Witajcie bardzo gorąco i serdecznie na antenie Radia
Paranormalium. Rozpoczynamy właśnie teraz kolejny
odcinek audycji, która spotkała się z bardzo
ciepłym przyjęciem z Państwa strony, mianowicie
Bibliotekarium. Co dwa tygodnie na antenie Radia
Paranormalium. Przy mikrofonie Marek Sęk "Ivellios", a
dzisiaj po drugiej stronie Google Hangouts są z nami
gospodarze Bibliotekarium: Marek Żelkowski i Wiktor
Żwikiewicz. Dobry wieczór, panowie. Dobry wieczór. Wita,
wita. Oraz dzisiaj trzeci uczestnik audycji, świetny znawca literatury science
fiction, Tadeusz Krajewski, który o polskiej i
zagranicznej literaturze science fiction wie wszystko lub
prawie wszystko i potrafi o niej pasjonująco
opowiadać. Dobry wieczór, panie Tadeuszu. Dobry wieczór.
To jest nieprawda to, co pan powiedział. Jestem tylko
czytelnikiem i miłośnikiem literatury science fiction i
nigdy w życiu nie, nie, nie rościłem sobie pretensji do
miana znawcy. Ale będąc czytelnikiem, w jakimś
sensie jest pan znawcą. Tak mi się wydaje. Nie, ja
tu, ja tu się przyznaję. Ja tu się przyznaję, że to,
że, że to, że to ja. I ja myślę,
że, że Tadeusz z wrodzonej skromności mówi to, co mówi.
Ponieważ ja, ja także się podpisuję pod tym, że jeślibym
czegoś, czegoś akurat nie wiedział o literaturze science
fiction, to pierwsze swoje kroki skierowałbym właśnie do
Tadeusza Krajewskiego, bo u niego najprawdopodobniej
wyjaśnienie tych moich wątpliwości czy jakiejś mojej niewiedzy
z całą pewnością bym znalazł. I jestem, jestem co do tego
przekonany. Ty, Wiktorze, jak? Nie, no, on się kryguje, po
prostu. On się kryguje, jak każdy. Zresztą wiesz, tak samo
ja się kryguję, jak mówię o własnym pisaniu. Tak
samo on się kryguje, mówiąc o swojej wiedzy, nie? No
właśnie. Bez, bez- A! To dzisiaj będziesz miał dużo okazji
do tego, żeby się trochę pokrygować, bo dzisiaj będziemy mówić
właśnie o twojej twórczości. Także, także już możesz zacząć
właściwie krygować się. Ale musimy jeszcze podać
słuchaczom Radia Paranormalium dane do
kontaktowania się z nami, bowiem audycja dzisiaj,
jak zawsze, realizowana jest w całości na żywo. Gdzieś tak
po godzinie dwudziestej pierwszej piętnaście będzie można do nas
zadzwonić i wdać się w dyskusję na antenie, ale całą audycję można również
wysyłać nam komentarze, pytania, jakieś spostrzeżenia. No, a nasze, nasz numer
telefonu to trzydzieści dwa, siedemset czterdzieści sześć, zero,
zero, zero, osiem. Trzydzieści dwa, siedemset czterdzieści sześć,
zero, zero, zero, osiem. Numer komórkowy: pięćset
trzydzieści, sześćset dwadzieścia, czterysta dziewięćdziesiąt trzy.
Pięćset trzydzieści, sześćset dwadzieścia, czterysta dziewięćdziesiąt
trzy. Gadu-Gadu: trzydzieści sześć, zero osiem,
osiemdziesiąt, zero dwa. Jesteśmy również na czacie Radia
Paranormalium na www.paranormalium.pl oraz na
czacie towarzyszącym naszej transmisji na YouTube. Można
nam również wysyłać pytania, komentarze i różne swoje
spostrzeżenia poprzez Facebooka na naszych
kontach Radia Paranormalium i portalu Infra,
na grupach Radia Paranormalium i czytelników Niestanego
Świata. A jeżeli ktoś chce, to może nam również
wysyłać pytania, komentarze, jakieś swoje spostrzeżenia i
inne ciekawe wiadomości na nasz adres e-mail: radio@paranormalium.pl.
Panowie, przekazuję wam mikrofon. Dziękujemy bardzo. Ja
na początku, tak zupełnie, yy, zupełnie na początku
załatwię prywatę. Chciałem serdecznie pozdrowić kogoś,
kto na czacie podpisuje się jako Kaktus. Yy, to, co
napisał, w tej chwili jest wybitne. Naprawdę jestem pełen
podziwu i myślę, myślę, że, że jeszcze na wiele
tego pana stać. W każdym razie serdeczne pozdrowienia.
A teraz zajmijmy się rzeczami, yy, nieco bardziej
intelektualnymi, czyli, czyli, czyli twórczością
Wiktora Żwikiewicza. To teraz myślę, myślę, że, myślę, że
oddamy głos Tadeuszowi. Ja tylko powtórzę, że z mojej strony
to nie była kokieteria, to, co powiedziałem wcześniej, ale
jestem rzeczywiście miłośnikiem twórczości Wiktora i myślę, że
Wiktor Żwikiewicz wszedł do
literatury, do polskiej literatury science fiction w
sposób taki wymarzony dla, dla wielu pisarzy. A
mianowicie dotarł od razu bezpośrednio do czytelnika. Pamiętam,
jak czytaliśmy... Mówię: czytaliśmy, bo ja byłem jednym z tych
czytelników. Pierwsze teksty Wiktora porozrzucane po
różnych „Młodych Technikach". To było „Zerwane ogniwo",
„Marzenie", czyli Star Omnium. Star Omnium w czwartym
tomie chyba „Kroków w nieznane". No i
mówiliśmy o tych tekstach. Mówiliśmy, że jest taki nowy
pisarz, który wprawdzie, no, widać, tam u niego było, tam
stygmaty Bredbere'go i trochę Strugackich, ale jest mimo
wszystko inny. Mówi coś nowego. Mówi
w sposób, yy, który do tej pory w polskiej fantastyce,
yy, był rzadko spotykany albo w sposób
zupełnie nowy. Wprawdzie wtórował mu już wtedy inny wielki
pisarz, który wkraczał wtedy na scenę, Adam Wiśniewski, z
Nerką i takim głosem bardzo dobitnym.
No i, mówiąc szczerze, cieszyliśmy się z tego bardzo,
ponieważ mieliśmy już dość tych wszystkich takich dziadków,
którzy tam gdzieś na tym panteonie sie- siedzieli i spoglądali
na nas, a my po prostu już nie chcieliśmy tego czytać.
My nie chcieliśmy, nie chcieliśmy czytać Zajdla. Zaznaczam,
Zajdla sprzed, yy, „Cylindra Van Troffa", bo jak się pojawił
„Cylinder Van Troffa", no to wtedy pojawił się nowy Zajdel,
właściwie nowy, młody pisarz. Nie chcieliśmy czytać już
Beronia, Trepki czy, czy, czy Chwiakowskiego. I tutaj się
pojawia ktoś, kto ma coś zupełnie innego do powiedzenia. I
to, i to było fantastyczne. No i właściwie można powiedzieć,
że przełamanie takie nastąpiło w momencie, gdy ukazało się
„Ułanie na Mlecznej Drodze". Więc-... opowiadanie, które
zdobyło drugie miejsce na konkursie Młodego Technika w tysiąc
dziewięćset siedemdziesiątym czwartym roku. No i wtedy,
mm, Żwikiewicz dotarł do, nie tylko do swoich
czytelników, ale także do, yy, ludzi z branży, że tak
powiem. Mm, zauważyli go krytycy, recenzenci, publicyści, mm, trochę później
literaturoznawcy. Yy, no i
właśnie nastąpił wielki boom. Pojawiały się teksty w zbiorach
„Stało się jutro". Niektóre tomiki Wiktor Żwikiewicz całkowicie
zawłaszczył, yy, zaanektował dla siebie. Nawet na
jednym chyba grzbiecie pojawiło się jego nazwisko, co było
ewenementem, bo na żadnych innych grzbietach nazwisk nie
było. Pojawiła się powieść „Druga jesień", potem, yy, „Imago", „Delirium w
Tarsis". Były też, yy, książki, właściwie
opowiadania, dłuższe opowiadania, traktowane przez niektórych jako
takie minipowieści. „Ballada o przekleństwie"
czy, yy, czy później jeszcze „Kajo Mars". Mm, no i, mm, wypowiadali się,
yy, pochlebnie, z zachwytem o nim, yy, zarówno, mm, Przyrowski, jak
i, jak i Jęczmyk, jak i Parowski czy
Smuszkiewicz, a ludzie- A ja ci przerwę na chwileczkę- Z
różnych branż. Pewne, pewne wytłumaczenie. Yy, redaktor Przyrowski
to był człowiek, który właściwie, yy, z pewną przesadą, ale
jednak, no, nie czuję się spec..., nie czuję się specjalnie
winni, winny tej przesady. To był człowiek, który właściwie
ukształtował polską fantastykę. To był redaktor naczelny, yy,
miesięcznika „Młody Technik" i to było właściwie przez długi,
długi czas, w latach sześćdziesiątych, siedemdziesiątych, jedyne
pismo, gdzie w ogóle fantastyka naukowa się pokazywała.
Mówię o polskiej fantastyce, fantastyce naukowej. I
stąd, yy, jeśli mówi się o, o tak zwanych dawnych czasach
w fantastyce, to redaktor Przyrowski to jest właściwie, to
jest właściwie ktoś. Jeśli chodzi o Lecha Jęczmyka, to
z kolei był człowiek, który, który, yy, stworzył
ten, ten właściwie wybitny w latach siedemdziesiątych
unikat, czyli, czyli, yy, zbiór opowiadań, yy,
„Kroki w nieznane". Almanachy. Almanachy, yy,
które skupiały zarówno opowiadania... No, głównie były
takim łącznikiem z, yy, z fantastyką zachodnią, której wtedy
było jak na lekarstwo. Trochę się pokazywało
innej fantastyki, ale pokazywały się również opowiadania między
innymi Polaków, a w tym Wiktora Żwikiewicza. Listopada. Tu
przepraszam. Tak, między innymi z ta Omnium. A tu przepraszam
za ten wtręt, yy, ale, yy, to, to
tylko, to tylko pokazuje, jak... Chciałem tylko pokazać,
jak w gruncie rzeczy Wiktor bardzo szybko, jak taka rakieta
wystarto- wystartował. Kiedy już, już się przebił, to naprawdę
poszedł, poszedł jak rakieta. To tyle i to tyle, jeśli,
jeśli chodzi o moje przerywanie i moje przeszkadzanie. Nie,
nie, ale proszę bardzo, Marcin, prze-przerywaj, kiedy tylko
chcesz. Ja dodam jedynie, że- W złą godzinę to
powiedziałeś. No, to się okaże. Ja tylko dodam, że w
tym samym czasie, pod koniec lat siedemdziesiątych, yy,
Wiktor, yy, sprawdził się bardzo dobrze jako nauczyciel i
wychowawca, bo, yy, zaopiekował się grupką
młodych, yy, pisarzy. Ludzi, którzy po raz pierwszy tak
naprawdę sięgnęli po pióro i którzy mieli odwagę, żeby
publicznie prezentować swoje teksty. Pozwolę sobie wymienić
nazwiska tych chłopaków, bo, mm, pamiętam ich jak, no jak
dziś. Yy, to był Marian Młynarczyk. Powtarzam
Marian Młynarczyk, ponieważ w leksykonie
bydgoskich pisarzy, yy, przedstawiano go jako
Maja Młynarczyk, więc- Zmienił płeć. Tak,
tak. O, mój Boże! Ktoś mu zmienił płeć. Wiem kto, ale nie
będę złośliwy, więc nie powiem nazwiska. Marian
Młynarczyk, Bogdan Niedźwiedzki, Grzegorz Iwanciw, Mariusz
Piotrowski i Wojciech Chłudziński. No i niektórzy z tych,
yy, twórców, yy, zasłynęli potem i zrobili
karierę. Wojtek Chłudziński, znany dziennikarz, publicysta,
felietonista, eseista czy, yy,
twórca popularnonaukowych tekstów, yy, autor kilku
książek, także poeta i prozaik, chociaż w tej branży jeszcze
z, yy, nie doczekał się debiutu książkowego. I
Mariusz Piotrowski, mm, też, mm, pisarz. Jego
powieść „Pisk" ukazała się dokładnie w tym samym roku i w
tym samym wydawnictwie, co „Delirium w Tarsis", tak na
marginesie. Ale zasłynął przede wszystkim jako redaktor i, i
wydawca. Tadeuszu, ja przerwę ci na chwilę.
Mm, pojawiło się na czacie pytanie. Pytanie
skierowane wprost do Wiktora, więc, yy, nieco, nieco
przyciszony dzisiaj, przeżywający, przeżywający to, że o
nim rozmawiamy Wiktor, będzie miał okazję coś powiedzieć, bo
dzisiaj powiedział niewiele. A zatem Wiktorze, pytanie z
czata: mm, zanim zacząłeś pisać i stałeś się
pisarzem, to jacy twoi, jak-jakimi, jacy
pisarze byli twoimi ulubionymi pisarzami? Pytanie proste,
ale daję ci głos. Mm, ludzie się bardzo lubią
odwoływać do, do bardzo pięknych wzorców. Ja też
mógłbym. Mógłbym się odwoływać do, do Topira i do Mistrza Ariady, ale
to, to tak naprawdę nieprawda. Tak
naprawdę to ja, ja fascynowałem się wyłącznie Karolem
Mayem, yy, Sienkiewiczem, może trochę wczesnym, yy, Juliuszem Verne, Wellsem i
tak dalej. Czyli totalna ta, totalna-
Literatura przygodowa. Literatura przygodowa, nie? Literaturą
przygodową. Tylko to mnie pasjonowało.
A dopiero mając lat gdzieś około trzydzieści, to
właściwie zacząłem czytać porządne książki, nie? Te, które
wypada czytać natomiast. Tak jest.
Wypada czytać takiemu uznanemu pisarzowi. Tylko że ty byłeś
takim przypadkiem, yy, ja w mojej prywatnej nomenklaturze
strasznym, bo ty pożerałeś jakieś nieprawdopodobne ilości
książek, nieprawdopodobne ilości tytułów z nieprawdopodobnie dużej ilości
dziedzin. To była historia sztuki, to była, nie wiem, historia w ogóle, yy,
cywilizacja, yy, polityka, astronomia, fizyka. Czego ty nie czytałeś właściwie?
Yy, to jako anegdotę. Yy, może nikt w to nie uwierzy, ale w Bydgoszczy była
taka przy Starym Rynku wielka biblioteka miejska, główna biblioteka. Tak jak w
każdym mieście największa, która, yy, mieściła,
yy, w której mieściły się właściwie wszystkie
zbiory-... Otóż ja w tej Bibliotece
Miejskiej na Starym Rynku przeczytałem wszystko.
Wszystko, wszystkie książki przeczytałem. Yy, kiedy, mm, pa- panie, które
wypożyczały te książki, obsługiwały tą całą bibliotekę, patrzyły
na, na mnie, yy, w ogóle jakoś tego,
bo ja przychodziłem, brałem po dziesięć książek
codziennie i, i codziennie przychodzi..., następnego dnia
przychodziłem, brałem dziesięć książek następnych. Czytałem
wszystko i, yy, na początku to była oczywiście literatura
przygodowa, ale ta literatura przygo..., ta literatura przygodowa
wte- w tamtych czasach się sy- dosyć szybko skończyła i
już nie było co czytać. Więc, yy, czytałem
książki, yy, wszystkie, czyli wspomnienia
naukowe, popularnonaukowe i tak dalej. Kiedy skończyły się te
książki, yy, sięgnąłem do archiwów i
zacząłem czytać, yy, roczniki gazet wydawanych w Polsce. Yy, mm,
czytałem je wstecz, od lat moich tam pięćdziesiątych, od
urodzin. I tak dos- doszedłem gdzieś do począ-,
yy, początków Pol- Polski po pierwszej wojnie
światowej. Przeczytałem również wszystkie roczniki
gazet, które, które są zarchiwizowane w tej
bibliotece. Yy, panie, które to już nie mogłem
wypożyczać do domu, więc siedziałem w czytelni. Siedziałem w
czytelni cały czas. Jak, jak czytelnia była otwarta, tak
siedziałem i czytałem. Panie patrzyły na mnie jak na wariata,
nie? No, natomiast, yy, yy,
na czym to polega? Ja bym chciał tutaj dowiązać troszeczkę
szybciutko do tego, co mówił tutaj Tadeusz Krajewski na samym
początku. Otóż, yy, ja rzeczywiście tak
jestem postrzegany, że tak nagle wparowałem w toś, w tą,
yy, w ten świat, yy, pisarzy science fiction w Polsce i zacząłem
coś robić, yy, po swojemu, na nowo. Nie po
swojemu, wcale nie po swojemu. Mnie zawsze interesował
świat zewnętrzny i, yy, ja mogę odpowiedzieć
Tadeuszowi Krajewskiemu: ja nie pisałem o tym i nie
ceń mnie za to, że ja byłem oryginalny i
tam w przeciwieństwie do Zajdla czy Trepki by- by, ym,
byłem tego. Nie! Ja po prostu zrealizowałem zamówienie, yy, które, yy,
mnóstwo, dziesiątki ludzi młodych już wtedy składało i
czekało. Czekało na kogoś, kto będzie robił to
tak, jak oni chcą. Tak jak dzisiaj ludzie młodzi czekają,
że, że ktoś zrobi coś tak, jak oni tego
chcą. Ja po prostu zro- zrea- realizo... Zacząłem
pisać takim językiem, jak, jak mówili młodzi
ludzie, jak myśleli młodzi ludzie. Yy, yy, no to po prostu to nie jest moja
zasługa. Taki był czas. Ja obserwowałem, byłem tylko dobrym
obserwatorem świata zew- zewnętrznego. Chyba, chyba. Do dzisiaj jestem. Yy,
no. To znaczy realizowałeś chyba nie tylko takie
zapotrzebowania, mm, literackie młodych ludzi.
