Witajcie bardzo gorąco i serdecznie w Radio
Paranormalium. Rozpoczynamy kolejny odcinek Bibliotekarium, w którym dziś Marek
Żelkowski i Wiktor Żwikiewicz będą dyskutować o książce „Metro
2035”. Właściwie będzie to taki punkt wyjścia do dyskusji o tym, jak żyją w tej
powieści ludzie w metrze moskiewskim, gdzieś tam głęboko pod
Moskwą. Ale tak naprawdę nie jest to książka o metrze i
przyszłości, tylko o tym, kim dzisiaj jesteśmy. I
właśnie o tym będą dyskutować dzisiaj
gospodarze Bibliotekarium. Dobry wieczór, Marku, Wiktorze.
Dobry wieczór. Dobry wieczór. A audycję od strony technicznej,
jak zawsze, będę obsługiwał ja, Marek Sęk "Ivellios".
Zanim oddam głos do Bydgoszczy, tradycyjnie przypomnę
kontakty do Radia Paranormalium, bowiem audycja, tak
jak zawsze, realizowana jest w całości na żywo. Można będzie
do nas dzwonić po godzinie dwudziestej pierwszej. Wtedy
otworzymy naszą linię telefoniczną dla słuchaczy, ale
myślę, że kontakty warto zapisać sobie już
teraz. Numer telefonu: trzydzieści dwa, siedemset czterdzieści
sześć, zero, zero, zero, osiem. Trzydzieści dwa, siedemset
czterdzieści sześć, zero, zero, zero, osiem. Numer komórkowy:
pięćset trzydzieści, sześćset dwadzieścia, czterysta dziewięćdziesiąt
trzy. Pięćset trzydzieści, sześćset dwadzieścia, czterysta
dziewięćdziesiąt trzy. Skype: radio.paranormalium.pl. Można
oczywiście cały czas do nas pisać na Gadu-Gadu pod numerem
trzydzieści sześć, zero osiem, osiemdziesiąt, zero dwa.
Trzydzieści sześć, zero osiem, osiemdziesiąt, zero dwa. Czekamy
także na Państwa pytania, komentarze, jakieś spostrzeżenia
na naszych czatach na www.paranormalium.pl oraz na
czacie towarzyszącym naszej transmisji na YouTube. Można nas
oczywiście także znaleźć na Facebooku, na kontach Radia
Paranormalium i portalu Infra, na grupach Radia
Paranormalium i Czytelników Nieznanego Świata. A jeżeli ktoś
woli, to może nam również wysyłać wiadomości drogą e-mailową na adres:
radio@paranormalium.pl.
Halo, Bydgoszcz! No to jeszcze raz witamy wszystkich bardzo
serdecznie. I cóż, zaczynamy totalną apokalipsę. Aaa, myślę,
że, o! Myślę, że się Wiktor zbiera do mikrofonu, to mu
oddam głos. Jak z tą apokalipsą? Nie oddawaj mi głosu, ja skończę głosem.
Dobrze, dobrze. Dobra, to ja jestem przy głosie. Będę się go
trzymał w takim bądź razie. Yy, powiem tak: może
zacznijmy od tego, że, yy, będziemy rozmawiać o książce „Metro 2035”, o
książkach, yy, poprzedzających tę, tę,
tęże powieść, ale także w ogóle o literaturze, którą się w skrócie nazywa
postapo, yy, i w najróżniejszych jej, w
najróżniejszych jej wydaniach. Od tych takich współczesnych
po nieco takie może przykurzone albo, albo
zakurzone. Nie wiem, w sumie nie wiem jak. W każdym razie
myślę, że o tym, o tym także porozmawiamy. Ale na początek,
żeby dopełnić, yy, jakby formalności,
powiem tylko jeszcze o jednej sprawie: że, yy, w
związku z książką „Metro 2035” wydawca portalu bibliotekarium.pl
postanowił słuchaczy naszych, yy, zarówno tych
online, jak i offline, yy, obdarować. Oczywiście
nie wszystkich, bo to pewno byłoby niemożliwe. Natomiast,
yy, każdy, kto wejdzie na stronę, yy, bibliotekarium.pl — prosta, prosty, prosty
adres. Yy, i tam znajduje się u góry
strony taki, taki prostokącik ze zdjęciami. Tam się te
zdjęcia zmieniają. Jedno z tych zdjęć to jest, yy, „Metro
2035” jest napisane: konkurs dla słuchaczy audycji
Bibliotekarium. A wystarczy w to kliknąć. Tam jest, yy,
cała instrukcja. W skrócie powiem, że każdy,
kto, yy, w komentarzach pod tym artykułem do szóstego kwietnia tego roku
napisze, yy, w tymże komentarzu, aa, dlaczego lubi albo też nie lubi
powieści postapo, zarówno tych
postatomowych, zombiastych i wszelkich innych, to
spośród, yy, wszystkich tych osób, które jakieś komentarze
napiszą, aa, wydawca portalu bibliotekarium.pl wybierze dwie, którym prześle
książkę „Metro 2035”. To tyle o tym, o tym, o tym konkursie, czy też o-o tym
rozdawnictwie. Jeszcze, jeszcze przypomnę. A teraz przejdźmy do
książki Metro, „Metro 2035”, od
której, od której wypada zacząć dzisiejszą audycję. Ja
powiem tak: z, yy, specjalnie wybrałem,
yy, tę książkę, dlatego że pomimo że jest
to, yy, książka, która reprezentuje nurt postapo, to jest to książka nietypowa.
Jedni, yy, jedni tę książkę, yy, za tę nietypowość pokochali, inni natomiast
znienawidzili, o czym przekonałem się dosyć, dosyć dobitnie,
kiedy, kiedy przejrzałem sobie różne fora
internetowe i na temat tej książki można
przeczytać zarówno, yy, hymny pochwalne, jak
i jakieś takie, yy, organizowane są tam seanse nienawiści. Otóż, mm, bo
autor, czyli, yy, czyli Dmitrij Gluchowski, yy-...
Zrobił jakiś czas temu, to już ponad dziesięć lat. Już w
tej chwili nie pamiętam, w którym roku wyszła pierwsza
powieść, czyli "Metro 2033". Napisał
takie uczci- uczciwą, ucz- uczciwe opowieściło o tym, jak to, yy, rakiety, yy,
jądrowe zostały przechwycone nad Moskwą. W ogóle wybuchła
wielka wojna pomiędzy Wschodem, Zachodem, a właściwie pomiędzy
wszystkimi wybuchła wojna. I, i te rakiety nad Moskwą
zostały przechwycone. Pojawił się opad ogromny. No
i niedobitki ludzkości i niedobitki, yy, ludzi, którzy
żyli w Moskwie, przetrwały bodajże, o ile dobrze pamiętam,
pięćdziesiąt tysięcy osób przetrwało w metrze. W metrze,
mm, moskiewskim, które jest rozbudowane, które jest, które jest
pajęczyną. I poznajemy w pierwszej książce, w "Metrze 2033",
społeczności, mm, które, yy,
no niczym nie zaskakują. No, mamy tam, znaczy zaskakuje to
poziom ich rozwoju, bo poznajemy ich wiele lat po
wojnie. Yy, ci ludzie tam gnieżdżą się,
gnieżdżą się w tych mrocznych korytarzach. Na zewnątrz są jak-
jaki, jest opad, jakieś bestie grasują, ale w tych
korytarzach też się, też nie tylko ludzie żyją.
Poznajemy te, poznajemy te, yy, poznajemy to środowisko, ale ono się wydaje
takie właściwie poza tym, poza dekoracjami, to wydaje
się dosyć normalne. To znaczy, jest tam jakaś
hansa, są jakieś niezależne stacje, jest
też odpowiednik komunistów czy tak zwani czerwoni. Jest wreszcie Rzesza. I te
wszystkie organizmy, takie parapolityczne, a właściwie
polityczne, ze sobą, ee, się ścierają. Yy, żyją w zgodzie, w pokoju, a
czasami w stanie wojny. Różnie się to układa. No, tak
jak, tak jak, tak jak się to ludziom zwykle, zwykle układa.
I na tym, na, na tych, na tym, na tych
dekoracjach występują główni bohaterowie. Tam się pojawia
zresztą bohater, który, który później, ee, w "Metrze
2035" również się pojawia, czyli Artem. Ale
to, ta książka oraz ta następna, "Metro 2034", one były normalne, zwykłe.
Znaczy, jakby to nie jest pejoratywne. To były bardzo dobrze
napisane książki. Książki, yy, o tym, dlaczego one były
takie dobre, to jeszcze za chwilę, ale powiem o tym
fenomenie "Metra 2035". Otóż myśmy się
po prostu przyzwyczaili do tej, do, do tego świata. W
dodatku ten świat został uzupełniony przez wielu pisarzy,
yy, z Europy, między innymi z Polski. Dwóch, dwóch
pisarzy polskich, Robert Szmidt i Paweł Majka,
napisali łącznie cztery książki dziejące się w tym świecie.
Oczywiście nie w moskiewskim metrze, ale w
bardziej, w bardziej takich bliskich nam terenach. Czyli
Robert Szmidt to jest, to, to są książki dziejące się we
Wrocławiu, a Paweł Majka to Kraków,
szeroko pojęty, no bo tak właściwie, yy, przynajmniej, yy,
znaczy gdzieś tam się jeszcze przecież przewija, ee, Nowa
Huta. Yy, więc tych książek w różnych
krajach pojawiło się sporo. Pojawiły się też wydania,
kiedy, kiedy fani pisali opowiadania dziejące w tym, się w
tym świecie. No, właściwie wszystko się toczyło tak dosyć
komercyjnie i dosyć, yy, to zresztą powstawały bardzo,
bardzo przyzwoite, bardzo fajne powieści, yy, w których się
sporo działo, w których ten wątek postapokaliptyczny był bardzo wyeksponowany.
Przeważnie były sprawnie napisane, bo, bo, bo wydawcy,
ci, którzy dostali licencję na to "Metro", ee,
dbali o to, żeby to nie były gnioty. W związku z tym
wychodziła z tego całkiem, całkiem fajna literatura rozrywkowa.
I co zrobił Glukhovsky, autor? Otóż "Metro 2035" absolutnie przewraca ten
świat. To znaczy, nagle do, yy, w tym, yy, w tej
książce dowiadujemy się rzeczy, które to wszystko, co
wiedzieliśmy przez tyle lat, stawia na głowie. I
myślę, że to jest, yy, dobry punkt wyjścia, żeby o tej, o
tej książce, yy, rozmawiać. Po pierwsze dlatego, że
ona w dalszym ciągu jest książką jak najbardziej
postapokaliptyczną, ale to jest pier- to, to, po
pierwsze dlatego, ale po drugie dlatego, że jest to
książka, której... to się nie zdarza często, żeby
autor przeskakiwał sam siebie, żeby robił w trzecim
tomie coś, co bardzo wiele osób uznaje za
lepsze niż to, co było w tomie pierwszym. To już jest
mistrzostwo świata. Oczywiście ci, którzy uważają, że
autor sprzeniewierzył się pierwotnemu założeniu i w ogóle
zniszczył swoje dzieło, są i tacy. I oczywiście,
yy, można, można z tym dyskutować, ale ja jednak się
przychylę do tej grupy, do tej grupy, która jest pełna
podziwu dla autora. A co ty, Wiktorze, sądzisz o "Metrze
2035"? O, to jest długie,
długie, długie, długie chyba gadanie na ten temat. Natomiast-
Mamy sporo czasu. Zanim chyba dojdziemy do, do, do, do samego "Metra", ku czemu
zmierzasz dosyć prostą drogą, yy, w
tym zagajeniu. Bo ja prosty jestem dosyć, tak, wiesz. No,
natomiast jednak wszystko, co istnieje na świecie, ma swoje źródła. Otóż ta
powieść, yy, trzeba sobie uświadomić, nie spadła nam
z nieba, nie została, nie pojawiła się
znikąd zupełnie i nie, nie otworzyła nam oczu
na świat, jakbyśmy ich nigdy nie mieli otwartych. Yy, i mam taką tezę
dziwną, że, yy, upodobanie do w ogóle apokaliptycznych, yy,
filmów, książek, różnych wizji, które, yy, nie jest wcale
upodobaniem powszechnym, cywilizacyjnym. Jest
wyłącznie upodobaniem naszym, europejskim, no, może
amerykańskim jeszcze i tak dalej, i niewiele
więcej. Yy, reszta, że tak powiem, świata ma bogie ma
prawdą, chyba trochę inne, yy, poczucie, mm, no,
wartości. Czy, dlaczego tak mówię? No właśnie,
dlaczego? Otóż skąd, skąd się bierze nasza, nasza w ogóle, yy, takie
patrzenie na świat? ... Początek bierze
się z Pisma Świętego. Czym innym jest koniec
świata opisany w Piśmie Świętym, jednak jeśli nie
apokalipsą, tak jak Apokalipsa świętego Jana
opisuje, czyli wybrani idą do nieba,
potępieni idą do piachu i tak dalej, czyli tam do
metra, ewentualnie. Piachu, no to raczej gorszy los,
los ich czeka niż tylko piach. Nie, no, idą do piekła
po prostu. A, no właśnie. Tak jak idą do metra
Borowskiego albo do, do, do jakichś
tam ruder w Nowej Hucie i tak dalej. Reszta, wybrańcy idą do nieba. Otóż dla
wyznawcy buddyzmu czy dla, nie wiem, filo-filozofa zen sprawa apokalipsy
nie istnieje w ogóle. Taki problem nie istnieje. Dzisiaj
jestem sobą, jutro będę kim innym. Dzisiaj
jestem tym, jutro będę czym innym. A może
uda mi się w tym wcieleniu wyzwolić z tego, z tego
kieratu kolejnych wcieleń i osiągnę stan nirwany i już w
ogóle będę miał święty spokój. Dokładnie tak. Tam, tam nie
istnieje, że tak powiem, filozoficzny determinizm apokalipsy. A w naszej
kulturze istnieje. Został oczywiście, do, na początku właśnie była to
tylko wizja Pisma Świętego, ale potem się pojawił prorok, który
naprawdę uwiarygodnił nam tę wizję. Nie mówię o Chrystusie, to mówię o bombie
atomowej, nie? No, powiem ci, pojechałeś ostro teraz. Bomba atomowa
uświadomiła wyznawcom apokalipsy o narodowych chrześcijańskim- Że ona
jest w zasięgu ręki. Tak! Apokalipsa jest w zasięgu ręki. Yy, że jest jakiś
sens w takim, w takiej wizji. Oczywiście,
zwróćmy uwagę, że, że to wi-, wizja tej
apokalipsy przekształowuje nie tylko, yy, z religii czy
z... Przekształowuje nawet do
naszych wyobrażeń o wszechświecie. A czym innym jest
teoria Fryda Hoyle o tym, że świat wybuchł, następnie się
rozpełzał, rozpełza tak, jak się rozpełza, a
następnie zdechnie. To jest wizja apokaliptyczna, po
prostu. Coś się narodziło i coś zginęło. Dla wyznawcy
reinkarnacji nie ma takiej ewentualności, że
coś się narodziło i coś zginęło. Wszystko jest
falą, wszystko trwa, wszystko ku czemuś
dąży, tylko się zmienia. Nic nowego nie powiem, ale
to, to, to jest. Mówisz oczywiste oczywistości. Tak,
specjalnie. Zacytuję klasyka. No
bo w ogóle cywili-, cywilizacja europejska, czy
powiedzmy cywilizacja białego człowieka. I tu znów
wyjdziemy na rasi-, wyjdę przynajmniej ja na rasistę. No
dobrze, więc cy- cywilizacja o korzeniach europejskich to może
będzie bardziej poprawne. Yy, to jest cywilizacja czasu liniowego. Czyli
rzeczywiście my ten czas w ten sposób postrzegamy. Tak, tak.
Cywilizacje dalok, daleko, te z Dalekiego Wschodu, aż
indyjska czy jakie, to są cywilizacje czasu
kołowego. Wszystko jest nieustannym,
nieustanną zmianą, powrotem. I to nieważne, że coś
zginie, skoro się odrodzi. Światy się odradzają.
