
prostu. To prawda. Ja tylko jeszcze wspomnę, jakby korespondując głosowo
z, z naszym czatem, że, yy, za
co należałoby, za co mają cenić na przykład Sapkowskiego
Francuzi, jeśli chodzi chociażby o, o, o
tą trylogię husycką? No, odpowiem na to pytanie w ten
sposób: za świetną historię. Ja myślę, że to nie jest tak, że, że, yy, że
każdy czyta swoją historię i czyta tylko powieści ze
swojego kręgu- Tak. -yy, kulturowego. Jest
tak, że jeżeli historia jest uniwersalna, dobrze
opowiedziana, to ona ciekawi. No przecież na tej samej
zasadzie czytaliśmy w swoim czasie- O muszkieterach. -historię o
muszkieterach. W związku z czym ja myślę, że Sapkowski z
tą, z tym Narentą ma, yy, ma szansę. Czy ją wykorzysta, czy ona będzie
wykorzystana, bo to nie jest chyba tylko sprawa samego
Sapkowskiego, to się oczywiście okaże, ale szansa na to jest.
I ja nie, ja bym tak nie dzielił literatury, tak bardzo
państw, państwowo, że jedno państwo sobie pisze, drugie już
nie czyta. Jeśli chodzi natomiast- Poczekaj,
może, może po prostu warto... W tym momencie się
zaczyna. Warto tworzyć na swojej
pożywce, po to, żeby po tym na przykład cały świat, bo
cały świat dzisiaj w historię o samurajach, że tak
powiem, łypnie, nie? Tak, to prawda, no. Ja
tylko powtórzę, bo, yy, bo też na, na czacie wzbudziło to
pewne wątpliwości. Yy, rzeczywiście Witold
Jabłoński nie jest tak popularny jak Sapkowski, więc
powtórzę: Witold Jabłoński. Ten cykl, yy, nazywa się „Gwiazda Wenus, Gwiazda
Lucyfer", a nosi... Poszczególne tomy nosią, noszą następujące tytuły: „Uczeń
czarnoksiężnika", „Metamorfozy", „Ogród miłości" i „Trup i korowód". I była też
taka wątpliwość, czy, czy ta powieść, o której wspominałem,
yy, o kurtyzanie jest. No, tak, jest o kurtyzanie i to
bodajże w Grecji, o ile dobrze. Nazywa się to, bo sobie w
międzyczasie odszukałem, yy, „Fryne Hetera" i, i- Tak. -i jest
właśnie o tym, o tym, jak potrafią być demoniczne
kobiety. A jest dla nas jeszcze tutaj pytanie od
Szydercy, yy, właściwie do mnie, ale do ciebie też.
Yy, w jakim kierunku idzie dzisiaj literatura SF? No,
trochę nie, trochę nie do końca na temat, ale nie, ponieważ
tyle mówimy o fantastyce, to na temat. Wszystko jest na
temat. A zatem w jakim kierunku, yy, podąża literatura
S-SF? Były czasy literatury zdobywców planet, potem pojawiała
się literatura katastroficzna. Dziś wszyscy piszą o
zagrożeniach sztucznej inteligencji. A co będzie,
yy, na tapecie jutro? Yy, co o tym sądzę
ja i co o tym sądzi Wiktor? No to Wiktor pierwszy. Co sądzisz? Co ja sądzę?
Niewiele sądzę. Otóż po prostu, yy, można,
można zapytać: dokąd dzisiaj płynie ta karawela Kolumba albo
Magellana? Płynie tam, dokąd, że tak powiem, wieją wiatry i
dokąd, że tak powiem, ciągnie, ciągnie żeglarza
ten. Jak wiatry powieją w przeciwną stronę, to trzeba będzie
płynąć w przeciwną stronę. Co, co dmucha w te wiatry? Wiatry, dmucha w te
wiatry... Raczej wiatrem w tym jest wszystko:
polityka, współczesna nauka, socjologia, w ogóle,
no, wszystko, co się dzieje, yy, dzieje na świecie. To
jest wiatr, który dmucha w te całe żagle. My
możemy wybrać tylko po prostu kierunek, że tak powiem, w
miarę, na ile po prostu uznamy, czyli być tam Sapkowskim,
być Komudą, być, być mną, być tobą i tak dalej,
nie? Tak.... Ale powiem ci coś. Mimo wszystko nie będzie
moja odpowiedź tak filozoficzna jak twoja, tylko powiem,
że rysuje się w tej chwili dosyć wyraźnie. Nie wiem, czy
to się przyjmie i czy to tak będzie, ale dosyć wyraźnie rysuje się taki nurt
literatury. Ja nie wiem, jak ją nawet
nazwać, ekologicznej? W każdym razie natury czy literatury mówiącej o tym, że
Ziemia się mocno przekształca, że człowiek prowadząc taką politykę, mm,
eksploatacji, jaką prowadzi, doprowadzi do nieszczęścia. I przykładem takim
jest chociażby książka, pamięć mnie nie
myli, nazywa się ta książka "Wodny nóż" i ona mówi między innymi o tym, że
no, woda, to nie żadne odkrycie, że kiedyś woda będzie niezwykle cennym,
cennym surowcem. No, nie wiem, jak to nazwać. No, surowcem.
Zostańmy przy słowie surowiec, o który no, będą się toczyły
zakulisowe i nie tylko batalie. No, w tym, w Egipcie tak było
kiedyś, a w Sudanie jest dzisiaj. Ale to nagle, a to się dzieje. A
historia umieszczona jest w tak zwanej nieodległej
przyszłości. Być może jest to ten kierunek, w którym, w
którym zmierza fantastyka naukowa, a być
może zmierza w zupełnie, w zupełnie innym kierunku.
Ja mam jeszcze jedną ewentualność po
prostu. Otóż fantastyka już nigdzie nie zmierza.
Według mnie fantastyki już w ogóle nie będzie. Właśnie cię
najbardziej cenię za ten optymizm, którym promieniujesz.
Fantastyki już dawno nie, nie będzie. Dzisiaj
fantastyka zrobiła w latach pięćdziesiątych i
pięćdziesiąt lat temu i szesć lat temu w
Ameryce, że tak powiem, zrobiła wszystko, co miała do
zrobienia. W tej chwili wszystkie narzędzia, które wykształciła
i pole zainteresowania, które fantastyka
otworzyła oczy, że tak powiem, czytelnikom, przekocowało w inne środki masowego
przekazu, że tak powiem. Czyli zwróćcie uwagę, że każdy dobry thriller
dzisiaj jest po części dobrą powieścią science fiction. Jest to
każda political fiction. Jakiś taki film jest powieścią z natury science fiction
tak naprawdę. Tylko, że dzieje się we
współczesnym czasie. Mówi o naszym czasie, mówi o zupełnie
rzeczach i tak dalej, ale to jest prawie tak, jakby,
jakby to była fantastyka naukowa. Posługuje się narzędziami science fiction
i no, tak samo jak wiesz, jak, jak kiedyś były bajki Marii
Konopnickiej, a, a Sapkowski dzisiaj, że tak powiem, używa
historii do tego, żeby, żeby. Ja nie jestem przekonany, czy jakbyś
porównał przy Sapkowskim, zrobił takie
porównanie i porównał go do Marii Konopnickiej, czy on byłby
zadowolony? Ja po prostu nie wiem. Mógłby być. Mógłby coś ci
zrobić, mimo wszystko. Nie, no, ja nie jestem. Ja nie
jestem przekonany. Wiesz co? Przejdźmy do... Przejdźmy
jeszcze do pisarzy, których naszym zdaniem warto poczytać, a którzy nie są tak
zarośnięci pajęczyną jak ci, których
wymienialiśmy na początku. A zatem już wymieniliśmy
pierwszego, czyli Witold Jabłoński. To jest rzecz, którą
warto poczytać, ale z zastrzeżeniem, jeśli ktoś nie lubi
takich sagowatych, długich, jakby skomplikowanych intryg, to niech
sobie ten cykl Witolda Jabłońskiego
daruje. Jeśli ktoś lubi proste historie, to nie jest, to nie
jest opowieść dla niego. Natomiast ci, którym podobała się
"Gra o tron", mogą w tej powieści, w tej, w tym cyklu zasmakować. Nie jest to
oczywiste, bo jak każdy autor pisze,
pisze Jabłoński zupełnie innym stylem niż Martin. No, niemniej
jednak można się rozsmakować. Ja bym, ja bym to
zareklamował inaczej. Napisał to bardzo inteligentny
pisarz. Tak jest. Tylko dla inteligencji.
A, no to wiesz co? Ty już dział marketingu możesz
otwierać. Dobra, przejdźmy, przejdźmy dalej. Powiem tak, że warto. Według
mnie tu jest taka odrobina bydgoskiej
autoreklamy, tam. No, nie bydgoskiej, bo tego
pisarza akurat wydawała wyłącznie Warszawa, Kraków. No nie
Kraków, ale, ale, ale był z Bydgoszczy. Był
z Bydgoszczy. Mówimy w tej chwili o zmarłym w
grudniu zeszłego roku Jerzym Gruntowskim.
