1
00:00:35,880 --> 00:00:38,720
Witajcie bardzo gorąco i serdecznie w
Radiu

2
00:00:38,720 --> 00:00:41,500
Paranormalium. Rozpoczynamy kolejny
odcinek

3
00:00:41,500 --> 00:00:44,540
audycji, która spotkała się z bardzo

4
00:00:44,540 --> 00:00:47,800
ciepłym, czy nawet wręcz gorącym
przyjęciem z Państwa

5
00:00:47,800 --> 00:00:51,260
strony. Mianowicie zapraszamy na drugi już
odcinek

6
00:00:51,260 --> 00:00:54,310
audycji Bibliotekarium. Przy mikrofonie
Marek Sęk

7
00:00:54,310 --> 00:00:56,839
"Ivellios". Dzisiaj są z nami gospodarze

8
00:00:56,940 --> 00:01:00,060
Bibliotekarium, pisarze science fiction i
publicyści Marek

9
00:01:00,060 --> 00:01:03,520
Żelkowski i Wiktor Żwikiewicz. Dobry
wieczór panowie.

10
00:01:03,520 --> 00:01:06,840
Dobry wieczór, witamy z mroźnej
Bydgoszczy, która miała,

11
00:01:06,840 --> 00:01:09,700
której się miało ocieplać, a się w ogóle
nie ociepla i w

12
00:01:09,700 --> 00:01:12,200
ogóle nie jesteśmy z tego powodu,
przynajmniej ja, nie jestem

13
00:01:12,200 --> 00:01:15,450
zadowolony. W Katowicach jest tak samo.
Także znam ten

14
00:01:15,450 --> 00:01:18,860
ból. Dzisiaj dyskusja będzie się toczyła

15
00:01:18,860 --> 00:01:22,280
głównie wokół książki Przemysława
Nowakowskiego i

16
00:01:22,280 --> 00:01:25,760
Wojciecha Chudzińskiego „Śladem
nowoczesnego mitu”. Zanim

17
00:01:25,760 --> 00:01:28,560
jednak rozpoczniemy dyskusję, podam
kontakty do Radia

18
00:01:28,560 --> 00:01:31,520
Paranormalium, bowiem dzisiejsza audycja
realizowana jest w

19
00:01:31,520 --> 00:01:34,600
całości na żywo. Po godzinie dwudziestej
pierwszej piętnaście

20
00:01:34,600 --> 00:01:38,020
będzie można dzwonić i dyskutować na
antenie z

21
00:01:38,020 --> 00:01:41,080
naszymi gospodarzami. Nasz numer telefonu
to trzydzieści dwa,

22
00:01:41,080 --> 00:01:44,020
siedemset czterdzieści sześć, zero, zero,
zero, osiem. Trzydzieści

23
00:01:44,020 --> 00:01:47,200
dwa, siedemset czterdzieści sześć, zero,
zero, zero, osiem.

24
00:01:47,200 --> 00:01:50,400
Skype: radio.paranormalium.pl. Można

25
00:01:50,400 --> 00:01:53,620
również pisać na Gadu-Gadu pod numerem
trzydzieści sześć, zero

26
00:01:53,620 --> 00:01:56,179
osiem, osiemdziesiąt, zero dwa.
Trzydzieści sześć, zero osiem,

27
00:01:56,180 --> 00:01:58,840
osiemdziesiąt, zero dwa. Jesteśmy także na
czatach Radia

28
00:01:58,840 --> 00:02:02,050
Paranormalium na www.paranormalium.pl oraz
na czacie

29
00:02:02,050 --> 00:02:04,930
towarzyszącym naszej transmisji na
YouTube. A jeżeli ktoś woli,

30
00:02:04,930 --> 00:02:08,180
to może nas znaleźć na Facebooku, na
kontach Radia

31
00:02:08,180 --> 00:02:11,120
Paranormalium i portalu Infra, na grupach
Radia

32
00:02:11,120 --> 00:02:14,120
Paranormalium i czytelników Nieznanego
Świata. A

33
00:02:14,120 --> 00:02:17,620
jeżeli ktoś woli, to może nam również
przesyłać pytania i

34
00:02:17,620 --> 00:02:23,740
komentarze do audycji na nasz adres
e-mail: radio@paranormalium.pl. Panowie,

35
00:02:23,740 --> 00:02:30,120
oddaję Wam głos. Dziękujemy. Przyjmujemy
głos. Mm, przyjaciel tu rzekł coś o

36
00:02:30,120 --> 00:02:33,230
mroźnej Bydgoszczy, ale ja stwierdziłem

37
00:02:33,230 --> 00:02:36,320
natychmiast, że w mojej głowie jest
bardzo, bardzo, bardzo

38
00:02:36,320 --> 00:02:39,660
ciepło po przeczytaniu tej książki, o
której mamy

39
00:02:39,660 --> 00:02:43,140
mówić. Więc ten mróz za oknem mi nie robi.
Rozumiem,

40
00:02:43,140 --> 00:02:46,640
że brawurowo nawiązałeś do tematu. Nie
dałeś ani chwili

41
00:02:46,640 --> 00:02:49,500
odpoczynku, nie dałeś mi ani chwili
pogadać o czymś tam

42
00:02:49,500 --> 00:02:52,320
takim zupełnie, tylko od razu
przechodzimy, przechodzimy do

43
00:02:52,320 --> 00:02:55,540
tematu, czyli do książki Przemysława Nowa-

44
00:02:55,540 --> 00:02:58,460
Nowakowskiego i Wojciecha Chudzińskiego
„Śladem

45
00:02:58,460 --> 00:03:01,540
nowoczesnego mitu”. Nie przechodzimy. Nie

46
00:03:01,540 --> 00:03:04,790
przechodzimy. Nie przechodzimy. Dobra,
słucham cię zatem. Po

47
00:03:04,790 --> 00:03:07,820
prostu, kiedy zacząłem, wziąłem tą książkę
w rękę,

48
00:03:07,820 --> 00:03:11,280
to, to pierwsza rzecz, która mi się
przypomniała, to

49
00:03:11,280 --> 00:03:14,540
stara książka z dzieciństwa. Już nie
pamiętam, kto, kto to

50
00:03:14,540 --> 00:03:20,940
naskrobał. Nazywało się to „Tropiciel
śladów”. To było o Indianach z

51
00:03:20,940 --> 00:03:24,340
kana- z kanadyjskiej chyba tundry. Czy z

52
00:03:24,340 --> 00:03:29,700
jaki amerykański, z jakiegoś amerykańskiego
tam westernu. Chyba Fenimore'a

53
00:03:29,700 --> 00:03:33,180
Coopera. W każdym razie ja bym proponował,
że

54
00:03:33,180 --> 00:03:38,960
zanim będziemy mówili o tej
książce, żeby po-po-porozmawiać o

55
00:03:38,960 --> 00:03:45,260
tropieniu śladów. Dlaczego tropienie
śladów jest tak fascynującą rzeczą?

56
00:03:45,260 --> 00:03:48,640
Dlaczego ludzie się tym zajmują? A zajmują
się, praktycznie

57
00:03:48,640 --> 00:03:55,200
biorąc, wszyscy. Od yy, nie tylko policja,
nie tylko Sherlock Holmes, nie tylko

58
00:03:55,200 --> 00:04:03,320
tropiciel śladów, yy, w tym wymiarze
amerykańsko-indiańskim, ale również

59
00:04:03,320 --> 00:04:06,480
yy ludzie, którzy w tej chwili tam
odpalają po raz

60
00:04:06,480 --> 00:04:09,860
kolejny tego wielkiego zderzacza hadronów.
To wszyscy ci ludzie

61
00:04:09,860 --> 00:04:15,620
tropią ślady, po prostu. Ślady
czego? I dlaczego to jest takie

62
00:04:15,620 --> 00:04:19,070
ważne, tropienie śladów? Ślad nie jest
rzeczą,

63
00:04:19,070 --> 00:04:24,800
rzeczą obiektywną. Nie jest bytem,
który jest. Prawda? No, w jakimś

64
00:04:24,800 --> 00:04:31,260
sensie jest. Ślad jest tylko oznaką,
pewnym smakiem czegoś, której, którym,

65
00:04:31,260 --> 00:04:39,780
które... Czegoś, co dopiero będzie po
prostu. Ślad. My tro, my tropimy ślady.

66
00:04:39,780 --> 00:04:42,980
Wojtek Nowakowski i Przemysław, yy, Wojtek

67
00:04:42,980 --> 00:04:46,280
Chudziński i Przemysław Nowakowski tropią
swój ślad.

68
00:04:46,280 --> 00:04:49,640
Bardzo ważny, który tropią ludzie od, od
paru tysięcy

69
00:04:49,640 --> 00:04:53,080
lat. Ale dlaczego? Dlaczego się tym
zajmują?

70
00:04:53,080 --> 00:04:58,820
Dlaczego tropią ten ślad, po
prostu? Po co? Po to, żeby... A! Chcę

71
00:04:58,820 --> 00:05:01,180
dać odpowiedź. A, a właściwie to ja jej
nie

72
00:05:01,180 --> 00:05:04,660
znam. A mimo wszystko jej udzielisz. To

73
00:05:04,660 --> 00:05:07,350
jest właśnie najzabawniejsze w tym
wszystkim. Chcę spróbować-

74
00:05:07,350 --> 00:05:09,720
No to słuchamy zatem ... udzielić, yy,
odpowiedzi,

75
00:05:09,720 --> 00:05:15,780
bo ślad jest bardzo dziwną
rzeczą. Ślad to jest coś takiego, co,

76
00:05:15,780 --> 00:05:25,300
yy, jest zapowiedzią rzeczy jak
najbardziej normalnej, znormalizowanej, z,

77
00:05:25,300 --> 00:05:28,180
nie wiem, zaakceptowanej przez wszystkich,

78
00:05:28,180 --> 00:05:31,020
przez, ee, nie wiem, przez prawo, przez

79
00:05:31,020 --> 00:05:33,920
rzeczywistość, przez religię, przez tego.
To

80
00:05:33,920 --> 00:05:43,320
jest... Ślad jest czymś takim. Jest
zapowiedzią albo dowodem po czymś, co

81
00:05:43,320 --> 00:05:50,280
było. I ze śladem jest bardzo
dziwnie. Otóż jak yy z samą

82
00:05:50,280 --> 00:05:53,480
filozofią śladu jest dziwnie. Otóż zwróćmy
uwagę, że

83
00:05:53,480 --> 00:05:56,820
jeśli my, yy, idziemy sobie plażą i
zostawiamy

84
00:05:56,820 --> 00:06:00,040
ślady na piasku, to myślimy, że te ślady
są

85
00:06:00,040 --> 00:06:03,300
skierowane w przeszłość.... skoro są za
naszymi

86
00:06:03,300 --> 00:06:06,560
plecami, to tam je woda zamyje, one się
rozmyją. Otóż

87
00:06:06,560 --> 00:06:10,020
nie! One są skierowane w przyszłość, bo to
w

88
00:06:10,020 --> 00:06:16,120
przyszłości te ślady zostaną
zalane wodą, rozmyte. Z, yy,

89
00:06:16,120 --> 00:06:19,200
zatem wszystkie ślady, które my
zostawiamy, są

90
00:06:19,200 --> 00:06:22,479
skierowane w przyszłość. Jeśli my-

91
00:06:22,540 --> 00:06:25,870
Dzisiaj rozmawiamy o książce, też
zostawiamy ślad.