Yy, Wiktor Żwikiewicz, yy, w tym czasie dał się
poznać też jako animator, yy, fantastyki, animator
fandomu bydgoskiego i nie tylko bydgoskiego,
ogólnopolskiego. Dziewiątego października tysiąc dziewięćset
siedemdziesiątego dziewiątego roku założyłeś pierwszy w Bydgoszczy
klub, yy, fantastyki, który, yy, parę lat
później nazwał się Maską i przyjął tę nazwę od fanzinu,
który zresztą zredagowałeś razem z młodymi pisarzami. I, yy, no i, yy,
w, no i zadbałeś o całą oprawę, yy,
graficzną. Także okładka tego fanzinu jest do dziś, do
dziś kultowa. Czyli krótko mówiąc, mm,
realizowałeś wiele zapotrzebowań młodych ludzi z tego, z tego
czasu, nie tylko tych czytelniczych. I wydaje mi się, że to,
co w takim biegnie skrócie teraz powiedzieliśmy o, o, o
tym okresie, przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych
szczególnie, no to świadczy tylko o tym, że nie
można, mm, przecenić twojego wkładu w taki bardzo
progresywny rozwój, yy, polskiej fantastyki naukowej w
tym czasie. Faktycznie, ja, ja, ja nie tego, ja,
ja, ja nie jestem skromną osobą. Ja wiem, że beze mnie
w ogóle fandomu by w Polsce nie było. Po
prostu. No proszę, jak Wiktor mówi, że nie jest skromny, to
zaraz daje najlepszy dowód tego. Tak. I mo- mogę, mogę na
przykład, yy, spoko powiedzieć. Otóż dzisiaj istnieje
internet. W tamtym czasie to ja byłem w Polsce jedynym
internetem. Yy, ja po prostu wsiadałem w
pociąg albo w autobus i jeżeli ktokolwiek dał
głos w Polsce, napisał słowo, opowiadanko albo i tak
dalej, albo wy- wypowiedział się ja- w jakikolwiek
sposób, no to ja wsiadałem w pociąg albo w
autobus, tak jak mówię, i jechałem do tego gościa,
obojętnie, gdzie mieszkał: w Katowicach, w Krakowie, w Sopocie,
w Gdańsku i tak dalej. Yy, spotykałem... Ludzie patrzyli na mnie jak na idiota:
„Przyjechał, a, a czego pan chce?“ Albo raczej: „Czego ty
chcesz?, nie?”. Ja mówię: „Słyszałem, czytałem. Chciałbym
pogadać. Nie, chciałem poznać“. „Dobrze“. No to czasami
żeśmy ucięli rozmowę, wypiliśmy jakieś piwo. Ale
moja fobia nie polegała na tym, że ja poznałem kogoś, kto coś robi. Ja miałem
jeszcze, yy, obsesję jedną. Otóż ja chciałem koniecznie, żeby
ten człowiek, który, którego poznałem gdzieś w Katowicach albo
w Sopocie, poznał tego gościa w Kra- w Krakowie albo w
Warszawie. Brałem go w pociąg, wiozłem do
Krakowa i w ten sposób się ludzie poznawali.... W
ten sposób poznali się wszyscy ludzie w Warszawie, którzy się
nigdy nie znali. Nawo-- dlatego istniał
Jędrzejczyk, istniał Wójcik, istniał Rodek.
Istnieli, istniało mnóstwo ludzi, moich przyjaciół, bo to
wszystko byli moi przyjaciele, ale oni o sobie nie mieli
zielonego pojęcia. Gdzieś tam słyszeli, że żyją i tak dalej.
Natomiast ja po prostu brałem faceta za chachu i mówię:
„Chodźmy, pójdziemy na piwo, pogadamy razem", nie? I w
ten sposób się zaczął, yy,
instalowała się, że tak powiem, sieć w tamtym czasie,
czyli fandom. Okej, ja jeszcze chciałem nawiązać do jednej
rzeczy, bo kiedy Wiktor opowiada, że czytał dziesięć książek
dziennie albo że czytał jakieś nieprawdopodobne ilości, no
to może budzić, przyznaję i budziło na przykład we mnie
wątpliwości. Znaczy, ja mówię: a tak, no ściemnia, po prostu
opowiada jakieś duby smalone. I ja zacząłem Wiktora
sprawdzać. To znaczy, zacznijmy, zostańmy na, na początku o...
przy czytelnictwie. Otóż Wiktor, na ogół, jak się
mówi, że czytałem jakąś książkę, Wiktor mówi: „Tak,
wiem, czytałem". No, więc ja powiedziałem kilka
razy: sprawdzam. Znaczy nie kilka razy, tylko ponieważ jestem
niewiernym Tomaszem, to, to było pewno kilkanaście albo
kilkadziesiąt razy. Zacząłem, tak jak ta bibliotekarka,
przepytywać Wiktora po prostu, czy
przeczytał. I proszę sobie wyobrazić, że ja właściwie
nie trafiłem takiej książki, której Wiktor by,
yy, mi nie zrelacjonował, nie opowiedział, o czym ona
była. Yy, właściwie trochę wymiękłem,
bo w tym momencie okaza-okazało się, że on w swoim czasie
rzeczywiście musiał całe hałdy tych książek przekopać. I to
był najlepszy dowód. Zresztą ja, jako ten niewierny
Tomasz, sprawdzałem też inne rzeczy, bo Wiktor ma to do
siebie, że na przykład opowiada o tym, jak to w swoim
czasie, w latach siedemdziesiątych, był internetem
jednoosobowym, a... i takie inne opowieści. No, to niektóre
z tych opowieści, nie tylko przeze mnie, ale przez innych
ludzi, bywają kwestionowane. No, jak to? No przecież takie
rzeczy są niemożliwe, które Wiktor opowiada. I przyznam się
szczerze, uderzę się w pierś, tylko nie za głośno, bo
mikrofon może tego nie wytrzymać, że, mm, także
miałem taki pogląd. Nie, no, że jak Wiktor opowiada, to
sobie tam opowiada. Po czym zacząłem spotykać
ludzi, którzy z Wiktorem w tych latach siedemdziesiątych mieli
do czynienia. Tych, których Wiktor zabierał do tego
pociągu albo jechał do nich przez pół Polski. I oni
zaczęli potwierdzać jego słowa. To, że gdzieś tam- To można.
Tak, to można. Dokładnie tak było. Ja chcę to potwierdzić,
taka próbę tego ściemniania, o które czasami ktoś podejrzewa
Wiktora. Nie, no, to jest całkowita prawda. Ja pamiętam, że
jak, yy, poznałem Wiktora, to chyba już tydzień
później, dzięki niemu, dzięki temu, że mnie po
prostu wypchnął za drzwi, pojechałem do Łodzi na
mój pierwszy konwent miłośników science fiction z
przesyłką do Marka Auranusa, którego w związku z tym po
prostu musiałem poznać, a przy okazji poznałem Andrzeja
Krzepkowskiego, Andrzeja Wójcika, a także osoby, o których
mówiłem wcześniej z pewną niechęcią, czyli Andrzeja Preppę i
Krzysztofa Borowiaka, którzy zresztą okazali się bardzo
sympatycznymi ludźmi. Miałem w ciągu tygodnia,
yy, okazję poznać bardzo ważnych twórców
SF, o których przed tym tylko mogłem sobie czasami
pomyśleć, że może kiedyś, gdzieś będzie jakaś okazja. A tutaj
dzięki Wiktorowi stało się to wszystko od razu. Toż ja już
w pewnym momencie miałem obsesję i praktycznie rzecz biorąc,
kogo spotykałem, to pytałem o Wiktora. Jestem sobie w
swoim czasie w Radzie Polityki Pieniężnej. Przygotowuję książkę
składającą się z wywiadów z pisarzami z lat siedemdziesiątych, yy,
pisarza- z pisarzami science fiction. I tam się spotykam, w
tej Radzie Polityki Pieniężnej, z profesorem Dariuszem
Filarem, wtedy członkiem Rady Polityki Pieniężnej, a w latach
siedemdziesiątych pisarzem i to takim pełną gębą. I
właściwie pierwszą rzeczą, którą mówi do, którą pan profesor
do mnie mówi, to żebym pozdrowił Wiktora, bo on pamięta, jak
kiedyś, jak kiedyś, tam w latach siedemdziesiątych,
Wiktor przyjechał do niego trochę niespodziewanie. No, ale się
wtedy poznali, bardzo polubili. I takich historii
w związku z tą książką, ale nie tylko z tą książką, ja
słuchałem na kopy. I wtedy, wtedy nastąpiła
przemiana. To znaczy, ja już przestałem wątpić. Dzisiaj właściwie Wiktor może mi
opowiedzieć dużo różnych historii. Od czasu do czasu
sprawdzam, ale coraz rzadziej, bo się okazuje, że nawet
historie mocno nieprawdopodobne okazywały się
prawdopodobne i... Znaczy, nie prawdopodob- okazały się prawdziwe,
a, yy, a w dodatku potwierdzane przez ludzi
niezwykle, niezwykle utytułowanych, poważnych i
czasami nawet nobliwych. Także naprawdę z Wiktorem-
Dodam, jeśli można, tylko dodam- Oczywiście. W dwa tysiące
ósmym roku do Bydgoszczy przyjechał Andrzej Sapkowski, z którym
miałem okazję wtedy porozmawiać. Pierwsze pytanie, jakie mi
zadał- O Wiktorze! Co słychać u Wiktora Żwikiewicza? Tak jest.
Jak przyjechał kiedyś, lat temu chyba
siedem, Marcin Wolski, to też pierwsze pytanie:
czy będzie dzisiaj Wiktor Żwikiewicz? No, a potem jeszcze,
mm, zostało opowiedziane bardzo wiele różnych pikantnych historii,
których tutaj- Nie przytoczymy, nie przytoczymy. Natomiast,
yy, natomiast ja z kolei pamiętam, jak obaj panowie
przytoczeni przed chwilą, czyli Marcin Wolski i Wiktor
Żwikiewicz, na festiwalu w Nidzicy, yy,
organizowanym przez Wojtka Sydeńkę. A też
miałem okazję zaobserwować, że Wiktor wysiadł z samochodu,
yy, i pierwsze, co zrobił, yy... Właściwie nie, co zrobił.
Został zaatakowany przez jakiegoś faceta. Ja sobie w pewnym
momencie, zaatakowany w sensie takim, że się zaczęli obłapać,
obściskiwać i mówić sobie: kopę lat. I dopiero po pewnym
czasie dotarło do mnie, że to właśnie te obściskiwanki to z
Marcinem Wolskim. Także to tak wygląda. No,
Wiktor, ja nie wiem, jak on to, jak on to robił, ale
rzeczywiście tu warto potwierdzić, że w latach siedemdziesiątych
tym internetem, tę rolę spełniał. No, nie,
nie tylko siedemdziesiąte, osiemdziesiąte i w ogóle- Takim
trochę Facebookiem, można powiedzieć. A, Facebookiem.
No też tak, to prawda. Yy, na pewno,
na pewno to robiłem, bo to, to jest, to jest
moje... Na czym polega moje życie właściwie. To znaczy nie
na pisaniu, tylko na, na poznawaniu ludzi, na, na
i kojarzeniu ludzi i tak dalej. Na łapaniu, na łapaniu czegokolwiek. Natomiast,
yy, jakby mówić o sobie, to powiem, wywane z grubej rury może. Otóż w ogóle
ludzie piszący mają... to są takie istoty
trójwymiarowe.... w pełni, w pełni pełna
trójwymiarowość. No to rozwijaj, rozwijaj! Jeden wymiar to jest
wymiar prozaiczny, czyli taki, jak ot, teraz
widzisz mnie, jak siedzę, nie? Drugi to jest wymiar
heroiczny, czyli to, co ja o sobie sądzę. I trzeci
wymiar to jest historyczny, czyli jak jesteś
postrzegany, kiedy ciebie już nie ma, nie? Ale to jeszcze
nie jest- To jest historia. To jeszcze nie teraz. Ale
historia kształtuje się przez cały czas, czyli ten
wymiar historyczny jest, jest kształtowany, nie? Otóż ja za- rzeczywiście w tym
wymiarze prozaicznym jestem zwyczajnym połykaczem Karola Maya i, i
innych sensacyjnych rzeczy. À propos twojej
aktywności, to nie tylko aktywności. Na czacie
zostałeś nazwany Wiktorem Mnemonikiem. Dzięki, dzięki.
Niniejszym, niniejszym. A wiesz co? Ale jak już na
czat patrzę, to tu oczywiście musiało paść pytanie,
a będziesz się z niego tłumaczył w tej chwili. A ponieważ
powiedziałem, że historie okazały się prawdziwe, no to
oczywiście musiało być, paść pytanie: a jakie się okazały
nieprawdziwe? To teraz powiedz, kiedy okłamałeś, nakłamałeś albo
nawymyślałeś coś? Nie, może, może w oreł
tak. Otóż ludzie bardzo często, kiedy ja
opowiadam o historii swojej rodziny, nie o sobie, tylko o
historii swojej rodziny, to się łapią za głowę i
mówią do mnie: „Ty weź napisz powieść,
napisz książkę o tym, nie? Nie pisz tych science
fiction, tylko napisz historię swojej, o, o swojej rodziny, bo
to jest historia po prostu nieprawdopodobna". Wszystko, co będę mówił, a
c, i co mówię, jest absolutnie
nieprawdopodobne. To jest jakby z innej planety. Historia,
która tylko, że ja uważam,
że wszystkie rodziny mają takie historie, szczególnie w
Polsce, tutaj między Wschodem a Zachodem i tak
dalej. Tylko że te historie są nie- nieodkryte.
Dzięki temu, że my już dzisiaj to już w ogóle nie
rozmawiamy z dziadkami ani z babciami, bo co oni mają do
powiedzenia? Yy, bo wiem, a prawdą,
nie, gdzieś tam się z jakichś listów dowiadujemy o
przeszłości i tak dalej. Natomiast jak ja,
widzisz, zacznę może kru... i króciutko
tylko. Otóż historia mojej rodziny zaczyna się od
Piotra I, cara rosyjskiego. U, to
dzisiaj audycja się przedłuży do dwudziestej czwartej.
Nie, ja to szybko, szybko skończę. Natomiast tak. Otóż
car Piotr I kiedyś postanowił zbudować
flotę czarnomorską. Jako pierwszy tego, żeby tam
Turków łoić troszeczkę i tak dalej. Najpierw zbudował Flotę
Bałtycką. Nie wiem, czy najpierw, czy później. W każdym
razie postanowił zbudować flotę czarnomorską.
Rosjanie nie posiadali absolutnie żadnych szkutników,
nikogo zupełnie, kto by mógł zbudować taką flotę. Więc, yy, po prostu
sprowadził całe wioski, całe miasteczka rzemieślników z
Holandii, z Danii. Przyjechały całe wsie z rodzinami szkutników, drwali,
cieśli. Wszystko, wszystko, co, co potrafiło robić, yy, budować
statki. Yy, zbudował dla nich
wioski nad Morzem Czarnym. No i oni zaczęli budować
dla Piotra I Flotę Czarnomorską. Zwróćcie uwagę, jakie to
były czasy. Dzisiaj się wydaje, że to tak można sobie
pojechać po Europie, a wtedy cała wioska się pakowała i jechała gdzieś
z, z, znad Bałtyku. I jechała pomagać carowi
zbudować flotę. No dobrze, flotę zbudował, ale nie miał,
nie miał kogo obsadzić, bo nie miał. Rosjanie nie
posiadali żadnych marynarzy, nikogo, żeby tego.
Następnie tak się trafiło, że o tych kłopotach
dowiedział się mój również prapradziadek, yy,
który w tym czasie, mieszkając na Litwie, skończył Akademię, yy, Wojskową w
Petersburgu. No i ten, i długo slajał się po Europie, bo jeździł po
Paryżach, Londynach i Madrytach, nic nie robiąc, tylko underując
rodzinę z zaścianka z pieniędzy. Natomiast gdzieś tak, kiedy się dowiedział o
kłopotach, to się wynajął, że tak powiem, jako ten, jako
kapitan. Został jednym z pierwszych kapitanów tej Floty
Czarnomorskiej i od niego się zaczyna historia w
ogóle mojej rodziny. Ta zapisana, że tak powiem,
zapamiętana. Historia, herb rodzinny to były takie jak libanu dwa drzewka z
procy, czyli dwa drzewka z jednego pnia wyrastające,
a w środku krzyżyk. Ja myślałem, że to jest krzyż, bo ktoś
był w rodzinie biskupem albo coś takiego. Nie. Babcia wyprowadziła mnie
z tego: „Nie, Wiktor, to nie była, to nie jest krzyżyk".
A ja mówię: „Jak to nie jest? Przecież widzę krzyżyk, nie?"
„Nie, to jest korzik marynarski". Otóż Piotr I
do herbu polskiego dołożył ten korz marynarski jako te, jako, jako, yy,
no- No, element. Element po prostu za zasługi tego całego jakiegoś
praprzura Żółkiewicza. No i następnie ten cały Żółkiewicz pływał we Flocie
Czarnomorskiej. Miał dwóch synów. Ech, no nieważne, po- pominę już całą
historię. Na, na samym prawie końcu je- jeden z, mój osobisty już dziadek,
yy, też skończył Akademię w Petersburgu. Przed rewolucją
stworzył kozackie wojsko taczanki, czyli
artylerię konną, kozacką. On był autorem tego, tego w ogóle pomysłu i,
yy, nauczył Kozaków. Zorganizował oddziały, które, które były
w tamtym czasie nieprawdopodobnie
dynamiczne i nieprawdopodobnie szybkie. To była
kozacka artyleria konna. Natomiast i on
był... Mam jego zdjęcia z patronasami w kozackiej
czapie. A wiecie, kim był jego brat? Też mam jego zdjęcia.
W płaskim kapeluszu, szerokim, yy, z drzewcem flagi
trzymanej jedną ręką. A flaga była
amerykańska. Był w tym czasie chorążym w Stanach
Zjednoczonych, w wojnie o niepodległość Stanów
Zjednoczonych. No, widzę, że- To był, to był mój dziadek i
mój brat mojego dziadka, nie? Nie, nie, niepodległość. Jaką
niepodległość? No, coś ci się- Kochany! Nie,
nie. Otóż wszyscy patrzą na mnie jak na, jak ja
takie rzeczy. Tylko trzeba uwzględniać jedną rzecz,
że u mnie w rodzinie mężczyźni mieli dzieci.... mając dopiero najwcześniej
pięćdziesiąt lat. Czyli u mnie przez-, przeskok
pokoleniowy to jest pięćdziesięcioletni.
Pięćdziesiąt lat, pięćdziesiąt lat, pięćdziesiąt lat i już mamy
Napoleona. Proszę ciebie, tak! No dobrze, ale to brat,
brat dziadka. No to może o secesyjnej wojnie mówisz? O
secesyjnej, tak. No, no, wiedziałem, wiedziałem, że coś się...
Wiedziałem, że coś się, coś się, wszystko się już
odetchnąłem. Odetchnąłem. Ale zwróćcie uwagę,
już tylko tak zamarkowana historia, bez
opowiedzenia mojej ba..., historii mojej babci, która w
czasie rewolucji urod-, poroniła dziecko, czyli brata
mojego ojca, pod wiszącym dziadkiem, tym dowódcą
kozackim, bo czerwoni powiesili go pośrodku aula na drzewie jako dowódcę ciężko
rannego. Natomiast wszystkich kozaków, starców
i dzieci rozstrzelano pod stodołami. Całą
wioskę, a babcię z nowo narodzonym dzieckiem, które
przeżyło, łącznie z kobietami i niemowlakami, bo
małe dzieci, czyli chłopacy, chłopcy
mający dziesięć, dwanaście lat, również zostali
zabici. Natomiast moja babcia została zesłana na
Syberię. W drodze na Syberię pociąg, pociągi ogarnęły wojska
generała Denikina, które biało-gwardyjskie się wycofywały na Daleki Wschód i
zostały internowane przez Japończyków na Wyspach
Japońskich. I moja babcia z tym nowo narodzonym
dzieckiem oraz moim ojcem była w Japonii
internowana z carskim wojskiem. No, to jest
taka historia. A co opowiadała mi babcia o Japonii w tamtych
czasach, to, to już jest naprawdę nieprawdopodobne. To się
nie nadaje przed dwudziestą drugą, bo ja znam tę,
znam tę historię. Tak. Ja proponuję, żebyśmy się zachowywali
jak, jak dobrzy gospodarze i dopuścili
naszego gościa jednak do głosu. Tadeuszu, proszę.