To był człowiek, który pisał różne rzeczy. Pisał taką rasową, twardą SF, ale
najczęściej, ale zaczął, zaczął z
wysokiego, z wysokiego C, bo zaczął książką, która
ukazała się w Wydawnictwie Literackim, a
w osiemdziesiątym trzecim roku to było zupełnie inne wydawnictwo
niż dzisiaj. Wtedy wydać w Wydawnictwie Literackim, to
było coś. To była nobilitacja. To było coś, to, to byle
kto nie wydawał. I on wydał tam książkę w osiemdziesiątym
trzecim roku. Nazywała się ta książka "Annopolis. Miasto moich
snów". To był, to były taki, to był
zbiór opowiadań, ale te opowiadania miały to do siebie,
że one się toczyły w jednym miejscu, w tym Annopolis
właśnie. To jest znowu jakby nie do końca książka
historyczna, ale sam, sam Gruntowski był
historykiem z wykształcenia i to widać, kiedy się czyta te
opowiadania. One są ze sobą powiązane miejscem, czasami nie
tylko miejscem, czasami postaciami, ale widać od
razu, że to jest rasowy historyk. On potrafił faktycznie w fikcyjnym
miejscu opisać to, co doskonale z historii znamy. Opisywał świetnie. Ja
wiem, czy mechanizmy to złe słowo, jest mechanizmy. Opisywał po prostu
to, jak czasami historia mieli ludzi, a czasami jak ludzie powodują, że ona ich
mieli. To są takie historie. Zresztą
o-... To na tyle było, na tyle było nośne i na tyle było, yy, ciekawe i
poczytne, że w pięć lat później, w
osiemdziesiątym ósmym roku, yy, Jerzy Gruntkowski
wydał drugi zbiór opowiadań, który się nazywał
„Annopolis. Światło, yy, światło, Świat mojej wyobraźni". Yy, dwie
książki, które były wydarzeniem. To były książeczki, które naprawdę, yy,
wśród ludzi, którzy lubią historię, lubią te
wątki historyczne, no, zrobił, zrobiła ta
książka sporo szumu, aczkolwiek nie była książką,
yy, czysto historyczną. No, wręcz
przeciwnie. To było Annopolis, to było miasto,
które gdzieś tam było w jakiejś przestrzeni, ale to,
co się w nim działo, było nam jak bardzo dobrze
znane. Tylko ja bym chciał tutaj, yy, wrócić do
zasług, że tak powiem, rozdzielania. Otóż ty mówisz
Gruntkowski dzięki temu, że się na tym znał. Nieprawda. To
dzięki mnie. Jasne! Książka była dobra. Dzień
bez autokomplementu jest dniem straconym. Otóż,
kiedyś siedziałem, tłukłem jakieś swoje
dyrdymały na maszynie do pisania, bo komputerów wtedy jeszcze
nie było. I zadzwonił do mnie jakiś młody człowiek.
Tam miał chyba czternaście, czy... Nie, pardon, już miał
osiemnaście lat, ale chyba wyglądał na czternaście.
Taki w oku-- przyszedł do mnie w okularkach i tak dalej.
Przyniósł garść, zeszy- zeszyt z opowiadaniami,
zapytając, pytając, czy to dobre i tak dalej.
Zapytałem: „Kto ty jesteś?", nie? On się przedstawił, że to:
„Jestem Jurek Gruntkowski". Ja mówię: „A co ty robisz?" „No
właśnie skończyłem ten, yy, liceum
i poszedłem na studia". „Tak? A co studiujesz?" No to mi
powiedział. To za chwilę. No i ten
i, no i, ale chodzi o te opowiadania. Wziąłem
te opowiadania. Kiedy sobie poszedł, to wziąłem, rzuciłem okiem i, i jęk się we
mnie tragiczny obudził. Po prostu to była tragedia.
Jakieś, jakieś, cholera jasna! Te Tupolewy latały po, po tym, po, po, po jakimś
bojowisku, strzelały z blasterów, skakali po jakiejś tam
stacji, yy, na Solarisie, gdzieś. Wszystko to było
tam, działo się wokół Księżyca, tak jak w tej naszej
historii i tak dalej. Zupełne, zupełne takie parodia Stanisława Lema,
yy, z bajek, z historią o pilocie Pirxie i tak dalej,
nie? No, no, poczytałem to i tak dalej i ręce mi opadły, nie? No, po
tygodniu zjawił się ten Jurek Gruntkowski u mnie. Ja mówię:
„Kochany, pięknie żeś napisał i chwała za to, bo, bo pisanie to szczytna rzecz,
więc warto pisać i warto wstąpić w grę. Ale ja do
ciebie, mam do ciebie pytanie: gdzie ty
studiujesz?" On mówi: „W Toruniu, na, na uniwersytecie". Ja
mówię: „A co ty studiujesz?" „Historię". Ja mówię: „To po
cholerę ty marnujesz pióro na, pióro na opisywanie
jakichś wyimaginowanych rzeczy? A interesuje cię
historia?" „Fascynuje". Jak zaczęliśmy
gadać o historii, to widziałem, że facet ma ogromne
pojęcie. Wszystko wie. Ja mówię: „Dlaczego nie używasz tej wiedzy swojej i
swojej pasji historycz-- historyka, yy,
tego i ogromnej wiedzy do anegdotek, tych właśnie
historycznych, do pisania. Napisz książkę, w której wykorzystasz pełną ręką
swoje, swoje naturalne zdolności i tak dalej,
nie? A to, to se wyrzuć albo włóż tam do, do
tego pod, pod materac na, na pamiątkę rodzinną i tak dalej, nie?" Widać było, że
Gruntkowski był nieutulony w smutku, jeśli chodzi o ten cały
zeszyt z tymi swoimi bazgrołami. Natomiast
dal-- yy, dalsza rozmowa, czyli rozmowa o
historii, o starożytnym Rzymie, właśnie o Hannibalu, o
Spartakusie, o tych całych rzeczach, bardzo go podbudowała, bo
tutaj był dla mnie absolutnym partnerem i mogliśmy sobie, że
tak powiem, ja go uczyłem, ale on mnie mógł wiele rzeczy
nauczyć po prostu, chociaż miał lat osiemnaście, nie? No, ja
miałem niewiele więcej, bo dwadzieścia parę. No i w każdym
bądź razie potem po... I poszedł. I mi tak minął
rok. Nawet chyba zapomniałem, że on żyje na
świecie. I dopiero nagle się okazało, że dostał nagrodę literacką we Wrocławiu
za, za książkę właśnie Annopolis, nie? Ja mówię: „Wow! A co, co on tam napisał,
nie?" Przyszedł do mnie z tą książką. Wziąłem tą
książkę. No i tak, no i widzę. No,
on pisał, używał swojego języka, własnego języka,
swojego spojrzenia historyka na historię. I w tym momencie od
razu się stało ciekawie. I dlatego jest tu odpowiedź.
Historię można kochać. Jeśli historię się kocha,
to nawet można napisać cudowną książkę. A jak historia jest płaska jak deska,
no to co ty z niej wyciągniesz? Najwyżej
zadrę od-- jakąś pod paznokieć złapiesz. Wieje nudą.
No, wieje nudą wtedy. Okej, odpowiadając szydercy, mm, czy to wizjonerstwo, czy
nie wizjonerstwo? Nie wiem. Myślę, że niezła zabawa.
To, yy, to, co mówię, może być nieczytelne, ale to jest
nawiązanie, nawiązanie do tego, co się, co się
znalazło na czacie. Więc stąd taka, ta- taka mała, taka, taka, taki mały wtręt.
Jedźmy dalej z, z literaturą historyczną, bo
jest taki pisarz, dzisiaj zapomniany.
I powiem ci szczerze, że ja dawno też nie zaglądałem do
tego autora. I znowu padnie nazwisko, pewno, o którym
niewiele osób słyszało. To nazwisko to Sujkowski. Ach! No
właśnie, kto słyszał? Jestem ciekaw, czy ktoś w
ogóle słyszał, yy, z naszych słuchaczy o takim
autorze, który nazywa się Sujkowski? Bogusław Sujkowski. Yy, mieszkał we
Wrocławiu i tam pisał książki, czyli też niedaleko w sumie
Bydgoszczy.... Yy, ja się wychowałem, może mama, mamusia mnie karmiła
piersią, jak byłem, miałem, yy, rok czy, czy pół
roku, ale zaraz po tym zaczął mnie karmić Sójkowski
swoimi książkami, bo czytałem je jeszcze w
przedszkolu. Napisał ich coś, o ile dobrze pamiętam, ze
trzydzieści, ale może troszkę mniej, ale napisał tego sporo.
Niektóre tytuły mogą być znane, tylko nie kojarzone z
nazwiskiem, bo takie, taki tytuł jak "Liście koka"
albo- "Rydwany bojowe". "Rydwany bojowe",
"Lisowszczycy" to może jest taka znana... "Jantarowy
szlak". "Niebogowie" o Cortezie w
Ameryce, bo to są li-- to jest facet, który pisał nie tak
jak Sapkowski, yy, i Komuda,
yy, na pożywce naszej tutaj narodowej. On również to
wykorzystywał, tak jak w "Lisowszczykach", nie? Ale
Sójkowski miał ogromne, yy, jak z
kałasznikowa strzelał po historii całego świata, po
prostu. Yy, sypa- sypały mu się te łuski wszędzie i tak dalej. I Sójkowski
pisał... No, ja pamiętam moją pierwszą książkę, którą
przeczytałem jeszcze w przedszkolu, pa, yy, bo mnie kuzynki
nauczyły szybko czytać. Byłem bystry, prawdopodobnie jako dziecko.
To już drugi raz, trzy- trzeci raz dzisiaj, trzeci raz. W
każdym razie czytałem książkę "Na jantarowym
szlaku". Wiecie co to...? Słuchajcie, to
jest tak cudowna rzecz. To jest tak, jak wspomnieliśmy Rudego
Orma. Rudy Orm, yy, żongluje, że tak powiem, w Europie z chrześcijanami tam i
tak dalej. Tego, to jest cudowna historia. Z islamem jeszcze.