92
00:06:25,870 --> 00:06:29,220
Oczywiście. Ta książka też zostawia ślad
skierowany w

93
00:06:29,220 --> 00:06:32,600
przyszłość, prawda? A nie w przeszłość.
Więc co

94
00:06:32,600 --> 00:06:35,680
jest skierowane w przeszłość? Czy jest
cokolwiek

95
00:06:35,680 --> 00:06:45,200
skierowane w przeszłość? Tak, czas
teraźniejszy zostawia. Nie, nie zostawia. No

96
00:06:45,200 --> 00:06:50,420
widzisz- Nie zostawia. I taka piękna
teoria upadła. Ale wiesz, żeby cię trochę

97
00:06:50,420 --> 00:06:53,620
poratować, to powiem tak, że, yy,
filozofowie

98
00:06:53,620 --> 00:06:59,280
wymyślili coś takiego, że nie ma
nigdy teraz. W tej chwili stajemy się

99
00:06:59,280 --> 00:07:02,780
tacy, jacy będziemy za chwilę i

100
00:07:02,780 --> 00:07:06,200
przestajemy być tacy, jacy byliśmy jeszcze
przed chwilą. A

101
00:07:06,200 --> 00:07:09,300
zatem teraz właściwie nie istnieje. To
oczywiście wydumane

102
00:07:09,300 --> 00:07:11,900
bardzo i, i nie do końca, nie do końca

103
00:07:11,900 --> 00:07:15,260
przekonujące, ale i tak można. Ale tak,
tak to

104
00:07:15,260 --> 00:07:18,740
twierdzą filozofowie. Ja bym wolał, wolał
jednak

105
00:07:18,740 --> 00:07:21,620
fizyków, dla których istnieje na przykład
tylko

106
00:07:21,620 --> 00:07:25,060
teraz. No właśnie. I dlatego tak trudno

107
00:07:25,060 --> 00:07:28,360
się dogadać fizykom z filozofami. To, to
jest dobry

108
00:07:28,360 --> 00:07:31,640
ślad. Jeśli już mówiliśmy o śladach, to
zdaje się, taki ślad

109
00:07:31,640 --> 00:07:37,640
znaleźliśmy. Ja bym jednak z uporem
wra- wrócił, wrócił do książki, yy, naszych

110
00:07:37,640 --> 00:07:43,940
autorów. Przypomnę, yy, Wojciech
Chudziński to zastępca na, redaktora

111
00:07:43,940 --> 00:07:50,380
naczelnego „Nieznanego Świata", a więc
pisma zacnego i godnego polecenia. Yy,

112
00:07:50,380 --> 00:07:53,700
Przemysław Nowakowski to stały autor tego,

113
00:07:53,700 --> 00:07:57,200
tego miesięcznika, ale nie tylko tego, bo
również „Czwartego

114
00:07:57,200 --> 00:07:59,780
Wymiaru". I w ogóle publicysta pełną

115
00:07:59,780 --> 00:08:03,280
gębą. Yy, Wojtek Chudziński to poza tym,
że

116
00:08:03,280 --> 00:08:06,740
piastuje funkcję, yy, redaktora, właściwie
zastępcy

117
00:08:06,740 --> 00:08:12,699
redaktora naczelnego, również jest
świetnym piórem, yy, tego miesięcznika,

118
00:08:12,759 --> 00:08:15,720
yy. O tym świetnym piórze

119
00:08:15,720 --> 00:08:19,200
zaświadczyć może, yy, między innymi ta
książka, ale to

120
00:08:19,200 --> 00:08:26,160
już wspólne dzieło obu panów. I trzeba
przyznać, że, yy, zastanawiałem się, co

121
00:08:26,160 --> 00:08:28,700
najpierw, co najpierw po, yy, co mam
najpierw powiedzieć o

122
00:08:28,700 --> 00:08:31,740
tej książce. I powiem tak, yy, kiedy ją

123
00:08:31,740 --> 00:08:37,080
przeczytałem po raz pierwszy, a czytałem
ją niejako z obowiązków, nazwijmy to,

124
00:08:37,080 --> 00:08:40,540
zawodowych, to, to

125
00:08:40,540 --> 00:08:43,440
miałem takie wrażenie... Znaczy bałem się.
Zanim przystąpiłem do

126
00:08:43,440 --> 00:08:46,480
lektury, to bałem się, że będę miał przed
sobą książkę, że

127
00:08:46,480 --> 00:08:49,660
będę musiał, musiał przeczytać książkę,
która będzie mi

128
00:08:49,660 --> 00:08:52,820
opowiadała o różnych, oczywiście bardzo
ciekawych wydarzeniach,

129
00:08:52,820 --> 00:08:56,200
wydarzeniach z przeszłości, tej od bardzo

130
00:08:56,200 --> 00:08:59,300
odległej i z tej mniej odległej. Ale to
będzie taka książka

131
00:08:59,300 --> 00:09:02,120
przyczynkarska. Tu się dowiem o jakiejś
tajemnicy, tam się

132
00:09:02,120 --> 00:09:05,240
dowiem o jakiejś tajemnicy. No i zostanę z
tymi tajemnicami.

133
00:09:05,240 --> 00:09:08,100
To oczywiście zawsze jest bardzo, bardzo
fajna, przyjemna

134
00:09:08,100 --> 00:09:11,320
lektura, kiedy, kiedy dowiadujemy się, że
coś się

135
00:09:11,320 --> 00:09:14,640
tajemniczego kiedyś stało. Yy, są, są

136
00:09:14,640 --> 00:09:18,060
pasjonaci takich książek, ale ja już
widocznie przeczytałem

137
00:09:18,060 --> 00:09:21,560
tych książek zbyt dużo i niespecjalnie
mnie ekscytowało,

138
00:09:21,560 --> 00:09:24,880
niespecjalnie mnie ekscytowało to, że będę
musiał przeczytać

139
00:09:24,880 --> 00:09:31,600
kolejną książkę tego rodzaju. I muszę
powiedzieć, że, mm, bardzo szybko, yy,

140
00:09:31,600 --> 00:09:34,200
okazało się, że obu autorów po prostu nie

141
00:09:34,200 --> 00:09:37,660
doceniłem. Wydawało mi się, że oni właśnie
napiszą

142
00:09:37,660 --> 00:09:40,960
taką książkę, w której się tam będzie to
spis pomysłów

143
00:09:40,960 --> 00:09:44,220
albo spys, spis, yy, różnych wydarzeń z
historii

144
00:09:44,220 --> 00:09:50,260
świata, które były dziwne. Otóż owszem,
to jest również taka książka, ale dzięki

145
00:09:50,260 --> 00:09:53,600
takiemu, ja uwielbiam nazywać to
brawurowemu

146
00:09:53,600 --> 00:09:56,860
wstęp, yy, wst, takiemu, zamiast wstępu

147
00:09:56,860 --> 00:10:00,260
napisali, więc zamiast wstępu, yy, więc
ten

148
00:10:00,260 --> 00:10:03,320
wstęp, yy, jest po prostu brawurowy. On

149
00:10:03,320 --> 00:10:09,300
zupełnie zmienia, zupełnie zmienia
to, co o tej książce myślimy. Otóż obaj

150
00:10:09,300 --> 00:10:15,520
panowie napisali wstęp,
który, który zmienia optykę.

151
00:10:15,520 --> 00:10:18,520
Yy, ta książka po przeczytaniu wstępu,
więc tu

152
00:10:18,520 --> 00:10:21,200
przestrzegam, jeżeli ktoś nie lubi czytać
wstępów, różnego

153
00:10:21,200 --> 00:10:24,660
rodzaju wprowadzeń, to tu ponosi wielką
stratę, bo,

154
00:10:24,660 --> 00:10:27,880
bo będzie czytał książkę taką
przyczynkarską, o dziwnych, o

155
00:10:27,880 --> 00:10:31,370
dziwnych wydarzeniach. Tymczasem, yy,
Przemek Nowakowski

156
00:10:31,370 --> 00:10:34,600
i Wojtek Chudziński, yy, dzięki temu

157
00:10:34,600 --> 00:10:37,819
wstępowi osiągają coś zupełnie innego.
Wznoszą się na

158
00:10:37,820 --> 00:10:40,720
poziom meta. Oni po prostu, yy,

159
00:10:40,720 --> 00:10:44,180
ukierunkowują myśl. Nie wiem, czy się ze
mną zgodzisz? Nie

160
00:10:44,180 --> 00:10:47,439
do końca, bo- A, wiedziałem. No, jakżeż
mógłbyś się zgodzić?

161
00:10:47,440 --> 00:10:50,940
Ktoś, ktoś, kto nie przeczyta wstępu,
będzie

162
00:10:50,940 --> 00:10:57,400
miał świetną zabawę, bo wtedy
czyta książkę bardzo rozrywkową, yy,

163
00:10:57,400 --> 00:11:00,900
przyczynkarską, że tak powiem, gdzie
dowiaduje się

164
00:11:00,900 --> 00:11:04,320
w dosyć dziwnych zestawieniach o, o, o

165
00:11:04,320 --> 00:11:07,820
bardzo dziwnych rzeczach, które się na
świecie dzieje, działy,

166
00:11:07,820 --> 00:11:11,040
dzieją albo może mogą dziać, albo mogą się

167
00:11:11,040 --> 00:11:13,960
zdarzyć, albo mogły się zdarzyć, i tak
dalej, i tak dalej.

168
00:11:13,960 --> 00:11:17,260
Można to potraktować w ten sposób i wtedy
to jest naprawdę

169
00:11:17,260 --> 00:11:20,620
świetna rozrywka, świetny kryminał, świet-
świetne

170
00:11:20,620 --> 00:11:24,060
tropienie śladów czegoś, czego nie
wiadomo,

171
00:11:24,060 --> 00:11:27,300
yy, nie, nie wiadomo czego, w każdym bądź
razie. Co robi

172
00:11:27,300 --> 00:11:34,140
Wojtek Nowa-, yy, Nowakowski i, yy-
Przemek Nowakowski i Wojtek Chudziński.

173
00:11:34,140 --> 00:11:37,580
No, niestety. Ustalmy to teraz, na
początku.

174
00:11:37,580 --> 00:11:40,879
W polskich nazwiskach zawsze mnie jakoś
równoważą te

175
00:11:40,880 --> 00:11:46,340
wszystkie nazwiska. Dlatego
jestem licz. Yy, i, yy, po prostu

176
00:11:46,340 --> 00:11:53,340
ja jak, yy, miałbym takie zastrzeżenie,
to znaczy miałem zastrzeżenia do tego

177
00:11:53,340 --> 00:11:56,610
całego, yy, oni wybrnęli, yy,

178
00:11:56,610 --> 00:12:00,060
że tak powiem, wyprzedzili mój zarzut.
Napisali zamiast

179
00:12:00,060 --> 00:12:02,840
wstępu. Do tej książki nie powinno być w
ogóle

180
00:12:02,840 --> 00:12:06,340
wstępu ani zakończenia. Do tej książki

181
00:12:06,340 --> 00:12:13,380
powinno zostać napisane wprowadzenie.
Gdyż to, co robi, yy, para autorów,

182
00:12:13,380 --> 00:12:16,780
o, wybrnąłem, pomyliłem nazwiska. Yy, to,
co

183
00:12:16,780 --> 00:12:23,160
robi pan, yy, para autorów, mm,
w tej książce, gdy, gdy pisze to

184
00:12:23,160 --> 00:12:30,300
wprowadzenie, jak ja je nazywam,
to, mm, w jakiś sposób naświetla,

185
00:12:30,300 --> 00:12:36,910
yy-... to, co będzie dalej. To znaczy
niczego dalej nie tłumaczy, niczego nie

186
00:12:36,910 --> 00:12:43,390
ujawnia, niczego nie, nie suge--
może dyskretnie sugeruje, ale jest to,

187
00:12:43,390 --> 00:12:46,870
mm- Ale po lekturze wstępu to już zupełnie

188
00:12:46,870 --> 00:12:49,690
inna książka. Tak! To się zupełnie inaczej
patrzy na

189
00:12:49,690 --> 00:12:56,190
rzeczywistość, po prostu, nie? To
tak, jakbyście na rzeczywistość. Wiesz,

190
00:12:56,190 --> 00:13:02,530
ja, ja odebrałem tą, yy, całą książkę,
po, pomijając ten cały wstęp czy, czy to

191
00:13:02,530 --> 00:13:08,530
wprowadzenie, odebrałem jako, jak taką
wielką, czym zresztą jest każda książka,

192
00:13:08,530 --> 00:13:11,860
ogromną, gigantyczną jaskinię, na której
ścianach

193
00:13:11,860 --> 00:13:18,510
człowiek w prehistorii wymalował
jakieś tysiące jeroglifów, freski,

194
00:13:18,510 --> 00:13:21,730
ikony, Bóg wie jakie, jakieś rzeczy,
jakieś tam malunki i

195
00:13:21,730 --> 00:13:24,970
tak dalej. Ich jest mnóstwo. Nie wiadomo,
kto to robił, po

196
00:13:24,970 --> 00:13:28,050
co to robił, dlaczego to robił, dlaczego
to się dzisiaj

197
00:13:28,050 --> 00:13:31,530
robi, dlaczego to się tego? Te malunki to,
to są,

198
00:13:31,530 --> 00:13:34,350
są te rzeczy na tych ścianach, tej
ogromnej

199
00:13:34,350 --> 00:13:37,690
jaskini, yy, wyma-wymalowane. I to są te

200
00:13:37,690 --> 00:13:40,650
wszystkie epizody, te wszystkie zdarzenia,
które,

201
00:13:40,650 --> 00:13:49,330
którzy, które autorzy rejestrują
w, yy, w samej głównej linii książki,

202
00:13:49,330 --> 00:13:56,170
zawartości. Natomiast ich rola
jest dosyć dziwna. Otóż oni nie

203
00:13:56,170 --> 00:13:59,469
wchodzą do tej całej jaskini razem z nami,
z czytelnikami.