Tak. Wcielenia. I teraz- No właśnie. Tak jak Chiny
budowały swoje, yy, imperium dziesięć tysięcy lat temu, yy,
wytwarzały porcelanę dziesięć tysięcy lat temu. Żyły, bawiły się,
umierały i tam wszystko i tak dalej, ale przetrwały do
dzisiaj. A człowiek biały, wyłącznie
europejski, zgodnie z tą swoją filozofią liniową,
właśnie dobiega kresu, że tak powiem, swojego
istnienia na padole ziemskim. I oni nas po prostu
przetrwają. A my zgodnie ze swoją,
ze swoim założeniem filozoficznym, po prostu my
odchodzimy, pakujemy walizki i idziemy dalej. Po
prostu. Chwilę, coś jeszcze powiem, bo, bo śledzę sobie
kątem oka. No, w każdym razie gdzieś tu sobie
dostrzegam, śledzę czat i o trzydzieści pięć napisał o tym, że w
buddyzmie i zen nie przewidziano nagłego bum. No, całkowicie
się zgadzam. Oczywiście, ale to nie znaczy, że nie
możemy takiego bum im zorganizować. To
o tym, o tym właśnie między innymi mówimy. Tak, ale
naszym- Ale oni się tym specjalnie- Dla nich nie znaczy bum.
Dokładnie. Oni się specjalnie tym po prostu nie przejmą, tym
naszym bum. W związku z tym bardziej o tym, o tym
problemie, o tym problemie mówię.
Poza tym Chiny, tutaj jest mowa też o Chinach. No, Chiny
to jest w ogóle kraj, który, który, z którego by można
ulepić cały kontynent, bo tam, bo tam i nie tylko. Tak
się mówi Chińczycy, Chińczycy, a to tak naprawdę kraj,
który jest bardzo różny, w zależności od tego, w której
części Chin się znajdziemy i w zależności od tego
możemy się zetknąć z bardzo, tak naprawdę bardzo różną
cywilizacją. Mówimy cywilizacja chińska, Chiny,
Chiny i tak dalej. Ale w gruncie rzeczy, kiedy
rozmawiałem z ludźmi, którzy z Chin
wracali, to mi mówili, że po pierwsze, jak się
podróżuje po Chinach, lata tym samolotem z
jednej części Chin do drugiej, to człowiek wysiada z
samolotu, o którym już zresztą wspomniałem częściowo,
że się zjawił w innym kraju. A to dalej są Chiny.
To dalej są Chiny, tylko one są w zależności od położenia
geograficznego trochę inne. Troszeczkę. To nie zawsze
jest znacząca różnica, ale jest. Dobra, wróćmy do
naszej, do naszej apokalipsy, bo ja powiem, powiem tak, zanim
przy- ... Że może w naszej kulturze, yy, ta książka
„Metro” Gombrowiczskiego też ma swoje źródła, w tym nurcie liniowym po
prostu. Gdzie są jego źródła? Na pewno,
jak, jak wspomniałem, w tym Piśmie Świętym jako
takim, no ale w takich bardziej, bardziej
prostych rzeczach.... które tego na pewno John Wyndham
piszo, pisząc, yy- Poczwarki, Poczwarki
napisał, ale napisał Dzień tryfitów i o ten, o to ci
chodzi. I tak dalej. To na pewno też są, yy, źródła,
yy, skąd, yy, tego rodowodu powieści
Gluchowskiego. Ale coś muszę powiedzieć. Przerwę ci oczywiście,
bo ja jestem od tego, żeby przerywać. Bardzo nie polecam
filmu nakręconego na podstawie, na podstawie książki, mm, Dzień tryfitów. O ile
książka jest super, w swoim czasie za tą książką
uganiały się całe tabuny ludzi, żeby ją zdobyć. Były to
lata osiemdziesiąte, a właściwie już koniec
siedemdziesiątych. O tyle film jest, no, już
się mocno zestarzał po prostu. I ja specjalnie nie polecam,
ale jak zwykle ci przerwałem i zgubiłeś wątek pewnie. Nie,
nie, film jest toporny po prostu. Natomiast książka jednak
daje coś dla wyobraźni, dla czytelnika dużo
do... dalej, a film nic nie daje dla tego.
Natomiast książka Gluchowskiego na pewno daje bardzo dużo. No
właśnie, a co ci dała takiego? Yy, dlaczego? Właściwie to niewiele, bo ja mniej
więcej wiem, jak wszystko będzie. Nie,
ale dobra, dobra, wycofuję pytanie, ale powiem o coś innego.
Tak. Powiedz mi, yy, bo ty zacząłeś o tym mówić, a
właściwie, ee, zacząłeś i ja zacząłem. I tak się gubimy w
zeznaniach. Powiedzmy albo spróbuj to powiedzieć,
dlaczego niektórzy ludzie, spora część, bo ja znam ki,
sporą, sporą grupę ludzi. Dlaczego lubimy taką
literaturę? Dlatego, że kiedyś powstała Apokalipsa? Dlatego, że
czytaliśmy Pismo Święte? No sorry, to możemy się tak
pobawić, pobawić, wiesz, w takie analizy,
yy, związane z religią i historią. To oczywiście jest bardzo
zajmujące, ale powiedzmy też o takim, no,
skąd się to zainteresowanie bierze? No skąd? Ale to trzeba
by było Freuda zapytać, a nie mnie. Chyba, bo- Sorry. Upodobanie do, yy,
robienia krzywdy sobie albo własnemu
społeczeństwu, albo swojej cywilizacji. I do
rozpatrywania tej krzy... Tego czegoś jak, jako,
jako pewnej atrakcyjności, że tak powiem. No, no
jest, jest widocznie przez freudystów może być jakoś wytłumaczone. Mi to trudno,
yy, poza, poza tym, że, są takie dziwne paradoksy związane z, yy, z naszą
psychiką i może z tym lubieniem rzeczy, yy, negatywnych
albo apokaliptycznych. Zadam ci proste pytanie, Marek.
Nie wiem, czy ci kiedyś zadawałem, yy- A będę
potrafił odpowiedzieć? Chyba tak, nie? Yy, Marek, co lepiej: być optymistą czy
pesymistą? Każdy w naszej europejskiej kulturze
natychmiast odpowie, że oczywiście lepiej być
optymistą. Absolutnie nieprawda. Absolutne pomylenie czegokolwiek. Otóż, yy,
lepiej być pesymistą. Dlaczego? Bo człowiek się może
pozytywnie rozczarować. Rozczarować, może się ucieszyć. Dla
zdrowia psychicznego lepiej być pesymistą. Pesymista
wie, że jutro go nic dobrego nie spotka. A jak go spotka?
Jutro go nic dobrego nie spotyka. Nic się nie
stało. Następny dzień, nic się nie stało. Wreszcie przypadkiem ups! Oo!
Święto. Wspaniale. Optymista
jutro wie, że go spotka coś wspaniałego. A tam nic.
Tragedia. Następny dzień. Tragedia.
Też kos- Tragedia. Też kosmos milczy. Tak, kosmos milczy.
Optymistą być nie warto. Zdecydowanie lepiej być
pesymistą, żeby zachować zdrowie, zdrowie psychiczne. Może też dlatego my
lubiąc, yy, te wizje apokaliptyczne, pesymistyczne, po prostu jesteśmy
zdrowi psychicznie. Po prostu. Yy, w przeciwieństwie do
optymistów, takich jak, ee, tych, którzy budowali kiedyś komunizm. Czyli
przyszłość będzie świetlana, piękna, doskonała, yy, wszystko będzie cudownie i,
i będziemy nażarci, natchnieni i w ogóle będzie
wspaniale. Okazało się, że nie będzie. No, jesteśmy
rozczarowani, mm, bo byliśmy optymistami. No dobrze. No. Wybroniłeś
tezę, to przyznaję ci. Natomiast, natomiast z
Gluchowskim to, to dlaczego my takie coś lubimy? A, a nie
wiem. Ale pa- pamiętasz, były te w średniowieczu, te
takie marsze biczowników. Szli w pielgrzymce i
chlastali się po plecach pejczami. Pamiętasz? Takie coś było,
nie? No, było. No, my lubimy. My widocznie jesteśmy
masochistami w jakimś, w jakimś sensie i lubimy się biczować, nie? No i, yy,
a poza tym, a poza tym, jeśli, jeśli napisać książkę, że
wszystko będzie dobrze, to przecież jest nudne. Nie, to pewnie, pewnie,
że, że tak. Ale ja ci powiem. Ja cały czas obsesyjnie
wrócę, wrócę jednak do tego Metra 2035, bo to jest książka,
która, mm, w przeciwieństwie do wielu osób i to podkreślam,
że rzeczywiście ta książka bardzo wiele osób mogła zawieść, bo
ona niszczy, rzeczywiście niszczy w jakiś tam... Nie mogę za
dużo oczywiście powiedzieć, bo staram się, staramy się jednak
nie opowiadać książek, yy, które sygnuje,
sygnalizujemy, o których istnieniu, yy, sygnalizujemy. Yy, to jednak, yy,
rzeczywiście ta książka rozbija świat metra, yy, ten
świat, który poznajemy w Metrze 2033 i w Metrze 2034 oraz wszelkich innych
kontynuacjach, właściwie uzupełnieniach tej, tej sagi.
Ten świat zostaje rozbity. No, nie do końca, co prawda nie
do końca, ale nagle poznajemy mechanizmy,
które rządzą tamtą rzeczywistością. Dowiadujemy się
czegoś, do- dowiadujemy się czegoś, yy,
zarówno o tej Hanzie, która jest, która się gdzieś w
pierwszym tomie wydaje taką, tako, takim
miejscem, które chroni cywilizację, która właściwie
nastawiona jest na to, żeby prowadzić handel, żeby, żeby wymieniać towary. No,
czysty interes. Zaczynamy się dowiadywać czegoś więcej o
Czerwonych, o których wiemy od pierwszego tomu, że ufać im
nie można w ogóle. Wprowad, jakiś taki renesans, yy,
komunizmu starają się wprowadzić. Gdzieś tam się pojawia Rzesza.
No, Rzesza też się nam jednoznacznie, jednoznacznie kojarzy,
ale w pierwszym czy, czy drugim tomie my to traktujemy
jak taki, jako taki swoisty folklor. Jako takie, no
tak, no, sobie tam napisał ten Gluchowski, że a tu są
ta, tu są Czerwoni, tu są Czarni, a tu jest jeszcze
jaki, jakaś, jakaś Europa w postaci Hanzy, taka mini
Europa w metrze i w związku z tym te siły się ścierają.
Ale w sumie, w sumie-... Nic się wielkiego nie dzieje.
Tymczasem "Metro 2035" ma jeszcze tę, yy, moim zdaniem pozytywną
cechę, inni powiedzą, że przypadłość, że, ee, "Metro, yy, 2035", aa,
przynajmniej tak sobie liczę w tej chwili w pamięci, no,
przynajmniej dwa razy rozbija w proch, yy,
pracowicie budowaną konstrukcję. To znaczy autor coś tam
buduje, buduje, buduje, przez ileś tam rozdziałów,
a potem jednym, dosyć krótkim, no może
nie akapitem, ale na kilku stronach rozwala to wszystko w
pył. To znaczy nie do końca. Po prostu tłumaczy to w taki
sposób, który, który nam po prostu nie przyszedł do głowy,
albo w każdym razie, jeśli nawet przyszedł, to nie do końca
dopuszczaliśmy. I tak się dzieje raz. I to powiedzmy, no
udało się. Ślepej kurze ziarno. No ale jak to robi drugi
raz po kolejnych tam iluś dziesięciu stronach, no to człowiek
zaczyna nabierać szacunku. A jak się jeszcze pod koniec
książki dzieją różne dziwne rzeczy, no to człowiek
naprawdę ja chylę czoła. I to tyle, co mogę, to, co,
tyle, co mogę powiedzieć o "Metrze". Powiem jeszcze jedno,
że to jest dla mnie książka i dlatego, dlatego wspominałem
już w poprzedniej audycji o tym, że, że, mm, książka "Metro 2035" ona może się
wydawać książką taką postapokaliptyczną, która mówi o
tym, jak będzie wyglądał świat, jak się nawzajem
pobombardujemy czy powystrzeliwujemy na siebie
rakiety. Ale moim zdaniem, yy, w świetle
tego, o czym pisze Goluchowski, o rzeczywistości, o postrzeganiu
przez ludzi rzeczywistości, o postrzeganiu przez ludzi
autorytetów, o postrzeganiu przez ludzi
władzy, to to jest książka, która mówi tak naprawdę o
naszych czasach, o kryzi, o kryzysie zaufania, o
tym, że dzisiaj masy uwierzą we
wszystko, co będzie odpowiednio podane. A człowiek, który
będzie miał rację, który będzie mówił im prawdę, ale nie
będzie, nie będzie za nim stała żadna siła, żadne media, żadna władza, to
może krzyczeć tę swoją prawdę na ulicy i nikt go nie
będzie słuchał, a w dodatku wszyscy go wezmą za
idiotę. Idiotę, który się drze gdzieś na ulicy,
opowiada pierdoły i co? Nic z tego nie wynika. Nikt tego,
nikt go nie słucha. Yy, trochę to przypomina sytuację
ludzi, którzy, którzy mówią: "Słuchajcie,
nasz świat wygląda troszeczkę inaczej, niż wam się to
wydaje. Yy, otaczają nas, no, tak,
szukam, no, otaczają nas spiski". I wszyscy mówią: "Ha,
ha, jakie spiski? Nie ma żadnych spisków. Teorie spiskowe są
dla wariatów". I tak właściwie się dzisiaj kwituje każdego,
kto ma troszeczkę inne zdanie na temat tego, jak
wygląda nasza rzeczywistość. Nikt nie sprawdza. To
znaczy, bo gdyby to było tak, że ktoś mówi: "No dobrze,
uważasz, że jest bardzo spiskowo? No to ja w takim
razie, yy, w takim razie, mm, sprawdzę to, co ty mówisz i jeśli będzie po
twojemu, to okej. Jeśli nie, to ci udowodnię,
że opowiadasz jakieś tam pierdoły i nie zamierzam, i nie,
dlatego nie warto ciebie słuchać". Tymczasem proszę,
zobacz, jest zupełnie inaczej. Dzisiaj ludzie mówią: "Co
ten gość gada? No pierdoły". I przełączają na
następny kanał, czy to w radiu, czy w telewizji, czy
gdziekolwiek. No po prostu. Czy odkładają gazetę, bo pewnych
ludzi z pewnymi tezami się po prostu nie słucha. I to
jest między innymi, yy, moim zdaniem świetnie pokazane w
książce "Metro 2035", że, że nie
wystarczy mieć rację, nie wystarczy, yy, być przekonanym o
tej racji. Nie wystarczy chcieć uratować kogoś,
chcieć zrobić coś dobrego. To wszystko są dobre
chęci, którymi wiadomo, co jest wybrukowane. Nie zgodzę
się. No dobrze, to właśnie na-- czekam, żebyś się nad czymś
nie zgodził. Wystarczy. Nie mówię, że nie
wystarczy. Jest przykład. Przywołałem tutaj dzisiaj
Chrystusa. Chrystus nie miał swoich żołnierzy ani politycznego
zaplecza, ani niczego. Miał tylko swoją, swoje przekonanie i
swoją wiarę, którą po prostu potrafił, yy, zaszczepić innym. Ale na to trzeba
zapracować, tu trzeba znaleźć czego?, a
nie myśleć, że wpadłem na ideę albo, że tak
powiem, na coś tego. I teraz natychmiast wszyscy padną mi do
nóg. Padną, powiedzą, jaki jestem genialny. Idę za tobą do
nieba, nie? Ale nie zgodzę się. Ale nie. Dobra, dobra, już
rozumiem. Ale zapytam ciebie w ten sposób: o tym zapracowaniu
zgoda na pewien autorytet trzeba sobie zapracować, bo o tym
pewno myślisz. Mhm. Natomiast, a jeśli, yy,
uda ci się, bo weźmiesz jak-jakąś wiedzę o
świecie, która jest herme-- ta wiedza jest hermetyczna,
nieznana wielu osobom, ale jest to prawda. I wiesz,
że jeśli podasz to ludziom, to przynajmniej część z nich
uratujesz. A oni cię nie słuchają, bo nie, bo
nie masz autorytetu, nie zasłużyłeś sobie. Chrystus mówił
ludziom, że wszyscy są równi, co nie było w żaden sposób
świa-świa-świadomości absolutnie nikogo. Ale nie
wszyscy mogą być Chrystusami. No niestety. No to, to,
co byśmy nie powiedzieli. Jeśli chcesz być prorokiem, to musisz
dorównać. Zgoda. Ten mechanizm rzeczywiście to, to jest
rzeczywiście też mechanizm. Rzeczywiście można na ten, na
książki Goluchowskiego spojrzeć w ten sposób. Rzeczywiście, Artem
jest takim człowiekiem, który stara się
chwi-chwilami w rozpaczliwy sposób ocalić część
ludzi, niektórych ludzi, jakieś tam mniejsze, większe
społeczności. I to mu się nie udaje. W każdym razie nie
o to chodzi, czy mu się udaje, czy nie, bo to znaczy
bywa różnie. Może tak, bywa różnie, ale on bez przerwy ma
poczucie tego, że ci ludzie nie chcą
słuchać tego, jaka jest prawda. Oni wolą swoją
prawdę. Co więcej, później jeszcze autor oczywiście przewrotnie
robi tak, że, że sam Artem, główny
bohater, nie jest do końca pewien, czy... O ile na początku
jest pewien, że ma rację, to w niektórych momentach książki,
w niektórych momentach powieści, tę wiarę na chwilę
traci. A à propos tego, yy, znowu niezawodny O
35.... Piszę o tym, znaczy, na, na czacie, o
tym, jak silne jest, jak silne jest
oddziaływanie chociażby środków masowego przekazu.