Z islamem, tak! To jest cudowna rzecz o wojowniku
skandynawskim w świecie. Polecam Rudego Orma, ale również polecam "Na jantarowym
szlaku". Co to jest za historia? Otóż jest to
historia rzym..., nie, jakby nie było rzymskiego
patrycjusza, który przyjeżdża tutaj do Polski, tam, do, na te tereny,
po, po, po to, bo jakiejś kochance, że tak
powiem, w Rzymie obiecał, yy, troszeczkę tego bursztynu,
że tak powiem, nie? No i to jest historia znowuż nie w
świecie, tak jak Orm, ale patrycjusz,
inteligentny arystokrata rzymski, który się
nagle zaczyna bratać z, z naszymi parcięty-
parciętami, że tak powiem, z tymi słowiańskimi gaciami.
Zupełnie tutaj, na tych, yy, na tych naszych
wertepach, yy, wszechpolskich, jeszcze
przedpolskich, bo Polski nie było, no ale to tam, tam
tego. I historia jest straszliwie ciekawa.
Gdyby to dostał, jak, yy, Ridley Scott, po prostu zrobiłby genialny film
fantasy. Bo to jest co prawda powieść historyczna, ale również powieść,
yy, no, granicząca z fantasy
zupełnie, czymś takim. A dzieje się tutaj, w po... na
terenach, gdzie kiedyś powstała Polska, no i
tak dalej. To, tym się parał Sójkowski. "Na
jantarowym szlaku". Cudowna historia. Tak, tylko wiesz co? Mnie
interesuje coś innego, yy, bo ja, yy, mówiąc
szczerze, nawet przed naszą audycją nie dotarłem. Yy, ja to
kiedyś czytałem. Jestem ciekaw, to może nawet jest,
yy, bo ja tak z czystym sumieniem, yy, ja pamiętam te
historie i one też mi się wydają ciekawe, ale z czystym
sumieniem naszym słuchaczom tego nie polecę, dlatego że
ja tego dawno nie czytałem- Tak. -i ja nie wiem, jak to
się czyta dzisiaj. To może nawet jest ciekawe. Tak, ja się
zgadzam. To jest może nawet ciekawe, żeby sprawdzić. Może
któryś z naszych słuchaczy, zachęcony tym, co mówimy,
sprawdzi, czy to się jeszcze dzisiaj czyta, czy to się
dzisiaj- Czy jeszcze Sójkowskiego na przykład, na przykład
Sójkowskiego można dzisiaj poczytać i tak dalej. I niech to
skomentuje, bo, bo- "Na jantarowym szlaku" chociażby,
yy, "Liście koka"- Tak, tak. ..."Lisowszczycy" to taka troszkę
nowsza już historia, historia. Wydaje mi się,
że to było fajne, ale to, to było fajne ileś tam lat
temu. Fajne. A dzisiaj? Dzisiaj nie wiem. Wiesz, yy, ja, yy,
trzeba tutaj podkreślić, yy, dlaczego kiedyś
to było fajne, a dzisiaj to takie fajne nie jest, nie?
Otóż, yy, tak jak wspominałem kiedyś takiego
pisarza, yy, kanadyjskiego czy francuskiego,
yy, czy angielskiego, tam anglosaskiego, w każdym razie
Fenimore Cooper, który opisywał
kanadyjskie wertepy, że tak powiem. Na dwudziestu stronach
opisywana była przyroda Kanady, te sekwoje, te,
te cudowne tego i tak dalej, i to błoto, w którym się
brodzili Indianie, i te komary, które je gryzły. I tak
leciało dwadzieścia stron. Otóż my dzisiaj, yy,
mając, yy, filmy, yy, o, o... wszyscy
wiemy, jak wyglądała kiedyś, yy, na przykład lasy
deszczowe w Ameryce Południowej, yy,
czy, czy tam- One na szczęście jeszcze tak wyglądają. Jeszcze
tak wyglądają. Na szczęście jeszcze tak. Nie tego, ale
wszyscy je znamy z filmów. Znamy je z filmów przyrodniczych,
z National Geographic, yy, znamy je z, z ksią... i
tego. Już nie potrzeba tego wszystkiego opisywać.
Wystarczy dać hasło, słowo, kawałek strzępa i już to wszystko wiemy.
Yy, dlate- dlatego, yy, te języki dawne, które musiały nam
najpierw opisać rzeczywistość, żeby tam umieścić, nie?
Jakoś tego. Ja musiałem się kiedyś dowiedzieć, kto to jest
muszkieter, jakie nosi ubranie i z czego
strzelał, jaką broń używał, żeby mieć o tym pojęcie. Dzisiaj nie potrzeba tego
wyjaśniać. A! Wystarczy tylko słowo "muszkieter". Nie do końca,
nie do końca. Zaraz opowiem ci piękną historię- Well, well
... o Jacku Komudzie i o pewnym sporze, który
toczył, yy, toczył- Tak ... na forum internetowym. Ale
chwileczkę, zanim, zanim o tym, to jeszcze, jeszcze, jeszcze
kilka, kilka remanentów. Otóż Szyderca tutaj cały
czas drąży sprawę. A pyta o książkę
"Nadciąga burza", którą byłem w swoim czasie
popełniłem. To już się przyznam, yy, że, że ją
popełniłem. Podobnie zresztą jak tego "Kota z Czesze",
o którym wspominał wcześniej. Yy, pyta
Szyderca, czy te, ponieważ to jest książka o takich
rzeczywiście dwóch przestrzeniach przenikających się, yy, realu
i świe- św..., o świecie, świecie sennej
wizji, no, tak to możemy teoretycznie określić. Czy to jest
przyszłość fantastyki?... Ja nie wiem, czy to jest,
ja nawet nie wiem, czy to jest specjalnie odkrywcze. No,
nie jest jakby, yy, zadowolony jestem z tego, z
tego, z tej książki "Nadciąga burza", ale czy ona jest aż
taka oryginalna? Myślę, że tym fantastyka się tak naprawdę
karmi od zawsze, czyli właśnie tym przenikaniem się dwóch
światów. Tego, co realne, co nierealne,
yy- Co było i co jest. Co było, co jest. I co będzie,
tak. Tak, ale to z całą pewnością dzisiaj się nie, nie
wchodzi w temat dzisiejszej audycji, bo to nie jest, to nie
jest mimo wszystko zbiór opowiadań, który gdzieś tam mocno w
historii się, yy, tapla. No, może by się
znalazły ze dwa opowiadania, które gdzieś tam w historię
sięgają. Może troszkę więcej, ale w gruncie rzeczy to na
pewno nie jest, nie jest książka o, o, o, jakby
wchodząca w nurt literatury, literatury, którą nazwaliśmy sobie
na, na potrzeby dzisiejszej audycji literaturą
historyczną. Lubię ją, bo moja, no, ale
to jakby nie, nie jest tematem dzisiejszej audycji,
yy- Lubię ją, bo twoja. Tak. No to cieszę, cieszę
się. Ja będę drążył, drążył. Zanim o
Jacku, o Jacku Komudzie, to, mm, powiem jeszcze
o jednej autorce, która też ostatnimi
czasy, ee, zdobywa dużą popularność i myślę, że w
sposób zasłużony tę popularność zdobywa. Tym
razem, tym razem, tak jak powiedziałem, autorka
Elżbieta Cherezińska. Tak. To jest
kobieta, która też na równi ze wspomnianym już
Witoldem Jabłońskim, oni jakby równo
działają i właściwie są bardzo często te nazwiska dwa są
zestawia- zestawiane ze sobą jako
pewien taki sygnał pewnego, yy, odrodzenia się
literatury historycznej, ale która czerpie jednocześnie
z takich pokładów fantastycznych. I myślę,
że to nazwisko, czyli Elżbieta Cherezińska, warto
zapamiętać. To so-- to jest nazwisko, które, które warto czytać.
Yy, jakie tytuły? No, tytuły, yy, o ile... Powiem szczerze, tutaj
dałem ciała, bo się nie przygotowałem, ale pamiętam taki
tytuł na przykład "Bóg z Piastami". Mm. O
ile dobrze, o ile dobrze pamiętam. Dalej, yy, jak
to się na...? "Bóg z Piastami". Nie, to się... Jest taka
powieść, która się nazywa "Harda". O, na przykład. Jest taka,
taka powieść, która się nazywa "Harda". To już na pewno,
to już na pewno. Yy, i, yy, to, to, to jest książka, którą, która, po którą na
pewno warto, warto sięgnąć. A z tymi Piastami coś mi się
pomyliło. Nie mogę sobie tego tytułu przypomnieć. No trudno. W
każdym razie ja polecam, bo, yy, czytałem dwie książki tej
autorki i są to książki, które się bardzo dobrze czyta. Nie potrafię
powiedzieć, czy one, czy to jest, czy ta literatura
zachwyci każdego. Nie potrafię. Ja się nie potrafię w ogóle
wczuć w rolę, w rolę odbiorcy. Mnie się albo coś podoba,
albo nie. Ja mam taki, jestem prosty człowiek i, i mnie
jest łatwo zafascynować. I ja się w ogóle jak... W ogóle
się cieszę, jak ludzie piszą i piszą rzeczy w miarę
mądre i jak to się daje czytać, to ja się już cieszę. I
to taki, taki, taki głupkowaty widocznie zostanę, że jak
ktoś coś napisze, to ja się cieszę. No więc w tym wypadku,
yy, w tym wypadku, z tego, co pisze pani Elżbieta
Cherezińska, ja się cieszę. To się dobrze czyta i ja jestem,
ja jak najbardziej, jak, jak najbardziej polecam. Yy, i to powiedzmy...