204
00:13:59,470 --> 00:14:02,590
Oni, jak ja bym to obrazowo, tak po
literacku

205
00:14:02,590 --> 00:14:06,050
potraktował, oni założyli kramik jak dwóch
przekupniów przed

206
00:14:06,050 --> 00:14:12,249
tą całą wielką jaskinią i na
tym kramiku sprzedają kaganki,

207
00:14:12,250 --> 00:14:19,030
znicze, latarki, pudełka z zapałkami.
Coś, co może oświetlić tą jaskinię. I

208
00:14:19,030 --> 00:14:24,890
oni po prostu, to jest ich próba
naświetlania. Idź, wejdź i popatrz na

209
00:14:24,890 --> 00:14:28,370
to, ale my ci dajemy troszeczkę tego
światła,

210
00:14:28,370 --> 00:14:31,870
trochę, odrobinę tego światełka. Spalisz
sobie palce.

211
00:14:31,870 --> 00:14:38,470
Nie zgodzi, nie, nie tego. No i tak, i
tak, i tak wprowadzają czytelników w

212
00:14:38,470 --> 00:14:45,170
ten cały świat. I ja osobiście mam
nadzieję, że może nie po tej książce,

213
00:14:45,170 --> 00:14:48,649
yy, jeszcze po tej, ale może po innych
książkach na ten

214
00:14:48,650 --> 00:14:56,510
temat pisanych również. Zresztą
na całym świecie ta tendencja, yy,

215
00:14:56,510 --> 00:14:59,810
która zawarta jest w tytule tej książki
„Śladem nowoczesnego

216
00:14:59,810 --> 00:15:03,070
mitu. O potrzebie mitu". To, co jest
pisane w tej tego, że

217
00:15:03,070 --> 00:15:06,270
ktoś kiedyś wejdzie jednak do tej

218
00:15:06,270 --> 00:15:09,750
jaskini i wyjdzie z roześmianym pyskiem i
powie tym

219
00:15:09,750 --> 00:15:13,230
panom, Wojtkowi Chudzińskiemu

220
00:15:13,230 --> 00:15:16,170
i Przemysławowi Nowakowskiemu: „Panowie-
Brawo, brawo!

221
00:15:16,170 --> 00:15:19,170
Doceniam. Już nie musicie tu sterczeć i
prze..., i

222
00:15:19,170 --> 00:15:24,230
frymarczyć z tymi latarkami i
zapałkami. Ja już tam byłem i zapaliłem

223
00:15:24,230 --> 00:15:30,030
światło, bo ktoś dojdzie,
wytropi te ślady do końca i

224
00:15:30,030 --> 00:15:36,830
zrozumie, do czego to wszystko
prowadzi. Jaki jest tego sens?

225
00:15:36,830 --> 00:15:43,170
Sens tych śladów, które, yy, są zarysowane.
No i tak dalej, i tak dalej. No i

226
00:15:43,170 --> 00:15:46,650
Nie wiem, dlaczego mam takie wrażenie, nie

227
00:15:46,650 --> 00:15:49,410
wiem dlaczego, ale, yy, jak mówisz o tej
jaskini, to mi

228
00:15:49,410 --> 00:15:52,490
się zaraz, yy, to skojarzyło z jaskinią
platońską. No

229
00:15:52,490 --> 00:15:55,730
musi. No musi, no wiadomo, jak jaskinia,
to platońska. No to

230
00:15:55,730 --> 00:15:59,230
bez, bez, bez, bez dwóch zdań. Natomiast
jest coś

231
00:15:59,230 --> 00:16:01,890
takiego, że rzeczywiście, jak już będziemy
o tej jaskini

232
00:16:01,890 --> 00:16:04,770
platońskiej mówić, to, yy, to, to, to
chwilę o niej

233
00:16:04,770 --> 00:16:08,270
powiedzmy. Tak. To znaczy, rzeczywiście,
przecież tam jest w

234
00:16:08,270 --> 00:16:11,330
tej, w tym, yy, w tym, yy, w tej jaskini
platońskiej

235
00:16:11,330 --> 00:16:14,570
obserwujemy tylko cienie. Prawdziwy świat
jest za naszymi

236
00:16:14,570 --> 00:16:20,910
plecami. Tam jest świat idei, który,
który, który jest jasny, o którym, o

237
00:16:20,910 --> 00:16:23,790
którym można, w którym dzieją się, w
której dzieją się

238
00:16:23,790 --> 00:16:27,250
rzeczy naprawdę. Rzeczy są prawdziwe. To
są idee,

239
00:16:27,250 --> 00:16:30,750
rzeczy, które, których to, co mamy tu, w
naszym

240
00:16:30,750 --> 00:16:33,890
świecie, to jest tylko marny cień. Ten,
ten przypowie, tę,

241
00:16:33,890 --> 00:16:36,730
tę przypowieść Platona oczywiście,
oczywiście wszyscy

242
00:16:36,730 --> 00:16:40,190
znają, ale rozumiem, że awansowałeś
autorów

243
00:16:40,190 --> 00:16:43,390
do takiego, do takiego, do takiej, do
takiej

244
00:16:43,390 --> 00:16:46,690
roli tych, którzy rozświet-rozświetlają
albo prowadzą,

245
00:16:46,690 --> 00:16:52,630
prowadzą ludzi do świata idei, tego
prawdziwego świata, takiego- Tak, bo, bo tą

246
00:16:52,630 --> 00:16:59,150
jaskinię wielką, nie, tak jak, mm, jak
mówimy, to Platon tego nie wymyślił.

247
00:16:59,150 --> 00:17:02,650
Chudziński z, yy, z Nowakowskim też tego
nie wymyślili.

248
00:17:02,650 --> 00:17:09,370
To, to zaistniało. Istnieje po
prostu tak długo, jak istniał.

249
00:17:09,370 --> 00:17:16,030
Jak, jak, jak się pojawił
człowiek na ziemi, yy, ta jaskinia

250
00:17:16,030 --> 00:17:22,210
towarzyszy mu. I wcale żeśmy nie opuścili
tej jaskini, jak nam się wydaje, że

251
00:17:22,250 --> 00:17:25,289
człowiek jaskini, yy, nie-- przestaliśmy
być człowiekiem

252
00:17:25,290 --> 00:17:28,310
jaskiniowym. Otóż my nie przestaliśmy być
człowiekiem

253
00:17:28,310 --> 00:17:34,870
jaskiniowym. My dalej tkwimy w jakiejś
dziwnej jaskini, yy, z której być może

254
00:17:34,870 --> 00:17:41,490
wyjścia w ogóle nie ma. Yy, być
może należy zrozumieć, czym jest

255
00:17:41,490 --> 00:17:44,550
jaskinia, yy, czym jest tego? No, ale

256
00:17:44,550 --> 00:17:47,930
żeby zrozumieć, to trzeba tropić te
cienie, które

257
00:17:47,930 --> 00:17:51,290
Platon widział w tej jaskini. Trzeba
tropić te ślady,

258
00:17:51,290 --> 00:17:57,430
które, yy, w naszej kulturze funkcjonują
jako ślady czegoś, nie wiadomo

259
00:17:57,430 --> 00:18:07,090
czego. Yy, aa, a- A zabrakło ci
wątku. To ja wiem, od razu widzę.

260
00:18:07,090 --> 00:18:09,890
Natomiast ja chciałem powiedzieć, że, yy,
wczoraj, jak sobie

261
00:18:09,890 --> 00:18:16,270
rozmawialiśmy o, o książce Wojtka i
Przemka, to ukuliśmy jeszcze, jeszcze

262
00:18:16,270 --> 00:18:22,450
jedną, jeszcze jedną rzecz,
że właściwie ta książka dzięki

263
00:18:22,450 --> 00:18:25,770
rozległości tematów, takiej, takiemu
historycznemu prze, yy,

264
00:18:25,770 --> 00:18:29,030
przekrojowi, ona właściwie zadowoli, yy,

265
00:18:29,030 --> 00:18:32,510
zarówno smakoszy, którzy, yy, lubują się w
tajemnicach

266
00:18:32,510 --> 00:18:35,522
przeszłości-... jak i tych, którzy,

267
00:18:35,522 --> 00:18:38,982
którzy lubią opowieści nieco bardziej
współczesne. Tu mamy

268
00:18:38,982 --> 00:18:42,302
zarówno sięganie do głębokiej historii,
naprawdę

269
00:18:42,302 --> 00:18:45,482
głębokiej, do tej nieco, nieco bliższej,
ale też do

270
00:18:45,482 --> 00:18:48,762
czasów odległych od nas o, o, o kilka lat

271
00:18:48,762 --> 00:18:52,101
zaledwie czy kilkanaście powiedzmy. To, to
też jest

272
00:18:52,102 --> 00:18:55,322
wartość tej książki. A ponieważ
powiedziałeś o tytule

273
00:18:55,322 --> 00:18:58,762
"Śladem nowoczesnego mitu", no to nie
możemy nie wspomnieć,

274
00:18:58,762 --> 00:19:05,182
że autorzy, co wiemy zresztą z
rozmów z autorami, świadomie nawiązali

275
00:19:05,182 --> 00:19:11,462
do, do książki Junga. Przecież to on
napisał "Nowoczesny mit, czyli o dziwnych

276
00:19:11,462 --> 00:19:14,562
rzeczach widzianych na niebie". Pewno coś

277
00:19:14,562 --> 00:19:17,182
pokręciłem z tytułem, ale mniej więcej w
tę stronę, w tę

278
00:19:17,182 --> 00:19:20,202
stronę to żeglowało. W każdym razie tam,
tam

279
00:19:20,202 --> 00:19:26,402
dowiadywaliśmy się, że, yy, to, co
nazywamy, yy, UFO, to tak naprawdę, to tak

280
00:19:26,402 --> 00:19:29,862
naprawdę, yy, efekt naszej zbiorowej
wyobraźni,

281
00:19:29,862 --> 00:19:33,302
że może niekoniecznie są to takie tam
latające

282
00:19:33,342 --> 00:19:36,722
pojazdy, które przynoszą, yy, za-
załogantów z

283
00:19:36,722 --> 00:19:39,901
odległych, z odległych miejsc w kosmosie,
ale może

284
00:19:39,902 --> 00:19:43,122
to nasza własna zbiorowa podświadomość

285
00:19:43,122 --> 00:19:46,542
wytworzyła to, co widzimy, to, co widujemy
na niebie. To