Ja tak naprawdę, yy, nie wiem,
yy, nie wiem, czy to jest prawda, czy nieprawda. Mój
rozsądek podpowiada mi, że to jest absolutny fejk, ale być
może ja nie jestem człowiekiem rozsądnym. Ale historia o
błękitnym wielorybie, która teraz jest wałkowana w tę i we w
tę przez różne media, yy, w sposób, yy, znaczy inaczej: nikt moim zdaniem
nie zadaje, yy, wśród tych dziennikarzy, którzy wałkują ten
problem, wałkują tę sprawę, nie zadaje moim zdaniem
podstawowych pytań, które tam w ogóle nie padają, w tym, w
tej, w tych rozmowach, w tych, w tych przekazach o błę, o
tym błękitnym wielorybie. Yy, tam po prostu
wałkuje się ciągle i to, ciągle to samo. A moim zdaniem
wystarczyłoby zadać kilka rozsądnych pytań i już, yy, ta napompowana do granic
informacja o błękitnym wielorybie stałaby się
nieco sflaczala. Ja powtarzam, nie wiem, jaka,
ja, być może będę musiał za, za tydzień, dwa, może za
miesiąc odszczekać to wszystko, co w tej chwili powiem, bo
rzeczywiście problem urośnie, ale jakoś jestem, jakiś taki
dziwny spokój jest we mnie, że jest to absolutnie, yy, absolutnie rzecz, yy,
nadmuchana. Yy, uważam, uważam, że po prostu, yy, po prostu ktoś zrobił
newsa i tego newsa, yy, dosyć sukcesywnie media podtrzymują i jeszcze go
pompują. Dobra! Zobacz, ja, na mnie to nie
działa, bo ja w ogóle się od ciebie się tego dowiedziałem.
No tak, no trudno, żeby działała- Miałem oczywiście skojarzenie
z Moby Dickiem natychmiast, bo to była też, że tak powiem,
wy-wymyślona wizja, wymyślona dla
czytelników, dla widzów, dla, dla, dla tego. Moby Dick, czyli
niesamowite zamyślenia wieloryb czy tak dalej. No tak, ale
wiesz co? Proponuję, yy, z błękitnego wieloryba
jeszcze, yy, jeszcze uciec jednak w stronę
postapo. Yy, w pewnym momencie, w pewnym momencie, yy, powiedziałem o tym, że,
yy, książka Metro 2033 doczekała się kontynuacji, to licznych
kontynuacji w różnych krajach. Yy, byli, yy, i Włosi się
za to brali, i oj, to pamiętam, chyba
Niemcy. Tych krajów było więcej, ale niestety
nie pomnę, bo nie wszystkie, nie wszystkie książki z cyklu
czytałem. Natomiast, yy, mamy też swój polski wkład w postaci Pawła Majki, yy,
człowieka, który, który napisał dwie książki, i Roberta
Szmidta, który również dwie książki napisał. Yy, o ile, o ile pierwszy
autor, czyli Paweł Majka, to jest człowiek, który, yy, jakby para się różną
fantastyką, bo jego nagrodzona książka
Pokój, yy, Pokój na Ziemi, ja przepraszam, Pokój
Światów. Pomyli-pomyliłem się. Pokój Światów to była
książka z zupełnie innego nurtu. O tyle te dwie książki, yy,
w świecie, yy, Metro 2033, no, były
takimi typowymi produktami, tylko typowymi pod, pod
względem dekoracji, natomiast bardzo, bardzo dobrze
napisanych. Te książki były bardzo dobrze napisane.
Podobnie zresztą, yy, jak Robert Szmidt był
bardzo chwalony za obie swoje książki, yy, że tam się, tam
się po prostu działo. To były, to były książki pełne akcji,
pełne zwrotów akcji. Yy, powiem tak: jak każda
książka przygodowa jednym się podoba, drugim nie. Jedni mówią:
"Eee, nie będę tego czytał, bo to głupie", a drudzy mówią:
"Świetna książka!". Ja jestem w tej drugiej, w tej drugiej
grupie, która mówi, że mnie się po prostu to dobrze czytało.
Ja w ogóle jestem ten typ, który zawiesza, zawiesza niektóre
swoje sądy, yy, na czas czytania. I powiem tak,
yy, po, po lekturze, yy, naszych polskich
reprezentantów nie musiałem swoich sądów odwieszać. To
znaczy naprawdę, naprawdę było tak, że byłem zadowolony z
lektury. Ale powiem jeszcze jedną rzecz: Robert Szmidt, yy,
jest ciekawy, yy, w tym, yy, w tym kontekście, mm, ciekawym pisarzem, bo to
jest człowiek, który wcześniej, zanim, yy, książki w uniwersum Metro trzyći- dwa
tysiące trzydzieści trzy popełnił, napisał też książkę niezwykle
chwaloną i która mi się, też mi się bardzo podobało,
podobała. Apokalipsa według, yy, według pana
Jana. To jakoś w jakiś sposób nawiązuje do tego, co mówiłeś.
Aczkolwiek ten pan Jan to tam jest zupełnie in-zupełnie inna
osoba. Yy, bardzo ważna zresztą dla książki, ale to też
była super książka, taka postapo. No jak najbardziej
przecież, prawda? Mm. Yy, dalej, yy, Robert, yy, Robert popełnił
też, yy, słowo "popełnił" jest tu nie na miejscu, bo
znowu, znowu całkiem, całkiem udana książka.
Aczkolwiek tu, tu nie do końca, nie do końca, yy,
znaczy, tam taką książkę popełnił: Szczury Wrocławia.
To jest książka, która mówi o, o apokalipsie zombie, yy, jak, która
jest, yy, jak to powiedzieć? Po części naste, to jest
następstwem teg-tych wydarzeń we Wrocławiu, które miały miejsce
w tysiąc dziewięćset, yy, sześćdziesiątym trzecim roku. Chyba
była epidemia czarnej ospy w tymże Wrocławiu. No i to
jakby nawiązuje, nawiązuje. To jest w ogóle fajna
książka, tylko tam mi przeszkadza jedna rzecz, ale rozumiem,
dlaczego Robert Szmidt ją zrobił. Yy, po prostu tam są
wymienianki od, yy, dotyczące tego, jak tam
giną poszczególni ludzie, w jaki sposób. Yy,
Robert, Robert śmiał się zresztą, że mordował ich na stro,
yy, konkretnych ludzi, bo rzeczywiście brał konkretne imiona i
nazwiska ludzi, którzy się zgłaszali i ich mordował na
kartach książki. Yy, robił to na różne sposoby, yy,
bardzo, bardzo, bardzo sprawnie zresztą mu to wychodziło. I
to są, to są takie elementy tej post-książki
postapokaliptycznej, które mnie chwilami nużyły. Ale to
tylko chwile, chwile były, bo sama, sama intryga, yy, to, co
się w książce dzieje, jest znowu bez zarzutu. Ale ja
ci zadam inne pytanie, bo ty zawsze się mienisz dinozaurem.
No, więc zadam pytanie, pytanie takie dinozaurowate. Powiedz
mi, jakbyś miał powiedzieć, kiedy się, yy, ten, to, ten
zachwyt literacki literaturą postapo
zaczął według ciebie? Jakbyś tak miał powiedzieć: tak, rzucam
cię na głęboką wodę i teraz mi odpowiadaj. No, zaczął
się chyba, jak ja, tak mam skojarzenia. No, pierwsze co, co Wells, Wells i
Very Good z czasu, gdzie, yy-... Wiesz, co to jest bomba? Co to jest
zagrożenie? Co to jest apokalipsa? Największą,
najstraszniejszą rzeczą, jaka może być dla człowieka, dla
nas, dla nas dzisiaj, tu i teraz, jest po prostu nie
żadna bomba atomowa, nie kosmiczna, ale ogólnie
przyszłość. Przyszłość jest, może być
straszna i najstraszniejsza. To jest najbardziej
tego. No i po prostu w wehikule wyobraźni,
yy, czy raczej tym, yy, wehikule czasu
u Wellsa w przyszłości okazuje się, że tak powiem,
tak jak powiedziałem, aniołki bujają w niebie,
natomiast warlocki tkwią pod ziemią
i świat jest straszny. Mniej więcej taki sam, jak
opisany tutaj. Yy, ale jak będziemy
mówili o, o Hadesie i tak dalej, to będzie się długo
wlekło. Ja, ja powiem o najbliższej przyszłości, takiej przeszłości. Otóż
według mnie upodobanie do tego typu, yy,
podziem-- sprowadzania człowieka do bunkra,
pojawiło się po pierwsze w czasie II wojny światowej, kiedy
były naloty, więc ludzie u, schronili się do
podziemi, do bunkrów, do piwnic i tak dalej. I ta
naturalna potrzeba chronienia się, yy, pod
ziemię, yy, pojawiła się chyba w czasie II wojny
światowej, tak na bar-- w sposób masowy. Natomiast w kulturze
najlepiej została odzwierciedlona ta, ta,
ta, wcale nie w książce, wcale nie w żadnej
literaturze, ale w grze komputerowej. Mojej ulubionej
zresztą, czyli w cyklu, yy, Fallout.
Gry Fallout to była jedynka, dwójka, trójka. A mogę ci
bezczelnie jeszcze przerwać? Bo chcę coś, coś, chcę coś
odpowiedzieć, yy, zanim powiesz o grze, bo wiem, że o tej
grze będziesz mówił długo i warto, warto zresztą
posłuchać. A, yy, odpowiem, yy, o trzydzieści
pięć. Rzeczywiście, yy, tu czytam na, na
czacie i ma, yy, ma o trzydzieści pięć rację. Yy,
rzeczywiście Robert Schmidt, yy, Apokalipsę według pana
Jana, yy, napisał przed Goluchowskim. Bo tak sobie w
tej chwili zdałem sprawę, że Goluchowski napisał swoją książkę,
o ile mnie pamięć nie myli, w dwa tysiące piątym roku, a
Robert Schmidt, znaczy ona była wydana wtedy, a Robert
Schmidt pierwsze wydanie Apokalipsy według pana Jana, jeśli mnie
pamięć nie myli, w dwa tysiące trzecim. No. Problem polega
na tym i rzeczywiście, yy, o trzydzieści pięć ma rację. Yy,
moim zdaniem zupełnie nie odbiega. Znaczy po prostu Robert
Schmidt, yy, ma takie literackie kopyto, z którego
bardzo umiejętnie korzysta. I rzeczywiście, rzeczywiście
to, to jest, to jest fajna książka. Yy, problem
polegał na tym, że, no, niestety, yy,
Rosja czy auto-autor rosyjski miał większe przebicie,
bo może dzisiaj nie, gdyby, gdyby przebicie czy powiedzmy,
dojście do, do, do, do, do mass mediów, do, do, do, do w
ogóle do, do, do rynku, do show-biznesu. Nie wiem, jak to,
jak to określić, bo, ale być może, yy, dzisiaj
czytalibyśmy, czytalibyśmy cykl rozpoczęty
książką Apokalipsa według pana Jana, gdybyśmy mieli lepsze,
lepsze jakieś koneksje literackie, a nie, a
nie kopiowali, kopiowali, yy, Metro dwa tysiące
trzydzieści trzy. Ale- Uważam, że zupełnie, zupełnie rzecz
prawdopodobna. No, tylko niestety, no, Goluchowski może by się
okazał, może się okazał po prostu lepszym menadżerem swoich
produktów. No tak, tak bym to, tak bym to powiedział. Chcę
zwrócić uwagę, że w tym, w tej próbie ranking,
rankingowania, że tak powiem, kto był pierwszy, kto był
lepszy, to i tak Fallout wygrywa. Dobra, opowiadaj. Fallout był pierwszą
grą, która po prostu, yy, wymieniła atrybuty. To znaczy, przedtem
gry by, gry były o rycerzach, o, o takie te bajkowe, średniowieczne,
całe fantasy, czyli, yy- A przedtem jeszcze były o strzelaniu do Niemców. Mm.
Wolfenstein, yy- Nie, nie, nie. Super się do Niemców
strzelało. Tak, tak, tak. Ale- No dobra, mów. Przepraszam,
przepraszam. Natomiast, natomiast rzeczywiście w Fal, w
Falloucie, yy, autorzy, którzy to
robili, czyli to nie byli Amerykanie, to byli akurat, o
ile ja się orientuję, to było paru Kanadyjczyków, paru Australijczyków, yy, mm,
ktoś tam jeszcze. No, ale oni przyjechali sobie
do Stanów i tam znaleźli sponsorów, żeby zrobić grę, że tak
powiem. I ją zrobili. I oni wpadli na pomysł, żeby wymienić te dekoracje, całe,
yy, miecze, wszystkie jakieś
średniowieczne bajki, które, które się w, w literaturze
science fiction i w grach science fiction funkcjonowały,
wymienić je na współczesne. Nie rysować
twarzy, yy, żadnych rycerzy, tylko po prostu używać
zdjęć, fotografii, tego wszystkiego, co my
dzisiaj, yy, posługujemy się w internecie. Po prostu
pewnej rzeczywistości. I oni po prostu to zrobili. Zrobili grę. Natomiast, yy,
ta gra nie miała mówić o żadnym
bajkowym świecie. Nie miała mówić o tym, tylko dokładnie o
świecie postapokaliptycznym. Jak wygląda punkt wyjścia, yy, fabuły
gry Fallout, Fallout? Otóż po dokładnie totalnym, yy, zniszczeniu całej
ziemi, yy, to znaczy po jakiejś bombie jądro..., yy, wojnie
jądrowej, yy, gdzieś pod ziemią, w paru miejscach na ziemi, między innymi
może i w metrze moskiewskim, a może gdzieś pod
Pentagonem, może gdzieś pod Chicago i tak dalej, przetrwają,
przetrwają w bunkrach małe grupki ludzi, zwykle,
zwykle dosyć dobrze zmilitaryzowane, bo to są ci
ludzie, którzy od tego. No, oni przeżywają tą
całą wojnę, trwają tam pod ziemią, rozwijają się i tak
dalej. No i powolutku, powolutku zaczynają wyłazić na
powierzchnię ziemi. Jednym to się udaje, inni
giną. Yy, na powierzchni ziemi grasuje w tym czasie
zupełnie, zupełnie inny świat. Są zupeł-
są te wszystkie rzeczy, które potem się w, w
książkach, yy, innych autorów, już późniejszych, yy,
pojawiały: potwory, zombie, mo, yy, mutanci,
genomuty, wszystko i tak dalej. Natomiast tam,
yy, wyłazi spod ziemi człowiek i to jest cykl Fallouta. Yy, na tym, na tym, na
Falloucie wychowało się-... W tą grę
gra, grali gówniarze, którzy później siadali
do, do komputerów i pisali książki. Ja
dam sobie łapę uciąć, że Grochowski, jak dał te
czternaście, piętnaście lat, to, to grał w Fallouta. Po
prostu nie ma innego wyjścia. Nie da się, to prawda. No, bo to na tej, na
tej, na tej grze się wychowywali ludzie, którzy później pisali
książki, pisali scenariusze. Dzisiaj piszą
scenariusze filmowe. Muszę wam powiedzieć, że bardzo często w dobrych
filmach sensacyjnych tego nikt nie zauważa, ale w
dobrych filmach, takich show biznesowych, które teraz
krążą, często pojawiają się motywy muzyczne z Fallouta wzięte, bo
to jest odniesienie. Ono nikomu nic nie mówi, ale
Amerykanom mówi i graczom Fallouta mówi. Czują klimat, czują atmosferę. To są,
to są może parę sampli, może parę, coś
tego, ale to jest. I ja jako znawca tego, ja
to wyłapuję. Normalny człowiek nie widzi tego. Natomiast nawet najlepsi muzycy,
którzy, którzy przez ostatnie.. ,
którzy dzisiaj mają dwadzieścia, trzydzieści lat, oni
urodzili się, grając w Fallouta.