Natomiast dostaliśmy w korespondencji jeszcze jedną sugestię. No
i tu się nie mogłem oprzeć. Otóż dostaliśmy propozycję, taką
do- dorzuconą do, do puli, że warto
powiedzieć o powieści, yy, która powstała bodajże w
latach osiemdziesiątych. Napisał ją, yy, Zbigniew Nienacki, a nazywa się "Dagomy
Judex". Tak. I kto to wie? No pewno dzisiaj już niewielu, ale to
jest powieść, która po pierwsze się jeszcze nie zdążyła
zestarzeć za bardzo. To jest duży, duża
zaleta, duża zaleta, yy, tejże powieści, bo
"Dagomy Judex", yy, to podobno, to taka
ploteczka jest, głosi, że Nienacki, jak-- ponieważ
Nienacki zajmował się pisaniem samochodzików, planów
samochodzików. Temat skądinąd dosyć bliski, przynajmniej mnie. Ale,
yy, obiecał w swoim czasie, jeszcze jak żył
Paweł Jasienica, polski historyk- Tak. Obiecał
Jasienicy, że kiedyś jakby spróbuje zająć się
tematem takiego upowszechnienia, takiego- Mhm. Takiego pisania
historycznego o początkach i tak dalej, i tak dalej. I
właśnie ta książka mówi o początkach
państwa polsk... No, nie, właściwie tym, co się
działo przed tym, zanim państwo powstało, zanim się pojawił
Mieszko, zanim się pojawił Chrobry. To właśnie
mówi, mówi o tym. No i Nienacki uczynił bohaterem tej książki, yy, bohater się
nazywa Dago Piast, jakby z dynastii Piastów. Yy, to jest jakby Piast,
który jest dziadkiem Mieszka I i opowiada jego
historię. Ten Dago wierzył, że pochodzi z rodu Olgrzymów, yy, że
pocho..., że, że jakby tę moc stamtąd czerpie. O, cieszę
się, bo na, bo na, bo na czacie napisano, to, to bardzo
mnie cieszy, że jednak ludzie wiedzą, pamiętają i kojarzą
"Dagomy Judex" Nienackiego. To mnie uspokaja i bardzo, i
bardzo cieszy, bo to książka też, którą, yy, która, tak jak
powiedziałem, nie zestarzała się i którą warto przeczytać. To
jest wizja, wizja, yy, no, bardzo literacka.
Czy, czy prawdziwa? No, nie nam rozstrzygać, ale
spójna znowu, znowu bardzo spójna. To jest historia opowiedziana
jak, jak mogły wyglądać początki, początki... Co
było, zanim się pojawiło państwo polskie, zanim zostaliśmy,
za- zanim się Mieszko ochrzcił, zanim
się Chrobry koronował, to, co się działo. I on,
mówię, gdzieś tam pochodzimy z rodu, yy, przynajmniej
Dagomy pochodził z rodu Olgrzymów. Yy, wiele tam jest
dramatycznych historii. Wiele, yy, co
w swoim czasie było też dużą zaletą tej książki.
Wiele scen erotycznych się odbywa tam na przykład. I
to też w osiemdziesiątych latach, kiedy- Tak ... kiedy tego
rodzaju literatura nie była specjalnie
rozpowszechniona, to miało swoją wartość, że Nienacki trochę
poświntuszył na, na, na kartach książek, na kartach książki.
Znaczy, że Słowianie również potrafili. Znaczy, że też
potrafili. Tak, tak. No więc według, według
niego potrafili bardzo. No i, i cóż, no-...Nienacki to autor, autor mi o
tyle bliski, no, że, że gdzieś tam, gdzieś tam
popełniłem, yy, dziewięć kontynuacji jego dzieła
wielkiego, czyli, czyli, czyli Pana
Samochodzika. Nikt oczywiście nie dorówna samemu
mistrzowi, no bo mistrz robił to w sposób specyficzny i taki, z taką,
z... Dobre słowo: niedoścignioną
maestrią. On to jednak robił w sposób, yy... Teraz te
samochodziki się zmieniły. I to już abstrahując od tego, że
ja tam maczałem palce w tych, tych iluś tam tomach,
to tak samo przecież Pilipiuk, kiedy pisał. To są inne
książki. Znowu to są, to jest inne pisanie. Dlaczego o tym mówię?
Dlaczego w ogóle teraz się rozgadałem, rozgadałem o
Samochodziku? No, po pierwsze dlatego, że ten sam autor, czyli
Otaczego Majutex, ale po drugie, po drugie dlatego,
że, że maczałem w tym palce, czyli pisuję te samochodziki.
No, więc taka odrobina autoreklamy nikomu nie zaszkodziła.
Mnie, mam nadzieję, też nie. Ale jest jeszcze trzeci powód.
Otóż warto zauważyć, że te książki z serii Pan Samochodzik bardzo
często, bardzo często, właściwie
w każdym tomie odwołują się do historii, do pewnego
wydarzenia, które miało miejsce gdzieś przed laty, a
dzisiaj jest ono w jakiś tam sposób
rozszyfrowywane przez głównych bohaterów. Wcześniej przez, przez Tomasza,
obecnie przez Pawła Dańca. Był taki czas, że
działali razem. W każdym razie to jest za każdym razem
jakiś rodzaj zagadki historycznej, nawiązania do
historii, pewnego wykładu historycznego. Czasami niestety
i przyznaję to autokrytycznie, ale też
jakby w imieniu wszystkich autorów. Czasami te wykłady
historyczne bywają, bywają dla niektórych
nużące i może niekoniecznie, niekoniecznie są fajne, no, ale
no taka już, taka już specyfika. Ostatnimi czasy
staram się nawet tych, takich, takich historycznych
wtrętów wrzucać jak naj-, wrzucać jak najmniej. W każdym razie, w każdym razie
ja polecam. Tym bardziej że to te Samochodziki współczesne już
nie, nie... Chociaż właściwie te, te Nienackiego również. One gdzieś wychodzą z
tego samego pnia, z którego później zaczęły wyrastać. Zaczęły. Bardzo, bardzo
podobną tematyką, przecież tylko dla dorosłych zajmuje,
zajmuje się Dan Brown. Też
sięga do historii po to, żeby opisać współczesność. No,
Nienacki robił dokładnie to samo. A my, tam ci wszyscy
kontynuatorzy, mniej lub bardziej udolnie, to staramy się naśladować. No, ale
zwróć uwagę na strasznie ciekawą rzecz po prostu, którą
powiedziałeś o tym Dagomar Judex. Otóż ta książka nam się... My mamy pytanie
postawione na początku: czy historię można kochać? To
cały czas się tego trzymam, bo zwróćcie uwagę, że my ze
szkoły co żeśmy wynieśli? Wynieśliśmy jakiegoś
Bolesława Chrobrego, no, może jeszcze Mieszka I i jeszcze paru
Ziemowitów, którzy byli przed nim i tak
dalej, i właściwie niewiele więcej. I tak
nam się wydaje, że tak się ukonstytuowało to
państwo, ten naród i to wszystko, co tutaj na tej
ziemi mieszka do dzisiaj. Otóż to nieprawda. Tak naprawdę
ciekawie to tam było, ale pod podszewką. I o tym mówi cała historia.
Sięgnięcie pod podszewkę, pod tego, co się działo tam,
zanim się ukonstytuowało to społeczeństwo, to
jakieś, to między, między, między Wschodem
a Zachodem, między Południem a Północą, między
Czechami a Skandynawią, między Wolinem a, a Śląskiem i tak dalej. To
dlaczegoś powstało. Jakaś tajemnica tkwi. Dlaczego
ci ludzie postanowili, że są razem?
Dlaczego? Dlaczego, że ich coś wiąże i tak dalej.
I w to wchodzi właśnie Nienacki. Grzebie w tym całym środowisku i
to... I teraz ja powiem coś, co właściwie powinno kończyć audycję, Marku.
Otóż- Bardzo mi przykro, ale jeszcze
nie. Będziemy, będziemy, tak, ale ja mówię o tym, co tego.
Wiele dokonań tej cywilizacji, wiele rzeczy, takich jak
na przykład powieść science fiction, jak opera i
operetka, jak opera czy jakieś inne rzeczy, jak film
i tak dalej, być może odlecą w zapomnienie. Powieść historyczna będzie
zawsze istniała. Dlatego, dlatego, gdyż jest interpretacją tego, co jest pod
podszewką wizji o... Pod podszewką dziejów, próbą zrozumienia,
dlaczego. Dlaczego? Dlaczego? No, a dlaczego powstał Kościół
anglikański, nie? Dlaczego w ogóle? Co się
stało, że w ogóle to tak w ogóle nagle
zakwitło? No huć, huć! Huć, huć. Dokładnie. I
wystarczy zajrzeć pod podszewkę i od razu mamy
piękną historię, a przynajmniej fascynującą. Henryk
VIII miał, miał potrzeby niespożyte. No i- I nawet kościół stworzył. Po prostu
wystarczyło coś takiego- Wiesz, że już się ekskomunika szykuje.
Właściwie nie ekskomunika, ale w każdym razie jakieś małe
spalenie na stosie. Ja powiem jedną rzecz. Mówię
to pewno po raz trzeci albo czwarty. O.35 ma jakiegoś chipa
szpiegującego w mojej głowie, bo napisał właśnie coś
takiego. Pamiętasz? Przed audycją się o to spieraliśmy.
Ja dokładnie przeczytam znowu. Napisał o tym,
że czeka, że ktoś popełni książkę o
naszych pradziejach w nawiązaniu do najnowszych badań genetycznych
naszego narodu. A chodzi o- Tak. Czujesz to?