286
00:19:46,542 --> 00:19:49,762
oczywiście jest problem nieco bardziej
złożony i, i pewno,

287
00:19:49,762 --> 00:19:55,782
pewno ciężko, yy, streścić książkę
Junga, która jest jakimś tam jednak

288
00:19:55,782 --> 00:19:58,982
intelektualnym dziełem, bez, bez żadnych
podtekst-

289
00:19:58,982 --> 00:20:01,922
podtekstów, czyli dziełem jest naprawdę.
Streścić w kilku

290
00:20:01,922 --> 00:20:04,122
zdaniach. No, to jest, to jest po prostu
szaleństwo z mojej

291
00:20:04,122 --> 00:20:06,742
strony, że w ogóle próbowałem to zrobić.
Niemniej jednak,

292
00:20:06,742 --> 00:20:10,162
chociaż zasygnalizujmy, że to nawiązanie
do książki

293
00:20:10,162 --> 00:20:13,442
Junga jest całkowicie świadome. Autorzy,
yy, i to

294
00:20:13,442 --> 00:20:16,922
zresztą o tym, że jest świadome, to się
możemy przekonać,

295
00:20:16,922 --> 00:20:20,342
yy, czytając zarówno wstęp, jak i śledząc,
w jaki

296
00:20:20,342 --> 00:20:23,642
sposób prowadzą, prowadzą narrację. No,
może narracja

297
00:20:23,642 --> 00:20:26,342
to, to złe słowo. W każdym razie, w jaki
sposób, yy,

298
00:20:26,342 --> 00:20:29,642
prowadzą poszczególne tematy w książce? Po
to,

299
00:20:29,642 --> 00:20:35,662
żeby zamknąć ją równie brawurowym, yy,
zakończeniem, które się nazywa: zamiast

300
00:20:35,662 --> 00:20:38,902
zakończenia. Ale i tak jest, ale i tak
jest napisane

301
00:20:38,902 --> 00:20:44,641
równie wspaniale, równie świetnie,
jak i wstęp. Ta książka dzięki tej

302
00:20:44,642 --> 00:20:50,742
klamrze, yy, wstępu i zakończenia
dla mnie jest, yy, the best i warto ją

303
00:20:50,742 --> 00:20:53,702
polecić. Naprawdę. To nie jest, to nie
jest, to nie jest

304
00:20:53,702 --> 00:20:57,182
książka kolejna... W każdym razie moje
obawy, te początkowe, o

305
00:20:57,182 --> 00:21:00,662
których mówiłem, były jak najbardziej
nieuzasadnione. To,

306
00:21:00,702 --> 00:21:06,662
to jest naprawdę niezła książka.
Ale powiem ci tak: jedziemy

307
00:21:06,662 --> 00:21:10,022
śladem różnych i różnych skojarzeń, więc,
więc, yy, więc

308
00:21:10,022 --> 00:21:13,422
kojarzmy rozmaicie. Powiedz mi,
powiedziałeś o tym, o

309
00:21:13,422 --> 00:21:16,362
tym, o tych, o tych zniczach, o tych, o, o
tych. A nie

310
00:21:16,362 --> 00:21:19,642
skojarzyło ci się to przez chwilę, yy, z,
z jakimś

311
00:21:19,642 --> 00:21:23,102
takim jednak czymś takim nagrobnym albo
czymś takim,

312
00:21:23,102 --> 00:21:29,792
takim związanym, związanym z, yy, z,
ja wiem, z jakimś, z jakimiś takimi, mm,

313
00:21:29,792 --> 00:21:33,222
nawiązaniem do przodków? Bo tak to
powiedziałeś, jakby,

314
00:21:33,222 --> 00:21:36,462
jakby oni, jakby oni tam, wiesz, to jakby
strażni- strażnicy,

315
00:21:36,462 --> 00:21:39,962
strażnicy grobowca byli prawie.

316
00:21:39,962 --> 00:21:43,402
Nie, no, ale oczywiście tropienie,
tropienie śladów

317
00:21:43,402 --> 00:21:46,861
to, jakby nie było, jest tropieniem

318
00:21:46,862 --> 00:21:52,582
śladów naszych przodków. Tropimy
ją nasze, w naszej, naszą, badając

319
00:21:52,582 --> 00:21:59,162
historię, tropimy ślady naszych
przodków. Jeśli badamy naszą, naszą, yy,

320
00:21:59,162 --> 00:22:02,062
genetykę, to co innego nie robimy, jak nie

321
00:22:02,062 --> 00:22:05,562
tropimy, yy, śladów naszych przodków i

322
00:22:05,562 --> 00:22:09,002
tak dalej. Zresztą cała, a-a-à propos tych
całych

323
00:22:09,002 --> 00:22:12,382
zniczy, yy, Nowakowskiego i, yy,

324
00:22:12,382 --> 00:22:15,402
Chudzińskiego, to ja miałem takie śmieszne
skojarzenia w trakcie

325
00:22:15,402 --> 00:22:21,622
lektury. Zupełnie, że nastąpiła dziwna,
yy, pomyłka przy naszym takim zwykłym,

326
00:22:21,622 --> 00:22:24,942
polskim, yy, obyczajowym święcie jak
Zaduszki.

327
00:22:24,942 --> 00:22:28,432
Otóż my doszliśmy do wniosku, że, yy, te

328
00:22:28,432 --> 00:22:31,742
znicze, które idziemy, zapalamy na
cmentarzach, to, to jest

329
00:22:31,742 --> 00:22:37,581
dla nich, dla, dla, dla, dla, dla tych
dziadków, którzy żyli, dla mamusi, dla

330
00:22:37,582 --> 00:22:46,422
tatusia. To jest nieporozumienie. Te
znicze są dla nas, żeby nam oświetlać

331
00:22:46,422 --> 00:22:53,142
ikony. Te hieroglify na ścianach tej
wielkiej jaskini. Jeszcze raz oświetlić

332
00:22:53,142 --> 00:22:56,582
napis na nagrobku. Jak miał na imię
dziadek i babcia, kim

333
00:22:56,582 --> 00:23:00,082
byli i tak dalej. Przypomnieć o ich
istnieniu. Ten

334
00:23:00,082 --> 00:23:03,522
ślad będzie ginął, bo prędzej czy później
my sami

335
00:23:03,522 --> 00:23:07,002
będziemy w tym piachu, nie? No i będą
przychodzili dzieci.

336
00:23:07,002 --> 00:23:10,222
Więc ten ślad zanika, jak ten ślad na
plaży, po

337
00:23:10,222 --> 00:23:17,062
którym żeśmy wędrowali, yy, skrajem
jeziora. On zniknie. Natomiast to światło

338
00:23:17,062 --> 00:23:20,262
jest dla nas po prostu. Ono jest potrzebne
po

339
00:23:20,262 --> 00:23:23,362
to, żebyśmy pamiętali po prostu. A po co
jest

340
00:23:23,362 --> 00:23:26,342
pamięć? Po to, żeby przechowywać
dziedzictwo

341
00:23:26,342 --> 00:23:34,762
pokoleń po prostu. Po co jest pamięć,
yy, o... Natomiast ja mam, yy, inny, inny

342
00:23:34,762 --> 00:23:41,482
problem, na który w tej chwili
wpadłem, bo ja bardzo chaotycznie

343
00:23:41,482 --> 00:23:44,682
lubię, myślę. Lubię myśleć chaotycznie,
ale ja się tak

344
00:23:44,682 --> 00:23:49,902
zastanowiłem w tej chwili,
że jeśli, yy, my zostawiamy

345
00:23:49,902 --> 00:23:53,002
ślad, czyli rzeczywistość zostawia ślad

346
00:23:53,002 --> 00:23:56,242
jakiś. Tam wspomniałeś o UFO. UFO nie jest
głównym tematem,

347
00:23:56,242 --> 00:23:59,222
raczej marginalnym tematem- Oczywiście, że
tak. -tej książki,

348
00:23:59,222 --> 00:24:08,642
nie? Natomiast, yy, otóż jeśli my,
nasza, yy, to znaczy zostawiamy ślad

349
00:24:08,642 --> 00:24:14,962
skierowany w przyszłość. A czy
istnieje przyszłość, Marku? Czy

350
00:24:14,962 --> 00:24:18,222
istnieje? Tak. Z punktu widzenia
filozoficznego można założyć,

351
00:24:18,222 --> 00:24:21,522
że istnieje przyszłość. Dajmy na to. No,
załóżmy. Jeśli,

352
00:24:21,522 --> 00:24:27,481
jeśli założymy przyszłość, to
czy przyszłość zostawia ślad

353
00:24:27,482 --> 00:24:30,922
w przeszłości? Ożesz, pojechał

354
00:24:30,922 --> 00:24:34,022
teraz naprawdę- Tak. Ja mam, ja mam
pytanie: a czy

355
00:24:34,022 --> 00:24:37,322
przypadkiem nawet to wspomniane przez
ciebie UFO nie może być

356
00:24:37,322 --> 00:24:40,802
śladem przyszłości, a nie rejestracją

357
00:24:40,802 --> 00:24:44,062
teraźniejszości ani rzeczy, która no bo
nie,

358
00:24:44,062 --> 00:24:47,242
dosyć tego, że może być również śladem
przyszłości albo,

359
00:24:47,242 --> 00:24:52,661
czyli, yy, wizyt, które odbywały
się albo, ale również tego, co

360
00:24:52,662 --> 00:24:56,012
będzie.... wcale nie teraźn-, rejestrując

361
00:24:56,012 --> 00:24:58,612
teraźniejszość. No i tak dalej. No,
Wiktor, no to ja już

362
00:24:58,612 --> 00:25:01,952
to tak obrzydliwie strywializuję, bo ja od
tego

363
00:25:01,952 --> 00:25:04,872
jestem, żeby obrzydliwie trywializować. No
to powiem, no wiesz,

364
00:25:04,872 --> 00:25:08,312
no w sumie, w sumie pomysły yy na temat
tego, że

365
00:25:08,312 --> 00:25:10,971
yy UFO to tak naprawdę przybysze z

366
00:25:10,972 --> 00:25:14,451
przyszłości- Tak, tak. - albo z
przeszłości, no to

367
00:25:14,452 --> 00:25:17,472
jak już będę konsekwentnie trywa,
trywializował, no to przywołam

368
00:25:17,472 --> 00:25:20,732
tego rodzaju, tego rodzaju teorie
oczywiście też się pojawiły,

369
00:25:20,732 --> 00:25:23,772
no bo ludzka, ludzka wyobraźnia jest, jest

370
00:25:23,772 --> 00:25:26,872
nieograniczona i właściwie, właściwie
sięgnęła

371
00:25:26,872 --> 00:25:30,352
również tych twoich, tych twoich
koncepcji. Ale ja ci zadam,

372
00:25:30,352 --> 00:25:33,412
żeby, żebyśmy jeszcze o tej książce
chwilę, chwilę porozmawiali,

373
00:25:33,412 --> 00:25:36,912
to zadam ci pytanie: która z historii
podobała

374
00:25:36,912 --> 00:25:40,412
ci się najbardziej? No, będę, będę się
trzymał

375
00:25:40,412 --> 00:25:43,832
tej całej teorii silnego, że tak powiem,
śladu. Śladu, no

376
00:25:43,832 --> 00:25:46,972
dobra, to jedziemy. To która, która
odcisnęła

377
00:25:46,972 --> 00:25:50,252
najgłębszy ślad? Bardzo, bardzo wiele.
Natomiast na przykład

378
00:25:50,252 --> 00:25:53,532
jakaś tak zupełnie na rybkę strzelając,
jakiś tam jest

379
00:25:53,532 --> 00:25:59,852
historyjka tureckiego admirała
Pili, Lisa, Pilera, coś takiego. Nie,

380
00:25:59,852 --> 00:26:05,512
nie, nie jestem mocny
w tych... czego, który

381
00:26:05,512 --> 00:26:11,672
podobno kiedyś stał się
posiadaczem mapy mm doskonale

382
00:26:11,672 --> 00:26:19,732
odwzorowującej Amery-, wybrzeża
Ameryki Południowej, tam łącznie z ee

383
00:26:19,732 --> 00:26:26,232
Antarktydą, z zarysem rzek,
które po, po Anter, na Antarktydzie

384
00:26:26,232 --> 00:26:29,702
spływają do oceanów i tak dalej, do mórz.
Za

385
00:26:29,702 --> 00:26:32,932
zarysem lądów, czyli z zarysem czegoś, co

386
00:26:32,932 --> 00:26:36,272
dzisiaj można oczywiście odkryć dzięki
technologii, po

387
00:26:36,272 --> 00:26:39,632
prostu kiedy sobie, że tak powiem,
komputerowo zdejmiemy czapę

388
00:26:39,632 --> 00:26:45,172
lodu yy z powierzchni Antarktydy. No i
wtedy odkryjemy, że rzeczywiście tam

389
00:26:45,172 --> 00:26:48,572
były rzeki, były, były, były tego i tak
dalej. No i

390
00:26:48,572 --> 00:26:51,512
podobno ten turecki admirał sobie znalazł
taką mapę.