Coś, coś chciałem, coś chciałem dopowiedzieć, bo O35
jest niezawodny i ciekawą rzecz, ciekawą rzecz, jak
zwykle napisał. Otóż coś w tym jest.
On napisał o Alei Potępienia Roberta Żelaznego.
Tak, tak. Rzeczywiście są pewne, pewne
podobieństwa pomiędzy Falloutem, który..., którego tak
ukochałeś, Aleją Potępienia, która powstała znacznie, znacznie
wcześniej. Ale zobacz, to jest, to rzeczywiście jest ten
klimat. Ja, co prawda, nie do końca zgadzam się z tym, że
wszystko zaczęło się od Alei Potępienia. Na pewno
jeszcze porozmawiamy o tym, co było jeszcze wcześniej niż
Aleja Potępienia. Ale przyznaję, Aleja Potępienia to była jedna
z tych książek, które w swoim czasie zrobiły na mnie
ogromne wrażenie. Naprawdę! To było, co prawda, w czasach,
kiedy tej literatury zachodniej było trochę
mniej i jak to się ukazało pierwszy raz w Fantastyce,
to wszyscy zrobili takie: wow! Ale
książka. Trochę było później gorzej, bo zobaczyłem film, film, film
ten telewizyjny na ten temat, który poza
tytułem właściwie w ogóle nie przypominał książki. No, ale
pomińmy, pomińmy to milczeniem. Na razie
zostawmy te pierwociny, bo pewno do nich jeszcze
pożeglujemy. W każdym razie rzeczywiście Aleja
Potępienia Żelaznego to jest książka, no,
którą do dzisiaj wspominam z pewnym takim dreszczykiem. Po
prostu dobra, dobra lektura była. Dobra, opowiadaj o
Falloucie, bo Fallout to jest taka- Najpierw jeszcze
tego. Filmy należy w ogóle generalnie przemilczać, gdyż
one są, że tak powiem, jak te mięcie zwykle w
towarzystwie. Jedynym filmem, który lepszym chyba
od książki, który został zrobiony na współczesnej
literaturze, to jest chyba Lśnienie w porównaniu z książką...
Kinga. Kinga, tak, to- Ale wiesz, że to
Lśnienie Kubricka, King się wypiął na nie
i powiedział, że absolutnie się.. kazał wycofać swoje nazwisko
i absolutnie się pod nim nie podpisuje. Dlatego, bo się
nie zgadzał z tą, z tym filmem. Po
prostu, ale wiele, wiele, wiele lat później King nakręcił
swoją wersję, która była fajna i wierniej, bardzo wierna
temu, co napisał. A ja i tak wolę Kubricka. Tak, tak,
tak, bo tamta była dobra. Po prostu tak. Ale dobra,
wiesz co? Powiedz jeszcze o Falloucie, bo o Falloucie
właściwie moglibyśmy zrobić osobną audycję, o tej grze,
więc na to na razie sobie nie pozwolimy. Ale wiem,
że Fallout to jest właściwie dla ciebie troszeczkę taki
sposób życia. Ja zaraz wytłumaczę, bo
wytłumaczę to, bo Wiktor to jest taka, to jest taka postać,
która jak czasami zaczyna grać w poniedziałek, to w
poniedziałek kończy. Ale to jest poniedziałek za dwa
tygodnie, z krótkimi przerwami na sen oczywiście i
na kawkę. Niekoniecznie. Na kawkę niekoniecznie, ale na
papierosa- Nie, na sen niekoniecznie. A, sen nie, ale kawka,
kawka owszem i papierosek owszem, też. No tak, ale te
rozgrywki czasami trwają. I tu wcale nie przesadzam z tymi,
z tymi, z tymi dwoma tygodniami. A
mnie bardziej zafascynowały, zafrapowały nawet
twoje opowieści o zabawach z Falloutem,
a właściwie nie zabawach... czy nie z Falloutem, ale z
twórcami tej gry i z tym, co oni tak
naprawdę w tej grze ukryli. Bo ty, zdaje się, z
racji tego, że w swoim czasie pracowałeś, w każdym
razie mocno współpracowałeś ze Świat... z
pismem Świat Gier Komputerowych, to miałeś taką
swoją pasję i rozkładałeś gry na
czynniki pierwsze, to znaczy wyciągałeś z nich bebechy. I
może coś na ten temat? Nie, oczywiście, jak pomieszkiwałem w redakcji Świata
Gier Komputerowych, to po prostu dostawałem te pierwsze wersje
przesyłane przez firmy ze Stanów do, do, do
Piotra Linkowskiego po to, żeby je rozgryźć. Po
prostu. Co, co, co tam autorzy zrobili i ewentualnie
zasugerować autorom, co by warto było zmienić, bo to była wielostronna wymiana,
dwustronna, a nie jednostronne tylko dostarczanie
tego. No ale to jest, to jest taka historia. Natomiast
dlaczego? Dlaczego ja tak się upieram troszeczkę
przy, przy Falloucie w porównaniu z Grochowskim? Otóż
i w ogóle z literaturą jako taką. Otóż książkę, najwspanialszą książkę ja
mogę przeżywać, mogę ją przeżywać wielokrotnie. Dzisiaj to już ciężko, ale
jednak nie mam wielkiego pola manewru, żeby wpłynąć w jakiś sposób na fabułę
tej książki. Moje zrozumienie może iść oczywiście śladowo, na
początku, może się rozwijać i dojrzewać w
trakcie czytania. Natomiast ja nie, bogiem a prawdą, nie mam
wpływu na, na fabułę książki.... Natomiast, yy, na, w dobrych grach
komputerowych ich, ich jest bardzo mało. Ich właściwie
w ogóle nie ma, takich gier. Natomiast ku takim grom wielu ludzi dąży i
dążyło, żeby takie gry robić. To są gry takie,
w których ty będziesz mógł kreować w
sposób rzeczywisty, w pewien sposób rzeczywistość,
nie naruszając logiki rzeczywistości, nie naruszając, że
tak powiem, praw natury, logiki i tak dalej. Natomiast
móc manipulować jakieś. No i na pewno jest wiele gier, gier,
które takie rzeczy próbowały robić, o, jeszcze
bardzo, bardzo, bardzo dawno, trzydzieści, czterdzieści lat
temu. Natomiast Fallout, autorom Fallouta
udało się w pewien sposób coś takie, takiego zrobić. Otóż
co najgorsze, ja nie mogę tego powiedzieć o grze Fallout, yy, na przykład
Fallout Tactics, ostatniej, przedostatniej, czyli tej
takiej czysto strategicznej grze. Otóż ja kiedyś miałem, yy, w piśmie, yy, w
Świecie Gier Komputerowych miałem styczność z betą tej
gry, czyli z produktem nie finalnym, ale tym robocym, który fabryka tam-
Docierał. Do, do, docierała. No i ja jego
rozgryzałem. I słuchajcie, to była rzecz
genialna. To była rzecz nieprawdopodobna.
Tam wszystko się działo zgo, zgodnie... Działo się
zależnie od tego, jak ty, jaki ty masz
charakter, jak ty postępujesz w życiu. My,
swoim tu obecnym, a nie w grze. Tylko od, od
tego zależało wszystko w tej grze. Była to gra nieprawdopodobna. Ten
kadłubek, który dotarł na rynek, yy, no, bo w końcu trzeba było
zarobić. Otóż, mm, autorzy, jak ja pamiętam, to ta cała firma, która robiła grę
Fallout Tactics, została z dnia na dzień wywalona za drzwi. Producent po
prostu wywalił ich wszystkich. Następnie z
kilkoma ludźmi podpisał umowę na nowo, po to, żeby dokończyli
tego, reanimowali tego trupa i żeby można było to wydać,
nie? Zostało to wydane.
Jest to najgenialniejszą grą, jaką się, jaka się udała, ale-
Ten kadłubek. Ten kadłubek. Kadłubek. Natomiast w
porównaniu z betą to, to jest zero zupełnie,
nie? No, ale to jest- Niemniej namiętnie grasz w te, w
kadłubka. Tak, bo, bo mam tam ogromne pole do popisu.
To znaczy mogę tam, yy, robić wiele rzeczy, których, których, yy, które
normalnemu gracu, gracu, graceri w ogóle do głowy nie
przyjdą. Że można, że można w ten sposób na przykład
postępować, że można coś obejść, coś wykombinować albo,
że tak powiem, zachowywać się w taki, a nie inny sposób,
nie? No, ale to, to nie tego. Ale widzisz,
to, to jest... Bogactwo tej gry jest fajne, ale
ono jest porównywalne w pewnym sensie z bogactwem, yy, świata,
yy, Goluchowskiego. W czym? Dlaczego? Dlaczego
jest porównywalne? Otóż nie od dawna, jak
ty wymieniasz tam, yy, Aleję Potępienia i
Windjama, i ja sam wymieniam mnóstwo, bo to jest literatura,
literatura- ... Po czwórki. Tak. Czwórki. Na których się, to
jest literatura, na której ja się wychowałem. Ale w
porównaniu niestety albo raczej z literaturą, ogólnie mówiąc,
rosyjską, ale wte, tu wchodzi również, yy, literatura polska, mm, czasami
niektóre rzeczy czeskie również, czyli tą, trudno to określić,
by że powiedzieć o słowiańskiej
jakiejś literaturze. Ona jest jednak zupełnie inna. Ona
jest, yy, i to, yy, u Go, u Goluchowskiego widać szkołę strugackich.
Strugaccy też pisali w sposób niejednoznaczny, wieloznaczny. Nigdy nie, nie,
wątek nie był prosty. Nie zawsze, bo nie zawsze im się to
udawało. Zresztą oni, oni to robili, ale oni
nigdy... Zresztą literatura w ogóle rosyjska i również polska, nigdy nie
pisze rzeczy wprost, nigdy nie dąży do czegoś, co ma się skończyć tak i,
yy, jednoznacznie. Zawsze jest tego, ale zwróć uwagę, jakie są nasze rozmowy.
Jeśli, za przeproszeniem, Polak z Rosjaninem
usiądzie przy piwie, to nie będą rozmawiali o piwie. Będą mówili o duszy, o
Falloucie, proszę ciebie, o Big Bangu, o
czymkolwiek innym. Po prostu będą mówili o takich rzeczach,
po prostu. Natomiast, natomiast ta inna strona cywilizacji, jedząc hot
doga, będzie raczej rozmawiała o hot dogu. Przepraszam
tą resztę cywilizacji, ale mam takie obserwacje.
Albo czy piwo jest odpowiednio zimne? Czy piwo jest
odpowiednio zimnie do tego hot doga, nie? Tak jest. No. Ja
powiem jeszcze tak, że tu jeszcze, yy, mamy kilka
podpowiedzi, bo Witek Stik wspomina o
Stalkerze, czyli tak naprawdę o Pikniku- Tak, tak. Pikniku
na skraju drogi. Jańcio Kropotkin także, także, yy, rozmawiają o tym, ee, na
czacie. Rzeczywiście, yy, to co prawda nie jest takie czyste
postapo, to też zauważają, tylko właściwie w tej
zonie dzieją się rzeczy takie, takie bardzo dziwne. Ale
warto. Wspomniałeś Strugackich, więc warto, warto o tych
Strugackich powiedzieć. To rzeczywiście, to rzeczywiście jest taka
namiastka, ta, ta zona, to, co tam jest, zachowanie
tego stalkera. Notabene, przecież to jakby z
racji, z racji pewnego nazewnictwa stalker pojawia się,
stalkerzy to jest również nazwa tych, tych ludzi w powieści
Goluchowskiego, którzy wychodzą na powierzchnię- No tak!
I eksplorują tę powierzchnię. Wychodzą tam w różnych celach.
Nie mogę powiedzieć, bo, bo znowu bym za dużo, za dużo o
książce opowiedział. W każdym razie też się pojawiają stalkerzy,
ale w oryginale, czyli w Pikniku na skraju drogi, czy
później w grze, czy w grze, która się, yy, która
także się Stalker nazywa, ale też filmie, który,
który powstał, no to, to też jest takie, takie
miejsce, które, no, które mnie przygnębia. A w
ogóle wszystkie takie postapo dla mnie są, przynajmniej po
części, przygn... Dosyć przygnębiające, mimo
wszystko.... Ale ponieważ szukamy korzeni, to
jeszcze, yy, to jeszcze warto, warto wymienić przynajmniej
kilka książek. Kilka i to, co więcej, fajne jest
to, że wśród tych książek znajdą się również książki
polskich autorów. Zanim jednak o tym, o tych książkach, to
przypomnę tylko o tym konkursie, o którym wspominałem na
początku, yy, naszej audycji. A mianowicie wystarczy wejść na stronę
bibliotekarium.pl. Tam na pierwszej
stronie, ee, jest taki zmieniający się prostokąt
duży. Raz się pokazują książki, a raz się pokazuje coś, co
się nazywa Metro 2035. Konkurs dla słuchaczy
audycji Bibliotekarium. Jak się kliknie ten obrazek, to
tam jest, yy, tam jest ogłoszony przez wydawcę portalu, yy,
wydawcę portalu konkurs polegający na tym, że każdy, kto dosz...
Dlaczego lubi albo nie lubi literaturę, yy,
postapokaliptyczną. A wśród tych wszystkich osób zostaną
wylosowane dwie książki właśnie Dmitrija Goluchowskiego Metro 2035. Nie tyle
wylosowane, co zostaną wybra- wybrane te książki, że
wybrany, wybrane zostaną te wypowiedzi przez miłościwie
nam panującego wydawcę i tenże, tenże wydawca zdecyduje, kto, kto jedną i drugą
książkę dostanie. To tyle. To tyle o
konkursie. Natomiast, yy, natomiast warto, warto
powiedzieć jeszcze na przykład o takiej książce
z polskiego rynku, która w latach osiemdziesiątych
narobiła naprawdę dużo, dużo szumu. A
mianowicie właściwie bardzo długie opowiadanie, no, ale właściwie
prawie w objętości książki. Właściwie książka, czyli
książka Głowa Kasandry. To była książka, yy, wymieńmy też autora. Marek
Baraniecki. Bardzo często, właściwie co roku, bywa
na, yy, Festiwalu Fantastyki w Nidzicy, organizowanej
przez, yy, przez Wojtka Sedeńkę i wydawnictwo
Solaris. I tam można z Markiem Baranieckim porozmawiać. To
bardzo, bardzo ciekawa postać. Yy, ta książka, Głowa Kasandry, to była książka,
która takie... Wbijała w fotel w latach
osiemdziesiątych, bo to była książka, która
mówiła w tamtych czasach. Dzisiaj się to wydaje śmieszne, ale
w tamtych czasach powiedzenie, że to może jednak,
yy, nie Amerykanie zaczęli wojnę, to było w ogóle, to był
kosmos. W dodatku ta książka miała być zekranizowana, yy, i to naprawdę dużym,
z dużym rozmachem szło ku tej ekranizacji. A potem się
okazało, że ekranizacji nie będzie, ponieważ ktoś, gdzieś
tam, nie wiem, w Komitecie Centralnym czy w jakimś innym na
Mysiej Urzędzie Kontroli Publikacji i Widowisk, wpadł na
pomysł, że ponieważ główny bohater, yy, powieści
Głowa Kasandry, yy, jest takim człowiekiem, który
rozbraja, yy, głowice atomowe, które nie opuściły
silosów, to ten facet będzie musiał,
yy, schodzić do silosów, a na tych, na tych rakietach
będzie musiało być coś napisane. No, na przykład jakaś gwiazda
będzie musiała być narysowana albo coś. I to im się
tak cholernie nie zgadzało. To im się tak cholernie nie
zgadzało, że w rezultacie doszło do tego, że, że pomysł
ekranizacji został ugrobiony. I może
szkoda, i może szkoda. Ty znasz dosyć dobrze Marka
Baranieckiego. Powiedz coś o tym, jak to, jak to, jak to w
ogóle z tą książką było? Kiedy się z nią pierwszy raz
zetknąłeś? No, kiedy się zetknąłem z Markiem Baranieckim. Ale to widzisz,
cięż-cięż-ciężko mówić, wiesz, o tych, o tych spotkaniach, bo to ludzie powoli
odlatują. Natomiast, widzisz, tak jak książka
Głowa Kasandry, wiele zostało napisanych na Zachodzie, również takich jak, yy,
książek, jak Strugaccy napisali. W warstwie tej
sensu powstało na Zachodzie bardzo dużo. Yy, otóż czym się
różnią te książki? Literackością. Literackością się różnią. Tak, dokładnie. Yy,
jakby to, co ja powiedział- mówiłem przed chwilką.