Tak. A o co się spieraliśmy przed, przed tym? Tak,
tak.... Otóż zastanawialiśmy się, czy mówić, czy nie mówić o
autorze, yy, zresztą bardzo znanym pisarzu
science fiction. Na- nazywa się Czesław
Białczyński. Tak. Ale dzisiaj znany jest też z
tego, że poza tym, że pisuje fantastykę i to taką mocną
fantastykę naukową, to, yy, dużo pisuje również o pradziejach
słowiańskich. Pisze o kulturze s-, yy. Ja nie
zapomnę tej dyskusji, która się w swoim czasie na
festiwalu w Nidzicy, Festiwalu Fantastyki, odbyła
pomiędzy właśnie, mm, panem Białczyńskim a obecnym
tu Wiktorem Żwikiewiczem, kiedy panowie pili sobie
ździubków i opowiadali sobie właśnie o badaniach
genetycznych. Jak to dzisiaj można udowodnić? Jak to te
narody się szwędały po Bliskim Wschodzie, po
Europie, po Dalekim Wschodzie? Jak to wszystko sobie
wędrowało? Bo kiedyś, yy, takie
ustalenia, jak te narody wędrowały, yy, robiło się na
podstawie języka, na podstawie śladów materialnych. A dzisiaj
panowie, yy, dogadali się- Tak. -że można to zrobić na
podstawie badań genetycznych. I z jednej
strony, oo, mówię, temat fascynujący, a z drugiej strony
niepokoi mnie ten czip szpiegujący w mojej głowie, bo za
każdy... Właściwie nie ma audycji, żeby, żeby, żeby się coś
takiego nie zdarzyło, że o trzydzieści pięć podaje,
jakby co, o czym właściwie myśli, o czym właściwie
myślimy. No, ale to tak już widać jest. Ja à propos tych
całych badań genetycznych, to od razu spuentuję to taką sytu--
anegdotycznie zupełnie. Otóż ludziom, którzy się na tym, yy,
nie orientują, yy, w naszych, że tak powiem, korzeniach
genetycznych, chcę uświadomić jedną rzecz. Otóż z kim my
jesteśmy spokrewnieni? Poza małpami oczywiście.
Otóż, yy, Słowianie, ci, którzy tutaj mieszkają nad Wisłą, są piekielnie blisko
spokrewnieni. Po pierwsze, yy, z Irańczykami, czyli z Persami. Yy, dziwne,
prawda? Przecież tutaj było tyle narodów i tak dalej tego,
ale, ale niestety jesteśmy bardzo blisko spokrewnieni z
Irańczykami, dlatego, że prawdopodobnie kiedyś, kiedy żeśmy
wywędrowali z tego azjatyckiego kotła gdzieś tam
w okolicy Himalajów, to kiedyś byliśmy
wspólnymi sąsiadami i prawdopodobnie żeśmy się
mieszali. Yy, w wielu plemionach irańskich,
czyli perskich, są ludzie o białej skórze i błękitnych
oczach, yy, zupełnie jak Słowianie wyglądający. I odwrotnie u nas
jest pełno czarnych. Yy, też byłeś czarny,
prawdopodobnie zanim wygładziłeś się dostojnie. No, ale
tego. W każdym razie jest coś takiego.
Jesteśmy blisko z nimi spokrewnieni. A z kim
jeszcze? Yy, bo jak żeśmy uciekali, to myśmy
uciekli tutaj na, na, na, na Daleki, na Dziki
Zachód. Persowie uciekali południem, myśmy uciekali
północą. Yy, chyba, mm, parę wieków żeśmy zimowali gdzieś, yy, koło, koło,
koło, pod Uralem, na stepach. Natomiast ktoś uciekał na południe,
yy, od tych Himalajów. Otóż my jesteśmy,
yy, bardzo blisko spokrewnieni również z Tamilami. Yy, ci z Cejlonu,
którzy już tam ich niewielu zostało, bo ich tam, yy, wytłukli, yy, ostatnimi
czasy. Tak, tak, tak, tak! Wiktor się zaczyta. Tak, tak.
Wyczytał się w czasie. Tak, tak. No to powiedz. W czasie.
Yy, z, yy, to, to ktoś podkreśla, że z Hindusami i tak dalej. No tak, no ale po
prostu zwróćcie uwagę, że jak wygląda- I
Afgańczykami. I Afgańczykami. Zwróćcie uwagę, jak wygląda
nasza wizja Pana Boga, że tak powiem. Zupełnie tak samo jak
derwisz, yy, hinduski, kręcą, siedzący na ziemi,
zbierający datki. To jest strasznie bliskie
podobieństwo europejskich wyobrażeń, yy, mm, tego Najwyższego
oraz tego, co nas, yy, czym myśmy kiedyś
byli. No, w każdym razie, ale Tamilę, yy,
wrócę do tematu. Tamilę uciekli najdalej na
południe, czyli już dalej nie dali- Nie mogli dalej. Nie
mogli dalej uciekać, bo, bo na Cejlonie się ostali. Ale kiedyś byliśmy
wsp, yy, byliśmy jedną rodziną, mieszkaliśmy
razem, mieliśmy te same żony i tych samych mężów, że tak
powiem. Dzieliliśmy się opłatkiem podczas
Wielkanoc... Nie, no nie szalej. No proszę cię, no
jakim opłatkiem? No to ty, wiesz, piliśmy krew po
prostu, że tak powiem, z tego samego wroga, którego żeśmy
utłukli. No, yy, no to krew i ciało, opłatek, prawda? No.
Wiktor, ja ci mówię, ekskomunika jest bliska. Yy, no, w
każdym razie i te rzeczy, które kiedyś ja akurat
na ten temat, tych gene, yy, pokrewieństw dowiedziałem się od
niejakiego Stefana Wańkowicza, językoznawcy i
pisarza, i tak dalej. Natomiast po wielu latach
nagle potwierdziła to wszystko genetyka. Normalnie. I
ja nagle, jak zacząłem, ja się na tym wiele nie znałem,
ale jak zacząłem rozmawiać z punktu widzenia tego, co się
dowiedziałem od, yy, Stefana Wańkowicza, jak
za, z, z Czesławem Białczyńskim, ała!
To nagle on wszystko, cokolwiek ja nie walnąłem, to on nagle
mówił: „Tak, Wiktor, a to jest tak i tak, a za,
yy, w genetyce to jest tak i tak, a to, to jest tak”.
Ja mówię: „Naprawdę? To świetnie! To znaczy,
że, yy, że mam rację, tak?” Też się dowiadywałem o tym, bo wiara, a prze..., i
przekonanie nie zawsze przecież, mm, świadczą o prawdziwości tego, co się
mówi, nie? No dobrze. Paderewski
twierdzi, że nikt nie uciekał. No, być może nie uciekał, a
być może się tylko przemieszczał. No, nie wiem. Możliwe, że
to, że rzecz nie była w uciekaniu. No. To jakby rzecz
jest- Zgadzam się. Niekoniecznie, rzeczywiście. Tak, nie, no.
Niekoniecznie musieli uciekać, to prawda. Nie musieliśmy uciekać.
Wystarczy to przełożyć. Goniliśmy Niemca, tak? No, kogoś
goniliśmy. Germanów. Mogliśmy, mogliśmy kogoś
gonić. Myśmy gonili Germanów wtedy.... Powiem jeszcze
tak: nie powiedzieliśmy jeszcze o jednym pisarzu, który
dzisiaj, no, słabo się kojarzy z powieścią historyczną, ale jednak zaczynał od
takowej, też przemieszanej z fantastyką. A mam na myśli
Rafała Dębskiego. Dzisiaj
kojarzony jest bardziej ze space operą, z takimi latającymi
statkami. No, w każdym razie z szerokimi planami kosmicznymi.
Dzisiaj, dzisiaj właśnie o takim, takiej tematyce pisze. Natomiast jego
bodajże pierwszą powieścią, która się ukazała, to była powieść "Łzy
Nemezis", która dzieje się w czasie jednej z wypraw
krzyżowych. Już nie pamiętam, mówiąc szczerze, której.
Za czasów króla Ryszarda Lwie Serce. I to jest
moim zdaniem kawał dobrej powieści, która miesza bardzo, w bardzo taki udany
sposób te wątki historyczne,
bo facet wie, o czym pisze. Naprawdę. To jest człowiek,
który po pierwsze uwiarygadnia
go to, że pisze o rycerzach, a sam przez długi, długi
czas brał udział w walkach rycerskich. Ma, miał miecz, miał
całe wszystkie dodatki do tego miecza, a potrafił, potrafił tym mieczem
odpowiednio machać. Nie, w ogóle nie wiem, czy ja dobrego
słowa używam. Machać. W każdym razie potrafił się tym mieczem
posługiwać, więc tu był wiarygodny. Kiedy się czyta
opisy, jego zbrojne opisy jego
dotyczące walk, no to jest wiarygodne, bo facet po prostu
potrafi tym mieczem machać i jak pisze o walce, to wie, o czym
pisze. Ale w ogóle ta książka ma, ma szereg, szereg ciekawych,
takich fantastycznych wątków, ale też
takich, takich wątków poznawczych. Ja myślę, że to jest
dobry kawał, dobry kawał historii, zarówno w tym ujęciu
ciekawej opowieści, jak i tym ujęciu, no, historycznym stricte. O dziejach, o
dziejach po prostu. Ale, ale cóż, żeś mnie kopnął
pod stołem? Nic nie kopałem. Niechcący,
bo niechcący, bo powiedziałeś o tej wiarygodności, że tak
powiem, pisarza, który również ma miecz i
potrafi walczyć i tak dalej. Otóż ja rozumiem, Marku, że Komuda co
prawda czasami niechętnie przesiada, bardzo niechętnie wsiada do
samochodu, bo zwykle jeździ konno i z szablą
przy boku. No i według ciebie to dzięki
temu jest wiarygodnym pisarzem. Tylko że ja w tym momencie
musiałbym latać kosmolotem. Ale w swojej opowieści, jak mówiłeś, że, że o tym
księżycu i o tym człowieku, to chyba
rzeczywiście tak było. Czyli być może jestem również
wiarygodny. Być może. Szyderca pisze, że podaje,
podaje pisarzy niszowych. No, być może Rafał Dębski jest
pisarzem niszowym. Wspierał,
wspierałbym się. Ale poczekaj, poczekaj, poczekaj, poczekaj. Ja,
teraz ja. Teraz ja. Może jest niszowy? Nie
wiem. Ja za takiego nie uważam, ale nawet jeśli przyjmiemy taką definicję, to na
pewno niszowa książka pod tytułem "Łzy, Łzy Nemezis" jest warta
przeczytania. Jeśli to nawet jest niszowa
książka, to warta jest przeczytania. Widzisz co? Ja nawet
sądzę, że bardziej jest warta przeczytania niż książki o, o tym, że
gdzieś tam się coś w kosmosie dzieje, takiego na pełną
skalę bitwy kosmiczne i tak dalej. Ja akurat
uważam, że warto przeczytać, bo to fajne książki, ale jeśli,
jeśli już nawiążemy do historii i do tego, co mówiłem o
walce mieczem, to zdecydowanie. Ja nie wiem, czy Rafał
Dębski lata kosmolotami, czy, czy podbija,
podbija inne planety, gwiazdy i w ogóle czy, czy się
pro-promowija. Mieczem laserowym powinien machać. Mieczem macha zdecydowanie,
zdecydowanie nieźle. Czy jest niszowy? Czas pokaże. Czas pokaże. Ja będę
bronił jednego słowa. Otóż ja niszowość uważam za komplement. Niszowość
pozwala skandynawskim pisarzom
robić dzisiaj jeszcze dobre kryminały, o których żeśmy
mówili. Niszowość pozwala Sapkowskiemu pisać dobre powieści, które mogą
zafascynować również tego. Niszowość pozwala
Japończykom. Kiedyś pozwalała wysnuwać, przepisywać z chińskiego na
japoński, że tak powiem, historie o samurajach.