Ja mogę być milczącym gościem. Nie ma problemu. Ja tylko
chcę powiedzieć, że Wiktor nie jest postacią
historyczną, czy tego chce, czy nie. I to nie dlatego, że jego rodzina
przeżywa tak spektakularne fragmenty naszych
dziejów, tylko dlatego, że swoją twórczością
już na stałe zapisał się do historii literatury
polskiej. No, nie tylko literatury SF. No
i właśnie dlaczego? Bo nie każdy pisarz science fiction
przecież do tej historii literatury przechodzi. Może dlatego, że
proza Wiktora Żółkiewicza- Realizowała wasze zamówienia. No. Odpowiadała
na wasze zapotrzebowania. I dlaczego, Tadeusz? To, co
powiedziałem. Nie tylko dlatego. Dlatego, dlatego mi się
wydaje, że sprawa jest o wiele bardziej złożona. Ta proza
stawiała przed czytelnikiem bardzo poważne
wymagania. Można powiedzieć, że na pewno Wiktor
Żółkiewwicz nie był ojcem, który bezstresowo wychowuje dzieci.
Rzucałeś człowieka na, do basenu głębokiego na
dziesięć metrów i mówiłeś mu: "Toń albo,
albo płyń". I właściwie każdy, kto wchodził do tej kreacji
stworzonej przez ciebie, to musiał natychmiast, błyskawicznie
uczyć się pływać. Musiał o te wszystkie
tropy, które tam umieszczałeś, umieć się otrzeć.
Czasami nabijał sobie siniaków. No i robił wszystko, żeby
wypłynąć na powietrze albo przynajmniej płynąć w tym nurcie,
który ty wskazałeś. Ty nie dawałeś czytelnikowi żadnego koła
ratunkowego. Ty mu w żaden sposób nie pomagałeś. Ty nie
stosowałeś prostych chwytów narracyjnych, które były kiedyś w
literaturze science fiction. Dość oczywiste, że w jakimś tam
świecie, odległym świecie przyszłości, jakiś odmrożenie wstaje z
hibernatora i poznaje rzeczywistość. I jeszcze ma pod ręką
jakiegoś nauczyciela, który mu to wszystko tłumaczy. Notabene,
to wcale nie jest taki stary pomysł, ponieważ współczesny pisarz SF, na
pewno genialny, na pewno uważany słusznie za, za
postać absolutnie wyjątkową, Jacek Dukaj, na taki prosty chwyt
sobie pozwolił w powieści "Perfekcyjna niedoskonałość".
Żeby wyjaśnić pewne sprawy, które tam, które dla, dla
czytelnika, dla czytelnika mogą
być zupełnie niezrozumiałe. Więc tę metodę, starą metodę
zastosował. Wiktor Żółkiewicz nigdy tego typu pomysłów
czytelnikowi nie, nie podsuwał. Także właściwie
byliśmy skazani sami na siebie. I na dobrą sprawę
można powiedzieć, że niektórzy docierali gdzieś tam do jakiejś
pięćdziesiątej strony twojej książki, pomimo tego, że
realizowałeś, jak mówisz, ich zamówienia i odkładali tę książkę.
I to nie dlatego, że intelekt tego nie wytrzymywał. Nie
dlatego, że nie podziwiali piękna
języka, jego kunsztowności, tylko dlatego, że po prostu
tonęli i zabijałeś na pięćdziesiątej stronie. Krótko mówiąc,
traktowałeś trochę czytelników jak graczy, którzy gdzieś tam
przez ten pierwszy level nie mogli przejść. No, a jak nie
mogli przejść, no to dalej nie mogli grać. No i właściwie
tam na tym pierwszym levelu bardzo wielu się zatrzymywało.
Miałem okazję z wieloma osobami rozmawiać, które mówią, że
Wiktor Żółkiewicz... Ja nawet spotkałem się z czytelnikiem,
który powiedział wręcz: "Wiktor Żółkiewicz jest moim ulubionym
pisarzem. Nigdy nie przeczytałem ani jednej jego książki do
końca, bo nie dałem rady". Coś w tym jest. Ale, ale, ale
był zakochany w tej osobie. Także, także tak traktowałeś
czytelników. No i co jest jeszcze bardzo istotne, w twojej prozie
trzeba się było przebijać przez gąszcz metafor, przez całą masę symboli.
Barokowy język. No, mi się wydaje, że przede wszystkim była tam poezja i
proponowałeś, ja mam takie odczucie,
poezji jako pewien klucz do deszyfrowania rzeczywistości. Tej
rzeczywistości, którą przedstawiałeś w
swoich książkach, ale jednocześnie tej, która nas
otacza, tak żebyśmy może z tym, z tym kluczem mogli wyjść
na zewnątrz. Mogli wsiąść do windy, do, do autobusu, przejść
na drugą stronę jezdni, spotkać jakichś ludzi i zobaczyć różne
symbole. Spojrzeć na to wszystko metaforycznie i wtedy
wskoczymy na kolejny level. I w tej rzeczywistości, w której
jesteśmy, poczujemy się inaczej, jakbyśmy byli z tego innego
świata, z innego czasu, co oczywiście dawało
nam bardzo...... Dużo frajdy nam, czytelnikom, ale
czasami też cierpieliśmy z tego powodu i, i to do
ciebie tylko wtedy mogliśmy mieć o to pretensje.
Słusznie. Do- dobry tekst żeś zapodał, bo chyba proza życia jest chyba
najpiękniejszą poezją, jaka w ogóle jest możliwa,
nie? Yy, i ludzie tego nie dostrzegają bardzo często. Myślą, że żyjąc
prozaicznie, żyją bez poezji, że tak powiem,
nie? Moja poe-- moja poezja jest, yy, żeby nie
było tak górnolotnie, Tadeusz, nie? Mogę zacytować moją
poezję? Start, Wiktorze, start. Ułożyłem mnóstwo
wierszyków, ale przyszedł mi w tej chwili jeden do
głọ, do głowy. Żeby to nie było... To napisałem
taką rzecz. Rzecz o robaczku. Rzecze robak
do robaczki: „Pójdź, robaczko, ze mną w krzaczki. Tam pod krzaczkiem wielkie
rzeczy. Zabierzemy się do rzeczy. Rzecz się stanie
niesłychana, gdy się obudzimy z rana. Dookoła same dziwy. Świat nas wita,
robacze!". Dobrze,
Wiktorze, teraz coś chciałem, coś chciałem powiedzieć. Chciałem
się dorwać do głosu. Ty mnie chciałeś w poezji, to właśnie-
Nie, nie, ja- Zaznaczam, proszę państwa, nie mówiłem o
rymowankach Wiktora, mówiłem o poezji. Tak, no wiadomo, o tej
poezji. Do tej poezji w, yy, w utworach Wiktora jeszcze
wrócimy. A ja powiem o pewnej refleksji, która właśnie mi
przyszła do głowy, bo mam takie nieprzeparte wrażenie,
nieco, nieco wprawiające mnie w dyskomfort, yy, że niektórzy, yy,
nasi słuchacze, yy, obecni także na czacie,
mają jakąś sondę w mojej głowie. Bo jeden z nich właśnie
napisał na czacie, yy, żebyśmy trochę podzielili
się, yy, naszymi, naszymi refleksjami na temat pierwszych
książek Wiktora, które przeczytaliśmy. No to już się
dzielę. Ja powiem tak: dla mnie, yy, przed chwilą,
przed chwilą Tadeusz opisał, yy, stan mojego ducha, mm,
kiedy się po raz pierwszy wziąłem za lekturę Wiktora
Żwikiewicza. Pamiętam, była druga połowa lat
siedemdziesiątych. Pojechałem z tatą do Zakopanego.
Chodziliśmy po górach, a na wieczór, na każdy z wieczorów
wziąłem sobie książkę ze swojej biblioteczki science fiction
i była to— sam się dzisiaj zastanawiam, czy na
szczęście, czy, czy, czy, czy właściwie odwrotnie, nie na
szczęście — yy, książka Wiktora Żwikiewicza „Happening w oliwnym
gaju". Ponieważ byłem wtedy wczesnym nastolatkiem, jakimś
dwunasto-, trzynastolatkiem, to powiem, yy,
tak: średnio przejeżdżałem przez pięć, dziesięć zda-
zdań i po prostu odrzucałem tę książkę. Odrzucało mnie od
tej książki, ponieważ to była literatura absolutnie
nieprzeznaczona dla tego wieku. Albo jeżeli ktoś byłby
genialny, to być może, może by przebrnął. Natomiast ja byłem
zupełnie przeciętnym dwunasto-, trzynastolatkiem i po
prostu, yy, odbijałem się od tej, od tej prozy jak
piłeczka pingpongowa od stołu. To absolutnie, absol-
absolutnie do mnie nie docierało. No więc wróciłem z tego
Zakopanego przekonany, że, yy, co prawda Wiktor
Żwikiewicz wielkim pisarzem jest, ale pisze w sposób
absolutnie niezrozumiały i w ogóle to w ogóle się nie daje
czytać. Potem dotarły do mnie kolejne tomiki. No i na
nieszczęście był to kolejny kol, kolejny tomik, którego nie
zdołałem w jakikolwiek sposób przełknąć, a nawet
większych kawałków. Czyli to był „Sindbad na
RQM". I znowu ten trzynastolatek, no, może już wtedy
troszkę starszy, nie, na pewno niewiele. No, zresztą się
odbiłem od tego elegancko, tak jak ja nie wiem, no,
nieważne, jak się odbiłem. W każdym razie było to dla mnie
nie do przeczytania. No więc rosło we mnie to przekonanie,
że Wi- Wiktor Żwikiewicz bardzo fajne książki
wydaje, bo one były wtedy całkiem, całkiem nieźle wydane, jak
na tamte czasy. No ale to nie są książki, które można
czytać. No, je można na półce postawić ewentualnie.
I stało się tak, że w tej samej serii „Stało się jutro"
ukazała się taka książka, która nie była już autorskim
tomikiem, yy, Wiktora Żwikiewicza, tylko jakimś takim
tomikiem łączonym. I tam się pokazało opowiadanie, które
wcześniej miało chyba swoją premierę, yy, a w każdym
razie książkową w „Krokach w nieznane". Tam się pokazało- „In
star omnium". Tam się pokazało In, yy, „In star omnium"
i przejechałem przez to opowiadanie elegancko, bez
problemu. Było super. Takie narracyjne, typowo
opowiadanie. Specjalnie mnie to nie bolało i w ogóle się
fajnie kończy to opowiadanie. Opowiadał oczywiście nie będę.
Natomiast... I wtedy podzieliłem się taką radosną
informacją ze swoim ojcem. A ponieważ mój ojciec znał
doskonale Wiktora Żwikiewicza, to mu przy okazji to
powiedział. Spotkali się, a Wiktor odpisał tak: „No
tak, ale to było opowiadanie, które napisałem, jak miałem lat
chyba siedemnaście czy szesnaście. Dzisiaj piszę
już zupełnie inaczej". Kiedy ojciec przyniósł mi tę wiadomość,
no to się trochę zmartwiłem, że Wiktor już nie pisze takich
fajnych opowiadań, jak pisał, jak był szesnastolatkiem, tylko
już teraz takie właśnie, takie właśnie ciężkie piły. No, ale
mimo wszystko poczułem się zachęcony i, i zacząłem
szukać. I powiem tak: trafiłem na zbiorek, który... taki
pokonkursowy zbiorek, który się nazywał, zresztą tytuł wziął od
właśnie od opowiadania Wiktora, yy, czyli „Wołanie na Mlecznej
Drodze". Ja przeczytałem to opowiadanie, chociaż ono nie
należy do tych łatwych opowiadań. Przeczytałem i byłem
wstrząśnięty. Jako taki gówniarz miałem poczucie, że
przeczytałem coś absolutnie wielkiego. Yy, ja
sobie zdaję sprawę, że taki nastolatek, yy, ma
tendencję do takiej egzaltacji, do, do mówienia z
przesadą, że to po prostu było wielkie, wspaniałe, to było
arcydzieło i tak dalej. Tak wtedy sądziłem. To było
absolutne objawienie. Ja wtedy czytałem dużo fantastyki
i po pierwsze pokonałem po raz pierwszy materię, czyli
przebrnąłem przez cały utwór Wiktora Żwikiewicza. Znaczy
taki z tych trudniejszych, już nie taki, nie taki prosty jak
„In star omnium". Przebrnąłem w całości, a w dodatku jak
do mnie dotarło, o czym to jest, no, to było takie
wielkie. Wtedy się nie mówiło tak, ale dzisiaj bym powiedział:
„Wow, niesamowite!" I to był mój pierwszy
kontakt, yy, z prozą Wiktora Żwikiewicza. Yy,
z przyczyn obiektywnych Wiktora, yy, Wiktora o, o
pierwszy kontakt z prozą Wiktora Żwikiewicza nie zapytam, ale
zapytam w takim razie Tadeusza. Co przeczytałeś? Yy, co było
twoim pierwszym utworem? Pamiętasz jeszcze? Tak, „In star
omnium". Też „In star omnium", czyli mamy wspólne doświadczenia.
Ale ja, ja padnę wam. Ja ostatnio, redagując jakiś tam swój zbiorek, yy, chyba
dla-... Solarisa, dla wydawnictwa Solaris
musiałem zredagować, yy, "Wołanie na, na Mlecznej
Drodze". Ja też byłem w szoku. Teraz, jak redagowałem, bo ja
w ogóle tego nie pamiętam. Tam ogólnie wiem, o czym to
było, ale jak sobie na starość przeczytałem, co ja napisałem,
kiedy miałem lat, nie wiem, dwadzieścia chyba miałem
czy dziewiętnaście, jak to pisałem, dwadzieścia chyba, to
ja jestem w szoku. Naprawdę, to opowiadanie jest tak, jak
ty mówisz, Marek, do dzisiaj jest niesamowite. Ono jest mądrzejsze ode mnie
dzisiaj, kurde. Ja nie wiem skąd. Ja wiem skąd.
Teraz patrz, wpadłem na, na coś. To opowiadanie
zdecydowanie przerasta mnie dzisiaj i przerastało
mnie wtedy. A wiesz dlaczego? Wracamy Tadeusz do tego,
co mówiłeś. To jest realizowanie za-za-zamówienia,
zapotrzebowania tego zbiorowego odbiorcy, zbiorowego
postrzegacza całego świata. Ten postrzegacz
zbiorowy był o wiele mądrzejszy od jednostek. Rozumiesz? Ja, yy, w sumie
naprawdę, jakby pisząc to, wylazłem z
własnych butów, po prostu. Wyskoczyłem z własnych gaci,
ze spodni. Byłem lepszy, nie? No i
coś takiego mi przyszło do głowy. Na pewno coś
takiego jest. No, mnie kolejność rzeczy taka była, mnie
stanął, yy, bardzo fajny tekst, bardzo
dowcipny, przede wszystkim z fajną puentą i rozbawił mnie.
Stwierdziłem, że jest jakiś pisarz kompletnie mi nieznany,
Wiktor Żwikiewicz, który potrafi mnie zaskoczyć. Bardzo fajnie,
bo wtedy fantastyka naukowa jeszcze z
"Jęczmieniem w krukach" nieznane przedstawia. Mimo wszystko
jeszcze dużo tekstów tej złotej ery SF. Trochę
awangardy, trochę nowej fali. Tam już był Vanegu, tam już,
yy, był Ballard, ale tak naprawdę jeszcze cały czas trzymam
się tych starych wzorców. Tam był Wyndham między innymi. To
było takie hard science fiction oparte na pomyśle. Żwikiewicz,
który też postanowił spuentować to w jakiś
sposób. Oczywiście, jeżeli jest tutaj zasada, że nie opowiadamy
treści- Nie opowiadamy. Nie opowiem treści, tylko opowiem o
wymowie tekstu. O tym mogę. No, dla mnie to było opowiadanie
o tym, że po prostu do tego,
aby z tobą porozmawiać, to ja potrzebuję instrukcji obsługi.
Inaczej po prostu ja się z tobą nie dogadam, nie? No więc
i to, to, to w sumie na dobrą sprawę, mm,
opowiadanie zawładnął strasznym pesymizmem. W tych czasach, kiedy
rzeczywiście w latach siedemdziesiątych, yy, jednak ten
problem był taki sam jak dziś. No, ludzie rzeczywiście
mieli kłopot z kontaktem i ten problem został tutaj
bardzo fajnie przedstawiony. Uderzyło mnie to jako młodego
człowieka bardzo mocno. A potem szukałem innych tekstów
Żwikiewicza, bo mówię sobie: no, taki pisarz nie może umknąć mojej uwadze.
Muszę, muszę dalej go tropić. I tropiłem go tam, gdzie
należy. W sumie trochę intuicyjnie, w "Młodych technikach"
starych. I znalazłem marzenie. A ponieważ byłem wielkim
miłośnikiem Raya Bradbury'ego, to po przeczytaniu "Marzenia"
zakochałem się w Żwikiewiczu. No, wiedziałem, że... ja, ja go
nazywałem polskim Bradburym. Po prostu, tam było wszystko, czego, czego, czego
oczekiwałem od tej nowej polskiej fantastyki. Ktoś zrobił to
na poziomie Bradbury'ego i mówię tutaj to naprawdę nie po
to, Wiktorze, żeby ci kadzić. Po prostu to był dla mnie
polski Bradbury i powiedział... ten tekst mówił o bardzo
ważnej sprawie. W sumie mówił o tym,
że można zostać świętym, tylko zupełnie z innych
powodów. Nie z tych powodów, o których się, się, yy,
powszechnie mówi. Tam świętość jest w każdym z nas
i, mm, nie trzeba jej specjalnie,
specjalnie szukać. Yy, ja to zinterpretowałem w taki
sposób. Nie wiem, czy Wiktor się z tym zgodzi. Ja wiem, że
kiedyś taki list do niego wysłałem, w którym opisałem
moją, moją wizję marzenia i, no i po prostu to był ten drugi tekst, który mnie
uderzył, jak się okazuje, okazuje, nie tylko mnie. No, no
i potem, i potem właśnie było "Wołanie na, na Mlecznej
Drodze". Ja powiem tak, że, yy, Wiktor, jeszcze,
jeszcze, kiedy powiedziałeś o tym, że właściwie, żeby,
żebyśmy porozmawiali, to potrzebuję, żebyś ty zrozumiał mnie,
ja, żebym zrozumiał ciebie, to potrzebujemy instrukcji
obsługi. To zdałem sobie sprawę, że Wiktor,
yy, być może dorabiamy, dorabiam w tej chwili filozofię, ale
tak naprawdę każdy, kto słyszał o
hermeneutyce, o sposobie, o tym, czym się zajmuje
hermeneutyka, chociażby filozoficzna, to
zrozumie, że Wiktor, yy, jakby nie mając nawet z nią
zetknięcia, poruszył problem- Mając Majer. Dobrze, no,
mając, ale ja nie wiem. Ja wtedy nie... wtedy to ja się
zajmowałem, wtedy ja się zajmowałem, ee, poznawaniem fizyki w
szkole podstawowej. Natomiast, a natomiast z filozofią w ogóle
nie miałem nic wspólnego, poza takim podwórkowym
filozofowaniem. Natomiast, yy, hermeneutyka
filozoficzna dokładnie o tym, nie, znaczy nie
dokładnie. Między innymi tym się zajmuje. Jak
sobie, jak się dogadać i jak, mówiąc to samo, zrozumieć
to samo. Oczywiście spłycam do jakichś nieprawdopodobnych,
yy, do jakichś prawdopodobnych granic to, czym się ona
zajmuje. Więc może już przestanę, bo, bo chyba nie czas i
nie miejsce, żeby o hermeneutyce w tej chwili, w tej chwili
rozmawiać. Natomiast nie wiem, Wiktorze, czy widziałeś na
czacie, yy, odpowiedź, jaką dostałeś na wierszyk swój?