391
00:26:51,512 --> 00:26:55,012
Oczywiście może to legenda, może to
przypadek, może to

392
00:26:55,012 --> 00:27:01,752
bzdura, ale ja mam zupełnie racjonalne
wytłumaczenie takiego faktu. A i

393
00:27:01,752 --> 00:27:05,212
przecież, jak mówiłem, my zos, przeszłość
zostawia swój

394
00:27:05,212 --> 00:27:11,211
ślad w przyszłości. Nasi bezpośredni
potomkowie, to znaczy jeszcze w stadium

395
00:27:11,212 --> 00:27:14,632
gryzonia pierwotnego, w czasach jakiejś
epoki

396
00:27:14,632 --> 00:27:17,952
dinozaurów, kiedy sobie jeszcze dinozaury
również hasały

397
00:27:17,952 --> 00:27:21,272
po Antarktydzie. Powiem ci, że jak sobie
wyobrażę

398
00:27:21,272 --> 00:27:24,132
hasającego dinozaura, to mi się tak ciepło
na sercu robi.

399
00:27:24,132 --> 00:27:27,262
Ciepło, bo to prawda. Naprawdę genialne.
No więc jak sobie

400
00:27:27,262 --> 00:27:32,972
hasały po tej Antarkty, Antarktydzie, to
również żyły tam nas, nasi bezpośredni

401
00:27:32,972 --> 00:27:39,852
przodkowie. Oni znali ten
teren, oni znali te rzeki, znali te,

402
00:27:39,852 --> 00:27:43,312
tego- No, ale- To było ich środowisko.
Proszę, no ale

403
00:27:43,312 --> 00:27:49,432
to były jakieś myszowate, takie.
Pewnie, że tak! Pewnie, że tak. Ale ślad

404
00:27:49,432 --> 00:27:55,852
ich jest. Skoro on, ślad tych
mysz jest w naszych genach, a jest,

405
00:27:55,852 --> 00:27:59,292
to dlaczego nie może być w naszym micie,

406
00:27:59,292 --> 00:28:02,372
również w naszej pamięci, w naszej, czyli
w naszej

407
00:28:02,372 --> 00:28:05,012
kulturze, niejako przekazywany

408
00:28:05,012 --> 00:28:08,252
szczątkowo? Nie może, oczywiście, ja wiem,
że on mógł

409
00:28:08,252 --> 00:28:11,312
zaniknąć, ale może ja powiem yy

410
00:28:11,312 --> 00:28:14,792
reto, teoretycznie może sobie ktoś się
kiedyś nieźle

411
00:28:14,792 --> 00:28:21,252
zaprawił jakim, jakimś, jakąś yy
nirwaną albo- W jakimś sensie. Albo jakimś

412
00:28:21,252 --> 00:28:24,732
czymś. Po czym wziął i na, narysował yy
lądy i

413
00:28:24,732 --> 00:28:28,092
tak dalej, na jakimś pergaminie i sprzedał
to

414
00:28:28,092 --> 00:28:31,592
admirałowi. I skąd on to wziął? Przyśniło

415
00:28:31,592 --> 00:28:34,972
mu się. Może mu się przyśniło, ale nie
wziął

416
00:28:34,972 --> 00:28:38,412
tego z powietrza. Bo wszystkie te ślady, o

417
00:28:38,412 --> 00:28:41,912
których mówimy, to są ślady czegoś. Nie?
To nie są

418
00:28:41,912 --> 00:28:47,972
rzeczy obojętne, nijakie, nigd,
znikąd niewywodzące się i donikąd

419
00:28:47,972 --> 00:28:53,892
nieprowadzące. Ślady zawsze
skądś wychodzą i do czegoś zmierzają.

420
00:28:53,892 --> 00:28:59,412
Możemy się najwyżej
zastanawiać nad tym, do czego te

421
00:28:59,452 --> 00:29:06,132
ślady służą, czyje to są ślady? I yy
tu miałbym zastrzeżenie do książki yy

422
00:29:06,132 --> 00:29:12,792
Wojtka Chudzińskiego i Przemysława
Nowakowskiego. Oni mi piszą o ślad mitu.

423
00:29:12,792 --> 00:29:23,032
A może mit jest śladem czegoś?
Tylko czego? No wiesz, według, według,

424
00:29:23,032 --> 00:29:26,152
według badaczy przynajmniej niektórych
mitu, to oczywiste, że

425
00:29:26,152 --> 00:29:32,632
ślad, że to jest ślad, że mit jest
śladem. Śladem, ale czego? No, jacyś

426
00:29:32,632 --> 00:29:35,452
określeni badacze twierdzą, że to, że to
jest po prostu

427
00:29:35,452 --> 00:29:38,852
konkretne wydarzenie z przeszłości,
zapisane specyficznym

428
00:29:38,852 --> 00:29:41,452
językiem, który nie zawsze już dzisiaj
potrafimy

429
00:29:41,452 --> 00:29:44,932
rozszyfrować. A zatem w sumie, jakby tak
dobrze

430
00:29:44,932 --> 00:29:48,172
pomyśleć, to ta twoja teoria nie jest aż
tak

431
00:29:48,172 --> 00:29:51,052
szalona, jak wydawała mi się na początku.
Nie jest szalona,

432
00:29:51,052 --> 00:29:54,432
bo zwróć uwagę tak jak, jak, ja bym to
bardzo prosto.

433
00:29:54,432 --> 00:29:57,912
Jeśli weźmiemy pędzel, zamoczymy w farbie
i pociągniemy

434
00:29:57,912 --> 00:30:01,372
po powierzchni wody, to on zostawia ślad.
Jak samolot leci

435
00:30:01,372 --> 00:30:07,292
po niebie pięknie, to zostawia ślad z
tego skondensowanego powietrza, on się

436
00:30:07,292 --> 00:30:12,692
rozmywa. Jeśli ja mam dzieci, to też
zostawiłem swój ślad i on się powoli

437
00:30:12,692 --> 00:30:19,332
rozmywa. Książka „Ślad nowoczesnego
mitu" też zostawi jakiś ślad i się

438
00:30:19,332 --> 00:30:25,592
rozmyje. Po nich, natomiast
wszyscy my wchodzimy do tej wielkiej

439
00:30:25,592 --> 00:30:31,712
jaskini Przemka Nowakowskiego,
Wojtka Chudzińskiego

440
00:30:31,712 --> 00:30:34,451
i po prostu sz, tropimy tam po prostu

441
00:30:34,452 --> 00:30:39,956
ślady, ślady czegoś. Czegoś
niesamowitego, czegoś wielkiego-... Może

442
00:30:39,956 --> 00:30:42,936
prozaicznego. Mam, mam swoje

443
00:30:42,936 --> 00:30:46,376
koncepcje na temat tego, czym jest ten
ślad, ale to, to

444
00:30:46,376 --> 00:30:49,176
może- No to ja ci zadam pytanie. Wiesz co?
Bo ty jesteś

445
00:30:49,176 --> 00:30:52,636
taki optymista z natury właściwie i ty

446
00:30:52,636 --> 00:30:56,036
uważasz, że, że nam się strasznie ta
książka

447
00:30:56,036 --> 00:30:58,816
spodobała i w związku z tym w ogóle
mówienie, że coś się

448
00:30:58,816 --> 00:31:01,216
strasznie spodobało, to już w ogóle jest
jakiś nowotwór

449
00:31:01,216 --> 00:31:03,656
językowy. Ale powiedzmy, że nam się
podspodobała

450
00:31:03,656 --> 00:31:06,936
strasznie. W związku z tym jesteśmy tacy

451
00:31:06,936 --> 00:31:10,316
zadowoleni i ją polecamy. A ja zadam ci
pytanie przewrotne:

452
00:31:10,316 --> 00:31:13,536
czy naprawdę ludzie dzisiaj chcą czytać
tego rodzaju książki?

453
00:31:13,536 --> 00:31:16,196
Czy naprawdę chcą wiedzieć? No, pewno
niektórzy chcą. No,

454
00:31:16,196 --> 00:31:19,576
nigdy nie, nie jest stuprocentowo, ale tak
w masie.

455
00:31:19,576 --> 00:31:23,015
Jesteś przekonany, to ty ostatnio
powiedziałeś, że, że nadchodzi

456
00:31:23,016 --> 00:31:26,486
czas nieczytania książek. No to się teraz
wytłumacz. No,

457
00:31:26,486 --> 00:31:32,156
oczywiście, że tak. No, książki,
książki już się nie czyta, ale

458
00:31:32,156 --> 00:31:35,436
zawsze jest szansa, że ktoś jeszcze
posłucha tej

459
00:31:35,436 --> 00:31:38,756
audycji. Po prostu nie musi czytać
książek, ale

460
00:31:38,756 --> 00:31:41,976
przynajmniej posłucha słowa mówionego na
temat, nie? No, to...

461
00:31:41,976 --> 00:31:48,316
I może ewentualnie potem sięgnąć do
tej, do, do, do, do tego typu książki, nie?

462
00:31:48,316 --> 00:31:51,656
Jest to jakaś zachęta z naszej strony

463
00:31:51,656 --> 00:31:58,056
do tego, żeby jednak do pewnych szczególnych
książek być może sięgać, bo warto.

464
00:31:58,056 --> 00:32:05,016
O ile ja mówię, że książka umarła,
ale tak samo umarła moja babcia

465
00:32:05,016 --> 00:32:14,556
i mój dziadek, nie? Natomiast są
ludzie, którzy żyją, nie? Nie, nie mówię

466
00:32:14,556 --> 00:32:17,996
tylko o umarłych. Mówię również o żywych,
nie?