Przedtem to byli mandaryni, no ale potem to sobie
zawłaszczyli Japończycy i jako swoje
sprzedawali na całym świecie i tak dalej. Niszowość jest
rzeczą bardzo piękną. Jakby ci to udowodnić?
Bardzo prosto. Otóż jeśli jest jakaś kurtyzana, która ma bardzo
piękny burdelik, proszę cię, i tam do niej się przychodzi,
ona, ona jest niszowa. Ale
widzisz, a te wszystkie inne, które dają w parku, nie? I w
każdym innym. One nie są niszowe. One są światowe.
To jest trudny komplement, jak zwykle. Wiesz co? Ale jedną rzecz, jedną rzecz.
Mieliśmy mówić o Komudzie.
Tak. Trzeba powiedzieć o Komudzie na koniec. Powiedziałem, że
jeździ na koniu i macha mie- sza- szablą. Nie, no bo w
ogóle z Komudą to jest tak- I buduje dworek. Dworek
wielki. Powiem ci tak: kiedyś miałem
okazję z fascynacją prześledzić jego wymianę zdań na temat szabli i pałasza. A,
tak. No, powiem ci, że odpadłem, bo tam się ludzie... Coś mu.
Już nie pamiętam dokładnie szczegółów, ale usiłowali mu coś
udowodnić. I facet tak pojechał, bo się okazało, że ludzie
przeczytali dwie, trzy książki na temat broni białej i
próbowali mu coś-... jakby coś udowodnić. Tymczasem, yy, Komuda ma to
do siebie, że jest, yy, perfekc-
perfekcjonistą i on tych książek, no, nie wiem, tak dla,
żeby dla, dla zobrazowania nie przeczytał dwóch, trzech,
tylko przeczytał czterdzieści. O samym pałaszu. W związku z tym, i to nie tylko
pewno, pewno w języku polskim, i w związku z tym ci
dyskutanci, no, mieli takie średnie szanse. Ja
przyznam się, ja, ja powiem tak: nie jestem w stanie tej,
oczywiście, tej dyskusji, nie, nie jestem, nie jest, nie
jestem w stanie być arbitrem. Znaczy, nie znam się w ogóle,
nie, nie potrafiłbym odróżnić jednego od drugiego. Czyli tam
o pałaszu to wiem tyle, że w ogóle, no, pomińmy
tę moją wiedzę. Z pałaszowaniem. Tak, no, bardziej mi się z
pałaszowaniem kojarzę niż z bronią białą. Niemniej jednak
byłem pod wrażeniem, yy, jakby szczegółowości.
Znaczy w ogóle zarówno Komudy, jak i jego, yy,
dys, yy, ludzi, z którymi dyskutował. Oni się spierali,
mój Boże, o takie szczegóły, o których ja pojęcia nie
miałem. Mhm. Oni się o każdą, o każdy szczególik, o każdy
tam, nie wiem, o każdą, nie wiem, załamanie czy każdy, każdy
kąt zgięcia tego pałaszu. Nie wiem. Nie już dokładnie w
tej chwili wymyślam, mówiąc szczerze, ale o takie szczegóły
się kłócili. A o to, jak tam było coś ukształtowane, a czy
bardziej zgięte, czy bardziej proste, czy bardziej, czy
bardziej, yy, ok, bardziej metalowe, czy bardziej może
drewniane, a może takie, śmakie, owakie. Mhm. Ja po prostu odpadłem. Yy, poziom
szczegółowości... Ale tylko ta szczegółowość
wydaje się, że to duperele. Nie, to są rzeczy czasami
bardzo, bardzo znaczące. Ja chcę podkreślić jedną rzecz. O
ile, że ta, yy, Komuda, tak samo jak
Grunwaldowski, jak wielu innych rzeczy, jest
wykształconym historykiem, jest historykiem z
krwi i kości. On pisze o polskich obyczajowych, że
tak powiem, rzeczach. Natomiast możecie mi wierzyć, ja z nim
kiedyś gadałem, yy, tak zupełnie
przypadkowo zacząłem o historii świata grzebać i tak dalej.
Ja wreszcie mogłem z kimś porozmawiać o, o kulturze
anglosaskiej. On zna historię, yy, całej Europy, ma w małym palcu. Wie wszystko
zupełnie, yy, na temat uzbrojenia,
ale również obyczajowości, nie wiem, Hiszpanów, którzy tam
wędrowali sobie po Ameryce Południowej, yy, w czasach kolonialisty. Yy, to
sa- jest rzeczywiście wiarygodnym historykiem. Dla... i dlatego ja, jak pisuje
ciekawe historie, dlatego, bo jest historykiem. Ale nie nudzi!
Nie. To do początku audycji nawiązuję. To jest właśnie ten
facet, który wszedł na lekcję u mnie i zaczął- No ... tak
opowiadać o tej historii, że się, że się tą historią
zafascynowałem. Jakby Komada, Komuda był nauczycielem, to tak
samo by dzieciaki, yy- Natomiast, natomiast, yy,
natomiast, yy, yy, równie dobrze mógł
być, yy, świetnie wykształconym i nie umieć opowiadać
historii, i nudzić o tych wszystkich pałaszach, szablach
czy czym tam jeszcze, o czym nie mam pojęcia. Tymczasem
jak się czyta książki Komudy, czyta się o tej
obyczajowości, która dla niego nie stanowi właściwie, to
jest napisane tak lekko, ponieważ ten facet, nie wiem, góry
książek prze, przekopał, ale
on... To jest pisane jakby mimochodem. Mhm. To znaczy,
my, yy, poznajemy pewną obyczajowość
opisywaną w konkretnej książce, ale niejako
mimochodem. To nie jest tak, jak to kiedyś pisano, że: „A
teraz zrobię państwu opis na półtorej strony, jak wygląda szlachcic”. I jechał
półtorej strony. Nie, tak Komuda nie pisze. A jak? Chcę ci
podkreślić, zwrócić uwagę, że Komuda zna się na rzeczy.
Jeżeli, yy, jeżeli doskonale wie, że polski szlachcic nie myślał,
jak temu Szwedowi ściąć głowę, tylko ścinał ją mimochodem. Dlatego,
bo był dobrym szermierzem po prostu. I dlatego był,
i tak jak ten szlachcic ścina głowę, yy,
Szwedowi mimochodem, tak samo Komuda pisze mimochodem, dlatego,
bo jest dobrym, dobrym fachowcem. Chociaż akurat mnie te
historie nie bawią, ale- Ale powiem- Ale, ale- Wiesz co?