Widziałem, dlatego taki wiersz się pisze, żeby Odyseusz, Odyseusz się pojawił
przecież. No dobrze, powiem tak. To ja zapytam, ja zapytam w tej chwili, ja
zapytam w tej chwili w ten sposób. No dobrze, ale to
rozmawialiśmy na razie o opowiadaniach Wiktora. No,
powiedzmy, jak się ktoś bardzo zawzię się, to opowiadania
Wiktora... ja w końcu też się zawziąłem i przeczyta- większość
przeczytałem. Też nie wszystkie. Też jest-- należę do tego
gatunku, którzy, którzy, tych ludzi, którzy nie wszystko
przeczytali. No dobrze, ale później Wiktor zaczął, yy, zaczął
pisać utwory nieco dłuższe. Zaczęły się pojawiać
powieści. Którą powieść, Tadeuszu, pierwszą przeczytałeś?
Według kolejności, czyli "Drugą, Drugą jesień". "Drugą
jesień". Inaczej nie mogłem właściwie. No, chyba że- No nie,
ale mogłeś sobie odłożyć. Mogłeś sobie na jakiś czas odłożyć
i mogłeś w innej kolejności. Jeśli chodzi o powieści
czy o dłuższe formy, bo myślę, że i "Parada" o Przekleństwie
Ikaru" też do takich należą, to, yy, to
myślę, że tutaj Wiktor wszedł właśnie na, na taką bardzo,
yy, mm, ciekawą ścieżkę.
Yy, mówiłem wcześniej o tym, że bardzo dużo symboliki jest w
jego tekstach i właśnie poprzez nią wydaje mi się, że
Wiktor rozpoczął, yy, w swoich dłuższych utworach taki
dyskurs z, z mitem. Yy...... Wynikało z
tych tekstów właściwie na daną sprawę, że człowiek bez
względu na to, jaki ma stosunek do mitu, czy,
yy, czy traktuje go literalnie, jest
wyznawcą jakiejś religii cały czas, czy też
traktuje go tylko i wyłącznie jako tam, powiedzmy
sobie, pewien, mm, wzorzec kulturowy, który, yy, jest do danej kultury jakoś
przypisany, czy też po prostu odrzuca go, bo racjonalizm mu
absolutnie nie pozwala na to, żeby w ogóle o tym micie
myśleć. Bez przerwy, bez względu na to, jak się do tego
mitu odwróci, bez przerwy jest z nim związany. Ten mit, mit
w niego wrasta i nie może z niego wyjść. Czyli właściwie
u Wiktora, w jego tekstach jest bardzo dużo takich, no, no
powiedziałbym, artefaktów, yy, mitycznych. Mamy, mamy tam i
chrzcielnicę, i krzyż, i drzewo wiadomo jakie, i
ziarno, i nawet pojawiają się, mm, pojawiają się i postacie, i, i artefakty z
mitologii już całkowicie umarłych, na przykład, yy,
mitologii perskiej w Kajmarsie oczywiście. Yy, no i na
pierwszy rzut oka wychodzi na to, że Wiktor jest w, yy,
jest tropicielem mitów i ich, yy, i ich
pogromcą. Tak jak siebie lubi nazywać mój kolega
literaturoznawca, doktor Mirosław Gołuński. Ale to
tylko pierwsze wrażenie. No bo przykładowo Wiktor, yy, znaczy Wiktor mówi, że
pierwsze prawdziwe znaczenie słowa chrzest to jest
odbieranie życia, nie nadawanie, tak jak my
to, yy, postrzegamy. Nie, nie, powiedzmy ponowne
pojawienie się człowieka w planie fizycznym i
metafizycznym, tylko odbieranie życia. No bo
czym innym jest chrzest bioły, czym innym jest, no, próba,
próba ognia, czym innym jest, yy, to, to
przejście, inicjacja myśliwych, którzy zabijają zwierzynę i
smarują się krwią czy piją krew. To wszystko to jest
chrzest. Czyli prawdziwe pierwsze znaczenie słowa chrzest to,
to jest właśnie odbieranie, odbieranie życia. Podczas gdy
wszyscy widzą to trochę inaczej. Przypominają się tutaj słowa
Gandhiego, który powiedział, że jeżeli kiedyś spotka, mm,
chrześcijanina, który żyje zgodnie ze swoimi zasadami, to sam
przejdzie na chrześcijaństwo. Nie zrobił tego. Nie spotkał
nikogo ta-takiego. Właśnie może dlatego, że jak sugeruje
Witkiewicz, po prostu chrześcijanie, tak jak i wyznawcy
innych mitologii, że tak się wyrażę, są, mm, zupełnie opacznie,
yy, rozpatrują z... podstawowe znaczenie tych różnych mitycznych, yy,
mitycznych archetypów, no w ogóle mitów, znaczeń symbolicznych, yy, ukrytych
w mitologii. Oj, panie Zenoniuszu, ale ja jestem
chrześcijaninem jednak. No tak, ale, ale, ale ja tutaj wręcz
zacytowałem panie Wiktorze pana-
Tak, tak, tak. -że chrzest to jest odbieranie życia. Zgadza
się. Tak było napisane. Zgadza się. Nie, no bo tam, to
idzie jeszcze dalej. Ja, ja myślę, że, mm,
przedstawia się też w swoich książkach, yy, bestie. Bestie, no, dosłownie albo
bestie, taką tutaj już metaforyczną, która,
yy, poznaje, uprawia epistemologię poprzez mord, zabijanie, gwałt, agresję
- wszystko to, co z bestią jest związane. Mm, i
tylko w ten sposób naprawdę można poznawać, sugerują
twoje teksty. Yy, i potem, żeby z tego mordu się jakoś usprawiedliwić, to
zaczyna się tworzyć jakiś rytuał.
Rytuał, który staje się sacrum i wtedy ten mord już jest
usprawiedliwiony. Yy, to idzie dalej. W „Balladzie o
przekleństwie" ukazujesz cywilizację, mm, cywilizację z Imperium Czerwonej
Gwiazdy. Yy, właśnie ci ludzie, mm, te istoty żyjące w kręgu Czerwonej
Gwiazdy, mm, nie potrafią inaczej poznawać rzeczywistości, jak poprzez, yy,
zabijanie, poprzez mord, poprzez agresję i to na skalę, i to
na skalę taką ludobójczą wręcz. Mm,
oczywista tutaj była aluzja, to są lata osiemdziesiąte, do
bolszewizmu. Mówiąc: „Jestem Imperium Czerwonej
Gwiazdy". Moim zdaniem bardzo fajnie tutaj korespondowałeś z, mm, tekstami z
epoki, yy, międzywojnia. Mam na myśli tutaj
historiozofów i socjologów Mariana Zdziechowskiego czy
Jana Karola Kochanowskiego, którzy uważali właśnie bolszewizm
za współczesne barbarzyństwo, które najbardziej zagraża
cywilizacji i chrześcijaństwu. Jeszcze nie znali nazizmu, bo
pisali to w latach dwudziestych, więc w związku z tym
bolszewizm był dla nich czymś najgorszym. Yy, bardzo fajnie to
korespondowało, yy, to, co napisałeś z ich
tekstami. I ja tylko chcę powiedzieć tutaj w ramach,
no, takich, w ramach anegdoty, powiedzmy, że miałem okazję rozmawiać na temat
„Ballady o przekleństwie" z dwiema osobami, z
dwoma czytelnikami, którzy... jeden z nich urodził się w roku
osiemdziesiątym, drugi w dziewięćdziesiątym. Yy, no i
oni bardzo fajnie odczytali „Balladę o przekleństwie", ale w
ogóle nie zauważyli aluzji do bolszewizmu. Absolutnie.
I gdy im to powiedziałem, to powiedzieli, że absolutnie tego
nie zauważyli. To jest, to jest ciekawe. Dobrze świadczy to
o tekście, no bo w sumie, ee, oprócz tej, tej aluzji,
którą my wtedy, w latach osiemdziesiątych, widzieliśmy jak na
dłoni, no, yy, oznacza to, że tekst jest tekstem
uniwersalnym. Bo to, yy, nie dotyczy tylko
Czerwonej Gwiazdy, tylko w ogóle totalitaryzmu jako takiego.
Natomiast wiesz, ja, ja tutaj tak troszkę, bo
Tadeusz Konarski mówi bardzo, bardzo poważnie na
ten temat, a ja chciałbym tylko taką uwagę.
Ja bardzo chętnie robię sobie jaja sam z siebie, z
tego, co piszę i w ogóle z życia, bo to jest, na czym polega wesoło...
No dawaj, Wiktor. Natomiast jeżeli- Dawaj, Wiktor, dawaj.
Natomiast jeżeli piszę-... Jeżeli piszę, jeżeli
siedzę sam, to, yy, to traktuję rzecz strasznie
śmiertelnie poważnie. Kocham tych ludzi, któ-- o
których opisuję, przeżywam problemy, które, które opisuję, yy, wiążę je,
yy. Nie wyobrażam sobie, żebym napisał, yy, rzecz o, yy, dziecku
małym bez świadomości tego, yy, jak rodziły się dzieci, yy, na przykład w
czasach Neandertalczyka czy w Neolicie. Jak
umierały, co przeżywały i tak dalej. Jak,
jak to się, jak to się ma ten czas miniony do czasu
obecnego, do dzisiejszego? Te wszystkie rzeczy mi siedzą. Ja
to wtedy traktuję to poważnie i wtedy te moje, moje rzeczy,
które ja tam opisuję, to potem, po-potem wtedy
już mogę tak mówić. Ja nie mam nic przeciwko temu- To
teraz- Bo ja sobie dzisiaj robię jaja, ale jak, jak piszę,
to nie. Nie, to było widać, że nie robisz sobie jaj. Bo
ja z kolei, jeśli mó-- jeśli mówiliśmy o powieściach,
to ja, yy, podchodziłem do twojej pierwszej
powieści, czyli do Drugiej jesieni, trochę jak do jeża. A bo takie
tam... Nie dość, że te opowiadania takie skomplikowane, to
jeszcze powieść napisał. No i przeczytałem. I powiem ci,
wtedy sobie pomyślałem: kurczę, tępi komunistów, to jest
fajny gość, bo to się, to była powieść, to była powieść,
która się ukazała na, w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych,
trochę tuż po stanie wojennym i była,
jednoznacznie miała takie podteksty. Znaczy dzisiaj być może
już, znaczy dzisiaj się w dalszym ciągu dobrze czyta, na
zasadzie tak, już nie trzeba tych odwołań do komunizmu.
Natomiast wtedy się czytała jednoznacznie: no, wali w
komunistów. Znaczy się spoko gość. I tak to, tak to wtedy
odczytywałem. Aa, i, i to był, to, to był dla mnie
sprawdzian. Pamiętam do dzisiaj. Yy, poszedłem na spotkanie
autorskie i Wiktor Żwikiewicz spojrzał tak na mnie
i wpisał mi dedyka-dedykację, yy, na, na tym, na tym spotkaniu, patrząc mi się,
przyglądając mi się trochę krytycznie. Założę się, że wtedy
sobie pomyślał: ten gówniarz oczywiście nie przeczytał tej
książki. W życiu jej nie przeczytał. A ja właśnie wtedy tę
akurat przeczytałem. Chociaż powiem, powiem ci, Wiktorze, że
potem, jak, yy, tę Balladę o przekleństwie, yy,
napisałeś, to ja do dzisiaj zachodzę w głowę, jak ci cenzura
w komunie puściła tę czerwoną gwiazdę, która na
końcu... No, dzieje się z nią to, co się, co się dzieje.
Ostatnie zdanie. Ostatnie zdanie tej, tej mini powieści jest
bardzo chara-bardzo charakterystyczne. Jak ty to zrobiłeś, że
ko-- że cenzura komunistyczna ci to puściła, to do dzisiaj
nie wiem. Pewno nikt tego nie wie. Bardzo sprytnie. Otóż po
pierwsze, yy, jeszcze wcześniej Druga
jesień, która opowiada, yy, o drugiej jesieni,
czyli o czerwonym smogu, który po-pochłania cały
świat, więc czyli- Dobra i to zostańmy, zostawmy,
zostawmy. Otóż, yy, otóż ta książka została napisana
na zamówienie wydawnictwa Czytelnik w Warszawie.
Yy, no i Czytelnik, yy, wydawnictwo Czytelnik
przyjąło tą książkę w osobie Lecha Jędrzejka pełnym, pełnym
zachwytem. No i książka miała być wydana, ale niestety cenzura, yy, cenzorem
był jeden z pisarzy, zresztą przygodowych, yy, współczesnych. Tam
pomijam te całe tego, on był kiedyś, kiedyś był, yy, ce- cenzor, czy jak,
jakimś tam sekretarzem w Komitecie
Warszawskim. No i on recenzował te książki. No i, yy, kiedy przyszedłem do
Czytelnika, Lesek Jędrzej-- pan redaktor Leszek Jędrzejek
wtedy położył przede mną taką kartkę, na której była opinia, yy, tego
całego recenzenta z komitetu. Yy, no i tam były napisane takie
superlatywy, Tadeusz, chyba lepsze niż, niż ty, yy,
mówisz dzisiaj na, na ten temat. Co za wspaniały język,
co za wspaniała powieść! No wszystko wspaniałe. Podpis: PS. Nie nadaje się do
druku. Taka, taka, taka była. Mam to, mam to gdzieś w chacie, yy, tą całą
recenzję, którą tego... Yy, że dlaczego się nie
nadaje? Dlatego, bo, bo tej książki nie można było wydać
wtedy w Warszawie ze względów politycznych. Natomiast, yy, Leszek Jędrzejek,
który był wtedy, yy, redaktorem, natychmiast pojechał do
Poznania, do Bronisława Chradzika, który wtedy był
wydawni-- yy, redaktorem w Wydawnictwie
Poznańskim. I, yy, dowcip polegał na bardzo
śmiesznej rzeczy. W tym czasie w Poznaniu działał taki
kabaret Tey z Laskowikiem i Smoleniem. To był
bardzo wesoły kabaret i tak dalej. Wszyscy go w
Polsce oglądali i znali, i tak dalej. No, ale
również poznańska cendu- cenzura została wychowana na tym kabarecie. Otóż, yy,
cenzura w całej Polsce nie była w stanie
przełknąć pewnych rzeczy. Natomiast Laskowik
i Smoleń wychowali sobie cenzor, cenzurę poznańską. Ja skorzystałem z cenzury
poznańskiej, bo cenzura poznańska, w przeciwieństwie do cenzury
całej, w całej Polsce, spokojnie puściła to, bo
nie takie rzeczy Lasko, Lasko, Laskowikowi i Smoleniowi
puszczała w kaba, do kabaretu, nie? Więc
to było, to było z Drugą jesienią. Tylko w Poznaniu
mogli to wydać. Nigdzie w Polsce wtedy nie. Nie,
nie tego. Natomiast z Balladą o przekleństwie był,
było, było w ten sposób to zrobione, że po pierwsze, mm, yy,
całe życie lubiłem udawać idiotę. Yy, jak patrzę, jak ktoś na siebie
patrzy i widzi idiotę, to, to zawsze masz, że tak
powiem, taki carte blanche na, mm-... No, możesz sobie pozwolić
trochę więcej- Na więcej. Na więcej, nie? No otóż ja, ja w, w rozmowie tam z
cenzorami i tak dalej wyglądałem jak słodka idiotka i
normalnie wyraża..., mówiłem takie teksty. Słodki
idiotek. Słodki idiotek. Tak, słusznie.
No, dlatego w pewnym oni patrzyli na mnie co... w trakcie
rozmowy coraz bardziej pobłażliwie. W końcu się
właściwie z zażenowaniem uśmiechali z tego. No,
mówią: "No tak, no, ten idiota pisał, Boże mój, niech se wyda" i tak dalej. I
ten. I pamiętam, jak redaktorka, która powiedziała, że to
nie ma szansy, żeby wyszło, żeby się dostać opinię pozytywną. Kiedy ja
poszedłem do, do tego, porozmawiałem z tymi cenzorami i
wróciłem z gotową tą. Ona mówi: "Jak to? Jak ty żeś to zrobił, nie? Jak żeś ich
przekonał?". Ja ich nie przekonałem. Ja ich przekonałem, że
jestem nieszkodliwy i moje pisanie również jest
nieszkodliwe. Okej, Wiktorze. Ja chciałbym tutaj jeszcze może
dodać, bo to jest okres, w którym ukazuje się dość dużo
książek o takiej jawnej wymowie antykomunistycznej, bardzo ostrych
i które przechodzą- Tak. I
czytelnicy odkrywają to drugie dno. Czują się tak trochę jak
jeszcze w czasach zaborów nasi tam pradziadowie się
czuli, gdy odczytywali w tekstach jakieś zakamuflowane
informacje. No i pojawia się "Wyjście z cienia" Zajdla,
pojawia się "Wir pamięci" wnuka Lipińskiego,
pojawia się "Twarzą ku ziemi" Parowskiego,
pojawia się cała masa książek. Pojawia się Krzepkowski i
Wójcik z "Obszarem nieciągłości". Oramus. No,
oczywiście Oramus z "Niezwyciężonymi", no i
te wszystkie książki w jawny sposób uderzają w komunę.
Właściwie tam już nawet momentami aluzyjność jakaś
zanika. Tak. To już wszystko wprost, wprost mówione. No i to, i to
rzeczywiście zmienia oblicze polskiej
fantastyki w tym okresie. Ona z jednej strony
odgrywa bardzo ważną rolę, kształtującą świadomość młodych
czytelników, bo to, to jest nieprawdopodobne. Ludzie zauważają,
że można coś w tym kraju jednak powiedzieć, można coś zmienić. Ponadto
w tych książkach, zwłaszcza u Parowskiego, "Twarzą ku ziemi",
widać bardzo wyraźną analizę, bardzo niepochlebną także
społeczeństwa. Społeczeństwo. Tak. I to, i to też, to, to
jest bardzo ważny element tych
tekstów, gdzie dowiadujemy się pewnej prawdy o samych sobie.
Nie tylko uderzamy w tych, którzy- To nie była fajna prawda.