467
00:32:17,996 --> 00:32:21,356
I nie wiem. No, ja zresztą ja bym

468
00:32:21,356 --> 00:32:26,916
nie był taki pełen zachwytu, jeśli
chodzi o tą całą książkę, bo pełen zachwyt

469
00:32:26,916 --> 00:32:30,396
sprawiałby takie wrażenie, że tych autorów
już

470
00:32:30,396 --> 00:32:33,796
nie stać na więcej. O! Jeżeli tak stawiasz

471
00:32:33,796 --> 00:32:37,256
sprawę, to ja jestem przekonany, że
zarówno

472
00:32:37,256 --> 00:32:43,876
Przemek Nowakowski, jak i
Wojtek Chudziński pojedynczo, jak

473
00:32:43,876 --> 00:32:47,116
i jako tandem, jeszcze, jeszcze nas
zaskoczą. Ja myślę, że,

474
00:32:47,116 --> 00:32:50,195
że potencjał tych autorów jest ogromny i

475
00:32:50,195 --> 00:32:53,096
naprawdę warto sięgnąć po tę książkę. Nie
mam, nie mam

476
00:32:53,096 --> 00:32:59,336
żadnej prowizji od, od tego chwalenia,
że, że ją chwalę. Natomiast ja naprawdę,

477
00:32:59,336 --> 00:33:02,496
ja naprawdę tę książkę szczerze polecam.
No

478
00:33:02,496 --> 00:33:05,896
dobrze, wiesz co? Pogadaliśmy sobie o
książce. Nie

479
00:33:05,896 --> 00:33:08,096
chciałeś się tak do końca przyznać, co w
niej jest

480
00:33:08,096 --> 00:33:10,956
najfajniej, co w niej jest najfajniejsze.
Powiedziałeś o

481
00:33:10,956 --> 00:33:16,515
admirale tureckim i to, i to
właściwie wszystko. Ja powiem tyle,

482
00:33:16,516 --> 00:33:19,876
że naprawdę podobało mi się,

483
00:33:19,876 --> 00:33:23,176
podobało... Podoba mi się to, w jaki
sposób autorzy

484
00:33:23,176 --> 00:33:29,316
potrafią połączyć rzeczy pozornie bardzo
odległe. To znaczy z jednej strony mamy

485
00:33:29,316 --> 00:33:32,496
naprawdę gdzieś głęboką starożytność,

486
00:33:32,496 --> 00:33:35,816
mamy Mohendżo-Daro, o którym pewno wszyscy
słyszeli,

487
00:33:35,816 --> 00:33:38,856
o tym, o promieniowaniu i tak dalej, i tak
dalej. No, to

488
00:33:38,856 --> 00:33:42,116
właściwie są rzeczy, to są właściwie
rzeczy niby, niby

489
00:33:42,116 --> 00:33:45,376
wszyscy wszystko wiedzą, a jednak, a
jednak autorzy

490
00:33:45,376 --> 00:33:48,356
potrafią wydobyć z tych wszystkich
opowieści, tak jak

491
00:33:48,356 --> 00:33:51,276
powiedziałem, o których wszyscy wszystko
wiedzą, potrafią wydobyć

492
00:33:51,276 --> 00:33:54,736
rzeczy nowe. Chociażby przez to, że
starają

493
00:33:54,736 --> 00:33:58,026
się w niektórych momentach interpretować,
w niektórych

494
00:33:58,026 --> 00:34:00,776
momentach. Właściwie może źle użyłem słowa

495
00:34:00,776 --> 00:34:03,656
interpretacja. Może właściwie starają się

496
00:34:03,656 --> 00:34:07,036
szeptać: a może jest tak, a może jest
troszeczkę inaczej,

497
00:34:07,036 --> 00:34:10,396
niż nam się wydaje. Ja uważam, że tego
rodzaju, tego

498
00:34:10,396 --> 00:34:13,736
rodzaju sposób narracji jest bardzo cenny.
To

499
00:34:13,736 --> 00:34:20,396
znaczy on nic nie narzuca, daje pole do
takiego rozpasania wyobraźni. Wszystko

500
00:34:20,396 --> 00:34:23,776
właściwie wolno, wszystko można. I, i to
nie jest tak, że,

501
00:34:23,776 --> 00:34:26,776
że, że nagle dowiadujemy się, że autor
stwierdza, że jest

502
00:34:26,776 --> 00:34:29,836
tak i tak. Tak na pewno było. W związku z
tym przylecieli

503
00:34:29,836 --> 00:34:32,896
ci kosmici, zrobili to i to i polecieli.

504
00:34:32,896 --> 00:34:36,136
Nie. Ta książka jest... Dlatego, dlatego
ją tak

505
00:34:36,136 --> 00:34:39,616
cenię, że jest napisana z innej
perspektywy. Moim

506
00:34:39,616 --> 00:34:42,976
zdaniem bardzo mądry, bardzo mądrze. Nie
tylko z perspektywy

507
00:34:42,976 --> 00:34:46,456
innej, ale też jest tak wielowątkowa, bo
jak myśmy

508
00:34:46,456 --> 00:34:49,295
tutaj tak łyknęli tam jakieś UFO, jak

509
00:34:49,296 --> 00:34:52,796
jakaś Gondwana, jakieś czy, czy Antarktyda
i

510
00:34:52,796 --> 00:34:55,656
tak dalej. Ale przecież oni się zajmują,
ci autorzy, przede

511
00:34:55,656 --> 00:34:58,436
wszystkim współczesnym niczem,

512
00:34:58,436 --> 00:35:01,756
współczesnością i tak dalej. Z naszej
perspektywy, jak to

513
00:35:01,756 --> 00:35:04,916
wygląda. I to robi czasami piorunujące,
dziwne

514
00:35:04,916 --> 00:35:11,676
wrażenie, bo na przykład, na przykład
jak opisują historię. A co to ma niby

515
00:35:11,676 --> 00:35:17,736
wspólnego z ja- z jakimiś ezoterycznymi
teoriami i tak dalej? Kiedy oni

516
00:35:17,736 --> 00:35:24,516
opisują sposób balsamowania zwłok
Lenina, Stalina po kolei, balsamowania

517
00:35:24,516 --> 00:35:27,556
Ceaușescu i tak dalej, i peregrynacje tych

518
00:35:27,556 --> 00:35:30,836
trupów, to znaczy tych mumii i tak dalej,
przez naszą

519
00:35:30,836 --> 00:35:37,536
rzeczywistość. Jak opisują wędrówki
trumny kochanki dyktatora Peru czy Chile,

520
00:35:37,536 --> 00:35:40,676
tam Perona i tak dalej, do Hiszpanii.

521
00:35:40,676 --> 00:35:43,536
Kłopoty z pochówkiem i tak dalej. Myślę,
że to

522
00:35:43,536 --> 00:35:46,936
Argentyna. Argentyna? Tak, tak, tak, tak.
Ale to blisko

523
00:35:46,936 --> 00:35:50,016
byłem, nie? Na pewno. No, więc jak

524
00:35:50,016 --> 00:35:53,016
opisują te wszystkie rzeczy, to jak się
czyta, to nagle po

525
00:35:53,016 --> 00:35:55,836
człowieku zaczyna taki zimny dreszczyk

526
00:35:55,836 --> 00:35:59,116
przechodzić. Przynajmniej po mnie. Ja
mówię: Boże, w

527
00:35:59,116 --> 00:36:02,376
jakim ja świecie żyję? Ja czytałem o

528
00:36:02,376 --> 00:36:07,556
faraonach, o balsamowaniu- Tak,
do faraonów pasuje, nie? Tak. A tu jest

529
00:36:07,556 --> 00:36:13,876
współczesność, nasz dzisiejszy świat.
Dzisiejsi ludzie, wielcy milionerzy chcą

530
00:36:13,876 --> 00:36:17,096
być zamrażani, zatapiani i tak dalej,
czyli

531
00:36:17,096 --> 00:36:20,496
balsamowani, nie? Po to, żeby od tego nie.
I

532
00:36:20,496 --> 00:36:23,996
my się dziwimy tym faraonom, że to jest
przeszłość. I

533
00:36:23,996 --> 00:36:27,356
oni tam chcieli do Boga, do Ra dotrzeć
gdzieś i tak

534
00:36:27,356 --> 00:36:32,676
dalej. A do czego chcą
dotrzeć nasi ten Władimir Iljicz i

535
00:36:32,676 --> 00:36:36,056
Ceaușescu? I tak dalej, i tak... Na

536
00:36:36,056 --> 00:36:42,296
ten, to jest wszystko tak nagle wychodzi,
że świat współczesny, dzisiejszy jest

537
00:36:42,296 --> 00:36:45,656
właściwie ja nie wiem, co myśmy przez dwa
tysiące lat

538
00:36:45,656 --> 00:36:48,800
robili.... Czy myśmy się w ogóle

539
00:36:48,800 --> 00:36:52,260
rozwijali? Nasza cywilizacja, czy myśmy do
czegoś dążyli?

540
00:36:52,260 --> 00:36:55,280
Czy myśmy w ogóle mieli jakieś ambicje,
żeby cokolwiek

541
00:36:55,280 --> 00:37:01,820
osiągnąć? Yy, i przecież my
stoimy w miejscu, my dalej właściwie,

542
00:37:01,820 --> 00:37:08,400
no. No Wiktor, no prześledź sobie czasy
od, od momentu, kiedy, kiedy, kiedy się

543
00:37:08,400 --> 00:37:11,440
pojawiły mumie w Egipcie, balsamowanie

544
00:37:11,440 --> 00:37:14,940
egipskie do naszych czasów. No co to? Co
to? Co?

545
00:37:14,940 --> 00:37:17,620
Jak to właściwie wyglądało? No,

546
00:37:17,620 --> 00:37:20,860
najpierw się jakaś cywilizacja rozwijała,
rozwijała,

547
00:37:20,860 --> 00:37:24,340
rozwijała, upadała, później następna się
rozwijała,

548
00:37:24,340 --> 00:37:27,560
upadała. I właściwie jakby tak jakoś
analitycznie

549
00:37:27,560 --> 00:37:30,520
prześledzić rozwój każdej z tych
cywilizacji po drodze,

550
00:37:30,520 --> 00:37:33,720
to dojdziemy do wniosku, że za każdym

551
00:37:33,720 --> 00:37:37,160
razem popełniały dokładnie te same błędy,
nawet nie

552
00:37:37,160 --> 00:37:40,649
zdając sobie sprawy z tego, że, że to, że
to

553
00:37:40,649 --> 00:37:43,580
następuje. One nie popełniały błędy. Tylko
to jest

554
00:37:43,580 --> 00:37:47,040
tak samo ze mną, proszę cię, bo ja się też
rozwijałem,

555
00:37:47,080 --> 00:37:50,520
rozwijałem, rozwijałem, a teraz upadam. Po

556
00:37:50,520 --> 00:37:53,800
prostu starość normalnie dotyczy tak samo

557
00:37:53,800 --> 00:37:59,980
społeczeństw, tak samo kultur, tak
samo prądów, yy, wartości estetycznych i, i

558
00:37:59,980 --> 00:38:06,360
tak dalej, yy, nie wiem, gatunków
literackich i tak dalej. Mody, wszystkiego.

559
00:38:06,360 --> 00:38:12,900
Wszystko również umiera ze starości po
prostu. Europa jest starym kontynentem,

560
00:38:12,900 --> 00:38:16,360
więc umrze. Te troszeczkę młodsze
troszeczkę pożyją

561
00:38:16,360 --> 00:38:19,240
jeszcze. Na przykład Ameryka jeszcze
troszeczkę pożyje, może

562
00:38:19,240 --> 00:38:22,220
trochę dłużej, nie? I tak dalej. Pojawi
się coś

563
00:38:22,220 --> 00:38:25,440
nowego. Porozwija się, porozwija,

564
00:38:25,440 --> 00:38:28,640
porozwija, po czym musi umrzeć. No, jest
trudno.