Bawią, nie bawią. Nie. Komuda, yy, ja lubię to, co
on, co pisze Komuda. Znaczy- Jest- Bo to, bo to są
historie, które się czytają. Się czyta. Się czytają, a przy okazji w, jakby
mimochodem- Tak ... czy tak, tak, tak, wtłaczają ci
odpowiednią, odpowiednią, yy, odpowiednią porcję
wiedzy. Ja nie wiem, czy ona jest zawsze potrzebna, ale to
jest bardzo wiarygodne po prostu. Coś tam na tym, na tych
mózgach, którzy to czytają, osiądzie. Osadza się,
zdecydowanie się osadza. Zostanie. W każdym razie, jeśliby
ktoś miał ochotę, to radzę poszukać w internecie, yy, sporu Komudy, aa, o
pałasz. To jest, yy, to naprawdę jest
fascynująca wymia- wymiana zdań. O ile dobrze pamiętam,
to się, yy, to się, ten, ta wymiana zdań toczyła na forum, dawnym forum,
yy, „Science Fiction, Fantasy and Horror”,
tego czasopisma. Yy, to się dzisiaj nazywa „Latająca Cholera”? Jakoś
tak, jakoś tak. Nie pamiętam dokładnie. Być może tam to
jeszcze w archiwach jest. Polecam, bo to też bardzo pou-
pouczające. Yy, warto wspomnieć, że, yy, a co jest też
cenne, yy, w pisarstwie, yy, Jacka Komudy? Że on nie zostaje tylko,
yy, w jednym czasie. Bo owszem, yy, powstawały takie
książki jak „Diabeł Łańcucki”, „Czarna Szabla”, „Banita” czy „Bohun”,
ale całkiem niedawno wystrzelił ze swoim „Hubalem”. Ja co prawda nie
wiem, czy nie, czy wszyscy, yy, patrioci, nie
patrioci i w ogóle tacy wszyscy tacy, mm,
ludzie, którzy chcą widzieć, yy, historię jednowymiarową, yy, albo tak w jeden
określony sposób, aa, będą wdzięczni, yy, Komudzie
za tę książkę pod tytułem „Hubal”, bo tam się
różne rzeczy, różne rzeczy dzieją. Znowu nie mogę opowiadać,
ale tam się różne rzeczy dzieją, które się
niektórym, yy, takim, yy, ludziom, którzy tak
bogoojczyźnianie podchodzą do, do historii, mogą nie
spodobać. Mnie się podobały. Ja, ja, ja muszę powiedzieć, że
nie czytałem, ale mam jedno tego wrażenie, że jeśli
Komuda to napisał, to miał jakieś podstawy. Ewidentnie. W sposób oczywisty
miał, w sposób oczywisty miał podstawy. W każdym bądź razie, yy-... Ot,
zostawiliśmy Komudę na koniec, ponieważ to jest, to jest pisarz, który, yy, mnie
przynajmniej, yy, poraża swoim
przygotowaniem, a jednocześnie lekkością pióra. To, to nie
jest, to nie jest ciężka literatura. Bo ja sobie zdaję
sprawę, jak my tu powiedzieliśmy, że facet wie, jak wygląda
pałasz, wie, jak tam się tam ubierał ten szlachcic, jak
sobie tą fryzurę, tę fryzurę przygotowywał, jak tam ten
kontusz wiązał i tę szablę za przypasał, i tak dalej, i
tak dalej, i tak dalej. Nawet nie wiem, czy dobrych słów
używam. Pewno by już mnie trzy razy poprawił, bo jakichś
błędów, pewną masę nastrzelałem. To może się
wydawać, że jak tak o takich rzeczach szczegółowo, to, to
nudzi, nudzi, nudzi. W dodatku grube książki pisze. No bo
taka każda jego książka to jest sporo czytania. Jest wręcz
przeciwnie. To są książki, które właściwie same się
czytają. Nie mam wątpliwości, że, yy, to, co pisze Komuda, warto po,
warto polecić, warto odszukać. A zwróć
uwagę na jedną rzecz, że, yy, jak mówisz o tej
lekkości pióra Komudy, przecież to jest
bardzo podobne do, yy, do ewolucji, że tak
powiem, yy, pisarstwo podobne do ewolucji
kawalerii jako takiej. Polska zasłynęła na całym świecie tą
husarią pancerzną, cholernie, cholernie silną,
cholernie uderzeniem i tak dalej. Natomiast kawaleria skończyła swoją
historię jako wyłącznie lekka kawaleria. Jako właśnie ci
lisowsczycy opisywani przez kogo tam? Yy, przez Sienkiewiczego,
yy, jako lisowsczycy albo
zupełnie lekka, lekka kawaleria w czasie II wojny światowej,
która właściwie obsługiwała działka, yy, artylerię polną. Coś ci powiem à
propos husarii. Otóż, yy, gdzieś w latach
siedemdziesiątych miała miejsce, yy, taka, taka
sytuacja w Stanach Zjednoczonych, że, yy, Polak, wykształceni, z wykształcenia
historyk, ale taki powiedzmy, no, nie
naukowiec, no, nie naukowiec, z wykształcenia historyk, pojechał
do Stanów Zjednoczonych i miał-- zabrał ze sobą,
yy, figurki. Wtedy były takie popularne
żołnierzyki z plastiku, z plastiku. Zabrał dla, dla dzieciaków,
yy, amerykańskich coś takiego. Takie
figurki. Pech, pech albo właściwie, no, właściwie to nie
pech, tylko właściwie zbieg okoliczności chciał, że zabrał właśnie figurki
husarzy. Ee, i tak się stało, że, no, dzieci, dzieciom się bardzo spodobały te
figurki, ale pan domu mówi, no, że
bardzo ładne te, te figurki, ale on nie wiedział, że,
yy, że to musi być jakieś przekłamanie, bo przecież w Polsce
nie było Indian. A w ogóle Indianie to mieli inaczej te pióra. Na co historyk,
nasz nieco amatorski, ale jednak z wykształcenia historyk, no,
nie naukowiec, zaczął tłumaczyć, że
nie, nie, no, my mieliśmy taką formację, taki,
taki, takie wojsko było, co pełniło w swoim czasie rolę
czołgów. I tak... Na co mu
pan domu, z wykształcenia również historyk, mówi, że proszę
pana, nie, znaczy nie, byli chyba na ty. No więc to jest
niemożliwe, bo on jest historykiem i takim
nieco bardziej praktykującym niż ten nasz z Polski. I on by
o czymś takim słyszał, a on o niczym takim nie słyszał,
w związku z czym to jest niemożliwe. To tak à propos tego,
co często, o czym często mówimy, czyli tej amerykako-amerykańskiej,
amerykańskim oglądzie świata. Z punktu widzenia
Ameryki, yy, coś istnieje albo nie istnieje i o tym, czy
istnieje, czy nie istnieje, decydują oni. Tak, ale zwróć
uwagę, że ta prawdopodobnie rozmowa między tym polskim
prawie historykiem a tym amerykańskim historykiem zaowocowała tym, że, yy, we
współczesnej, yy, wydaniu, yy, tej gry
komputerowej „Cywilizacja" jest jednak polska husaria,
skrzydlata kawaleria. Amerykanie to zrobili. Gdyby tamten, tamci nie wymienili
poglądów, to prawdopodobnie Amerykanie nie mogliby mieć pojęcia,
że były skrzydlate konie. Szyderca zwraca uwagę, że to
też jest taki paradoks. Zobacz, rzeczywiście skrzydło zna,
czy, yy, pióro z natury jest lekkie, a przecież tak naprawdę, yy,
mieli, mieli te pióra, a byli
formacją ciężkozbrojną. Ciężka, no. Ciężkozbrojną. A widzisz, jak
ich uskrzydlało? Jak widzisz, jak ich uskrzydlało. Ale, ale
pióro miało po prostu... Bo ja nie wiem, czy wszyscy zdają
sobie sprawę, czy, do czego służyły skrzydła, yy,
husarii. Skrzydła husarii służyły po pierwsze tylko dlatego,
żeby, yy, tatarski jeździec nie potrafił, nie
mógł zarzucić arkana na szyję, yy, jeźdźca
i strącić go z konia. Yy, po pierwsze dlatego. Czyli
za- osłaniały plecy przed rzutem,
yy, lascem, że tak powiem, na, na jeźdźca. A po
drugie, yy, miały wydawać ten lekki szelest, który
piekielnie płoszył, yy, konie, yy, tatarskie. To ja
powiem, powiem tak, no, że teorie są na ten temat różne.
Historycy się spierają. Jedni mówią o tym, co mówiłeś, o
czym mówiłeś, że to miało przed, przed jakimiś arkanami i
tak dalej miało, miało chronić. Drudzy, drudzy mówią właśnie o
tym szeleście, o płoszeniu koni przeciwnika i tak dalej. Jak
było? To jest właśnie taki- A tak naprawdę chodziło o
szpan, nie? Nie wiem. Też mi się tak- Polacy zawsze
chcieli zaszpanować, więc. Tak jest, że, że to po prostu
świetnie wyglądało. Indianie nosili na głowie, a oni mieli
skrzydła. Po prostu pięknie. Taki gość z pełnym
uzbrojeniem- Tak ... z tymi skrzydłami to wyglądało. Jak
zajechał do swojej, kurde, chaty, proszę siebie, to wszystkie
panienki płakały po prostu z, z tego. Zważywszy, że, yy, zważywszy, że, yy,
cena takiego uzb- wyposażenia takiego husarza, yy, równała się- No ... no, była
porównywalna z dzisiejszym, naprawdę z dzisiejszym czołgiem. Tak.
Bo tam przynajmniej, no, nie wiem, czy jedna? Nie, jedna
wieś to by chyba nie wystarczyła. Nie wystarczyła, tak. No,
nie wystarczyłaby zdecydowanie. W związku z tym, no,
yy-... To był gość. Jakbyś miał na sobie
tak, taki majątek, to też byś był gościem. Tak, ale ja
chcę, yy, nawiązać cały czas do tego, że jak ciekawa, jak
bardzo kochana może być historia. Otóż mało kto so- sobie
zdaje sprawę. Ja teraz tak naświetlam tą historię, tego
ciężkiego uzbrojenia ry- rycerskiego, ale nie tylko polskiego,
również francuskiego, angielskiego, yy, i niemieckiego i tak
dalej. Otóż kiedyś to były naprawdę czołgi. Yy, taki rycerz w pełnej
zbroi, to my sobie, nam się wydaje, że to był rycerz na koniu. Nie,
kochani, to był cały duży oddział.
Był poczet rycerski. Czym był poczet rycerski?
Poczet rycerski składał się przynajmniej z dwóch łuczników, którzy, yy, którzy,
yy, zdejmowali, yy, ewentualnie
kuszników i łuczników pró- próbujących zagrozić temu
rycerzowi na koniu w pełnej zbroi.