To nie była fajna prawda. To nie była fajna prawda. To
nie była fajna prawda. Pojawiają się zresztą też dobre filmy
w tym czasie. Pojawia się Piotr Andrzejew z "Czułymi
miejscami", pojawia się Szulkin przecież z "Wojną
światów" i to wszystko jednak przechodzi, wchodzi,
dociera do nas bezpośrednio. Oczywiście są to
rzeczy, w przypadku filmu szczególnie niszowe, no, niełatwo
dostępne. No, nie można było sobie tak pójść po prostu na
Szulkina do, na jakiś seans, bo
film leciał przez dwa, trzy dni góra i znikał z ekranów.
Czasami tylko jeden seans miał miejsce. No, ale z książkami
było trochę inaczej. Te książki ukazywały się w dużym
nakładzie. Był to swego rodzaju fenomen i mi się wydaje, że
absolutnie nie do powtórzenia w żadnym, żadnym innym kraju bloku
sowieckiego, no, z wyjątkiem samej Rosji. I
oczywiście myślę tutaj o Strugackich. Tak, Strugaccy,
Strugaccy to... oni sobie wywalczyli. Ale oni sobie
wywalczyli. Wywalczyli w, w, toporami,
wręcz jakimiś takimi literackimi, wyciechali sobie
taką, taką swoją, taką swoją niszę. I rzeczywiście oni
publikowali z punktu widzenia tamtejszej władzy, rzeczy
straszne o tej władzy. Ale to im przechodziło. Rzeczywiście to
im przechodziło. Im wolno było więcej. A jeśli ktoś zna
tą radziecką fantastykę z tamtych czasów,
to właściwie byli Strugaccy, był Bułyczow i
właściwie niewiele więcej. Pozostałe rzeczy to były
takie, takie, takie, takie miałkie właściwie. Ja trochę tej
fantastyki w oryginalnym, w rosyjskim mam. Znaczy to
były dobre rzeczy, no, Bielienkin, Warszawski. Tak, tak. Tylko,
że- To tak, to tak, ale były też, była też- Unikały
prawdy. Tak, ale były... była też cała masa chłamu, odbudowy
komunizmu. Ja mam takie książki. To były, to były książki,
które dzisiaj to właściwie, jak się próbuje je czytać, to
chrzęszczą. Ale ja mam jeszcze... Mówimy trochę o historii. Ja
tylko o Strugackich jeszcze wspomnę, bo z tego, co wiem,
na jakimś konwencie we Francji uznano, że trzej
pisarze z Europy Wschodniej, czyli bracia Strugaccy, Stanisław Lem i Wiktor
Żulkiewicz, to są pisarze, którzy zmieniają
oblicze światowej fantastyki. Twoje nazwisko zostało wtedy
wymienione. Proszę, z kim siedzimy przy jednym
stole, rozmawiając. Proszę sobie zdać z tego
sprawę. Znajomość z Wiktorem Żulkiewiczem, bez względu na to,
jak w tej chwili bardzo prywatnie ona wygląda,
była dla mnie zaszczy- zaszczytem. Wiktorze. Ja chciałem,
chciałem co do tego, jak- Już tak czaję od
dziesięciu minut, żeby ci pytanie zadać. Wiecie co, jak mówimy
o fantastyce minionej, dzisiaj ludzie już tego nie czytają. Może, może tam ktoś
jeszcze i tak dalej, ale ja bym miał tak na... Jak jesteśmy na antenie Radia
Paranormalium, ja bym miał
propozycję, żeby ludzie, którzy nie mają pojęcia, czym
jest komunizm, czym jest totalitaryzm, bo to dawno, dawno,
dawne czasy minęły i tak dalej, a chcą przeczytać
rzecz bardzo rozrywkową, bardzo dynamiczną,
bardzo fajną, zrozumieć i coś prze tego.
Niech zajrzą sobie, na pewno można ściągnąć, na
pewno jest tego, bo jest tłumaczona, jest zresztą
wydawana dosyć często, chyba niedawno, może w
okresie pięciu lat, była wydana w Polsce,
przetłumaczona. Niech zajrzą do jednej, jednej
książki. Resztę można pominąć. Napięcie wzrasta. Bułhakowa "Psie serce". No,
no pewnie! To znakomita książka. Oczywiście, że
tak. To ciarki chodzą. Trzeba, to nie
jest, to nie jest długie- Nie jest. Więc można sobie
poczytać, nie? Jest dynamiczne, fajne, wesołe.... ale, ale ja na
początku, na początku lat osiemdziesiątych, co jest dość
istotne, wyszło to w samizdacie i wydali to
fani, miłośnicy fantastyki. Tak, tak. Nielegalne wydanie
właśnie "Serce" i muszę powiedzieć, że Kruk Maską, teraz
mogę to chyba głośno powiedzieć, już nikt nie będzie nas
ścigał, wydał też nielegalnie "Fatalne jaja"
Bułhakowa też. No, druga rzecz- Tak, tak. Mówiąca prawdę o
bolszewizmie. Z właśnie z tej
pozycji, z tej pozycji człowieka, który był w to strasznie
mocno uwikłany. No, to się wreszcie przepcham i zadam to
pytanie, bo pytanie zresztą nie moje, zadane na,
zadane na czacie. Brzmi mniej więcej tak: jakich
pisarzy tworzących teraz ceni Wiktor Żwikiewicz? I
nie musi koniecznie wymieniać- Siebie. Mnie,
mnie, tym razem mnie. Ale tak naprawdę powiem od razu, że
Wiktor wcale nie lubi tego, co ja sobie tam popisuję,
gryzmolę. Więcej dostaję batów niż, niż
pochwał. Natomiast no cóż, Wiktorze, oddaję Ci głos.
Kogo cenisz? Kogo cenisz? O mnie nie mówimy. Dobrze, w
takim razie mówimy. Każda trójca ma parę wcieleń. O osobie
trzeciej, tak? A ta osoba trzecia składa się z dwóch
półkul, że tak powiem. Czyli no cóż, z tego... Otóż najbardziej cenię
pisarza, który właściwie nigdy nie istniał, ale został stworzony przez
dwie osoby. Otóż tak się zdarzyło, że kiedyś miałem taki
okres, kiedy wspólnie z Markiem Zorkowskim napisaliśmy kilka shortów dla
wydawnictwa takiego Roberta Schmidta, dla fanzinu. Jak on się
nazywał, ten fanzin Roberta Schmidta? A,
to nie był fanzin. To było w pełni, w pełni, w
pełni, w pełni pismo pełną gębą, czyli fan, czy fan... Science
Fiction, Fantasy and Horror. Tak, tak, tak. Tak. No, no, otóż, otóż myśmy tam
spłodzili kilka, kilkanaście prawie shortów, takich
opowiadanek na półtorej, dwie strony. I ja uważam, że to są absolutnie najwie-
największe osiągnięcia współczesnej literatury science fiction. Grud to
skromność. Ale pardon, ja nie o
sobie ani nie o tobie. Tak jest. To trzecia osoba,
czyli to, co było z nas, co się złożyło do kupy.
Każdy, każdy, kto chce zobaczyć, co ja potrafię i co potrafi, oczywiście przy
wielkim wzrocie, Marek Zorkowski, niech zajrzy do tych
opowiadań, bo według mnie one są genialne.
Okej. One są najgenialniejsze. Okej, ale i tak pocisnę.
Jakbyś miał wymienić jeszcze jakichś innych autorów
poza naszymi genialnymi nazwiskami, niech cię
już będzie, to kogo byś tak naprawdę wymienił? Mówiąc zupełnie
poważnie. Zupełnie poważnie, to w takim razie i tak
nie mogę oceniać, bo ja nie jestem krytykiem. Ja tylko
mogę powiedzieć to, co ja lubię. A ja lubię
Rafała Ziemkiewicza. Okej. Tak. Okej. Lubię to, co
pisze. Lubię, to jest zupełnie obce mi. To jest
zupełnie nie tak, jak ja lubię pisać. To jest
zupełnie nie takie i tak dalej. Muszę ci przerwać. No.
Mówisz o publicystyce czy mówisz o fantastyce?
O fantastyce. O fantastyce. Okej. Tak, ale publicystykę
lubię. Publicystykę szanuję, a, a
ten, a pozdrawiam bardzo. Jeśli mogę, bo pamiętam, jak
odkrywaliśmy Rafała Ziemkiewicza, to było tak trochę podobnie
jak z tobą. Pierwszy tekst z "Młodego Technika". Pierwszy
tekst też bardzo taki w duchu brytw- Tak, tak. Jezus, no
bardzo fajnie. Pojawi się ktoś, kto tak pisze. Podobne myśli
jak przy "Marzeniu" się pojawiły. No i krótko potem mieliśmy
okazję poznać autora, który rzeczywiście robi dość szybko
karierę. No i "Droga na Zaleszczyki" otworzyła
moim zdaniem już tak wrota Rafałowi
do pisania tej, tej najlepszej fantastyki, bo w sumie
to są też gdzieś... Znalazł się też w
pewnym momencie na panteonie, ale jednak nie utrzymał się
na nim dość długo. Chyba dlatego, że po prostu już nie był
systematyczny. Przestało go to interesować. Zajął się czymś
zupełnie innym. Ja w ogóle à propos tych, tych najlepszych
pisarzy, mogę powiedzieć też- Jak najbardziej zapraszamy. No
właśnie, bo jak już anegdoty się pojawiają, to ja też od
czasu do czasu chcę wtłuczyć moje, chociaż są bardzo mało
spektakularne w porównaniu z tym, co mówi Wiktor i Ty,
Marku, również. No ale powiem: kiedyś
młody człowiek, bo ja po prostu, no, specyfika
mojego zawodu powoduje, że często kontaktuję się z bardzo
młodymi ludźmi. No i jakiś bardzo młody człowiek, mając lat
gdzieś tam chyba siedemnaście, spytał mnie, to niedawno to
było, jakieś dwa lata temu, czy... Ponieważ mówiłem o
wyższości literatury science fiction nad literaturą fantasy,
trochę prowokacyjnie, bo ja nie jestem jakimś tam szowinistą i
nie uważam, że fantasy to coś gorszego. Po prostu lubię
SF. No i poprosił mnie, żebym
zrobił coś takiego. Powiedział bez zastanowienia, bez
zastanowienia, pięć najlepszych moim zdaniem książek science
fiction, jakie w swoim życiu przeczytałem. No, rzeczywiście,
test dość trudny, ale o tyle łatwy, że rzeczywiście,
no, mówić można bez zastanowienia. I zrobiłem
to. Podejrzewam, że gdybym nie zgodził się na ten
eksperyment i zaczął myśleć i główkować, to do tych pięciu
tytułów to do dziś bym nie doszedł. No więc powiedziałem, to
były w następującej kolejności. To są też ciekawe.
"Trylogia księżycowa" Żuławskiego, "Głos Pana" Lema-... robot Adama
Wiśniewskiego "Snerga", "Delirium Faustus" Żbikiewicza i "Domek świeczki"
Domolewskiego. No i gdy to skończyłem, on na mnie spojrzał
zdziwiony. Myślę, że niektóre nazwiska usłyszał po raz pierwszy
i powiedział: "Przepraszam bardzo, ale ja chciałem, żeby pan
mi powiedział pięć najlepszych książek science fiction, jakie
pan w ogóle w swoim życiu przeczytał, a nie pięć polskich
książek." I ja wówczas zauważyłem, że
faktycznie, bo nie zastanawiałem się nad tym, wymieniłem samych
polskich pisarzy. I jak się okazuje, yy, potwierdzam to
dzisiaj i myślę, że przy tej piątce zostanę po bardzo
poważnym zastanowieniu. Nie moja wina, że tak się złożyło, że
najlepsze książki SF, jakie poznałem w swoim życiu, wyszły
spod pióra polskich pisarzy. Nie było w tym jakiegoś mojego
szczególnego patriotyzmu. Yy, nie, nie z tego powodu
te, tych pisarzy w takiej kolejności wymieniłem, tylko
dlatego, że po prostu tak to odczuwałem i coś-
Polska fantastyka rzeczywiście była dobra, ale też, yy,
jak, jak mówisz, że wolno mieć tylko polskie,
polskie tytuły, to, mm, ktoś tutaj na czacie, jak
kątem oka widzę- No tak, zrobi się zaraz
szowinistyczny. Ostrzegam. Tak. Zadał pytanie:
dlaczego, dlaczego nie wymieniamy żadnej pisarki? No,
jak tu wymienić pisarkę, szczególnie polską? No, no można. Ty mówisz, że
można, a ja, ja twierdzę, że to jest jednak- Wiktor
poleci szowinizmem zaraz. Pewna hermetyczność. Jeszcze
gorzej niż szowinizm. Otóż, yy- I tak dobrze,
dobrze zapowiadającą się audycję zdejmą z anteny. No
trudno, mów! Tak. Otóż, yy, ja ostatnio
zadałem pytanie komuś, już nie pamiętam komu: czy
zna pisarza światowej klasy jakiegokolwiek marki, czarnoskórego? Nie ma. Nie ma.
Kochani, fantastykę naukową tworzyli wyłącznie biali ludzie. Tylko jechałeś.
Tylko. Yy, i w dodatku tylko mężczyźni. Jesteście rasistami za trzy, dwa,
jeden. Już, już. Nie jesteśmy, nie
jesteśmy. Nie jesteśmy rasistami- Nie. -bo ja już mam od
razu argument dla Wiktora, który go zdruzgocę. A na
przykład Ursula Le Guin, czyżby nie była kobietą? Jak
najbardziej była. Tak, no ale to wiesz, mniej więcej tak
samo jak, jak, jak autor, yy... Jak to było z tą
różą całą? Yy. Nie wiem, o jaką różę ci chodzi? Roger Zelazny. Nie! Ta
powieść współczesna. A, "Imię róży", "Imię róży". Jak,
jak Umberto Eco też nie był pisarzem, tylko po prostu
był profesorem, który postanowił napisać powieść. No, ale tu
wyszło, ale mu wyszło. Wyszło mu. Tak samo Ursuli Le
Guin, która była językoznawcą i tak dalej, właściwie
wykładała jakieś gdzieś tam coś. Też po prostu postanowiła
zarobić trochę pieniędzy na pisaniu i trochę jej wyszło. Na
początku wyszło- Wyjść to jej może jedna, może i druga
powieść, ale jak jej wychodzi któraś z kolei, to chyba już
jest jednak pisarką z całego- Nie, mówimy o, o innym wychodzeniu. Ja mówię o
wychodzeniu, żeby wyszła powieść, a ty mówisz o wydaniu.
Wydać to jej mogli do pięćdziesiąt powieści. Ale już cię
punkt, już cię punktują nasi słuchacze. Proszę bardzo,
jest przez O trzydzieści pięć, naszego niezawodnego
słuchacza, podana kolejna autorka, yy, która, która
w swoim czasie, dawno już, bo dawno, ale stworzyła postać
kultową. Tak, Mary Shelley- No i Frankenstein.
Była fajna, była dobra. No, w tamtym czasie tego
kobiety nie miały coś tego. To dawno, dawno- Także twoja
teza się sypie. Odnoszę wrażenie. Ponieważ przypisano
mi tutaj jakiś rasizm, bo powiedziano, że jesteśmy
rasistami. Jesteśmy? Ja się sprzeciwiam całkowicie,
bo ja się za takiego w ogóle nie uważam. Yy, no, pisarek bardzo dobrych SF, yy,
można podać, yy, więcej. No, chociażby ja wiem, że podam
teraz nazwisko męskie, ale takie jest pseudonim tej pani.
Jane Tiptree Jr. To jest pani Alice Sheldon. Używała męskiego
pseudonimu. Używała, bo niestety już nie
żyje, yy, popełniła samobójstwo, pomimo tego, że była psychiatrą
i miała już siedemdziesiąt parę lat, to, to jednak
stwierdziła, że to jest jedyny sposób pożegnania się z tym
światem. Pisała znakomitą fantastykę. Polecam szczególnie
"Jasność spływa prosto z powietrza" i "Histion
Houston". I tak, rzeczy szokujące naprawdę pod
każdym względem. Bardzo mocne, yy, teksty, yy, i właśnie, właśnie
wskazujące na, na ten problem, który tutaj,
który tutaj delikatnie został zarysowany, tak? Że, yy, jakie są... Nie, nie
są to teksty, yy, androginiczne. Na pewno nie o to tu
chodzi. Pokazujące, mm, z punktu widzenia kobiety,
mm, prawdziwe relacje pomiędzy mężczyznami a kobietami. Teksty, mm,
zawierające, mm, bardzo duże, yy, duże
okrucieństwo. No, w powieści "Jasność spływa prosto z
powietrza" spotkałam się z okrucieństwem tak wielkim, jakim,
jakiego jeszcze nie, nie miałam okazji, mm, w żadnej fabule, yy, nie tylko w
literaturze fantastycznej, yy, zauważyć. Yy,
rzeczywiście, ale są to rzeczy, które mają, mają swoją, swoją
wielką wymowę. Nie wymieniłem tutaj, jak miałem
tych, podać tych pierwszych pięć tytułów, żadnej
pisarki polskiej, dlatego, że... Czy w ogóle żadnej pisarki,
bo miałem mówić o książkach science fiction. Natomiast jeśli
chodzi o literaturę fantasy, to podobno dwie polskie pisarki,
które się wyróżniły, moim zdaniem: Anna
Borkowska i, i powieść "Garingali. Wyspa szczęśliwa", rzecz
niezwykła i właśnie jakoś zupełnie zapomniana. No i
Krystyna Kwiatkowska, niestety też już nie- nieżyjąca, i jej
"Opowieści z Sherwood". No, yy, jest to rzeczywiście literatura
absolutnie wyjątkowa. Warto o tych paniach też rozmawiać. Yy, może jak
powiedziałeś, że nigdy nie
przeczytałeś czegoś tak okrutnego, wstrząsającego, jak ten, jak to, co pisała,
mm-... To ja się odwołam do instrukcji amerykańskiej, yy, dotyczącej zwalczania
terroryzmu na świecie. Dlaczego? I ci wytłumaczę, dlaczego
ta powieść była tak okrutna. Otóż, yy, w instrukcji dotyczącej walki z
terroryzmem jest wprost napisa-, yy, napisane, że jeśli
oddział, yy, antyterrorystyczny ściera się z grupą terrorystów, to, oczywiście,
należy pierwszy strzał. Ale jeśli nie ma czasu albo trudno rozpoznać,
strzelać do kobiet, bo one są najbardziej okrutne. One są
niepoczytalne w walce, w wojnie i tak dalej. Mężczyźni są, yy,
można ich, yy, że tak powiem, rozwałkować, można
ich odczytać, można ich o-ocenić, co
potrafią. Kobiety? Kobiety się nie oceni. Kobieta potrafi
więcej. Mężczyzna miętkii jest, a kobieta, a kobieta jest twarda i
nieprzejednana. Tak. Tak jest. I to mówimy na ko..., to
mówimy akurat na korzyść. Znowu, znowu możemy na
O35 liczyć. Rzeczywiście, rzeczywiście mów... pisze o
tym, że ukazały się w swoim czasie opowiadania czarnoskórych
pisarzy science fiction i mam dokładnie to samo. Też nie
pamiętam żadnego, też nie pamiętam żadnego nazwiska, ale
rzeczywiście taki, taki zbiór się, zbiór, taki,
taki, taki magazyn, taki magazyn z, z, z ludźmi
czarnoskórych, którzy... Teraz nie wiem, jak to, jak to się
teraz mówi, bo teraz poprawność polityczna jest. W każdym
razie, w każdym razie z czarnoskórymi piszącymi, piszącymi
fantastykę rzeczywiście się, rzeczywiście się ukazał. Pewno znowu
nie byłem poprawny politycznie, ale, ale to, to nie,
to niezamierzone. Wręcz, wręcz przeciwnie. W przeciwieństwie do
Wiktora nie mam jakichś takich, jakichś takich ciągot. Ale
wrócę jeszcze do tego pytania. Wiesz co, Wiktor, yy, powiedz
jeszcze coś o tym, kogo cenisz, jak czytasz. No bo
trochę, trochę czytasz. Sam widzę, sam widzę, że czy, że
czytujesz. Co ty... Dobrze, powiedziałeś już, deklarowałeś, że
lubisz czytać Karola Maya, no ale nie można ciągle czytać
Karola Maya. No, bo tyle można, ile razy to można
przeczytać? Dobrze. Co czytasz? Do, do, do, jeśli chodzi
o bieżącą polską, yy, fantastykę, to, to ja będę wymieniał, yy, książkę, która,
książki na pewno te, które Tadeusz nie
w tej piątce nie wymienił. No cóż, na pewno
powieści Huberata. Aha. Według mnie są po prostu
genialne. On przeskakuje mnie, Ziemkiewicza i wszystkich
innych, i tak dalej, yy, w pewnym sensie o głowę, po prostu zupełnie. No,
je-jest to sza-, yy, szalona zupełnie fantastyka.