Żeby nie być gołosłownym, ja to pociągnę. Otóż jeśli
weźmiemy najwspanialszą głębię psychologiczną, na
przykład cudownie zrobioną, tak jak monolog, yy, Molly w Joyce'a, w
Joyce'ie. Yy, jest to coś, cudowny kawałek literatury,
wspaniały, ale weź pół stronicy bełkotu pijaka jakiegoś w knajpie u
Dostojewskiego albo bełkotu, yy, zapyziałego człowieka, yy, gościa od
Strugackich, albo bełkotu jednego z bohaterów, yy, Goluchowskiego i porównaj z
bełkotem Molly. To jest przepaść cywilizacyjna. Przepaść po prostu. Yy, no i
na tym, ta różnica, ta różnica jest
również między książkami. O, przepraszam cię. W Ulissesie jest
bardzo, bardzo udana scena rozmowy dwóch
podpitych gości. A jeszcze jak jest czytana przez dobrego
aktora, to jest po prostu wybitna. A tak, bo jest fajna
teatralnie, świetnie zrobiona i tak dalej.
Natomiast Bogiem a prawdą tam z tego niewiele wynika, bo,
yy, właściwie jak szukam w tej chwili, to mi przychodzi
jedyne, jedyne sensowne gadanie do siebie,
to-... yy, wydane na Zachodzie, to jest chyba "Czekając na
Godota". O! To było dobre. To było dobre. To kiedyś,
dlatego teatr to robi do dzisiaj, chyba od czasu do czasu,
no. Nikt co prawda, a może nie, przesadzam nikt, ale
niewielu to rozumie, ale wszyscy- Tak. -wszyscy się ekscytują,
także- Tak, tak. Wszyscy mają poczucie obcowania z czymś
głębokim i wielkim. To zawsze też uwzniośla i
czyni, czyni człowieka takim bardzo, bardzo takim
no, yy. Czuję się dobrze. Po prostu czuję się
dobrze. Ale Marku, właśnie yy, dochodząc, docierając
do tego, yy, Goluchowskiego. Otóż ja wcale nie jestem taki
zachwycony książką, natomiast jestem zachwycony kulturą
tego świata. Po prostu, yy, rozmowami, zabraniem się w tym, jak to jest
podane, bo to jest strasznie, strasznie fajne. Takie ja wiem, że to, to jest
brzydkie, ale może. Natomiast jeśli się to
weźmie w palce, to to ma wspaniały, jak jedwab, jak
czysta bawełna. Wspaniale się tego dotyka i dlatego ta książka jest według mnie
dobra. Dzięki, dzięki, dzięki materii, gęstości materii,
wieloznaczności materii, a wcale nie dzięki
wizji. Wizja została przetestowana, jak ja powiedziałem, w
Fallout-cie, yy, przetestowana gdzie indziej i tak dalej.
Wszelka kupa ludzi pisała na ten temat, ale tak jak
Goluchowski to robi, jeśli chodzi o kulturę, to mi się
podoba. To jest świetna rzecz. Ja się z tobą zgadzam,
aczkolwiek jak zwykle nie do końca. To znaczy, yy,
rzeczywiście jest coś w tym, że, że Goluchowski po prostu
pewno to dobrze napisał i zostało to znakomicie przetłumaczone,
bo to też jest, też jest ważna sprawa, żeby ktoś, kto
się bierze za tłumaczenie, yy, znał nie tylko język
oryginału, ale też znał dobrze język polski. Myślę, że w tej
chwili nie pamiętam niestety nazwiska tłumacza, ale,
yy, bez wzgl... Znaczy wielki hołd dla tego człowieka, bo
naprawdę przełożył, przełożył rzecz
znakomicie. Yy, ale powiem coś takiego, że nie
tylko moim zdaniem, o ile wszystko to, co powiedziałeś przed
chwilą, da się przyłożyć do Metra dwa tysiące trzydzieści
trzy, da się przełożyć do Metra dwa tysiące trzydzieści
cztery, to przy Metrze dwa tysiące trzydzieści pięć. I to
jest dla mnie naprawdę, ja to już raz mówiłem, ogromne
zaskoczenie, że trzecia książka w cyklu może
być tak inna i tak odkrywcza. Bo do tego
języka, do tego właśnie, co powiedziałeś, gęstości materii, a dokłada jeszcze
intrygę- Tak, tak. -która rozwala po prostu. Ale, yy,
wspaniałą rzecz, o której mówisz, to jest jedna.
Zwykle, generalnie wszystkie książki enta,
enta, enta były gorsze od pierwszej. To jest chyba jedna
z pierwszych książek, która jest lepsza od całych
swoich, od swoich poprzedników, od jedynki i dwójki. Od
tych, yy, poprzednich. Metr, yy, że
tak powiem. Ten trzeci metr jest nawet lepszy od pierwszego
i drugiego. Tak jest. Ja ci powiem tak i znowu, znowu mam
takie, już to raz kiedyś mówiłem podczas audycji. Mam takie
poczucie, że uczestnicy czatu, a na pewno o
trzydzieści pięć gdzieś siedzi, ma sondę w mojej głowie, bo
właśnie napisał coś, czego bałem się powiedzieć przy tobie, że
mnie zaraz zrugasz. A więc teraz zacytuję: "Mam takie
głupie skojarzenie. Autor Metra tak, jakby trochę narrację
zaczerpnął od Sołżenicyna." No, miałem to powiedzieć, ale się
bałem, że- Rzeczywiście tak. -zaraz na mnie naskoczysz. Nie.
No to dobrze. No więc ja się w pełni zgadzam. Ale on
tego nie zaczerpnął. To jest jego kultura- Yy. -to jest
powietrze, którym on oddychał w Rosji.
To jest, to jest jego świat, nie? Także ten
świat jest właśnie dlatego tak bogaty, tak
smrodliwy i tak gęsty po prostu. A jednocześnie- I
tak piękny. A jednocześnie tak pełen ludzkich uczuć. Dokładnie
tak. Bo tam jest bardzo dużo, bardzo dużo, bardzo dużo
takich wątków, że ludzie są dla siebie ludźmi. Niestety są,
są również potworami. Chciałbym ci zwrócić uwagę, że
ludzie byli w Polsce najbardziej
sympatyczni wobec siebie w czasach komuny. No tak. Wtedy byli
mili wobec siebie, sympatyczni. W tej chwili
upodobniamy się do naszych wierzycieli. Po prostu. To jest prawda. Jak jedziemy
windą, to najlepiej metr od siebie i broń Boże nie odezwać
się. A już w ogóle, a już nie dotknąć w ogóle, no. Nie
dotknąć, ani się nie odezwać. Nie, no to po co się
odzywać? No, wiadomo, że nikt taki mądry jak my nie jest.
I to tak mniej więcej takim nurtem, takim nurtem się
porusza. Ludzie uważają się za najmądrzejszych, najwspanialszych i
najlepszych i nie będą z jakąś hołotą rozmawiać, szczególnie
w windzie. No niestety, coś takiego się porobiło, ale to
wiesz, to są takie w tej chwili, yy, narzekania czy
skrzeczenia starych zgredów. Tak. I zostawmy to, zostawmy to
na boku. Ja proponuję na chwilę, yy, zmienić trochę
krąg kulturowy, bo mówimy, mówimy o rosyjskiej
duszy, mówimy o, o Metrze, a cały czas
szukamy, yy, szukamy tego, co legło u podstaw. Pewno nie
znajdziemy. Ty zresztą pojechałeś tak daleko. Pojechałeś do
Morlocków i Elojów u Wellsa, więc już chyba dalej nie
skoczymy. No dalej byłem. Byłem dalej, w Piśmie Świętym. No,
w Piśmie Świętym. No tak, zaraz coś
wyłupanego, wyłupanego wyciągniemy z jakiejś jaskini.
Nie, ale powiem ci tak, no, z takich książek bardziej
wprost, yy, to ja chciałbym zapytać, yy, o twoje no wiesz, no, obrażenia.
Czytałeś "Ostatni brzeg?" To jest pytanie retoryczne.
Natomiast, yy, czy to nie jest... Czy to też twoim zdaniem
nie jest dobre postapo? Tam teoretycznie nie jest tak
źle. Znaczy nie jest tak źle, jak na przykład w Metrze,
ale jednak, yy, wizja umierającego
świata, gdzie Australia to jest taki ten, ten właśnie
ostatni brzeg. Z tym, że też nie na długo. Też
umierający. Powiem ci, że ta książka jest
przygnębiająca. Ja co prawda pierwsze, co widziałem, to
widziałem film. Stary film. Nie wiem, bodajże z sześćdziesiątych
lat. Nie pamiętam dokładnie, ale ten
film zrobił na mnie takie wrażenie, że później przeczytałem
książkę. A i oczywiście jak zwykle, bo to nic, nic
odkrywczego, nic, nic odkrywczego. Książka była
oczywiście lepsza, ale dla mnie to też jest typowe postapo.
Może jeszcze nie tak epatujące, yy, nie tak
atrakcyjne w sensie takim tego, co się dzieje, bo książka, yy, książka
"Ostatni brzeg" toczy się powoli.... tam coś próbują
odkryć, coś próbują przechować, próbują ocalić
trochę tego człowieka w sobie, w tych ostatnim, w
tym ostatnim czasie. Próbują żyć po prostu,
chociaż wiedzą, że to tak naprawdę gdzieś chyli się ku
upadkowi wszystko. Ale próbują. I to dla mnie,
ta książka jest przygnębiająca, bo w ogóle dla, książki postapo, yy,
dzie-- można podzielić tak naprawdę na te
rozrywkowe, gdzie tak naprawdę nie wierzymy w to, co
czytamy, dobrze się bawimy i takie, które, no, niestety pokazują, jak to się
może skończyć. Była taka, była taka, być może
zbyt odważna teza, że książka "Ostatni brzeg" uratowała ludzkość przed prawdziwą
wojną atomową. Ja oczywiście się nie będę do tego
ustosunkowywał, bo nie wiem. To oczywiście ktoś rzucił i ja
to złapałem. Czy to jest prawda? Nie wiem. W każdym
razie wiem jedno, że to jest książka niezwykle sugestywna
i, yy, jeśli nawet nie ocaliła, bo to pewno za dużo, to
na pewno, na pewno mogła się przyczynić do tego, jak ludzie
myśleli o potencjalnym konflikcie zbrojnym. No i na pewno
to na czytelnikach tej książki, którzy potem
dorastali, dorośli, stali się politykami,
stali się biznesmenami i tak dalej, w jakiś sposób po prostu
mają to we krwi, bo zo-- pozostało coś takiego. Ten, ten, ten atawizm
bomby atomowej tkwi w ludziach współczesnych, w jakiś sposób tkwi tam po prostu
takie, czasami chyba mocniej niż promieniowanie. Promieniowanie
się ulotniło, a ta, ta, ta wizja, ten, to odium, yy,
odium Hiroshimy i Nagasaki, Czarnobyla to nie jest tylko właśnie
promieniowanie. To jest jeszcze, jeszcze coś, coś, co,
coś o wiele bardziej apokaliptycznego. Po prostu, nie? Tak! To
jest totalne... No tak- Zniszczenie. I, i tak jak tu znowu
na czacie, yy, piszą nasi, nasi
słuchacze. Książka, książka "Ostatni brzeg" jest
beznadziejna. Beznadziejna. Beznadziej- beznadziejna w sensie, w
sensie beznadziei, którą przekazuje. Jest bez- I
teraz to się zdenerwowałem. Nie, nie jest. Ja, ja będę
bronił. Jest niezła, niezła książka. Beznadziejna jest w tej
warstwie, w tej warstwie- Tak ... yy, tego, że
nic się już nie zmieni. Tak, tak, tak. Po prostu to jest
koniec. U Gorchowskiego- Tak ... to jest książka
rozrywkowa tak naprawdę. Tak. Tam się dużo dzieje i musi się
dużo dziać. Natomiast ona jest momentami też
przerażająca, bo ona pokazuje, jak w gruncie rzeczy, yy, podatni jesteśmy na
to, żeby w każdych, dosłownie w każdych warunkach, my byśmy
się zakopali nie w metrze, a nie wiem, yy, trzy
kilometry pod, po, yy, powierzchnią ziemi. I też, też
byli, znaleźliby się tacy, którzy, yy, wykorzystywaliby
jedni drugich i manipulowaliby jedni drugimi. To jest po
prostu jakaś taka nieodło, nie, nieodłączna cecha
człowieka, że jak się, jest grupa ludzi, to zawsze się muszą
znaleźć przywódcy, którzy odpowiednio zmanipulują
pozo- pozostałych i przejmą nad nimi kontrolę.
Mm, e- Ale czasami jest też tak, że nad
tymi, co przejęli kontrolę, yy, jeszcze ktoś
inny przejmuje kontrolę. Wtedy się zaczyna dopiero zabawa. Mm, ale tą cechę
mają, yy, nie tylko politycy. Teraz
to akurat mówisz o tej stronie sterowalności. Natomiast, yy,
człowiek sam samodzielnie również ma, yy, również ma pewne, jakby ci to
powiedzieć? Bo nie lubię teoretycznie,
teorety- gadać. Otóż- Mów praktycznie. Praktycznie
powiem. Otóż, yy, trzydziesty dziewiąty rok w
Polsce, yy, to była też apokalipsa.
Dokładnie coś takiego. Polska przestała istnieć. Właściwie
zeszliśmy do podziemia. Jest to koniec świata! No tak.
Autentycznie koniec świata, nie? Wyobraźmy sobie, jakby człowiek,
yy, człowiek, yy, obud-- zasnął- Tak ... yy, powiedzmy
trzydziestego czy trzydziestego pierwszego sierpnia, jak zapadł w
jakąś śpiączkę i obudził się miesiąc później- Tak ... to
obudziłby się w innym świecie. Tak, ale zwróć uwagę,
yy, zwróć-- dajmy na to, że reszty świata nie ma. Jest
tylko Polska po trzydziestym dziewiątym roku. Nie ma świata,
nie ma nic. Jest koniec świata. Koniec! Koniec. No i co
robimy? I co robią ci, którzy przetrwali tą ako-
apokalipsę? Yy, jeżdżą po całym
świecie i rozpaczliwie szukają wojska, do którego by się
mogli zaciągnąć, żeby walczyć dalej. Przecież nie
ma już o co, bo już koniec świata się stał, nie?
Nikt z tych ludzi nie wierzy w koniec świata. Wszyscy
jeżdżą dalej i walczą na wszystkich możliwych
frontach, wszędzie i tak dalej. To robili Polacy, to robili, Rosjanie. Zawsze na
tym polega siła, również indywidualności in- indywidualnego człowieka, czyli,
yy, sterowalność później. Tak, no Boże, znajdzie się Sikorski, no i
powoła tych paru żołnierzy do kupy,
weźmie. Potrzebny jest przywódca. Mówimy oczywiście o
Sikorskim, który zginął w Gibraltarze. Tak, tak, tak,
tak, tak, tak, tak. Natomiast czy, czy inny. Natomiast ten, yy, ta siła
przetrwania, ja mówię, ta indywidualna, yy,
indywidualnych jednostek, jest o wiele lepiej
pokazana, chyba, mm, pokazywalna, że tak powiem, w ksi- w książkach i filmach,
yy, tutaj, z naszej sfery, tutaj
z, z naszego bloku, że tak powiem, europejskiego.
Dlaczego? Bo myśmy te rzeczy wielokrotnie przeżyli. Yy, w kulturze
amerykańskiej o, o apokalipsie mogliby właściwie to mówić Indianie, ale ich już
nie ma. No, w każdym razie niewielu ich zostało. Niewielu
ich zostało. No. Wiesz co? Tak
naprawdę, tak naprawdę ktoś kiedyś powiedział, że, yy,
apokalipsa na świecie, yy, zdarza się każdego
dnia i dotyczy... tylko jest na taką skalę
mikro.... I dlatego jej nie dostrzegamy. Ja nie
mówię tutaj o takim, o takim aspekcie, że właściwie śmierć
każdego człowieka jest rodzajem apokalipsy. Nie, tak głęboko nie
schodzę, ale różnego rodzaju, różnego rodzaju
apokalipsy właściwie wydarzają się prawie codziennie. Tak.
Jesteśmy, właściwie nie jesteśmy ich świadkiem, bo nauczyliśmy
się, nauczyliśmy się ich nie dostrzegać w wiadomościach.
Wiadomości też nauczyły się, yy, nie
przekazywać takich, takich złych, niedobrych informacji, które
burzą ludziom spokój. Mogę wskoczyć w słowo? Jasne.