Yy, była piechota. Byli ludzie, którzy po prostu
pi- pilnowali ko, żeby, żeby żaden, yy,
chłop nie podrzynał brzucha końskiego temu koniowi,
kiedy rycerz jest na tym koniu. Ten rycerz był
opancerzony nie tylko zbroją, ale był również pocztem opancerzony. Jak on, taki
jeden rycerz potrafił się wrzynać, yy, w szeregi
piechoty, yy, dobrze osadzonej na pikach niemieckiej
z całkiem dobrym powodzeniem, gdyż on nie był sam. A, yy, jeśli,
yy, nie tylko, yy, nie w poście, ale jeśli działał w formacji, formacji takiej
jak, jak trójkąty czy szpice, czy, czy, czy
prostokąty, romby, uderzeń, w uderzeniach na inne
formacje, no to jeszcze była, yy, inna
zupełnie historia. I zwróć uwagę, że to jest bardzo
porównywalne, yy, jak działały czołgi w drugiej wojnie
światowej. Czołgi mogły, to ta, te dobre czołgi,
totalnie samodzielnie, yy, funkcjonować na
zapleczu przeciwnika oraz mogły walić tak
jak kurskie, pod Kurskiem, flanką, yy, to znaczy
całym uderzeniem, frontem, nie? Tak.
Myślę, że gdzieś zbliżamy się do, ale, a do końca? Nie,
nie do końca, bo ja jeszcze muszę o jednej książce,
właściwie o cyklu książek powiedzieć, yy, które
podpowiedział, yy, o których powiedział mi. Yy, ja ich nie
czytałem, ale, ale fascynacja, z jaką opowiedział mi
o nich, yy, o tym cyklu Piotr Mróz, nasz gość
trzeciej audycji. Kiedyż, kiedy to rodziłeś kamienie
nerkowe- Tak. -i byłeś nieobiet, nieobecny. Opowiedział mi o
cyklu, yy, z naprawdę z dużą fascynacją
i, yy, takim, takim przejęciem. Cykl nazywa
się „Królowie przeklęci". No. Zaczyna się gdzieś
tam w okolicach, yy, Filipa Pięknego, Jakuba de
Molay. No, no, no. Jeden, jeden, jeden palił
drugiego. No, tak mówiąc w skró, w dużym skrócie. Aaa, i zaczo, i
to jest cały cykl książek, yy, kilka tomów, yy,
autorstwa. Yy, no, to Fra- Francuz, więc pewno, pewno gdzieś
coś pokaleczę. W każdym razie Maurice Druon. Chyba to tak, tak się czyta.
Druon. Druon? Dru. Dru. Druon. Druon. Druon.
Tak, Druon. Ja zawsze miałem dysleksję albo co, nie wiem. W
każdym razie z czytaniem obco, obco brzmiących nazwisk mam
duże kłopoty, szczególnie francuskich. Ja się z tym spotkałem.
Szczególnie francuskich. Tak. Ja powiem tak: już to, co mi, yy, to, co mi Piotr
opowiedział, yy, jest na, jest naprawdę niezłe. W dodatku, jeśli ktoś, yy, nie
lubi, nie potrzebuje, nie chce czytać, to jest też film,
aa, opowiadany z nieco innej perspektywy niż,
niż napisana jest książka. Znaczy in-- jakby troszeczkę z
in, z innego miejsca kamera, yy, w tym
filmie pokazuje. Inna postać jest jakby tą postacią wiodącą,
ale wydarzenia są te same. Powtórzę, yy,
„Królowie przeklęci". Myślę, że to jest książka, po
którą warto sięgnąć. Tu zdaję się całkowicie na
autorytet, yy, Piotra Mroza, ale warto, bo Piotr czyta dużo
książek, yy, o tak szerok, szeroko pojętej,
pojętej historii. Yy, ja oczywiście nie wspomnę, yy, a
właściwie oczywiście, ponieważ mówię, że nie wspomnę, to
wspomnę. Oczywiście, że wspomnę o Kenne Follettcie
i jego cyklu, yy, „Filary ziemi", również sfilmowany i również sfilmowanym,
ee, o budowie katedry. Też absolutnie- Mhm. -historia.
Znaczy, jak powiedziałem, że ona jest, że ta historia jest o
budowie katedry, to właściwie nic nie powiedziałem, a
właściwie jest odwrotnie. No, no. Budowa katedry jest jakby w
tle całej, całej historii. Więc powiedz, yy, o po,
jakby stwierdzenie, że książka jest o budowie katedry, no to
zaraz się jakieś gromy posypią, bo ktoś nie wytrzyma i, i,
i mnie tu podsumuje. Nie, nie, no, w każdym razie znowu to
jest też książka. I notabene książkę „Filary
ziemi" też polecił mi Piotr Mróz i nie żałuję. No. Więc
wiem, że po „Królów przeklętych" wcześniej bądź później. U mnie to się
na ogół późno odbywa. Tak. Później sobie mogę powiedzieć:
dlaczego ja tego nie czytałem? Ale- Więc pewno sięgnę
wcześniej czy później. Ale podkreślając ciekawość historii, chcę
polecić również tą książkę. Ja jej nie czytałem, ale chętnie
do niej zajrzę, gdyż ja sobie dam łapę
uciąć, że, yy, historia jest o właśnie tak ciekawa, że na pewno matką jednego
z tych królów opisywanych, na pewno była po prostu matka królów
francuska. A kim była matka królów we Francji? To była Maria
Leszczyńska, która po prostu, yy, Leszczyński nie został królem Polski,
bo, bo wybrano akurat kogoś innego. Yy... Ale to się wcześniej działo. Tak!
No tak. Ale ta Maria Leszczyńska jest z rodu Leszczyńskich,
po prostu. Nie, no ale mówię, no, dla i wiesz, no gdzie
Jakub de Molay? Dobra, mo- może było. Zapytam Piotra, to,
to mi powie. Na pewno jeden, jeden z tych królów miał
matkę Leszczyńską. A może i- No, może który- No.
Dobra, nie wiem. Si- się zapytam. No. Będę wiedział.... Wiesz co? Myślę, że już
dzisiaj i tak daliśmy czadu, bo gdzieś się zbliża wpół do
jedenastej. To myślę, że czas, żeby, żeby
naszych, naszych słuchaczy pożegnać. Bardzo dziękujemy, że nas
słuchali. A jak zwykle muszę powiedzieć o tym, o czym
będziemy mówić w następnej audycji. Otóż po krótkiej naradzie przed... Bo
znowu, tak jak powiedziałem w ostatni, ostatnim razem,
że tych książek właściwie zamiast ubywać, to przybywa,
więc musieliśmy wybrać, co w następnej audycji.
Wybraliśmy coś, co sobie nazwaliśmy.
Z jednej strony, ponieważ jesteśmy w Radiu Paranormalium,
więc temat wydaje się, wydaje się jak najbardziej
pasuje. Temat ogólny to: obcy i UFO w
literaturze, ale oczywiście to jest taki temat,
który, który się słabo sprzedaje, więc od razu
wymyśliliśmy, wymyśliliśmy do tego dwie książki
przewodnie, żeby tak nie błądzić, nie skakać, jak na przykład
dzisiaj w audycji od jednego autora do drugiego. Więc
wyjdziemy od książek ludzi, którzy byli
naukowcami, a jednak popełnili kawałek literatury.
I pozostali naukowcami. I pozostali naukowcami. Pierwszy z tych
ludzi to Carl Sagan i każdy przynajmniej słyszał o filmie.
Mam nadzieję, że każdy słyszał o filmie albo o książce
"Kontakt". Książka, która w swoim czasie
zrobiła sporo, sporo szumu. Ale jest jeszcze drugi autor, astronom. Nazywa się
Fred Hoyle. Ten, który wymyślił tą Big Bang.
Po prostu on to stworzył wybuchający- Ale napisał
książkę. Napisał książkę "Czarna chmura". Tak, jest. I to są, obie te książki
mówią o kontakcie. Między innymi
mówią o tym, jak ludzkość kontaktuje się, w jaki sposób
kontaktuje się z inną formą rozumu. To oczywiście te
dwie książki, czyli Freda Hoyle'a "Czarna chmura" i Carla
Sagana "Kontakt", będą oczywiście jak zwykle punktem wyjścia
do, do rozmowy, do rozmowy, do, do snucia, do przywoływania innych
książek, do mówienia o tym, jak obcy byli
widziani w ogóle w literaturze. Myślę, że obaj
sobie będziemy- My sobie doskonale damy radę. Po prostu mamy
praktykę. Co to jest inna forma rozumu?
Rozmawiamy między sobą dosyć często. Tak, tak. Inna forma
rozumu. Inna forma rozumu. Jakoś się dogadujemy. Zdecydowanie.
Czasami musimy używać sygnałów dymnych, czasami pisma
obrazkowego, ale jakoś się dogadujemy. Tak. No
cóż, to, to myślę, że na dzisiaj, jeśli chodzi o historię, wszystko. Jeśli
chodzi o zapowiedzi, również wszystko. Bardzo serdecznie
dziękujemy wszystkim słuchaczom. Polecamy się na przyszłość.
Zapraszamy. Zapraszamy za dwa tygodnie i
do usłyszenia. Ja nie polecam siebie na przyszłość. Polecam
historię na przyszłość. Historia jest naprawdę straszliwie
ciekawa i piękna. Jakkolwiek- Fakta nauczy się
oka. Jakkolwiek to ujmiemy, to poleca, polecamy
się. Dziękujemy wszystkim za uwagę. Pozdrowienia z Bydgoszczy.
Dobranoc. Dobrej nocy. A mówili te słowa to państwo Marek Żelkowski i Wiktor
Żwikiewicz, gospodarze Bibliotekarium.
Dzięki jeszcze raz, panowie. Dziękujemy. Jeszcze raz dziękujemy.
Dobranoc. A audycję, jak zawsze od strony
technicznej obsługiwał Marek Sęk "Ivellios". Radio Paranormalium
- paranormalny głos w Twoim domu. Dobranoc i do
usłyszenia ponownie w kolejnych audycjach Radia Paranormalium.
No i już za dwa tygodnie w kolejnym odcinku Bibliotekarium.