Zresztą wariat, co chyba pisze po prostu, bo inaczej go
nie można nazwać, bo po prostu,
yy, pisze- Ale w tym pozytywnym sensie. Pozytywnym, tak.
Absolutnie. Zwariowany, zwariowany. Znakomita proza. No,
znakomita proza. Wspaniałym językiem pisana,
wspaniała, yy- Szczególnie "Portal zdobiony posągami"
również. Ach, tego ja akurat nie znam jeszcze. To
najlepsza. To ja mówię o tym, że
jest genialny, a nie czytałem tej najlepszej. Tej najlepszej.
Kurde, ileż wzruszeń przed tobą! Także Huberat, Huberat na pewno. Yy, do Dukaja
mam takie, yy, miękkie, yy, serce po prostu, bo trudno mi cenić coś, co
jest strasznie, yy, mi bliskie. Po prostu on,
on, po prostu Dukaj pisze tak, jak ja bym chciał to
napisać, więc, więc trudno mi
to, że tak powiem, za bardzo chwalić. Skoro ja bym to
potrafił, to co, co, co tego,
nie? Nie, Hubera, a Huber, tak jak Hubera to ja bym nie
napisał, nie. Dobrze, Wiktorze, ja myślę, że nadszedł
czas. Nadszedł czas, żebyś powiedział trochę o
książce... Właśnie nie wiem, czy to można nazwać książką. O
utworze swoim, który obrósł, obrósł, był mitem i który w dalszym ciągu, yy, tak
naprawdę, yy, dane poznać ten utwór, to
tylko nieliczni go poznali po prostu. Wiesz już, o czym
mówię. I w takim razie opowiedz o tej książce. Co się z
nią dzieje tak naprawdę? Bo to jest książka, o której ja
już słyszałem w latach osiemdziesiątych. Ona powstała jeszcze
wcześniej, tak naprawdę. I tak ciągle o niej słyszę, słyszę.
Co rusz, co rusz ktoś mówi, że ona już, już. Nawet ty
ostatnimi czasy mówiłeś, że już, już. No to co jest z
tym, z tą książką? Przypomnę, książka nazywa się
"Kosmodram Machu Picchu". W swoim czasie liczyła ponad tysiąc stron maszynopisu.
Co tam się dzieje? No i ona będzie tyle liczyła, czyli
będzie około tysiąc ośmiuset stron. Yy, do, może dla rozrywki zacytuję cały
jej tytuł, a nie tylko ćwiarteczkę. Yy, to jest, yy,
powieść ma tytuł: "Kosmodram Machu Picchu, czyli historia
okrutna o miłości i zbrodni, o zwycięstwach,
upadkach i rozterce walecznego Tristana w czterysta
trzydzieści tysiące... " Coś tam, jakiś numer, "w
najwspanialszej galaktyce wszechświata". O, taki jest pełen
tytuł tego utworu. Yy, w tym- Już tytuł jest długi, a co dopiero powieść. Tak.
Yy, jeśli ko-kogoś bawi, yy,
zorientowanie się, na czym to, yy, ta rzecz polega, to
na portalu, yy, na Facebooku, w portalu, yy, cholera, jak on się nazywa?
Dobrze, to ja przejmę pałeczkę na chwilę. Tak. Yy, na
Poltergeiście. Na Poltergeiście. Na Poltergeiście, czyli nie na
Facebooku, na Poltergeiście. Tak, tak. Yy, cztery rozdzialiki,
bodajże- Cztery chyba rozdziały, yy, pierwsze tej powieści
są. Ale nie, nie, to jeszcze musimy powiedzieć jedną rzecz.
To są cztery rozdzialiki, yy, z nowej wersji
Kosmodramu, ponieważ Wiktor w swoim czasie był,
skończył, napisał te swoje ponad tysiąc stron.
Powieść sobie poleżała lat dwadzieścia. Pewnego dnia,
pięknego, Wiktor wziął powieść, przeczytał i
powiedział: "Tak". Pamiętam to.... Trzeba tu wszystko
zmienić, wszystko zmienię, absolutnie wszystko. Mam taką
żelazną zasadę, że jak już powieść jest skończona, to
muszę się jej przyjrzeć i wprowadzić tam jeszcze jednego
bohatera. I właśnie to robię. I od pewnego czasu, tak
już ze trzy lata albo cztery, Wiktor wprowadza tam nowego
bohatera, więc nic dziwnego, że najpierw wyrzucił kilkaset
stron z tej powieści, a potem wprowadza kolejne kilkaset.
Mieli. I warto powiedzieć, że te cztery rozdziały, które na
Poltergaście się znajdują, to jest już ta nowa,
lepsza, przerobiona wersja, przerobiona wersja
Kosmodramu. I nadaje się do czytania. Tak! I Wiktor deklaruje,
że się nadaje do czytania. Ja powiem tak: to jest
oczywiście taka, taka deklaracja, taka deklaracja, w której
Wiktor puszcza do nas oko, bo to jest rzecz,
która nie tylko w mojej ocenie, bo ja jestem nieobiektywny,
Wiktora znam w ogóle, w ogóle tam, w ogóle jestem
nieobiektywny. Natomiast rozmawiałem z ludźmi, którzy są po
lekturze, yy, tak, tego fragmentu i byli
autentycznie zadziwieni. Znając to, co pisze Wiktor i znając
te cztery, cztery rozdziałiki,
no, spotkałem się z takim niedowierzaniem: "To Wiktor? To
naprawdę Wiktor to napisał?" Słucham cię, Tadeuszu,
mów. Powiedziałeś, że pierwszy spotkałeś się z
tytułem Kosmodram Maciu Pichciu w latach osiemdziesiątych, a ja
spotkałem się jeszcze w siedemdziesiątych, czyli
w siedemdziesiątym dziewiątym roku. To już jest dzieło
mityczne. Tak. Tak, ja zacząłem, mając lat
osiemnaście czy dziewiętnaście. Ale, ale co jest istotne i
teraz ja już tutaj nie będę, yy, adorował żadnego puszczania
oka, bo chcę powiedzieć coś bardzo serio i dobitnie. Wiktor wtedy obiecał nam,
miłośnikom fantastyki, że ta książka będzie Biblią
science fiction. I dlatego bardzo cię proszę, Wiktorze, w imieniu nas,
wyznawców, Mesjaszu, proszę, daj nam nasze Pismo Święte. Jak długo możemy na to
czekać? No fakt, to objawienie, to objawienie
rodzi się w bólach. Yy, przede wszystkim długo się
rodzi, yy, bo Wiktor, bo Wiktor
cały czas coś poprawia. Bo Wiktor w ogóle to jest człowiek,
który, który cyzeluje to, co pisze. Ja, yy, miałem taki epizod, że
napisaliśmy wspólnie opowiadanie. Ja nie, nie mówię o tym
opowiadaniu, które... o których, o tych opowiadankach krótkich,
które miały kilka, kilka stron, więc to je się pisało w
miarę szybko. Ale coś mnie podkusiło i kiedyś
się, yy, jakby, nie jakby, a na pewno, yy, zasiedliśmy do pisania, do
pisania długiego opowiadania, liczącego ponad
sto tysięcy znaków, więc to już taka jedna czwarta książki.
Długie to okrutnie było. Pomysł był
niezły, ale to, co myśmy, to, co udało nam się
zrobić, było jeszcze lepsze. Tylko, taki, taki
nieskromny jestem, ale, ale mam poczucie tego, że mam poczucie
tego, że po pierwsze okupione to było sporą pracą, a po
drugie myślę, że wyszło nam dokładnie to, co chcieliśmy i
tylko pod tym kątem oceniam, yy, oceniam nasze
opowiadanie. Yy, nazywało się Zajebisty
singiel. W związku z tym na przykład Wikipedia
przez dłuższy czas nie chciała wprowadzić tego tytułu, bo
krzyczała, że to jest słówko, które się w tak
szacownym miejscu jak Wikipedia nie nadaje po prostu, żeby
to natychmiast zdjąć. W końcu jednak jakoś przyjęła. Ale
wrócę do tego zajebistego singla. Oczywiście nie będę go
opowiadał i naprawdę już go przestanę oceniać. Czy jest dobry,
czy jest zły, to tak naprawdę jest ocena każdego czytelnika.
Natomiast powiem trochę o pisaniu z Wiktorem. To
była, yy, ogromna, yy, powtórzę,
bo ktoś pyta na, ktoś pyta na, yy, na czacie. Zajebisty
singiel. Tak jak, tak jak płyta, no, singiel, małe,
mała płyta. Yy, w każdym bądź razie, yy,
pisanie z Wiktorem to była wielka przygoda intelektualna, bo
przede wszystkim pisząc wspólnie, pisząc rzeczywiście
razem, w jednym czasie, takim rzeczywistym czasie, pisząc
razem, trzeba się dorobić metajęzyka. Trzeba
porozumiewać się z jednej strony, yy, o tym, co się
pisze, yy, konkretnie, co się przelewa na papier, a z
drugiej strony trzeba rozmawiać ze sobą, yy, i te, te
dwie mowy od siebie oddzielić. Więc ja pamiętam, jak
to, to trwało, to pisanie trwało kilka miesięcy i kiedy już
taki zadowolony postawiłem ostatnią kropkę, wspólnie ją
postawiliśmy, bo ja byłem, tak, ja pisa- ja pisałem, yy, na
klawiaturze. Razem to układaliśmy i postawiłem ostatnią
kropkę. Wiktor powiedział: "No tak, no to mniej więcej
połowę pracy mamy za sobą". Ja myślałem, że
zemdleję wtedy po prostu, bo to było kilka miesięcy pisania, takiego dosyć
ostrego, a, a Wiktor mi mówi, że tak połowę
pracy mamy za sobą. Ale muszę powiedzieć, że ta metoda, ta
metoda była niezwykle skuteczna i bardzo wiele mnie nauczyła,
ponieważ okazało się, że każdy tekst, nawet ludzi —
oczywiście znowu żart i cudzysłów — tak genialnych, jak Wiktor
Żwikiewicz i moja skromna osoba, jak coś napisze, to
to powinna bardzo wiele razy przeczytać, poprawić, pokreślić, co nam
szło, yy, no bardzo, bardzo, bardzo udatnie
przez, przez kolejnych kilka miesięcy. I muszę powiedzieć,
że tak to było jedno z tych opowiadań, z którego, jak już
później zostało naprawdę skończone, kiedy już Wiktor powiedział:
"No, ono się do niczego nie nadaje, no ale już dobrze,
no, wyślijmy je do tej Nowej Fantastyki. No, trzeba,
uważam, że powinniśmy jeszcze przynajmniej z pół roku nad nim
posiedzieć". Tu już zaprotestowałem i wysłałem do
Macieja Parowskiego. Maciej Parowski odpisał mi po
tygodniu. Mówi: "Tak, przeczytałem. Jeszcze mi się
w głowie kręci. Za, powiedzmy, tam kilka miesięcy
opowiadanie się ukaże". Opowiadanie jest trudne, ale
myślę, że, yy, jakby jestem z nim oczywiście związany jako
współautor. Ale powiem jedno: to było je, to był ten
czas, kiedy tak naprawdę, yy, po tym, że, po tym, jak
już coś tam w życiu napisałem, mniej lub bardziej
ważnego-... to dostałem takie po pierwsze niezłe
baty. Jak się człowiek czuje za bardzo pewny, yy, za bardzo
taki umocniony w tym, że już coś napisał, to dobrze
jest, jak dostanie trochę batów, bo, bo wtedy nabiera więcej
szacunku. Z jednej strony do czytelnika, z drugiej strony do
materii pisarskiej. To bardzo ważne, żeby nie, jakby
nie uwierzyć w to, yy, właściwie przez cały czas nie
wierzyć, że się już naprawdę wszystkie rozumy pozjadało i wie
się już wszystko o pisaniu. Mm, to, to taka lekcja
pokory bardzo dobrze robi. Yy, nie
wiem, yy, py zapytam, Wiktorze, coś na temat, na temat
pisania, żebyś powiedział, bo to ty tak naprawdę dałeś mi
taką naprawdę solidną szkołę tego,
żeby się, broń Boże, nigdy sobą nie zachwycać. No, ale
bo- To bardzo zdrowe. To bardzo zdrowe. Ja jestem pełen
zachwytu nad sobą, bo ja mam taką cechę właśnie, czyli ja
się nigdy nad sobą nie zachwycam. Poza, poza chwilami- Poza stwierdzeniem,
że jestem pełen zachwytu z tego. Ale ja
rzeczywiście, jeżeli napiszę zdanie, to jeżeli cokolwiek z
tego, nigdy nie uważam, że, że napis- napisałem dobrze
albo, że potrafię. Najwyżej to musi się odleżeć,
potem spojrzeć po jakimś czasie, yy, jeszcze
raz i jeszcze raz, i jeszcze raz, i tak dalej. To trzeba,
o, trzeba, że tak powiem, ten karabin obstrzelać z
wszystkich, wszystkich możliwych, yy, sytuacjach,
wszystkich możliwych ujęciach, wszystkich możliwych
pozycjach, żeby stwierdzić, że on dobry, że, że ten
karabin jest dobry. Jeśli go nie przetestujesz w
pełni, no to prędzej czy później znajdzie się czytelnik albo
tak samo jak strzelec, który powie: „No tak, pa, yy,
świetnie się strzela, ale niestety, yy, tak jak
amerykańskim żołnierzom, mm, pociski w Wietnamie
siadają na liściach i spadają na ziemię, bo nie potrafią
przestrzelić przez dżunglę, nie?”. Tak
samo jest ze słowem. Słowo też, yy, jest jak, jak
ten karabin z pocisku, yy, jak ten pocisk z karabinu
i tak dalej. To nad tym trzeba
przynajmniej, yy... Tu nie chodzi o to, żeby, żeby
strasznie ciężko pracować, tak jak ja pra, na przykład lubię
się, bo jestem widocznie masochistą. Natomiast,
mm, yy, zawsze trzeba mieć tą, yy, tą, ten dystans, żeby jeszcze jednak
zawsze móc z tego, żeby mieć potem z czystym sumieniem, po
prostu potem, yy, powiedzieć: „Zrobiłem to tak, na
ile dzisiaj potrafiłem. Jestem uczciwy, daję to
innemu, yy, komuś do czytania”. Jeśli tej
uczciwości zabraknie, bra zabraknie, no to
prędzej czy później, mm, ktoś ci to wyzyga w twarz.
Wiktor Żwikiewicz nazywano, yy, właśnie na przełomie lat
siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, pionierem, bo
odkrywał pewne nowe możliwości, yy, w fantastyce,
zarówno od strony, yy, warsztatowej,
językowej. Yy, podkreślano plastyczność twojego
języka. Ja mówiłem tutaj o tej, yy, metaforyczności. Yy, czasami
posądzano ciebie o, o, o jakieś niestosownsprawki. Na przykład,
że hołdujesz jakimś manieryzmom młodopolskim, co na szczęście,
yy, było rzadko. Yy, tego typu zarzuty z-z... trafiały się rzadko. Yy, ale,
ale, mm, generalnie rzecz biorąc, uważano, że jednego nowego. Moim zdaniem, mm,
jesteś epigonem właściwie, yy, fantastyki, yy,
naukowej w Polsce i chyba w ogóle na- należysz do tych
epigonów, którzy zamykali pewien etap. I,
yy, to chyba nie przypadek, że twoja, yy, ostatnia
wielka rzecz „Delirium Tarsis” ukazała się chyba w tym samym
roku co „Fiasko” Lema, czyli ostatnia, ostatnia
beletrystyczna rzecz mistrza, który też zamykał, yy, pe- pewną, pewną, pewną
epokę. Mm, wydaje mi się, że po tym, co ty tworzyłeś, ja
nie mówię, że tylko ty. Ty i jeszcze kilku innych pisarzy
zamknęliście drzwi i jak się okazuje, czekaliśmy na to,
że pojawi się ktoś z nową propozycją. Tej nowej
propozycji moim zdaniem do dziś nie ma. Ja nie mówię, że
nie ma wielkich, wspaniałych pisarzy, wybitnych, genialnych,
wspaniałych, chociażby Jacek Dukaj. No, ale jak, jak przyjrzymy
się, yy, Jackowi Dukajowi, to, to jest to twórczość, która
czerpie z Lema, czerpie ze Żwikiewicza,
czasami łączonego, czasami jest to Lem i Żwikiewicz w
jednym. Ja, broń Boże, nie sugeruję, że Jacek
Dukaj tutaj korzysta z jakichś, yy, recept,
yy, napisanych przez, przez ciebie, stworzonych przez ciebie,
czy... Ale po prostu jest oczytany i to z niego wychodzi.
To, co ma do powiedzenia, jednak, no, to nie jest nic
nowego. Robi to na absolutnie wybitnym poziomie, ale to nie
jest nic nowego. Pozdrawiamy z live'a. Witamy.
Mamy słuchacza telefonicznego na naszej
antenie. Jesteśmy już na antenie. Halo, halo?
No, pozdrowił się i się rozłączył. Tak więc panowie,
kontynuujcie. Halo, halo? Czy nic nie słych... No, o
Zajdla. Pytał się o Zajdla? No, chyba tak. Ale nie wiemy
niestety, o c- o, o co się pytał, jeśli chodzi o Zajdla.