Przypominam sobie anegdotkę sprzed dwudziestu lat prawie. Yy, była wiadomość w
Wiadomościach, że nastąpił jakiś wybuch w metrze, w tym, yy, no, w Okrąglaku w
Katowicach. Nie w Okrąglaku, no to A gdzie to tam
było? W siedemdziesiątych latach- Tak. -w
Warszawie. Bank PKO. Nie! A to gdzie było? W
Katowicach, w Katowicach. Taki, ten to już w naszym
czasie, w dwutysięcznym którymś roku,
jak-jakiś, jakaś tam- Ja nie pamiętam. - eksplozja
nastąpiła i to już w czasach jeszcze prezydenta
Kaczyńskiego, yy, to się odbyło. No i została ogłoszona żałoba narodowa. I
był komunikat, że zginęło wtedy w Katowicach, tam chyba
sześćdziesięciu czy, czy coś ludzi. To katastrofa, yy, na terenie
Międzynarodowych Targów Katowickich. Pamiętam, bo to wtedy
się- O, zgoda! - świętowałem wtedy osiemnastkę.
Niewiele kojarzyłem, ale pamiętałem, że coś takiego
było, nie? I otóż, yy, została
ogłoszona żałoba narodowa. Ja tylko dodam, pozwolę sobie
przerwać. Ja wtedy mnie... Pamiętam, bo wtedy świętowałem
osiemnastkę i piętnaście minut po tym, jak otworzyłem szampana,
dowiedziałem się, że jest katastrofa. No.
Apokalipsa. Apokalipsa. Ale tak, ale ja chcę powiedzieć,
jaki wymiar ma apokalipsa, o tym, co względność tej
apokalipsy, w tym, co dorównać do tego, co ma, yy, co Marek mówi. Otóż, yy,
zginęli ludzie. Zdarzyła się tragedia. Yy, została ogłoszona żałoba
narodowa. Wszystko pięknie. Yy, tydzień później przeczytałem w gazecie, że
akurat wiosna już się robiła powolutku. No nie, tydzień
potem to nie, bo to było- To, to, ale tak, ale jakoś
tego, ale nie-niewiele. Dwa, trzy tygodnie
później przeczytałem w gazetach, że w tym roku zimą, yy, od mrozu zmarło
dwustu, chyba sześćdziesięciu bezdomnych. Nikt nie ogłaszał
żałoby narodowej. Nie było to tragedii, nie
było problemu, nie było apokalipsy. Ot, padli
ludzie w rystokach, nie? No tak, ale to wiesz, w ogóle to,
to, co zacząłem mówić, że, yy, media oraz
ludzie- No. - wszyscy się uodporniliśmy na, na- Tak. -
te apokalipsy. Małe, duże, średnie. Może
duże, nie, właśnie duże są jeszcze medialne, ale te średnie
i małe zupełnie już nikogo nie obchodzą. Mhm. To, że ktoś
umiera, to, że ktoś, że ktoś ginie w dramatycznych
okolicznościach, nie doczekawszy się na przykład pomocy, to
dzisiaj nie jest... To czasami gdzieś jakiś portal
umieści, żeby łzy wycisnąć, ale w gruncie rzeczy traktuje to
przedmiotowo, instrumentalnie. Jak, yy, jak
dobrze wyciśnie łzy, to dobrze. Jak nie, to, to w ogóle
tego nie puszczamy. Wiesz dlaczego? Jak to powinno być
załatwione? Powinien człowiek być podłączony do sieci-
To by zwariował. -internetowej. Nie. To by zwariował. I w
momencie takiej wiadomości powinno to boleć. Naprawdę boleć. No tak, to
byśmy byli w nieustannym bólu. Ja powiem tak, ale wiesz, ja
powiem tak: no, niestety, no, yy, myśmy się
przyzwyczaili do tego, że gdzieś tam jakieś jedno plemię
wyrzyna drugie plemię. I my to tak patrzymy z
perspektywy Europy. No trudno, tutsi, hutu, widać mieli jakieś
zadawnione konflikty i się wyrzynają. Później ktoś nam
zaczyna to tłumaczyć, skąd to się wzięło i tak dalej. Mówi
o, o jakichś tam zjawiskach związanych z
kolonializmem, a później z wycofaniem się państw
europejskich, z tym podziałem, który nastąpił
i z jakimiś waśniami, które, które sięgają tam ho, ho,
ho, jak daleko. Ale i w pewnym momencie
słyszymy, że zginęło kilkadziesiąt, a w pewnym momencie kilkaset
tysięcy ludzi i nagle przychodzi, spływa
to jak po kaczce. To znaczy nagle nic, w ogóle. No,
zginęło kilkaset tysięcy ludzi czy kilkadziesiąt tysięcy. No
trudno. Widać tak musiało być. I my w
ogóle stajemy się dosyć uodpornieni. Ale nie chcę, nie chcę
znowu narzekać, bo, bo znowu będzie, że jakiś lamet tutaj
roztaczam. Więc nie. Dobrze, ale wiesz, takie
apokalipsy, ja wiem... No, ktoś mi ostatnio powiedział, że,
yy, według niego taką apokalipsą jest na przykład
to, co się dzieje na Islandii. A cóż takiego? Mówię: no,
więc, a cóż takiego się dzieje na Islandii? On
mówi: "Słuchaj, ty wiesz, że Islandia ogłosiła, że jest krajem
całkowicie wolnym od zespołu Downa? Tam
się nie rodzą dzieci z zespołem Downa". No i wiesz, ja w
swojej naiwności, tam właściwie graniczącej, naiwności graniczącej
z głupotą już, zapytałem: "No, to co to jakieś tam, jakieś
opracowali metody czy coś?" On powiedział: "Tak,
opracowali. Sto procent dzieci, sto procent ciąż, u
których stwierdzi, stwierdzi się chorobę Downa,
jest abortowanych". I to jest, to
jest- Aha. - i wiesz, dla niego to była apokalipsa. Ja,
jakby ktoś inny powie: "No, co to za apokalipsa?
Nie ma żadnego problemu". Dla niego to była apokalipsa. No,
słusznie, że tak powiem. Lepiej, żeby nie było ludzi z
zespołem Downa. Ja akurat mówię to jako prakty-,
yy, praktykujący, że tak powiem. A mówisz to
poważnie? Tak. Po prostu ja miałem siostrę, mm, która dożyła sześćdziesięciu
pięciu lat z zespołem Downa, co jest prawie rekordem świata.
Chyba największy, najstarszy Down na świecie ma siedemdziesiąt
lat. Żyje do dzisiaj i tak dalej. Moja siostra przeżyła
sześćdziesiąt pięć lat. Średnia siostra moja była
Downem. Pochowałem ją, nie wiem, chyba trzy dni temu, chyba
czy cztery i tak dalej. I mam wiele do powiedzenia na temat tego kim jest
Down, czym jest Down i tak dalej. I to znaczy też człowiek-...
zespołem Downa, mm, i tak dalej. I mnie to roz-,
yy, rzeczywiście, jak tak mówisz o apokalipsie w
Islandii, to, no to dla mnie też to jest w pewnym
sensie apokalipsa, bo my możemy mieć w domu
pieska, kotka, możemy mieć papużkę, możemy mieć roślinkę w doniczce, ale
człowieka trochę, że tak powiem, niezbyt
takiego jak, czy nie, nie za, nie zupełnie
takiego zdrowego, to już nie możemy mieć, nie? Nie wypada po prostu. Jest to,
mm, no, niez-niezbyt miło
widziane i tak dalej. Ale powiedz, że, no przecież, no
powiedz, bo, bo ktoś się jeszcze nabierze. No przecież
szydzisz w tej chwili. No, szydzisz! No
przecież, że tak. Nie, nie szydzę. Przecież tak nie, nie
myślisz. Nie, nie. Nie myślisz tak, że najlepiej byłoby ich
wszystkich, wszystkich zlikwidować. No przecież śmiejesz się.
Otóż, otóż nie. Otóż, yy, ja wiem, że co z człowieka uczyniło
człowieka? Otóż natura sc-, yy, zrobiła kiedyś gatunkowi człowieka takiego
psikusa, że po prostu, yy, właściwie, właściwie większość zwierząt,
yy, wyższych i tak dalej, mm, okres dojrzewania, yy, nowych pokoleń jest bardzo
króciutki. Tam parę dni u gołąbka, że tak powiem, albo parę tygodni
u troszeczkę bardziej zaawansowanych organizmów,
albo, no, naj-najwyżej te pół roku,
najwyżej u jakiejś sarenki czy tego, gdzie to
takie zwierzę właściwie właś- natychmiast jest gotowe
do tego, żeby jak ten mały ż-żółwik, który wykluł
się z jajeczka, szybciutko pełznąć do wody,
yy, chlupnąć tam i płynąć, ratując się
oczywiście przed ścigającymi padlinożercami i tak
dalej. Natomiast człowiek niestety nie da rady. Człowiek wymaga opieki, wymaga
bardzo długiej, yy, opieki. Czasami to są, yy, przynajmniej te
pięć, osiem, dziewięć, dziesięć lat, żeby w ogóle mógł
chodzić, stanąć na nogi, a nie mówiąc o żywieniu. A
właściwie to potrzeba tych osiemnastu lat, a czasami
dużo więcej, a czasami całe życie wymaga. Otóż człowiek
wymaga opieki. I teraz wydawałoby się, że, yy, tego kłopotu można się pozbyć po
prostu. No, pozbyć się. To jest kłopotliwe,
opiekować się, nie wiem, dzieckiem chorym i tak
dalej. Tylko że to, ta opiekuńczość stworzyła całą
cywilizację naszą. Dlatego mówię, że szydzisz. No po prostu,
przecież jest rzeczą... Wiktor, przecież z jakichś
powodów, yy, twoja siostra została na tym świecie. Z-została. Dlatego, bo miała
matkę- No bo miała matkę! -i siostrę- Oczywiście. -którzy,
którzy ją, pozwolili jej żyć. Ale co decyduje o tym? No,
to właśnie to decyduje o człowieczeństwie, prawda? No tak,
ale można wprowadzić prawo, że prawo, że tak powiem,
przez głosowanie, bo demokracja- No. -przecież widocznie islandzka tak
za-za-za-zadekretowała, że tak powiem, bo inaczej
to by nie było możliwe. No i dzisiaj nie ma tam Downów
i dobrze, lepiej, żeby nie było. Ja też uważam, że lepiej,
żeby nie było na świecie ludzi chorych, nie? No ale,
za przeproszeniem, jeżeli się urodzi człowiek, yy, pardon! Jeśli, yy,
negujemy felerie w uro-, yy, u dzieci, które się, yy, u
noworodków. Ja bym myślę teraz logicznie. Teraz dopiero w
tej chwili na to wpadłem. To jeśli ktoś i daj na to, yy, wychodzi nam z tego,
z badań, że dziecko się rodzi bez nogi, bez rączki, no to
lepiej to usunąć, prawda? To przecież chyba, yy, dobrze
by było, żeby politycy wpadli na to, że jeśli ktoś stanie
się kaleką, za, kaleką za życia, bo go samochód
przejedzie i utnie mu nogę, to należy go również zabić.
No widzisz, Wiktor, ty właśnie nam szykujesz następną
apokalipsę. Nie, no dobrze, rozumiem. Wiesz, ja też bym
chciał, żeby wszyscy byli mądrzy, szczęśliwi i bogaci.
Ale niestety tak jest, że, yy, niektórzy nie są mądrzy,
niektórzy nie są szczęśliwi, a bogatych to w ogóle
ostatnio rzadko spotykam. Yy, więc wiesz, no, ale to
jeszcze nie jest powód, żeby ich eliminować. Sam mi
opowiadałeś o tym, jak, yy, twoja siostra
żyła, cieszyła się życiem, pracowała. Yy,
były też gorsze okresy, były lepsze. Na pe-, na, na
pewno, że tak powiem, cieszyła się życiem dużo więcej
niż doniczka, niż kwiatek, niż piesek, kotek i papużka i tak dalej. No tak, ale
jestem, ja jestem, ja jestem w ogóle przekonany, że czasami
się cieszyła życiem bardziej niż ty. Niż ja. Na pewno. No.
Na pewno. Dokładnie. Jako anegdotkę powiem również, że
przeczytała na pewno książek więcej od ciebie i mnie razem
wziętych. Skoro mówimy o bibliotekach. Rozwiń
temat. Zaczyna być intrygująco. Po prostu ona,
ona, yy, ona tego, ona była, miała po prostu genialną
pamięć i sko-skończyła szkołę normalną dla
niepełnosprawnych. Natomiast ja, maniakalny
czytacz i moja siostra, również młodsza,
podsuwaliśmy Zosi książki do czytania i ona czytała nam
niemal wszystko. Ona czytała potwornie szybko.
Yy, nasze, na czym polegały nasze zabawy później,
pamiętam. Otóż my zadawaliśmy jej pytania, żeby
sprawdzić, co ona to przeczy-przeczytała, nie? No, na
przykład, na przykład takie pytanie: Zosiu, a jak,
jak miała ta panienka, yy, d'Artagnana w Trzech
muszkieterach? Jak ona miała, miała... Jak ona się
nazywała, nie? Na co ona opowiadała, bo po
francusku przecież nie umiała. To się nazywała pani
Bonacieux, nie? A na jakiej ulicy mieszkała? No,
Zosia podawała adres, numer i tak dalej....
Jakąkolwiek stronę książki można było, yy, otworzyć i zapytać Zosi. Zosia
pamiętała wszystko. Czyli był to down, że tak
powiem, o którym my myślimy, że nie ma świata wewnętrznego,
nie? Że, że, że, że on nie tego. To, że ktoś
milczy, to nie znaczy, że jest idiotą przecież. To, że
ktoś nie kontaktuje się ze światem zewnętrznym
w taki sposób, jak to wypada, nie? Jak to jest,
yy, że tak powiem, nie tego, to nie znaczy, że jest idiotą albo, albo i tak
dalej. Ludzie. No ale to tak ludzie, chwała Bogu, że jeszcze dzisiaj leżą w
szpitalach, w hospicjach i tak dalej. I ktoś się nimi
opiekuje, nie? Ale nie dali im zastrzyku. Tak, nie dali im
tak, jak Wiesławowi zastrzyku, nie? No, to prawda, no.
Więc, ale właśnie to do tego, do tego nawiązuje. Więc my
jesteśmy jeszcze w strefie, która do, yy, do tej, do Apokalipsy nie
doszła. Tak. Ale gdzieś tam te Apokalipsy się
szykują. No, no nie byłbym sobą, gdybym
w kontekście tego, o czym dzisiaj rozmawiamy, czyli Apokalipsy,
nie wspomniał, nie wspomniał gdzieś w sposób taki
odległy, tego, co się w ogóle w Europie dzieje, tego, co
tej wędrówki ludów i tak dalej. I tego, że tej
Apokalipsy niektórzy zdają się nie
dostrzegać. I mówią: „Nie, nie, no, wszystko jest okej, w
porządku, no przecież jak najbardziej”. A drudzy z kolei
mówią: „Nie, nie, to tragedia, bo rozmieszczane są
obce wojska tutaj i tak dalej”. A no
wiesz co? I to jest trochę tak, jak w tej powieści
Goluchowskiego. Ja nie wiem, który z nich ma, który z nich,
który z tych ludzi ma rację, yy, który
grup ma rację? Czy ci, którzy nas straszą, czy ci, którzy
nas uspokajają? Tego nie wiem, ale z
pewnym niepokojem obserwuję stan ekscytacji tych
ludzi. Oni są tak podekscytowani i głoszą nam jedną, yy, jedną prawdę. Oni
są tak... Jedni mówią: „Słuchajcie, musimy przyjmować
uchodźców, bo to jest, uchodźców czy też emigrantów, czy
jakkolwiek to nazwiemy. Nomenklatura jest w tej chwili
nieważna, ponieważ oni potrzebują naszej pomocy w
imię, jakby pomińmy wszystko inne i tak dalej, i tak dalej.