565
00:38:28,640 --> 00:38:32,120
No piękna, piękna wizja. Tylko jak zadam
ci pytanie,

566
00:38:32,120 --> 00:38:37,740
yy, oczywiście się nasuwające.
No ale właściwie co starzeje się w

567
00:38:37,740 --> 00:38:41,180
cywilizacji? Ona sama się starzeje. No,
nie, nie, nie. To,

568
00:38:41,180 --> 00:38:44,040
to oczywiście wybrnąłeś z tego
najprościej, jak można. No

569
00:38:44,040 --> 00:38:47,120
dobrze, ale każdy, kto będzie chciał dojść
do sedna, to

570
00:38:47,120 --> 00:38:50,300
zapyta cię: no dobrze, starzeje się,
starzeje, ale co się w

571
00:38:50,300 --> 00:38:53,800
niej starzeje? Ludzie się rodzą młodzi,
nowi. Tak. Yy,

572
00:38:53,800 --> 00:38:56,880
idee, no a idee mają charakter,

573
00:38:56,880 --> 00:39:00,300
charakter niematerialny, a zatem starzeć
się nie ma

574
00:39:00,300 --> 00:39:03,600
co. To jakbyś mi odpowiedział, co się
starzeje w cywilizacji,

575
00:39:03,600 --> 00:39:06,140
to ja ci będę bardzo wdzięczny.
Cywilizacja

576
00:39:06,140 --> 00:39:12,680
zawsze, yy, że tak powiem, rozwija się,
rozkwita pod jakimś sztandarem, ma jakąś

577
00:39:12,680 --> 00:39:15,640
wizję czegoś. A, no właśnie. Chce coś
podbić, chce coś

578
00:39:15,640 --> 00:39:19,100
osiągnąć, dopłynąć do Ameryki albo inne
takie rzeczy

579
00:39:19,100 --> 00:39:22,600
po prostu. Czyli ważne są jakieś, albo
posiada

580
00:39:22,600 --> 00:39:25,640
jakieś wartości, które chce za-, yy,

581
00:39:25,640 --> 00:39:29,120
zaszczepić reszcie świata, barbarzyńcom i
tak

582
00:39:29,120 --> 00:39:32,040
dalej, nie? Cywilizacja na czym polega? Że
rozwój jest

583
00:39:32,040 --> 00:39:35,360
wiecznie dynamiczny. A potem? A potem
przychodzi proza

584
00:39:35,400 --> 00:39:38,620
życia. Rzeczy, yy, ideały stają,

585
00:39:38,620 --> 00:39:42,059
przestają być ideałami. Rzeczy wzniosłe
przestają być wzniosłe,

586
00:39:42,060 --> 00:39:49,080
stają się prozaiczne. Yy, prawda
przestaje być odróżniana od kłamstwa.

587
00:39:49,080 --> 00:39:55,760
Yy, to wszystko się po prostu rozmywa.
Tak jak mówiłem, ten świat po tym

588
00:39:55,760 --> 00:40:01,880
samolocie rozmywa się po
prostu i wtedy jest wygasanie.

589
00:40:01,880 --> 00:40:09,100
Wygasanie również kultur, również
cywilizacji, yy, również wszystkiego. I

590
00:40:09,100 --> 00:40:15,860
możemy po tych, po tych,
po tych dogasających, mm,

591
00:40:15,860 --> 00:40:22,220
erupcjach jakichś systemów czy kultur
po prostu robić tylko ślady. Nie? To, co

592
00:40:22,220 --> 00:40:25,650
robi Przemek Nowakowski. Ja ci powiem.

593
00:40:25,650 --> 00:40:29,140
Ja to widzę troszeczkę inaczej z tymi
cywilizacjami, bo

594
00:40:29,140 --> 00:40:31,700
oczywiście możesz, można tak powiedzieć.
Mnie się

595
00:40:31,700 --> 00:40:37,600
wydaje, mm, że istotą tego, co nazwałeś
starzeniem się cywilizacji, jest co

596
00:40:37,600 --> 00:40:40,860
innego. To nie jest takie, tak jak ty
powiedziałeś,

597
00:40:40,860 --> 00:40:44,320
że... Mnie się wydaje po prostu, jak w
poprzedniej

598
00:40:44,320 --> 00:40:47,249
audycji mówiłem o tym, że idee walczą ze
sobą i to było

599
00:40:47,249 --> 00:40:50,680
takie, przypuszczam, że, yy, że mogło dla
niektórych być

600
00:40:50,680 --> 00:40:54,160
dosyć mętne, że sobie jakiś mędrek tutaj z
Bydgoszczy o

601
00:40:54,160 --> 00:40:57,060
imieniu Marek wymyślił, że się idee
zwalczają.

602
00:40:57,060 --> 00:41:00,540
To ja to teraz wyjaśnię bardziej i to może
stanie

603
00:41:00,540 --> 00:41:03,279
się w kontekście właśnie tej cywilizacji
nieco, nieco

604
00:41:03,280 --> 00:41:09,560
bardziej, nieco, nieco się rozjaśni. Otóż,
yy, mój profesor Sytnyk-Czetwertyński

605
00:41:09,560 --> 00:41:18,360
powtarza, że idee i ideologie mają
pajęczy charakter. Wrzucone do

606
00:41:18,360 --> 00:41:24,320
akwarium dwieście idei,
po jakimś czasie zostanie

607
00:41:24,320 --> 00:41:27,799
tylko jedna. Tak jak pająki, wymordują się
nawzajem

608
00:41:27,860 --> 00:41:30,970
i zostaje tylko jedna. I problem polega na
tym- i tak jest

609
00:41:30,970 --> 00:41:34,140
z każdą ideą, nawet tą, która jest
wspaniała, wzniosła i

610
00:41:34,140 --> 00:41:37,440
cudowna. Ona nie toleruje innych idei. Ona
musi

611
00:41:37,440 --> 00:41:40,900
być jedna, jedyna. Ona ma rację i w
związku z tym nie

612
00:41:40,900 --> 00:41:44,300
dopuszcza do siebie myśli, że może być, że

613
00:41:44,300 --> 00:41:47,800
racji może nie mieć. Tak. I ona w związku
z tym zrobi

614
00:41:47,800 --> 00:41:51,260
wszystko, żeby wyciąć konkurentów. Tylko
jest jeden

615
00:41:51,260 --> 00:41:57,240
dziwny paradoks. Otóż idea według
mnie nie może istnieć sama. Idea bez

616
00:41:57,300 --> 00:42:03,700
przeciwnika, bez idei, kontridei
nie może być. Czyli wyrżnięcie tych

617
00:42:03,700 --> 00:42:07,120
wszystkich przeciwników- A, no właśnie! -
jest, kończy

618
00:42:07,120 --> 00:42:13,420
się śmiercią samej idei. No więc
tak i nie. Bo rzeczywiście, jak ona

619
00:42:13,420 --> 00:42:16,780
już będzie tym zwycięskim pająkiem, który
pożarł wszystkie

620
00:42:16,780 --> 00:42:23,240
inne pająki, no to przez jakiś czas
jest królem, panem stworzenia. Właśnie

621
00:42:23,240 --> 00:42:29,100
wygranego. Nie, no nie niczego. No,
idea zwyciężyła. Tylko idea pogrąża

622
00:42:29,100 --> 00:42:32,320
się, ma szansę pogrążyć się wówczas w
gnuśności, w

623
00:42:32,320 --> 00:42:35,780
czymś takim: „otóż zwyciężyłam, wszyscy mi

624
00:42:35,780 --> 00:42:39,220
mogą nafiukać". A w związku z tym, w
związku z

625
00:42:39,220 --> 00:42:42,640
tym przestaje być czujna. I jeśli
popatrzymy na to, co

626
00:42:42,640 --> 00:42:45,600
się teraz dzieje w Europie, a właściwie
wokół

627
00:42:45,600 --> 00:42:52,220
Europy, jakie idee są silne, a jakie
idee są słabe, yy, kto jest tak naprawdę

628
00:42:52,220 --> 00:42:55,180
nośnikiem silnej idei, a kto nośnikiem
idei

629
00:42:55,180 --> 00:42:58,260
słabej, to zaraz widać, że Europa tak

630
00:42:58,260 --> 00:43:01,640
naprawdę, yy, pomimo że jeszcze jakiś czas
temu

631
00:43:01,640 --> 00:43:04,920
była, była ideą zwycięską, ta europejskość
była

632
00:43:04,920 --> 00:43:08,050
ideą zwycięską, dzisiaj już taką nie
jest.... Ale

633
00:43:08,050 --> 00:43:11,250
dlaczego? Dlaczego nie jest zwycięska?

634
00:43:11,250 --> 00:43:14,310
Dlatego, że porzuciła to, co było jej
istotą na

635
00:43:14,310 --> 00:43:17,710
początku. Przecież istota, istotą Europy,

636
00:43:17,710 --> 00:43:21,110
tego, kiedy, kiedy i kiedy Europa była
najpotężniejsza? W

637
00:43:21,110 --> 00:43:24,050
sensie, w sensie takim, że właściwie,

638
00:43:24,050 --> 00:43:27,310
yy, potrafiła decydować o tym, co się
dzieje na świecie. Ja

639
00:43:27,310 --> 00:43:29,480
wcale nie mówię, że to zresztą było dobre,
że to, że to

640
00:43:29,480 --> 00:43:32,830
było cywilizacyjnie rozwojowe i tak dalej.
Ale w każdym

641
00:43:32,830 --> 00:43:36,030
razie, jeśli, jeśli będziemy traktować
świat jako takie

642
00:43:36,030 --> 00:43:39,070
imperium brutalnej siły, no to kiedy
Europa była

643
00:43:39,070 --> 00:43:44,890
najsilniejsza? Kiedy scalała ją
pewna idea. Idea, którą ogólnie

644
00:43:44,890 --> 00:43:51,030
nazwijmy jakąś ideą chrześcijańską,
bo to chyba inaczej nazwać- I, i

645
00:43:51,030 --> 00:43:57,210
chrześcijaństwo, i wspólny język,
którym była łacina. Yy, to było, to

646
00:43:57,210 --> 00:44:00,710
było jedno imperium. Tak! Natomiast
później nas- zaczęło

647
00:44:00,710 --> 00:44:03,730
to, zaczęło to odstępować, stawało się
coraz słabsze, coraz

648
00:44:03,730 --> 00:44:07,130
słabsze. I nie to, jakby proszę nie
traktować tego, że ja

649
00:44:07,130 --> 00:44:10,150
jakieś mam tęsknoty, żebyśmy byli wielką,
wielką, silną

650
00:44:10,150 --> 00:44:13,570
Europą. Ja tylko chcę pokazać, że coś

651
00:44:13,570 --> 00:44:16,930
straciliśmy. Otóż w tym szale wolności,
który

652
00:44:16,930 --> 00:44:19,990
teraz mamy, yy, porzuciliśmy pewne idee.

653
00:44:19,990 --> 00:44:22,949
Wyzbyliśmy się. Powiedzieliśmy sobie:
"Nie, no,

654
00:44:22,950 --> 00:44:26,270
chrześcijaństwo narzuca nam zbyt wiele
ograniczeń, w związku z

655
00:44:26,270 --> 00:44:29,450
czym człowiek musi być wolny i pewne... I,
i odrzucamy te

656
00:44:29,450 --> 00:44:32,830
ograniczenia. I ja wcale nie uważam, że
ludzie nie mają do

657
00:44:32,830 --> 00:44:36,190
tego prawa. Wręcz przeciwnie. Ale jakby na
tym poziomie

658
00:44:36,190 --> 00:44:39,630
meta znowu, czyli tak wznieśmy się
troszeczkę.

659
00:44:39,630 --> 00:44:42,910
Nagle okazuje się, że ta nasza wolność tak
naprawdę

660
00:44:42,910 --> 00:44:45,690
przyczynia się do tego, że stajemy się
coraz

661
00:44:45,690 --> 00:44:49,070
słabsi. A ci, którzy wątpliwości nie mają,
którzy

662
00:44:49,070 --> 00:44:52,570
wiedzą, co jest dobre, a co jest złe. Ja
wcale nie

663
00:44:52,570 --> 00:44:54,950
mówię, że oni naprawdę wiedzą, ale im się
wydaje, że

664
00:44:54,950 --> 00:44:57,130
wiedzą, że to jest dobre. Z naszego punktu
widzenia to wcale

665
00:44:57,130 --> 00:44:59,790
dobre nie jest, ale oni wiedzą, co jest
dobre, co jest

666
00:44:59,790 --> 00:45:05,950
złe. A my w Europie wcale już
tacy pewni tego nie jesteśmy. My już

667
00:45:05,950 --> 00:45:08,770
zatraciliśmy, yy, poczucie tego, co jest
dobre, co jest

668
00:45:08,770 --> 00:45:12,210
złe. Kiedy dzisiaj zapytasz, stajesz

669
00:45:12,210 --> 00:45:17,980
na rynku czy, czy w jakimś placu
jakiejkolwiek stolicy europejskiej i zapytasz:

670
00:45:17,980 --> 00:45:23,930
"Ludzie, co to jest dobro? Co to
jest zło?" To otrzymasz taką lawinę

671
00:45:23,930 --> 00:45:30,069
wypowiedzi, wzajemnie może nie
sprzecznych, ale rozbieżnych, że się

672
00:45:30,070 --> 00:45:33,490
zdziwisz. Czyli nie mamy takiego, a, nie

673
00:45:33,490 --> 00:45:36,970
mamy takiego, takiego... Nie idziemy za
drogowskazem. Tymczasem,

674
00:45:36,970 --> 00:45:42,970
yy, ci, którzy mają ochotę, yy,
przyjrzeć się Europie bardziej

675
00:45:42,970 --> 00:45:49,130
dokładnie, czyli, czyli ci, którzy,
czyli ci, którzy patrzą na bogactwo

676
00:45:49,130 --> 00:45:55,130
Europy, yy, tęsknym wzrokiem. Ci,
mm, wiedzą, co, wiedzą, co jest dobre,

677
00:45:55,130 --> 00:45:58,510
co jest złe. Oni nie zatracili poczucia
dobra i zła.