Tak. Także możemy różne rzeczy o Zajdlu w tej chwili
powiedzieć. Bardzo proszę. O Zajdlu mogę powiedzieć, że nigdy
w życiu chyba nie spotkałem bardziej sympatycznego człowieka,
jak, niż, niż Zajdel. To był człowiek, który miał zawsze
uśmiechnięte oczy normalnie. Yy, w dodatku był, był, ee, empirystą, czyli
fizykiem, a, a nie żadnym humanistą, który
tyrauje, że tak powiem, o nie wiedząc, o czym. Zajdel
z- dla Zajdla pisanie było taką, taką właściwie
zabawą, troszeczkę właśnie uczonego czy technokraty, który się troszeczkę
kulturą pobawi po prostu. I on się bawił tym. On
miał wielką, wielką radochę. Wszyscy go traktowali czasami na
poważnie, a on... Pamiętam, jak siedział w knajpie, wszyscy
pili piwo, a Zajdel się śmiał do rozpuku nad głupimi
pomysłami, na które w danym momencie wpadał do tego
i on to umieścił w książce. Do tego był strasznie
zabawowy, strasznie rozrywkowy, chociaż bardzo poważny i
sympatyczny człowiek. Bardzo sympatyczny. A ja mam, ja mam do
ciebie, Wiktorze, bardzo poważne pytanie, bo tak sobie
żartujemy, yy, zabawiamy się tutaj, ale ja mam
poważne pytanie....Powiedz, dlaczego nie piszesz?
Bo ty masz swoiste credo, jeśli chodzi o to
niepisanie, bo z pisarza stałeś się niepisarzem w tej
chwili z pełną świadomością, z pełnym takim zrozumieniem tego, że nie chcesz
pisać. Dlaczego nie piszę? To znaczy, to jest zabawowe w sumie, bo
są różne metody, że tak powiem, pisarskie, różne kuchnie, różne warsztaty.
Różnie, różnie to się wszystko odbywa, nie? U mnie
to wszystko jest straszliwie proste i może jednokanałowe,
że tak powiem. Otóż ja muszę mieć z tego, co robię, dobrą zabawę i
muszę się tym bawić. I muszę traktować równocześnie cholernie
na poważnie. Muszę się tym pasjonować. Muszę, że tak
powiem, tym, co piszę, muszę żyć
po prostu. To jest mój-- jeśli ja nie żyję tym,
co piszę, to ja nie piszę po prostu. To ja w
tym momencie żyję, grając w Fallouta
Tactica albo w Master of Oriona, że tak powiem, albo
w UFO i tak dalej. W jakąś grę, bo ja się wtedy
tym bawię, tym żyję i tak dalej. I jeśli ja, kiedy... żeby, żeby móc pisać,
to ja się muszę tym bawić. I o ile
dzisiaj mnie, że tak powiem, nie za bardzo bawi pisanie, nie,
ciężko mi to wybrnąć. To tak samo jak z tym sowinizmem
albo, albo rasizmem, że tak powiem. Tak, zakopie się człowiek,
a później nie wie, jak wybrnąć. Nie, ja po prostu
nie jestem z tej paczki ludzi, którzy na przykład
potrafią to traktować jako zawód,
nie? Ty, Marek, potrafisz w pewnym sensie traktować jako
zawód. Piszę, bo umiem, bo, bo potrafię i tak dalej, nie? Potrafię jakoś tam
żyć z tego, bo mnie i mnie to
pasjonuje, bo ja wiem, że cię to pasjonuje. Każdą rzecz
przeżywasz i jest, jest to ba- bardzo, bardzo tego. Natomiast ja w
ogóle kiedy, kiedy piszę, to nie, nie myślę o tym, żeby z tego
żyć. A nie można tak nie myśleć. Rozumiesz? Nie
można. Ja całe życie żyłem tylko dlatego pisałem
tylko dlatego, że właściwie stać mnie było na pisanie. Byłem
młodym człowiekiem, nie miałem żony, dzieci i tak dalej. Nie
miałem domu, nie miałem plecaka, niczego w ogóle. Miałem
plecak, gitarę na plecach po prostu i ten. I łaziłem
po świecie i pisałem, jak, jak ten. Nigdy nie myślałem o pieniądzach.
Zresztą miałem z czego innego, a nie z
pisania. Ale przerwę ci. Ale wiesz, Wiktor, to też tak nie
do końca, bo pewna anegdota opowiedziana mi przez naszego
wspólnego znajomego, aa, mówi o tym, że on postanowił zostać pisarzem,
kiedy dowiedział się, ile kasy dostałeś za jedną ze
swoich książek. Otóż dowiedział się, że jego dobrze zarabiający tato zarabia
tyle, ile ty dostałeś za jedną książkę w ciągu dwóch
lat z hakiem. I wtedy powiedział sobie, to
było oczywiście młodzieńcze, młodzieńcze przekonanie, że zostanie
pisarzem. Później, później dojrzał do tego i jakby zupełnie
inne czynniki zdecydowały o tym, że rzeczywiście pisarzem
został. Natomiast, no, to te czasy, te czasy, w których zaczynałeś
pisać, one były takie, no, nazwijmy to,
nierówne. Z jednej strony panowała jakaś taka, jakaś taka
szarość socjalistyczna i tak dalej, i tak dalej. Z
drugiej strony pisarz to był ktoś. Jak napisał
powieść, urodził ją, została, została
wreszcie stworzona i zaakceptowana przez wydawnictwo. No to,
to był pan. Jak w Ameryce. Jak w Ameryce.
Dokładnie! Dokładnie tak. To było panisko. Dwu, ponad
dwuletnią pensję dostawałeś na tacy. Ja powiem po
prostu nakłady, jakie to jest. A nakłady, nakłady to tak-
Dziesięciu tysięcy do stu tysięcy. A no, dwieście też, ale
taki podstawowy to, w ogóle podstawowy to sto tysięcy. Sto
tysięcy. Ale ja, ja tak dla anegdoty. Otóż
ja pierwsze opowiadanko, które napisałem,
opublikowałem w Młodym Techniku. To było pismo dla
młodzieży, no, tak dla inteligencji technicznej, które
również publikowało. Otóż ja wtedy za opowiadanko
napisane, oj! ciężką pracą tam, bo musiałem
pojechać w Bieszczady, żeby to napisać.
Albo, albo gdzieś nad morze. Zwrócę uwagę, że już wtedy,
żeby mieć święty spokój, jeździło się w Bieszczady. Spokojnie,
tak. No, ale ja za to opowiadanko dostałem z Młodego Technika cztery tysiące
złotych polskich. Cztery tysiące. Jest to
absolutnie porównywalne z dzisiejszą złotówką, gdyż mój ojciec, wtedy mając
siedmioosobową rodzinę, trójkę dzieci,
babcię, babcię, matkę i tak dalej, siedmioosobową
rodzinę na utrzymaniu, będąc głównym księgowym w Jutrzeńce Bydgoskiej, czyli
firmie produkującej słodycze i stojącej bardzo dobrze, zarabiał wtedy tysiąc
dwieście złotych miesięcznie. To był główny księgowy w
firmie Jutrzenka. Zarabiał tysiąc dwieście złotych. Ja za
opowiadanko jedno dostałem cztery tysiące.
To sobie można wyobrazić, ile ja dostałem. Ja oczywiście
te wszystkie pieniądze przyniosłem do domu i dałem, oddałem
rodzicom, bo mi one nie były do niczego potrzebne. W tamtych
zresztą czasach oddawało się pieniądze rodzicom, a nie,
nie przetrwało ani nie przepijało, ani nie- Nie
prowadziło życia hulaszczego. Hulaszczego i tak dalej,
nie?... Bo to były takie czasy, kiedy, kiedy
rodzice tego, nie? W każdym razie mi te pieniądze nie były
potrzebne. Kiedy dostałem, wydałem pierwszą czy
drugą książkę i one poszły, bo to kwestia była, tak jak
mówisz, Tadeusz, o ile rynek je
zaakceptował, rynek w przymrużeniu oka, to mówimy
również tego, no, ale w Ameryce też rynek to jest wydawca,
a nie tylko czytelnik był, nie? To jest
promocja, to jest tego. Także to, to są porównywalne
rzeczy. Tu komuna, tam, tam show-biznes, nie? Czyli to, to zawsze jest tego.
I, ale chcę wrócić do czasów dzisiejszych. Ty
mi mówisz, czemu nie piszę. Ja wspomniałem, ile ja
dostawałem za to. A to jest ciężka praca, tak jak żeśmy
mówili, nie? Ile ja muszę spalić papierosów i ile ja muszę
wypić kawy, żeby napisać jedno w miarę dobre
opowiadanie. To są rzeki kawy, po prostu
rzeki. Nie mówiąc o papierosach, to już w ogóle nie mówmy,
bo, bo to, to każdy człowiek dobrze zarabiający
zbankrutuje. Rozumiem, że ci się nie bilansuje. Z tego,
tak. I teraz ja ci przypomnę, ile myśmy dostawali
za opowiadanka, które żeśmy napisali wspólnie dla, dla,
dla, dla horroru. Tego pięćdziesiąt złotych? No
wiesz, sytuacja, sytuacja finansowa, sytuacja
finansowa, akurat Science Fiction, Fantasy and
Horror była taka, jaka była. Dla mnie najważniejszą rzeczą
w tym piśmie było to, że ono się w ogóle ukazywało. Dla
mnie też! Bo- I dlatego, żeśmy to pisali nie dla tych
pięćdziesięciu złotych. Dokładnie, nie dla tych pięćdziesięciu
złotych. Dla mnie ważne było, że to pismo się ukazuje i do
dzisiaj boleję, że się nie ukazuje i nie jest pewną
konkurencją dla Nowej Fantastyki. Ponieważ Robert
Schmidt, który założył, założył to pismo, robił moim
zdaniem znakomitą robotę. Promował ludzi,
którzy chcieli pisać, marzyli o tym, żeby
pisać, którzy po prostu czuli, że coś chcą z siebie
wyrzucić. Ja mam nawet swoją prywatną teorię, że tak
naprawdę boom, który przeżył, przeżyło później, jakiś
czas później, wydawnictwo Fabryka Słów. Boom, zakończony zresztą drugim, bardzo
spektakularnym boom, które się... To wydawnictwo prawie się
zawaliło, ale na szczęście odbiło się od dna. W każdym bądź
razie Schmidt i to jego pismo zrobiły znakomitą robotę.
Zrobili oni wspólnie tą znakomitą robotę. Dzięki nim
pojawił się boom na polską fantastykę. Okazało się, że u nas w kraju, po
jakichś latach posuchy, po latach pisania pod pseudonimami brzmiącymi tak z
angielska, nagle okazało się, że mamy sporo pisarzy. Mnóstwo. Mnóstwo, tak,
mnóstwo. Może to nie są jakieś wybitne nazwiska, ale to
są ludzie, którzy potrafią pisać fajne historie. To może nie są arcydzieła
literatury, ale to powiedzmy sobie szczerze,
literatura rozrywkowa również ma swoje miejsce i warto, żeby takie ciekawe,
zajmujące, intrygujące historie powstawały. I
to było miejsce. Czyli to pismo Science Fiction,
Fantasy and Horror to było miejsce, gdzie była, było dużo
miejsca dla ludzi, którzy piszą, piszą opowiadania, dłuższe, dłuższe formy. I
teraz bardzo wielu, bardzo wiele osób debiutowało
przecież. Ale teraz masz, masz bez, bez pytania
mnie możesz sobie sam odpowiedzieć, dlaczego ja nie
piszę. Było miejsce, to pisałem.
Nie lubisz pisać do szuflady? Nie lubię pisać do
szuflady, bo po co? Ja mam to wszystko
w głowie i tak dalej. Jeśli jest miejsce, to, to czasami warto ustąpić
miejsca, że tak powiem, młodemu człowiekowi i nie zajmować,
jak to stary pierdziel, po prostu sobie, sobie tego. Ale, ale w każdym razie
brakuje mi miejsca, w którym by można
było, że tak powiem, poszaleć troszeczkę, że tak powiem.
Może, może, o, jak się odezwa, odezwał inter... w internecie. Zwróć
uwagę. No, czekaj, jaki, jaki, jakie to forum się
odezwało, że poprosiło nas o opowiadanka na... A, no tak, no, w
swoim czasie odezwał się do nas ShortAl. A, no tak. I
ShortAl umieścił twoje opowiadanie. Bardzo proszę. Napisałem od
ręki, po prostu. Od ręki było napisane. Aha, czyli już
cię, już cię złapałem. Znaczy się, jak będą zamówienia, to
będą nowe opowiadania Wiktora Żółkiewicza. Nie będą,
bo, bo, bo pracuję nad kosmografią. Aha, rozumiem. No tak. I powiem jeszcze
jedno. O trzydzieści pięć napisał, że
wymienione przeze mnie wydawnictwo jest super. Zgadzam się.
Oczywiście, że tak. Tylko ja powiedziałem o tym, że dla
niego, dla tego wydawnictwa stworzony został rynek. Tak
naprawdę, moim zdaniem, właśnie przez pismo Science Fiction. A
i niestety Fabryka Słów w swoim czasie
popełniła, moim zdaniem, kilka błędów, nazwijmy
je, repertuarowych. Dzisiaj, dzisiaj je
chyba odrobiła. Rzeczywiście, to jest wydawnictwo, jedno z tych
silniejszych chyba na rynku, tych, które wydają polską
fantastykę. Można oczywiście dyskutować, czy, czy te
tytuły, które dobierają, są takie, czy, czy nie
znalazłyby się lepsze, ale o tym zawsze można dyskutować.
Pewnie. W związku z tym, w związku z tym no proponuję w
tę dyskusję nie brnąć. Tadeuszu, a ty
co sądzisz na temat, na, na temat zadany? Chodzi mi po
prostu o to, jeśli, jeśli rozmawialiśmy o Wiktorze,
to ja ciebie zapytam, chociaż dlaczego Wiktor nie pisze?
Teraz poplotkujemy przy Wiktorze o Wiktorze. Ja właściwie o
Wiktorze mówić nie będę. Ja powiem po prostu o sytuacji
ogólnej, która zaistniała. Już właściwie to wyraziłem. Nie,
nie wiem, czy Wiktor to przemyślał, czy to zaplanował, ale wynikło to z
jakby pewnych sił nadrzędnych.
Gdzieś jest okno materii, tu się już coś skończyło, dalej
już nic powiedzieć nie można. Jeżeli
Wiktor-...Chcę dalej tworzyć, muszę powiedzieć coś zupełnie
nowego. A to jest wysoka poprzeczka. I to jest bardzo wysoka
poprzeczka. I ja myślę, że Wiktor się do tego przygotowuje,
a być może zrobił to już dawno
temu. Być może właśnie to "Kosmodram Machu Picchu"
jest tą nową rzeczą, tą Biblią, o której mówiłem. I to
wcale nie żartem. Na którą czekamy. No i to właśnie
będzie nowe otwarcie, nowe rozdanie w polskiej
fantastyce. Mam nadzieję, że tak się stanie.
No, nie wiem, czy tak się stanie, ale przypomniała mi się moja prawie
ostatnia, ale chyba trzy, nie, trzy ostatnie
rozmowy z Maciejem Parowskim, dawnym redaktorem Fantastyki i
chyba największym współczes-, współczesnych znawców polskiej. Ja po prostu
znałem, bo gdyż on w tym siedział. On po prostu sterował
tym wszystkim i tak dalej. No, po prostu Maciej Parowski zna
wszystkich. Zna wszystkich. Zna wszystkich i o wszystkich
wszystko wie. Wszystko wie, nie? No, bo właściwie to, to był
taki pan fantastyka. Tak. Pan fantastyka. Tak. Otóż-
Kapitan. Kapitan fantastyka, tak? Maciej Parowski trzykrotnie, kiedy się ze mną
spotkał, tu w Bydgoszczy i w Warszawie,
miał takie coś. Siedzieliśmy sobie, popijaliśmy piwko. On
patrzy na mnie i chyba nigdy nie pamięta, że, że powtarza
ten tekst już po raz trzeci z kolei. Mówi: "Wiesz,
Wiktor, a jak tą polską fantastykę,
młodego technika, te wszystkie rzeczy, nie? No, czytałem,
czytałem wszystko. I potem nagle trafiłem tam
na... w takiej książeczce na tekst Sindbad na RQM57. Przeczytałem,
usiadłem i pomyślałem: idzie nowe, idzie nowe." I on mi to powtarza już
trzy-trzykrotnie pod rząd. A ty, Tadeusz,
mówisz, że pójdzie nowe. Nie! Idzie nowe. To wtedy mi wyszło. Dzisiaj to
młody człowiek przeczyta to, co ja tam napisałem i powie:
"No znowu stary pierdziel. Normalnie to samo w
koło, Macieju." No i się będzie mylił. Ale, ale tak potraktuje na pewno
pisanie, bo my już jesteśmy pokoleniem. Znaczy ja jestem
pokoleniem odchodzącym, które właściwie żyje nie wiem czym i
tak dalej. Nie wiem w czym. I napiszę, napiszę co? Ja ci powiem, Marek, tak dla
rozrywki, nad czym ja tak ciężko pracuję. Otóż-
Ja wiem. Nad Falloutem Tactikiem. To tak, to, to swoją drogą. Nat- natomiast w
"Kosmodramie" na przykład nie mam żadnych
zastosowań do tego, co ja tam wymyśliłem trzydzieści lat temu. W ogóle do
filozofii, tego wszystkiego nie. Natomiast poprawiam
rzeczy bytowe, życiowe. Normalnie. Otóż tam bohater dosyć szybko spotyka
dziewczynę. No i zakochuje się w
niej. Tylka, że ja do dzisiaj nie rozumiem dlaczego. A to
tak wszyscy mają. Wiesz? To wszyscy tak mają. To się na ogół tak dzieje, że tak
się... Ja wiem. Się spotykają. Nie wiem
dlaczego. No, ale ja jednak postanowiłem to jakoś
uwiarygodnić. Po prostu, żeby jednak czytelnik przynajmniej, no, zakochał się
razem z tym bohaterem. Ja nie wiem, czy powinieneś iść tą
drogą. Nie jestem przekonany. Nie jestem. Wiktorze, wiesz
co? Czas płynie nieubłaganie. Mamy już dwudziestą drugą,
ale ja jeszcze muszę o coś, o coś zapytać. A właściwie
nie tyle, no tak, zapytać, bo ty, o tym wspominał Tadeusz. Tak troszeczkę, ale
ty poza tym, że byłeś, jesteś pisarzem, to miałeś też świetną rękę do
rysunku. Kilka tomików twojej prozy było przez ciebie ilustrowanych. Te wydania
w naszej księgarni z serii "Stało się, stało się jutro" były w sporej
części ilustrowane przez ciebie. Wiele okładek z serii,
serii wydawanej przez KAFF, tej serii z glizdą tak zwanej, było ilustrowanych
przez ciebie. Okładki były robione do nich, zatem miałeś,
miałeś rękę, miałeś, miałeś to, to
kopyto, ten warsztat, który- którym się posługiwałeś.
Byłeś człowiekiem, który, który się... Nie wiem, czy tak parał
się grafiką. Tego dzisiaj nie ma, ale coś, jaka, jakieś coś nad tobą ciąży,
bo w tej chwili pracujesz nad czymś, co, co również gdzieś o obraz
zahacza. Powiedz o tym. Ja, że ja nie będę, ja nie
będę. Ja nie będę mówił zamiast ciebie, bo to jest wielki...