Pamiętajmy, że jesteśmy ludźmi. To decyduje o naszym
człowieczeństwie”. I wpadają w taki słowotok mniej
więcej. Drudzy wpadają w bardzo podobny słowotok,
strasząc nas i przywołując kolejne, kolejne
straszne rzeczy, które się, które się miejscami w Europie
dzie-dzieją. A wszystko to jedni i drudzy robią po to,
żeby nam przekazać pewną prawdę. Czuję się troszeczkę
tak, jak bohater książki Goluchowskiego, Artem, który też krzyczał
ludziom w oczy. Nie, nie można krzyczeć coś
w oczy? Nie, w uszy się pewno krzyczy. No, ale w każdym
razie krzyczał im prosto w twarz, jak jest. A oni
patrzyli na niego i mówili: „To jest nieprawda. Okłamujesz
nas. Tak nie jest. Jest zupełnie inaczej”. I troszeczkę
tak się czuję w tej chwili. Wiesz, jak to wszystko
obserwuję, co się wokół nas dzieje. Troszeczkę tak, tak
niepewnie. Yy, słuchaj, jak o tym mówisz, to przecież ludzi, do ludzi nigdy nie
dotrze prawda jakakolwiek,
jeśli tego nie odczują na własnej skórze. Jeśli będziesz im
mówił na przykład, co akurat ze, z tym
światem nie ma nic wspólnego, że światu grozi głód,
no to możesz sobie długo mówić. Uwierzą w głód wtedy,
kiedy będą puste sklepy. Kiedy go poczują. Kiedy go poczują
po prostu, nie? O tym, że człowiek
boli, o tym, że, że, że tak powiem, wkładanie palca
w płomień świeczki, że to parzy, to możesz mówić
każdemu dziecku i tak wątpić będzie przecież, nie? No akurat,
nie ma wątpliwości. Bo to jest, bo to jest ogień świeczki
i bo to jest palec, nie? No to prawda, to prawda.
Także nie rozczarowuj się specjalnie tym, tym, że, yy,
natomiast, że świat jest taki, jaki jest. Natomiast
dobrze czytać tego typu książki, jak
Goluchowskiego, po to, żeby, żeby mieć świadomość tego, że
świat nie jest jednoznaczny. Nie jest ani taki, ani
taki, ani taki. Tylko że jest jeszcze coś, yy, że że
tak powiem, poza skórą mamy jeszcze krwiobieg, mamy
mięśnie i, a, i, a nie oglądać tylko ładnego naskórka, że tak powiem, bo
naskórek nie tego, prawda? A natomiast, jak wspomniałeś na samym początku, yy,
audycji, yy, wspomniałeś o jednej rzeczy, że mnóstwo
ludzi, którzy czytali książkę Goluchowskiego, było
albo pełna zachwytu, albo, albo strasznie
nienawidząca, wręcz obrazona na to, że,
że, że trzecią książkę napisał. Ja wtedy pamiętam, że sobie
pomyślałem, że tak, to jest bardzo niebezpiecznie łamać reguły gry. Otóż,
yy- No tak, Goluchowski ewidentnie złamał. Napisał pierwszą
książkę, drugą, w tym, że tak powiem,
klimacie, a następnie złamał reguły gry. A teraz dam przykład,
na czym polega łamanie gier. Otóż kiedyś tam w Hiszpanii czy w Kastylii
wymyślono pewien zestaw reguł, reguł, zestaw reguł, który ogólnie nazywamy,
nazywamy tango. Ten, to tango tańczy się tak, tak się
kładzie rękę na ramieniu, tak się trzyma za biodro, taki
się ruch wykonuje. Jest to zespół mnóstwa zasad i tych zasad
należy się trzymać. Można je doskonalić. Można
tego. Tym one się różnią od poloneza czy od, od jakiegokolwiek innego tańca,
że, że dosyć tworzą rozpoznawalny system, yy,
zachowań i tak dalej. Rozpoznawalny system
reguł gry. I mamy te reguły gry. Jesteśmy
zachwyceni, kiedy oglądamy spełnienie tych reguł
gry, gry. Najbardziej doskonałe.
Ale! Ale tu się pojawia na przykład Hollywood i
taki amerykański producent takiego filmu mówi: „Cholera
jasna, świetnie tańczą. No świetnie tańczą.
Świetnie. Cudowne, cudowne”.... Wiesz co? Ale niech
ona się na końcu rozbierze. Niech zrobi striptiz. No
świetne! Mnóstwie ludzi się to strasznie spodoba,
prawda? A mnóstwo ludzi właściwie wyjdzie z tego
filmu zniesmaczone. Bo to są, to są właśnie
złamane reguły gry. My w tamtym świecie wymyśliliśmy striptiz, więc połączmy
nowoczesną kulturę amerykańską ze staroświecką kulturą europejską. Wtedy
mamy tango kończące się striptizem.
Świetna rzecz, świetny pomysł i tak dalej. Ale to są nowe
reguły. To są nowe reguły. Nowe reguły. I teraz jest kwestia, czy takich reguł
łamać, czy nie łamać. Tak jak
powiedziałem, jednym to się spodoba, innym, innym się to nie
spodoba po prostu, nie? No, no i tak dalej. Okej, mam pytanie z czata. Szyderca
pyta. Pan... Pytanie do Wiktora
Żwikiewicza: jaki wpływ, jego zdaniem, na literaturę
SF w Polsce miał system komunistyczny?
Pytanie jest do ciebie. Męcz się. No, gigantyczny.
Właściwie to po prostu my powinniśmy komunist... systemowi komunistycznemu
wystawiać pomniki, a nie ich, jego ruszyć. My jako czytelnicy, yy, w ogóle
literatury science fiction. Po prostu komunizm
nauczył nas czytać ksią..., czytać w ogóle,
chcieć czytać książki w ogóle, a przede
wszystkim jeszcze myśleć w trakcie czytania książek. Bez tego systemu myśmy, my
byśmy tą trawę przeżuwali, no, no, tak jak wszyscy przeżuwacze
książek na świecie, którzy czytają tylko po to,
żeby czytać. Myśmy czytali książki po to, żeby się czegoś
dowiedzieć o świecie, gdyż innego kanału nie było.
Nie było internetu, nie można się było ze światem połączyć. Te książki
pisarzy amerykańskich, angielskich, również naszych i
rosyjskich, otwierały nam po prostu oczy na świat.
Dlatego ja jestem wdzięczny. A poza tym, tak
jak już wspomnieliśmy, czytelnictwo, yy, rosło. Ale ja odpowiem ci jeszcze
lepiej. Chyba. Przecież zrozumcie, że wszystkim się wydaje, że ucisk to
jest coś złego, że, że dominacji, że, że, że to, że tego nie powinno być
na świecie. Powinno być. Gdyby ktoś nie wymyślił tego, że
garnek należy zamknąć i gotować
wodę, no to nigdy by nie gwizdał. Nigdy by nie wydał
gwizdu otwarty garnek. Pity na siłę garnek będzie gwizdał po prostu. Po co to
gwizdanie? A bo myśmy gwizdali. Na tym
polegała polska literatura science fiction. To był ten gwizd
po prostu. Wiesz co? No. Ale jeszcze, jeszcze Szyderca,
yy, Szyderca pyta o coś takiego.
Doprecyzowuję, że jego zdaniem, yy, nie było wtedy
kiczu. To teraz coś powiedz. No bo, yy, słuchajcie, po prostu jedna rzecz.
Wtedy ludzi piszących było, no, jak spojrzę na dłoń, to
pięciu, no może dziesięciu w Polsce, piszących. Ci ludzie nie
musieli, yy, że tak powiem, pisać co, co tydzień książki, żeby żyć po
prostu. Byli albo fizykami, jak, jak Zajdel, który pracował w
instytucie. Byli jakimiś politykami albo,
albo byli uchodźcami politycznymi, którzy żyli z datków
rodziny i tak dalej. Jakoś żyli, a pisali po to, żeby
coś napisać, a nie po to, żeby z tego żyć po prostu. I
dlatego po prostu nie było ki... nie było kiczu. No, bo ja nie pisałem
po to, żeby, żeby mnie dobrze sprzedano. Nikt nie pisał w ten sposób. Nikt,
absolutnie, bo to było obojętne. Pisałeś po prostu, bo
chciałeś coś powiedzieć i pisałeś to, co
chcie..., co, co, co miałeś do powiedzenia. Najwyżej się
okazywało, że nie masz nic do powiedzenia. No to trudno.
To, to czytelnicy tego nie czytali albo, albo wywalali.
Natomiast nie pisało, nie, nie, nie ubierało
się na, na siłę różowych gaci albo,
albo nie, nie, nie tego pawiego ogona się nie
przyprawiało do literatury. Masz mało do powiedzenia, to
mało powiedziałeś. Masz więcej, to powiedziałeś trochę więcej.
Natomiast każdy rozpaczliwie robił z tego... Ale na
tej zasadzie w latach pięćdziesiątych również pisali
amerykańscy ludzie. Wtedy, w czasie boomu, boomu nowelistyki
amerykańskiej, oni pisali, trzaskali te
nowelki po prostu i tak dalej. Nie dlatego,
żeby z tego żyć, chociaż z tego żyli. Ale rynek był
tak ogromny, tak olbrzymi, że jeśli się to
całe towarzystwo gdzieś tam w paru miastach
amerykańskich znało, oni się wszyscy znali po prostu,
to oni, choćby nie wiem, ile napisali, to i tak
amerykański rynek to wszystko pochłaniał. Więc oni
naprawdę nie musieli pisać, żeby z tego żyć. Po
prostu. No, no to, to. Okej, chciałbym
cię zapytać. Wiesz co? Bo siłą rzeczy, kiedy rozmawiamy o Metrze- Mhm.
2033, 2034, 2035 oraz wszystkich dodatkach z
innych krajów, między innymi z Polski, to rozmawiamy
o niezwykle rozbudowanym świecie. No, to tak jak mówię,
Moskwa, gdzieś tam się jakieś inne kraje
pojawiają. Pojawia się Wrocław, pojawia się
Kraków wspomniany, yy, oczywiście inne miasta
europejskie. Ale co ty w ogóle sądzić, jeżeli,
jeże... o takim sposobie pisania, w którym,
yy, autor tylko częściowo kreuje świat? Oczywiście
ma dużą wolność, bo pomiędzy Moskwą a
Krakowem czy też Wrocławiem, no, jest taka odległość, że właściwie, yy, te, te
ramy, w których pisze, pisze autor, są niezwykle
rozległe, ale jednak-... Jest taki autor
wtłoczony w pewien cykl. Pewien cykl, w którym są
pewne, yy, no, trudno powiedzieć żelazne, ale jednak pewne
reguły, które musi spełnić, żeby jego, jego
książka została przyjęta do cyklu, żeby
dostała ten stempel, że to jest uniwersum Metro 2033. Niektórzy
mówią, że to jest bardzo zła praktyka, że
pisarz nie powinien takich rzeczy robić, żeby
wpisywać się, wpisywać się w coś, co stworzył ktoś inny i
niejako, jako podpinać się pod to. Po pierwsze, nikt
nie powinien mówić pisarzom, co powinni robić, a czego nie
powinni robić, bo to pisarze mają głęboko w nosie, że tak powiem,
czy, co, co, co im kto powie, co powinienem robić
albo co. Jeśli będę chciał pisać o różowym
prosiaczku, że tak powiem i tak dalej, to ja mam prawo to
napisać i po prostu być pełen zachwytu, że napisałem
genialną rzecz. Może tego nikt nie czytać oczywiście. Natomiast
pisarz to jest człowiek, który po prostu, któremu nikt nie
będzie dyktował, że tak powiem, że,
za-- znaczy pisarze nie mają generała nad sobą, nie
mają żadnego dowódcy, nie mają nikogo i tak dalej. To są
szeregowi żołnierze, którzy po prostu robią to, co chcą
na tym froncie, froncie walki. A jeśli, że tak
powiem, nie potrafią w tej dżungli
walczyć, no to po prostu giną po drodze. Ale to jest ich
sprawa, nie? To są, yy,
samotni komandosi, którzy rzuceni w tą dżunglę wietnamską, że
tak powiem, przeżył, to przeżył. Nie przeżył, to nie, to
nie. Trudno się mówi i tak dalej. Nie ma co się
żałować. Skoro nie przeżyłeś, to nie warto było,
żebyś żył, znaczy. No to ja sądzę, że nasi komandosi w postaci, yy, Roberta
Szmidta- Tak. Pawła Majki, jak najbardziej przeżyli w tej
dżungli. Moim zdaniem sobie poradzili świetnie. Szybko odpowiem
Jańciu Kropotkinowi, że obie książki, które
wymie-wymienił, yy, mnie przynajmniej są, yy, nieznane, ale chętnie, ale
ja zawsze korzystam z takich podpowiedzi jak tutaj i na
pewno sobie te tytuły wynotuję i postaram się
luknąć do obu, a może nawet zostanę z tymi
tytułami na dłużej. Ja, ja chyba zamorduję
tego Jańcia Kropotkina, bo to jest po prostu coś, co... Skąd
sobie wziął tą swoją ksywę? Bo
ja się wychowałem na Księciu Kropotkinie. To były
moje lektury i dlatego, że tak powiem, mam
anarchistyczne wypowiedzi zwykle, gdyż Księciem
Kropotkin był moim ideałem, kiedy miałem lat
czternaście. Po prostu pozdrawiam Kropotkina. No,
właśnie, właśnie spotkałeś. No. A,
yy, ja jeszcze, ja jeszcze mam, yy, jedno, jedno
pytanie, yy, właściwie nie pytanie. Yy, w swoim
czasie pamiętasz, długo dyskutowaliśmy o takim
filmie, a właściwie i filmie, i książce,
który, yy, obie, no, oba i film, i książka. No, to był tytuł Atlas chmur. Tak,
tak. I powiem, że, yy, to, na początek
komuś może się wydać, że to jest jakby zupełnie od czapy
wyciągam ten tytuł. Yy, dzisiaj, kiedy mówimy
o książkach postapokaliptycznych, o jakichś zombie, o-o wojnie atomowej, a ja
tutaj wyjeżdżam z Atlasem chmur. Ale proszę zobaczyć,
yy, zarówno konstrukcja filmu, czy też właściwie jeszcze lepsza
konstrukcja, moim zdaniem ta książka to jest arcydzieło. Yy, od tytułu, od
tytułu począwszy, na konstrukcji jakiejś takiej
misternej, yy, skończywszy, to też jest książka, której ten taki, takie
poczucie schyłkowości się pojawia. W zależności od tego, w
którym z tych światów przedstawionych w książce czy w filmie
jesteśmy, to to nasilenie schyłkowości jest
oczywiście różne, bo kiedy jesteśmy gdzieś w dziewiętnastym stuleciu, yy,
czy, mm, czy to, to nasi, to, to
ta schyłkowość nie jest może taka wielka. Kiedy
jesteśmy w wieku dwudziestym, bywa
różnie, ale kiedy poznajemy kolejne światy, to ma się takie wrażenie, że, yy,
ludzkość upada. I trochę się tak dzieje, yy, że cicho przemija chwała
świata. Yy, to nie jest tak, że apokalipsa musi nadejść w huku, yy,
głowic jądrowych, że rzeczywiście muszą przebudzić
się, yy, jakieś potwory, jakieś zombie. Yy, tego w filmach o tych zombie
to już naprawdę. Czy, czy, czy w książkach, czy Walking
Dead, czy, czy, czy... Tych tytułów można by wymienić bardzo dużo, ale czasami
apokalipsa może być cicha, niezwykle cicha. Po prostu. Chcę
ci zwrócić uwagę, że w historii Ziemi, yy, te spektakularne wydarzenia,
które na przykład powaliły dinozaurów na kolana
albo parę razy jeszcze wcześniej inne
gatunki, to są te spektakularne rzeczy, które są
naprawdę fajne do sprzedania. Ale życie toczyło się cały czas
równiutko, głaściutko i były, wymiana gatunków następowała wcale nie,
yy, to tylko największe takie przełomo-przełomy nastąpiły tak gwałtownie i
spektakularnie, a reszta odbywała się ciepło, skromniutko, płynnie,
zupełnie powoli sobie odchodziły te gatunki
zbędne, powoli przyho-- pojawiały się nowe, nie? Tak
jak wiesz, jak, jak, jak ja byłem dzie-
dzie, jak ja byłem młodym człowiekiem, to w Borach
Tucholskich, na przykład tutaj koło Bydgoszczy, nie było takiego
zwierzęcia jak kojot. A dzisiaj sobie żyje, nie? No, po prostu powolu-
powolutku przeszedł, nie? Powolutku przeszedł z Azji do nas
i tak dalej. Ten piesek jakiś tam sobie żyje. Już nie tylko lisy. Jak ja byłem
młody, to tylko rude wiewiórki biegały w Polsce po, po, po
drzewach, a dzisiaj to już rudych trzeba szukać. Większość
jest szara, bo przyłazi, przylazła ta cała wiewióra
kanadyjska, yy, przez Anglię do
Polski i tak dalej. I ona zasiedli tą całą Europę do
końca. Rudych już nie będzie. Tak samo jak blondynek, yy, tego, jak w ogóle.
Blondynek już nie będzie, ale ja wida- widziałem czarną
kiedyś.... Tak, bo, bo już ten
gatunek wymienia po prostu to środowisko. Odbywa się to może niesłyszalnie
dla nas. Może wiewiórki to bądź, nie? Może
tak. Ale, ale my to- Ale powtórzę: cicho
przemija chwała świata. Cicho przemija chwała
świata, cichutko. Cicho przemija chwała świata. I tak niestety,
tak niestety trochę ten świat żegluje
od... Ja mam właśnie takie poczucie, że ja mam takie
poczucie, że z tego względu warto o książce- Tak. o
książce "Atlas chmur" wspomnieć i warto
ją polecić. To jest dla mnie taka książka kultowa.
Może tam się nie dzieje tak dużo, jak w
"Metrze". Nie, dzieje się bardzo dużo właściwie. Tylko to jest
książka z klimatem. Zresztą powiem tak, mam do tej, mam do tej, do tego obrazu
słabość, zarówno do książki, jak i do filmu, bo uważam, że
film, aczkolwiek zupełnie inny niż książka. Znowu nie chcę opowiadać zbytnich
szczegółów. Film jest zupełnie inny, ale film jest też
dobry. Naprawdę. Byłem pod dużym
czarem tego filmu. Może dlatego, że ja jestem człowiekiem
naiwnym i mnie jest łatwo kupić w kinie
szczególnie. Wystarczy, wystarczy, że historia
jest spójna i po prostu dobrze opowiedziana,
starannie opowiedziana. Może tak, może. Może to
jest, to jest dla mnie szczególnie ważne i
ja naprawdę polecam. Polecam, bo niektóre światy
narysowane, narysowane w "Atlasie chmur", no, są przerażające. Są takie, że
ty powiedziałeś, że ty powiedziałeś o tym, że, że
gdzieś tam ta apokalipsa się czai. No, ja mam cały
czas taką nadzieję, że... Nie, nadzieję to
wiem. Mam pewność, że większość z nas lubi czytać o apokalipsie, ale ma taką
cichą nadzieję, że nigdy ta apokalipsa nie
przyjdzie. Bo tak jak lubimy o apokalipsie
czytać, jak lubimy ekscytować się losami bohaterów, tak kiedy pomyślimy sobie
o tym, że ona już gdzieś jest za progiem, to nam się tak smutno robi, bo
chcielibyśmy sobie jeszcze trochę pożyć. Chcielibyśmy
troszeczkę tego życia użyć. A
apokalipsa powiedziałbym, że nie sprzyja tego rodzaju
planom. Każdy, każde, każda wizja czegoś, czego nie ma, bezpośrednio, jest
dla nas— ty mówisz o apokalipsie. Tu nie trzeba
apokalipsy. Kiedy czytałem jako dziecko Conana Doyle'a
o jakimś tam Kubie Rozpruwaczu, to oczywiście cudowne
rzeczy, wspaniałe dochodzenia,
dochodzenia i tak dalej, ale jak szedłem ulicą, to oczywiście
miałem nadzieję, że za rogo, za rogiem nie czai się na
mnie ten facet z nożem. Ale książki
o takich rzeczach to cudowna sprawa po prostu,
nie? Wiesz co, Wiktorze, tak patrzę jeszcze na czat i
Sziderca zadał pytanie, a właściwie to nie
pytanie, to jakby stwierdzenie, ale będziesz się z tego
stwierdzenia tłumaczył. O Wiktorze Żiwikiewiczu mówi się, że
wymusza powolne czytanie. Świadomie to robiłeś
swoim czytelnikom? Nie, broń Boże! Tylko, że tak
powiem, ja nie myślałem, że ktoś, że ktokolwiek będzie to
czytał. Ja pisałem to, co miałem na myśli po prostu i pisałem o tego...
Gdybym ja wiedział, że ktoś to będzie czytał, to chyba bym
ułatwił tą całą procedurę, ale ja w ogóle o tym nie
myślałem po prostu, nie? W trakcie pisania i to był
albo błąd, albo zaleta tej całej literatury. Nie wiem.
Chyba błąd albo zaleta. Nie, no może jak
czytelnik, czytelnik dłużej obcuje z twoją
książką, to może więcej z niej zostaje.
Znałem, znałem mnóstwo ludzi, którzy pluli na to, co
napisałem. I słusznie, ale nie znałem ani jednej osoby, która by
narzekała na to, kiedy przeczytała po raz drugi
to, co napisałem. No. To nie znam takiej osoby i nigdy takiej nie było i nie
będzie. No tak, bo jest...
Nie, to jest nieprawda. Tu jestem pewien. To jest nieprawda.
To jest nieprawda. Do kilku, do kilku twoich tekstów
wracałem. No. Wracałem, żeby przeczytać je po raz
drugi. No, no. Jednym z takich kultowych tekstów jest
"Wołanie na Mlecznej Drodze", które naprawdę polecam. To
jest, to jest książka, to jest opowiadanie, które jak już
mówiłem w poprzedniej audycji, no, po prostu w pewnym momencie
wbiło, wbiło mnie, coś mnie tam wbiło, no
w każdym razie w glebę to na pewno. I wbiło mnie w
kompleksy później, bo, bo, bo to była, to był ten typ
literatury, ten rodzaj pisarskiej, takiej ekspresji, której można Wiktorowi
po prostu zazdrościć. Ale audycja o Wiktorze- Tak,
tak, tak. była poprzednia, więc dajmy Wiktorowi, dajmy
Wiktorowi spokój. Ja myślę, że gdzieś powoli żeglujemy ku końcowi audycji
i myślę, że na ten koniec to powinienem
jeszcze raz, bo mnie wydawca, wydawca portalu obu... Nie
portalu, portalu Bibliotekarium zamorduje, więc jeszcze raz wspomnę o konkursie
www.bibliotekarium.pl. Tam na pierwszej
stronie największe zdjęcie, takie zmieniające
się. Proszę, prosę, każdy, kto będzie miał ochotę
wejść na, na taką, na to zdjęcie, które ma na sobie taki tytuł "Metro
2035" - konkurs dla słuchaczy audycji
Bibliotekarium. No i tam jest wszystko napisane.
Wystarczy jeden krótki komentarz napisany
do szóstego kwietnia dwa tysiące siedemnaście.
Napisanie tego komentarza, zarówno pozytywnego, jak i negatywnego
na temat literatury postapo, sprawi, że będziecie, każdy, kto
weźmie w tym udział, może, może otrzymać— może właśnie nie każdy, ale
dwie osoby spośród tej grupy otrzymają, otrzymają książkę, o
której dzisiaj rozmawialiśmy, czyli "Metro 2035" Dymitryja Glukhovsky'ego.
I zachęcam, to, to myślę, to myślę, jeżeli ktoś nie czytał, to to jest chyba
najprostszy, najprostszy sposób, yy-... aby tę
książkę, aby tę książkę zdobyć. Dzisiaj, a coś
Wiktor chce powiedzieć? Ja- Proszę. Ja tak chciałbym, prawie
kończąc, od siebie powiedzieć, że ja jako przeciwnik
czytania książek we współczesnym św-
świecie, bo w świecie Internetu czytanie książek to już jest
czas właściwie zmarnowany. Ale jeśli ktoś ma
czas na marno, na marnowanie, do zmarnowania
i chce koniecznie czytać jakąkolwiek
książkę, to chyba książka Gołuchowskiego jest jedną
z bardzo, bardzo niewielu książek, dla których, yy, ten czas warto
zmarnować. Po prostu. No pewnie tak. Polecam.
Pewnie tak. Yy, masz jeszcze jedno pytanie od od czytelnicy: „Panie
Wiktorze, czy nie stawia pan zbyt wysokich wymagań,
yy, odbiorcy, czytelnikowi?”. Yy, pa-
pamiętam, jak, jak rozmawiałem... Kiedyś był taki
skoczek polski, yy, Wszoła się nazywał. Ano był. Mm, pamiętam, że rozmawiałem z
Wszołą: „Jak ty żeś skoczył te dwa metry siedem
centymetrów?” Bo chyba tyle skoczył tam kiedyś, nie? On
mówi: „Słuchaj, ja całe życie marzyłem, że
jak się, jak tylko zacząłem rosnąć, że przeskoczę trzy
metry”. Ja mówię: „No, ale to niemożliwe”. „No tak, ale ja
marzyłem o trzech metrach. Gdybym ja nie marzył przez całe
życie, że przeskoczę trzy metry, to podejrzewam, że
nigdy w życiu nie przeskoczyłbym dwóch”. Poprzeczka
zawsze powinna być stawiana dużo wyżej, niż można ją
przeskoczyć. Okej, to teraz jeszcze kilka
słów o tym, yy, jak będziemy stawiać poprzeczkę w
następnej audycji. Otóż, yy, wspólnie
mieliśmy kilka, kilka, kilka książek do wyboru, bo tak
się jakoś dziwnie składa, że im, yy, dłużej trwa, yy, audycja, w sensie im
więcej odcinków audycji „Bibliotekarium”, tym więcej książek
nam przybywa, które chcemy omówić. To jakiś paradoks jest.
Mimo wszystko, zamiast ich ubywać, to ich przybywa. No, ale
spośród licznych, które przedyskutowaliśmy sobie, yy, dosyć
burzliwie zresztą przed audycją, doszliśmy do wniosku, że
następną audycję, yy, chcielibyśmy
zrobić o zjawisku. Właściwie tak, to jest dobre określenie: zjawisku, aa, które
nazwijmy, aa, popularnością skandynawskiego kryminału. I
tutaj, yy, powiem tak: będziemy rozmawiać w ogóle o
zjawisku, yy, związanym z tym, dlaczego
kryminały, szczególnie skandynawskie, szwedzkie, ale
nie tylko szwedzkie, są takie popularne i w ogóle dlaczego,
dlaczego kryminały są popularne? Bo nagle się
okazuje, że Polska też jest swoistym zagłębiem,
yy, ludzi, którzy piszą kryminały i to kryminały całkiem
dobre. Tak, ale, yy, kryminały pisała cała Europa. Natomiast zjawisko to
skandynawskie- Tak! jest bardzo dziwną rzeczą. Oczywiście. Oni
piszą, że tak powiem, inaczej trochę. Ano właśnie,
dokładnie. I ponieważ piszą inaczej i tak się
zastanawialiśmy, jaką książ-, jaka książka będzie tym
punktem wyjścia. Początkowo sądziliśmy, że, yy, zrobimy tym punktem wyjścia,
yy, trylogię. No, trylogię, chociaż
właściwie czwarty tom też powstał, czyli „Millenium”.
Ale później Wiktor zauważył, że to już jest mimo
wszystko, no, jakby tak brać pod uwagę, yy,
warunki czasowe, to już pewna ramota jednak, to już swoje
lata ma. To prawda, jestem starszy. Już nie mówiąc o tym,
o tych, o tych, o tych, o tych stronach do przebrnięcia-
Tak, tak ... niesamowitej ilości. Więc dobrze. Doszliśmy do
wniosku, że, yy, punktem wyjścia uczynimy, yy, książki, yy, innego,
yy, innego skandynawskiego pisarza, a mianowicie, yy, Henninga
Mankella i jego bohatera, czyli, yy, czy- czyli komisarza, yy, komisarza
Wallandera. Nie podajemy konkretnej książki, bo tak naprawdę z postacią, z
postacią, yy, komisarza Wallandera wystarczy zetknąć się
raz, w jednej, w jednym, w jednym z tylko z
książek. I to bez względu na to, czy to będzie książka z
początków kariery, yy, tego komisarza,
czy... Chyba komisarza. Chyba się nie pomyliłem. Mam nadzieję.
W każdym razie Wallandera, czy też z
końcowej, skąd, skąd, z końcowych etapów jego
kariery, kiedy już był człowiekiem starszym i w dodatku
nękanym poważną chorobą. Yy, chorobą, która zaatakowała rzecz w sumie dla, yy,
policjanta, dochodzeniowca najważniejszą, czyli jego,
jego mózg, jego głowę. W związku z
tym, yy, nie wyznaczamy, znaczy nie, nie mówimy, że będziemy
zaczynać od jakiejś konkretnej książki. Zaczniemy po prostu od
twórczości Henninga Mankella i od tego,
yy, dlaczego ona jest intrygująca i dlaczego w
ogóle Skandynawii tak nas intrygują w tym, co
piszą. I to myślę, i to myślę, yy- Nie tylko
w książkach, ale również w filmie. Robią to troszeczkę
inaczej niż Ameryka i reszta Europy. Tak. Powiemy o kilku, o kilku, o ki-ku
filmach. Okazały się przebojami, a w
wersji amerykańskiej były po prostu niestrawne, nudne do
bólu i głupie do... i mętu. Także to, to
też jest, to też jest swoiste, to też jest swoiste,
no, takie zjawisko, to już urasta do, do rangi
zjawiska. Dlatego o tym postanowiliśmy, postanowiliśmy
porozmawiać. A na pytanie jednego ze
słuchaczy, yy, o to, czy będziemy rozmawiać o
Kingu, mm, odpowiedź jest twierdząca. Będziemy prawdopodobnie za miesiąc albo za
półtora, yy, bo musimy się jeszcze co do
pewnych rzeczy, yy, odnośnie, odnośnie Kinga nie
tyle umówić, umówić, czy musimy je omówić po
prostu. Zadam ci retoryczne pytanie: a czy można nie
rozmawiać o Kingu? Nie, no nie można nie rozmawiać o Kingu.
No właśnie! Ale będziemy rozmawiać. Tylko jeszcze musimy, yy,
musimy o pewnych rzeczach między sobą porozmawiać, bo, yy, postać Kinga, yy,
jakby kiedy rozmawiamy o Kingu, my tutaj we dwójkę, to-...
to zawsze dochodzi do, dochodzi do jakiejś awantury? Nie, do
awantury nie dochodzi, ale do sporu zawsze dochodzi dzikiego
po prostu. W związku z tym, w związku z tym- Mam
kałasznikowa zawsze. Musimy jeszcze utrzeć swoje stanowiska, no
jakoś doprowadzić je do cywilizowanej formy. To jeszcze
troszeczkę, to jeszcze troszeczkę potrwa, a na razie wszystkim
bardzo serdecznie dziękujemy dzisiaj za uwagę. EE,
polecamy, polecamy się na przyszłość. No i prosimy
pamiętać o, o, o konkursie. No, w końcu jak
wydawca portalu bibliotekarium.pl się
szarpnął, to proponuję skorzystać z jego szczodro-,
szczodro- szczodrobliwości i przytulić. Jest możliwość przytulenia, yy, dwóch
książek Goluchowskiego "Metro dwa tysiące trzydzieści pięć".
Proponuję skorzystać. I przeczytać. A potem oczywiście
przeczytać. Jeszcze raz wszystkiego dobrego. Dziękujemy.
Dobra. A do wzięcia udziału w konkursie zapraszali
gospodarze Bibliotekarium: Marek Żelkowski i Wiktor
Żwikiewicz. Dzięki jeszcze raz panowie. A jeszcze,
ale jeszcze! My się zawsze ciężko żegnamy. Nam jest się
zawsze ciężko pożegnać. Jeszcze o trzydzieści pięć pyta. No to
potraktujmy, że to będzie ostatnie pytanie. Panie Wiktorze,
czy polscy autorzy kryminałów nie piszą również inaczej? Na
przykład pani Chmielewska, Krajewski też. Zupełnie inna
literatura. Pewnie nawet Joe Alex, który próbował, yy, zmałpować, że
tak powiem, angielską, angielski kryminał i tak
pisał go dużo inteligentniej od Anglików. No tak, to
czy- ja powiem tak: O trzydzieści pięć i szanowni
słuchacze, ee, od czegoś musimy wyjść,
ponieważ skandynawski kryminał jest swoistym
fenomenem na polskim rynku. Pewno nie tylko polskim, ale jest
pewnym fenomenem. Ja nawet nie wiem, czy dobrym, czy złym.
To się utrze w ciągu następnej audycji. Natomiast
od czegoś musimy wyjść. Po prostu ten fenomen
świat postrzega. Tak. A my, że tak powiem, przy okazji pokażemy, na czym polega
nasz fenomen, którego świat jeszcze nie dostrzega, ale być
może kiedyś dostrzeże. Nie! Znaczy, nie bylibyśmy sobą, jakbyśmy
z tego skandynawskiego kryminału nie doszli do polskiego
kryminału i, yy, nie, nie przypięli
kilku łatek oraz kilku medali, yy, ludziom, którzy
te kryminały piszą. No. Ale tym, w takim razie do
usłyszenia w następnej, w następnej audycji. Tym razem to już
naprawdę koniec. Dziękujemy. Dobranoc wszystkim. A
Bibliotekarium jak zawsze obsługiwał od strony
technicznej Marek Sęk "Ivellios". No i cóż, dobranoc. No
i do usłyszenia w kolejnym odcinku Bibliotekarium już za dwa tygodnie.