Bo to jest wielki projekt, który robisz i projekt, o
którym warto powiedzieć, bo ja myślę, że minie niewiele czasu i zrobi się o tym
projekcie głośno. Ale ty najpierw nakrzycz i okrzycz
to, co robisz. No, ja właśnie zapomniałem. Jak mówiliśmy o
"Kosmodramie", to ja zapomnia- zapomniałem o tym, że mam
inną robotę jeszcze do skończenia. I to błyskawicznie, bo to
kwestia najbliższego roku, dwóch lat, jakiejś ciężkiej dosyć roboty i to
cia- ciężkiej roboty. Otóż poza "Kosmodramem" najtrudniejszą książką, którą
napisałem, to było "Delirium w Tarsis".
Oj, ciężko. Większość ludzi nie jest w stanie to przeskoczyć.
No, ale tak się zdarzyło, że kiedy ta książka się ukazała
na tym świecie bożym, znalazł ją w
kiosku, bo okładka była przeze mnie namalowana,
dosyć sprośna. obsceniczna, powiedziałbym. obsceniczna
wręcz. Sam ją zrobiłem, sam ją osobiście wykonałem
dla siebie. Ale nie za to cię cenimy. Tak. I otóż
tą książkę sobie kupił w kiosku czternastoletni gówniarz. No i przeczytał
jako jedną z pierwszych książek w ogóle, jakie w
życiu przeczytał, nie? No i dostał świra po
prostu. No, no, ale to miał czternaście lat
wtedy. No, ale potem poszedł na, do szkoły, potem
skończył studia, Akademię Sztuk Pięknych,
potem wyjechał do Francji, potem wrócił z Francji, potem
znów pojechał i tak dalej. Potem zaczął, zaczął
tego. Otóż ten człowiek całe życie chodził ze świrem w głowie. Świrem
"Delirium w Tarsis" po prostu. To była jego książka, jego
coś, co on w młodości przeczytał i
wszystkie odnośniki, wszystkie tego. Otóż ten człowiek
zgłosił się do mnie dzisiaj. No, sobie mówię, tam pół roku
temu- Ale oczywiście ci przerwę. Powiedzmy o jednej rzeczy.
Człowiek, który w dorosłym życiu, poza tym, że był
zakochany w "Delirium w Tarsis", również był
zakochany w komiksie w ogóle. Tak, tak. To był człowiek,
który na komiksie był. Tak. Jest człowiek, który na komik-
na komiksie się świetnie zna i postanowił te dwie pasje
ze sobą połączyć. Pasję do książki Wiktora
Żółkiewicza i pasję do komiksu. Tak. I postanowił
najtrudniejszą książkę, jaką w życiu przeczytał,
psu-...przełożyć na komiks. Yy,
jak przyszedł do mnie i powiedział mi to prawie stojąc w
drzwiach i tak dalej, to popatrzyłem oczywiście na niego jak
na idiotę. Bo co ta książka ma wspólnego z
komiksem i jak to, tego się w ogóle nie da przełożyć,
nie? Natomiast jak spojrzałem mu w oczy, zobaczyłem
taką pasję, taki ogień w nim. Ja mówię: "Cholera, skoro
on w to wierzy- To ja też uwierzę. To ja przynajmniej
powinienem spróbować uwierzyć, nie?" Zacząłem z nim rozmawiać po
prostu, nie? No i widzę, że oczywiście facet nie ma
pojęcia, jak to zrobić, nie? Natomiast patrząc na mnie, wierzy, że ja będę miał
pojęcie, nie? No, skoro on wie, ufa mi,
no to ja nie mam tego. Nie mam wyboru. Muszę.
Muszę podjąć tą pałeczkę- Ja myślę, że już dobrze
przeciągnęliśmy, przeciągnęliśmy. To zdradź teraz imię
i nazwisko swojego współpracownika. Andrzej, Andrzej
Bogacz. Pan Bogaczyk jest, yy, jest grafikiem, jest komiksiarzem, jest... Robi-
Znawcą komiksu. Znawcą komiksu i tak dalej. No, rzeczywiście
będzie, będzie. Znaczy mamy wiele, wiele rzeczy zrobione i wiele rzeczy można
znaleźć na, na, u Krzysztofa Sokołowskiego, na- Na Facebooku. Na
Facebooku. I Krzysztof Sokołowski ma plansze, które
żeśmy mu podesłali. Ja jeszcze tylko przerwę. Krzysztof
Sokołowski to z kolei, yy, znakomity
tłumacz, yy, tłumacz między innymi książek Stephena,
niektórych książek Stephena Kinga. No dobrze, ale
jeszcze takim pewnym smaczkiem, yy, tego komiksu,
który wspólnie tworzycie, który właściwie w sporej
części już powstał- Tak, tak. A jest to, że on
prawdopodobnie nie ukaże się w Polsce. Przynajmniej najpierw
nie ukaże się w Polsce, a najpierw ukaże się... To
znaczy, chyba się ukaże we Francji najpierw, ale wcale nie
jesteśmy, yy, ja nie jestem do tego przekonany. Ja bym wolał
to wydać bogiem a prawdą, yy, za darmo w Polsce, a potem zarobić we Francji. Na
tej zasadzie. Ja teraz wiem, Wiktor. Ja teraz wiem, Wiktor,
dlaczego, dlaczego, dlaczego, yy, powinieneś się
trzymać od biznesu z daleka. Ja myślę, że jak ona
wyjdzie we Francji, a później przyjdzie do Polski, to- To
przynajmniej w przekonaniu powszechnym będzie lepsze. To będzie
lepsze, bo jak coś przychodzi z Zachodu, to zawsze jest
lepsze. Tak, tak, tak. Nie, no oczywiście żartujemy, ale, ale,
yy, i co? Dało się przerobić "Delirium" na komiks?
Da się, da się przerobić i ja, ale- Ale powiedz o tym,
że właściwie trzeba było całą książkę zdemolować. No,
zdemolowałem ją bezlitośnie i to w przeciągu pierwszego dnia.
Chyba od razu w rozmowie, gdyż kiedy ten człowiek, Andrzej Bogaczyk, patrzy na
mnie i mówi, że chce zrobić, yy, komiks z tego, to
ja od razu wiem, że to się nie nadaje na komiks.
Natomiast klimat, filozofia, wszystko, co zostało
zrobione, yy, w powieści, doskonale się nadaje jako tło w komik-- do komiksu,
jako pejzaż, w którym się będzie poruszała fabuła
komiksu. No, ale jak to zrobić, żeby ten sam bohater
co w powieści, że tak powiem, żył troszkę inaczej
niż w powieści, bo w komiksie, no, nie da za rady
specjalnie. A poza tym szkoda sobie zawracać głowę takim
problemem. Dużo prościej było zrobić. No, to
była, nie wiem. Pięciu mi... Po pięciu minutach rozmowy z
Bogaczykiem mówię, mówię mu: "Słuchaj,
wy-wywalamy Jonasza Hebrajczyka, głównego bohatera. On pozostaje
głównym bohaterem, ale nie pierwszoplanowym. To jest główny
bohater powieści. Główny bohater komiksu
będzie osobą, której w powieści w ogóle nie
było". Bogaczyk na mnie tak patrzy, gdzie- Czyli pełna
demolka. No, ale, ale jaka? Ja- jako tego? Ja
mówię: "Wiesz, ten Megaloxantha to jest taki
gigantyczny, yy, megaloxanty to są w ogóle
żuki żyjące na Ziemi i tak dalej. Takie wspaniałe, kolorowe,
bardzo bojowe, bardzo toczące walki. To jest nazwa, mm, łacińska gatunku żuku
megaloxanty. Natomiast, yy, i to jest Jonasz Hebrajczyk,
główna postać. Jest nieprawdopodobny i niesamowity. W ogóle jest
to ktoś, kto się, że tak powiem, prawie rozrzedza w
przestrzeni kosmicznej, a, yy, tym, yy, pod ciśnie- pod
ciśnieniem atmosfery staje się pancernym, że tak powiem,
herabączym żukiem. To jest taka postać, nie? A poza
tym jest Mesjaszem. Yy, nieprzypadkowo się nazywa
Jonasz Hebrajczyk i tak dalej. To jest on, to jest główny
bohater. A ja mówię: "A wiesz, Bogaczyk, kto będzie
bohaterem? Będzie taka czternastoletnia dziewczynka,
Masajka albinoska". Masajowie byli dla mnie zawsze ideałem urody człowieka.
Yy, w ogóle Homo sapiens. Mm, uwielbiałem jako dziecko Masajów.
Masajowie byli dla mnie piękni. A to będzie ich dziew--
mała dziewczynka, Masajka, czternastoletnia, w dodatku albinoska, czyli taka,
która jest przez plemię właściwie odrze, yy, odrzucana.
Troszkę napardziej, na południu Afryki, to by ją zjedli
albo na podroby podzielili. Nie!
Zrobiliby z niej amulety albo jakieś tam- No tak, no tak.
Jakieś tam inne lekarstwa. No więc jest, jest to
taka Masajka i tak dalej. Bogaczyk się do mnie tak patrzy:
"Jaka Masajka? Co, co tego?" Ja mówię: "No, ale to ten..."
I, i pamiętam naszą rozmowę, nie? Ale jak, a
on do mnie mówi: "A jak ona ma mieć na imię,
nie?" A ja mówię: "A skąd ja mam wiedzieć? To ty masz
wiedzieć, nie?" A on mówi: "Ja? Nie". Ja
mówię: "Wejdź, masz internet. Ja nie używam,
bo ja nie mam i nie używam komputera. Ty idź, wejdź do
internetu- Nie, rzecz jest bardziej dramatyczna. Mam, ale nie
używam. Mam, ale nie używam, tak. Mam, ale nie używam.
Natomiast mówię do Bogaczyka: "Wejdź do internetu, znajdź
hasło Masajie, pogrzeb w kulturze
masajskiej, przerzuć mity masajskie. Przerzuć wszystko, co,
co wiesz na temat. Yy, dowiedz się wszystko o
Masajach, a następnie znajdź mi imię tej
dziewczyny, mm?" ... Bohaterczyk. Patrzę, no
dobrze, pojechał do tego Poznania, bo gdzie, gdzie, gdzie
mieszka. I ten, i, yy, po, chyba po tygodniu dzwoni do mnie i
mówi: "A czy może być coś takiego?" Ja mówię: "Co? Mów, nie." "Engito apusz."
Jakoś sztucznie mi to brzmiało, jakoś tego. Mówię: "A co to
znaczy, nie?" "Słuchaj - on mówi - to jest po
masajsku. Engito to jest nieobrzezana dziewczynka, bo oni, yy, dziewczynki
obrzezują. No, to jest nieobrzezana dziewczynka, to jest
engito." Ja mówię: "A pusz?" "A pusz to jest, yy,
taki amok w tańcu masajskim, również w
walce. Tak jak, jak berserk, yy, skandynawski albo
Ma-Masaj, tak samo w tańcu doprowadzał się do takiego
amoku, no i po czym rzucał się do obcinania łba sąsiednim, łbów
sąsiedniemu plemieniu, że tak powiem. Ale działo się to w
tańcu. Od tańca się zaczynało. No i w ten sposób
nasza bohaterka ma, ma imię i pełne tego:
Engito Apusz. Dobrze, Wiktorze, ja myślę, że za
dużo nie zdradzajmy już z tego komiksu. ... Jest piękna.
Tak. Znaczy, yy, rysunki są znakomite. Nie mnie
oceniać, bo się słabo znam, ale robi wrażenie. Na mnie to,
na mnie, nie wiem, czy coś jest piękne, czy niepiękne, ale
robi wrażenie. I ten komiks naprawdę ro- naprawdę robi
wrażenie. Myślę, że, yy, i tak już przeciągnęliśmy
audycję dosyć, dosyć znacznie. Chyba to jest najdłuższa z
tych, które, które dotychczas, yy, robiliśmy. Możecie panowie
przeciągać do woli. Nie ma, nie ma żadnych ograniczeń
czasowych. Ja wiem, wiem, że nie ma, ale, ale już, yy,
wszystko, co dobre, kiedyś się kończy. Ja myślę, że powoli
będzie, powoli rzeczywiście będziemy zmierzać do końca. Natomiast
to takie pytanie, nazwijmy kończące, zadać muszę. Aa, gdybyśmy mieli
podsumować, to Wiktor teraz zatyka uszy, a
my z Tadeuszem plotkujemy. Tadeuszu, dlaczego
warto czytać Wiktora Żwikiewicza albo przynajmniej
zetknąć się z tą prozą? Jakbyś to miał, yy, teraz naszą
rozmowę dzisiejszą podsumować, to co byś, tak jak
już wtedy wymieniałeś na przykład najlepsze książki science
fiction w punktach, to teraz, jakbyś miał w punktach
powiedzieć, dlaczego warto czytać Wiktora, to co byś powiedział?
Wiktora warto czytać, ponieważ, yy, jego, mm, teksty nie są adresowane tylko i
wyłącznie do fanów, do miłośników fantastyki. I
jakim zaskoczeniem było dla mnie, gdy spotkałem kiedyś mojego,
yy, bardzo dobrego kolegę, pisarza, poetę, yy, który zawsze gardził
fantastyką. Mówił, że to nie jest literatura, że nie warto o
tym rozmawiać. Którego próbowałem zarazić
literaturą fantastyczną. Podrzuciłem mu
"Niebezpieczne wizje" Harlana Ellisona, z czego wydłubał dwa czy
trzy opowiadania, które ewentualnie do czegoś się nadawały.
Myślę tutaj o bydgoskim twórcy, dziennikarzu Krzysztofie
Derdowskim. Krzysztof Derdowski pewnego dnia zaczepił mnie i
powiedział: "A dlaczego ty mi nic nie powiedziałeś o
Żwikiewiczu? Przecież to jest fenomenalna twórczość". I nie interesowało go
to, mm, co dla mnie było ważne, czyli właśnie
ten imaginacyjny świat stworzony przez Żwikiewicza. Jego
interesowało to, jak za pomocą, yy, tego poetyckiego
języka mówi prawdę o człowieku.
Dla, yy, Krzysztofa Derdowskiego nie było, yy, niczego
ważniejszego chyba w literaturze, jak mówienie prawdy o
człowieku, o tożsamości, yy, człowieka w różnych
sytuacjach, czasami nawet bardzo skrajnych. Sam to zresztą
znakomicie robi. O ludzkiej doli. Sam to zresztą Krzysztof
Derdowski znakomicie robi. Tak, oczywiście, oczywiście. I, yy, i
właśnie stwierdził, że Żwikiewicz o tym mówi, że go guzik
obchodzi to, że on ma tam etykietkę science fiction. Więc
proszę państwa, jeżeli ktoś nie jest przekonany do
fantastyki, też niech sięgnie po Żwikiewicza. Jeżeli
ktoś chce szukać po prostu dobrej literatury, mówiącej, mówiącej
prawdę o nas, o człowieku, o ludzkości, o naszej
kondycji, niech sięga po, po Żwikiewicza. Dlatego warto go
czytać, po prostu. Myślę, że lepszego podsumowania
niż, yy, niż przed chwilą usłyszeliśmy, no,
trudno by lepszego oczekiwać. Bardzo dzi-- bardzo dziękuję,
Tadeuszu, za, za, za te słowa. A myślę...
Właściwie powiedziałeś to, co chciałbym powiedzieć, ale, ale tak
mi się, ale tak, tak dobrze by mi się to nie udało.
Dziękuję za udział. Dziękuję za udział w audycji. Dziękuję
tobie, Wiktorze. Sam również się żegnam. Dobranoc wszystkim.
Dziękujemy. Dziękujemy. To była czysta przyjemność być tu z
wami. Tak więc to był kolejny odcinek audycji "Bibliotekarium".
Dziś oprócz gospodarzy Marka Żelkowskiego i
Wiktora Żwikiewicza w audycji wziął również
udział świetny znawca literatury science
fiction. To powtórzymy jeszcze raz: Tadeusz Krajewski,
który o polskiej i zagranicznej literaturze science fiction
wie, jak się przekonaliśmy dzisiaj w audycji,
prawie wszystko i potrafi o niej pasjonująco
opowiadać. Dzięki jeszcze raz, panowie, za udział. Jeszcze raz
dziękujemy. Dziękujemy. No i zapraszamy na
kolejny odcinek "Bibliotekarium" już za dwa tygodnie.
A książką, która będzie stanowiła punkt
wyjściowy do dyskusji, będzie- A no właśnie, a no właśnie,
jak zwykle, jak zwykle się opuszczam, yy, w swoich
obowiązkach. I to jest najważniejsze pytanie z całej dzisiejszej
audycji. Tak, zaniedbuję się wyraźnie. Aa, ja
powiem tak: ogólnym, ogólnym tematem, yy,
najbliższej, na- najbliższego "Bibliotekarium", ee,
będzie coś, co określa się, yy, taką zbiorczą nazwą, yy, literatura
postapokaliptyczna. Ee, znowu gdzieś tam zahaczymy o
fantastykę, ale, a, a książką, od której, której,
od której spróbujemy wyjść, aa,
jakby potoczyć tę kulę śnieżną z dyskusją, będzie książka, yy, "Metro
2035". Powtarzam nie 2033, tylko 2035. Yy, tego samego autora, czyli
Goluchowskiego. Yy, to myślę, jest książka, która w bardzo wielu
momentach może zaskoczyć, bo wszyscy
spodziewają się, że to będzie kolejna historia o tym, że na
Moskwę spadły bomby i później ludzie żyli w
metrze.... Tak podchodziłem do tej książki, kiedy ją
czytałem, ponieważ ja staram się czytać yy możliwie wszystko,
co jest i nie miałem specjalnych złudzeń, że to będzie jakaś
dobra literatura. Yy, tym bardziej że to wszystko, co jest
pisane jako kolejny tom czegoś, na ogół się nie sprawdza. Byłem zaskoczony tą
książką. Yy, ona sprawiła, że mm zacząłem na przykład myśleć o tym, jak w
gruncie rzeczy ludzie są odporni na
wiedzę. Można im mówić prawdę, a i tak w nią nie
uwierzą. I tak dalej, i tak dalej. Myślę, że dzisiaj, yy,
na dzisiaj to, to, to yy ograniczymy
te refleksje. Natomiast yy zapraszam na przyszły, na
następne Bibliotekarium za dwa tygodnie. Wtedy o
"Metrze 2035" porozmawiamy. Jeszcze raz
dziękuję. Dobranoc wszystkim. Tak więc zachęcamy do słuchania
Bibliotekarium. Już za dwa tygodnie kolejny
odcinek. A dzisiaj już życzymy Wam wszystkim
pięknych, zdrowych, paranormalnych, a przede wszystkim świadomych
snów. Kończymy już powolutku nadawanie. No i zachęcamy również do
śledzenia strony internetowej Radia Paranormalium
www.paranormalium.pl, naszego profilu na
Facebooku, naszego kanału na YouTube. Przy okazji
zachęcamy do subskrybowania. No i cóż. Dobranoc i do usłyszenia w kolejnych
audycjach na naszej antenie.