678
00:45:58,510 --> 00:46:01,690
Swojego cywilizacyjnego poczucia dobra i
zła. Niemniej

679
00:46:01,690 --> 00:46:10,069
jednak nad, z tego czerpą,
czerpią siłę. No dlaczego? Bo, bo

680
00:46:10,070 --> 00:46:16,670
widzisz, mi się tak skojarzyła,
dosyć tak sprzed paru lat wielka

681
00:46:16,670 --> 00:46:23,670
dyskusja, dyskusja na temat— ja zejdę
tak, jak ty żeś podniósł dyskusję pod

682
00:46:23,670 --> 00:46:30,349
chmury, tam o wielkich rzeczach. Ja
zejdę na sam dół. Yy, były historie o

683
00:46:30,350 --> 00:46:38,830
kibolach i strasznie ci kibole stali
kością w gardle, yy, mieszczańskiego tego

684
00:46:38,830 --> 00:46:42,210
społeczeństwa europejskiego. Kibole robią
bajzel

685
00:46:42,210 --> 00:46:45,630
na, na trybunach stadionów, kibole się
rozbijają po

686
00:46:45,630 --> 00:46:51,830
ulicach, kibole wrzeszczą,
kibole są pijani, kibole to i tamto.

687
00:46:51,830 --> 00:46:58,690
A wiesz co? A mi do dzisiaj
straszliwie żal tych kiboli. Uważam, że

688
00:46:58,690 --> 00:47:04,530
strasznie ich szkoda. To jest niepowetowana
strata, że już ich nie ma, że już

689
00:47:04,530 --> 00:47:07,850
spacyfikowano stadiony angielskie, że już

690
00:47:07,850 --> 00:47:11,330
są tak monitorowane, że już nie można
splunąć

691
00:47:11,330 --> 00:47:17,950
na bok, żeby nie dostać mandatu jakiegoś.
To jest tragicznie źle. Dlaczego? Bo

692
00:47:17,950 --> 00:47:23,190
ci kibole to byli tie-, to
byli, no jasna, nasi żołnierze

693
00:47:23,190 --> 00:47:26,069
europejscy. Ci, ci, tych, których

694
00:47:26,069 --> 00:47:29,530
ewentualnie można było postawić pod broń,
którzy

695
00:47:29,530 --> 00:47:35,830
by walczyli o coś, tak samo, jak
walczyli, jakby walczyli o swoje Chelsea

696
00:47:35,830 --> 00:47:39,210
czy Nottingham, o swoje drużyny. Oni by o

697
00:47:39,210 --> 00:47:42,610
cokolwiek walczyli, bo oni wiedzą, że wa-

698
00:47:42,610 --> 00:47:45,810
wiedzieli zawsze, że zawsze trzeba o coś

699
00:47:45,810 --> 00:47:48,950
walczyć. A Europa już tego nie ma, takiej

700
00:47:48,950 --> 00:47:51,649
świadomości. Wiesz co? Gdybym nie
wiedział, że nie masz

701
00:47:51,650 --> 00:47:54,470
internetu, to bym cię podejrzewał. To bym
cię podejrzewał, bo

702
00:47:54,470 --> 00:47:57,290
dzisiaj widziałem taki mem, yy, że,

703
00:47:57,290 --> 00:48:00,390
yy, tyle że z kolei, bo mamy jeszcze
polskich

704
00:48:00,390 --> 00:48:03,790
kiboli. Na szczęście i nie wiem, czy na
szczęście, czy nie

705
00:48:03,790 --> 00:48:06,149
na szczęście. No, jakby, ale nawiązując do
tego, co

706
00:48:06,150 --> 00:48:09,210
powiedziałeś, to są jeszcze polscy kibole
i to są

707
00:48:09,210 --> 00:48:12,610
ci, którzy jako pierwsi w razie czego, jak
coś się

708
00:48:12,610 --> 00:48:15,990
będzie działo niedobrego, to oni pierwsi
zginą po

709
00:48:15,990 --> 00:48:19,060
to, żeby inne pasibrzuchy różnego rodzaju-
No oczywiście! ...

710
00:48:19,060 --> 00:48:22,510
politycy mogli szybciutko zwiać tam, gdzie

711
00:48:22,510 --> 00:48:25,850
jest bezpiecznie. No to jakby mówię,
gdyby, gdybym nie

712
00:48:25,850 --> 00:48:28,290
wiedział, że nie masz internetu, to bym
cię podejrzewał, że,

713
00:48:28,290 --> 00:48:31,330
że łapiesz, jak łapiesz internet
bezprzewodowo

714
00:48:31,330 --> 00:48:34,610
prosto, prosto do głowy. Nie używam
telewizora, nie używam

715
00:48:34,610 --> 00:48:37,590
radia. Mieszkam w swojej jaskini, która
nie jest jaskinią

716
00:48:37,590 --> 00:48:40,590
mitu, o której mówiliśmy, zawartym w

717
00:48:40,590 --> 00:48:44,029
książce, ale to jest moja stara jaskinia.
Nie używam

718
00:48:44,030 --> 00:48:46,690
tego wszystkiego. Nie używam tego
wszystkiego z bardzo prostego

719
00:48:46,690 --> 00:48:49,610
powodu, że wszystko, co, co dzieje się
dzisiaj, to już

720
00:48:49,610 --> 00:48:56,110
było. Tak jak mówili starożytni. Nic
tutaj nowego nie ma i, i nie ma nad czym

721
00:48:56,110 --> 00:48:59,370
sobie łamać, łamać, tych, łamać głowy.

722
00:48:59,370 --> 00:49:02,010
Natomiast- Wiesz co? Wiesz co, jak
zacząłeś mówić, jak

723
00:49:02,010 --> 00:49:05,490
zacząłeś w pewnym momencie mówić o tym,
yy, zaczęliśmy

724
00:49:05,490 --> 00:49:08,830
właściwie mówić o tym, że, że właściwie
przestajemy w Europie

725
00:49:08,830 --> 00:49:11,890
wiedzieć, co jest dobre, co jest złe. To
się

726
00:49:11,890 --> 00:49:15,382
troszeczkę tak zasępiłem, bo-...Przyszło
mi do

727
00:49:15,382 --> 00:49:18,802
głowy, że właściwie jak sobie śledzę
historię cywilizacji, w

728
00:49:18,802 --> 00:49:25,422
czym zresztą też może pomóc, pomóc
książka Przemka i, i Wojtka, to zdałem

729
00:49:25,422 --> 00:49:28,762
sobie sprawę, że wiesz, kiedy cywilizacje
upadały

730
00:49:28,762 --> 00:49:32,082
najczęściej? No, nie mówię, że to jest
reguła jakaś złota,

731
00:49:32,082 --> 00:49:38,262
ale kiedy upadały najczęściej? Kiedy
przestawały odróżniać dobro od zła.

732
00:49:38,262 --> 00:49:44,162
Kiedy na przykład, no, mamy taki
fenicki przykład, kiedy, kiedy, ale nie

733
00:49:44,162 --> 00:49:50,262
tylko. Kiedy zdarza się tak, że na
przykład pojawiają się bogowie dobra i

734
00:49:50,262 --> 00:49:56,302
zła i do dobrego Boga modlisz
się o to, żeby był urodzaj albo

735
00:49:56,302 --> 00:50:01,682
żeby, żeby ci szczęście sprzyjało, albo
coś tam jeszcze, żeby coś dobrego cię

736
00:50:01,682 --> 00:50:07,782
spotkało. To jest jeszcze okej,
ale kiedy jest zły Bóg, do którego się

737
00:50:07,782 --> 00:50:13,762
modlisz, żeby sąsiada
szlag trafił albo żeby, żeby na

738
00:50:13,762 --> 00:50:16,962
przykład całą jego rodzinę wydusiło, to
wtedy

739
00:50:16,962 --> 00:50:23,862
zaczyna się pojawiać taki, no, taki
zgrzyt, że jeszcze to pewno będzie

740
00:50:23,862 --> 00:50:27,282
trwało w danej cywilizacji kilkaset lat.
To się nie zdarzy

741
00:50:27,282 --> 00:50:30,722
oczywiście natychmiast, ale w pewnym
momencie ci ludzie

742
00:50:30,722 --> 00:50:36,862
naprawdę przestaną odróżniać dobro
od zła. Ja specjalnie wypreparowałem,

743
00:50:36,922 --> 00:50:39,682
wyprepa, wypreparowałem ten przykład z
jakichś takich kontekstów

744
00:50:39,682 --> 00:50:42,782
historycznych, bo to może się różnie
odbywać, ale właśnie

745
00:50:42,782 --> 00:50:46,112
wtedy, kiedy różne cywilizacje zadawały

746
00:50:46,112 --> 00:50:48,682
sobie coraz częściej pytanie: co jest
dobre, co jest złe? I

747
00:50:48,682 --> 00:50:51,822
nie potrafiły na to pytanie odpowiedzieć,
yy, to

748
00:50:51,822 --> 00:50:55,182
wtedy, wtedy upadały. I zobacz znowu rzut
oka na

749
00:50:55,182 --> 00:50:58,642
Europę. Mamy, yy, w Europie problem z

750
00:50:58,642 --> 00:51:03,902
odpowiedzią na pytanie, co
jest dobre, co jest złe. I mamy, yy,

751
00:51:03,902 --> 00:51:10,722
przybyszy, którzy doskonale wiedzą,
co jest dobre, co jest złe. Ta- Wiesz, jak

752
00:51:10,722 --> 00:51:13,742
ja, jak mówiłeś o tym, to ja sobie tak
pomyślałem. To

753
00:51:13,742 --> 00:51:16,661
odróżnianie dobra od zła. Wiesz, jak ja
się codziennie z

754
00:51:16,662 --> 00:51:23,442
rana budzę w moim domku i patrzę pod
nogi, to patrzę, a tam jest podłoga. Jak

755
00:51:23,442 --> 00:51:27,942
podnoszę głowę, to tam jest
sufit. Świetnie, ale gdyby jej

756
00:51:27,942 --> 00:51:33,602
zabrakło, to po pierwsze ja bym
nie miał domu. zleciałbym nie wiem

757
00:51:33,602 --> 00:51:36,882
gdzie. To jest tak samo jak dobro i zło.

758
00:51:36,882 --> 00:51:40,082
Góra, dół. Że jakiekolwiek rzeczy, które
nas

759
00:51:40,082 --> 00:51:43,542
ograniczają, ustawiają, yy, w jakichś
tego...

760
00:51:43,542 --> 00:51:46,522
To mogą być rzeczy proste, prymitywne, ale
niech one

761
00:51:46,522 --> 00:51:49,522
będą. A jeśli ich w ogóle nie ma? Jeśli
filozof

762
00:51:49,522 --> 00:51:52,862
powie: bo można tak powiedzieć, nie ma zła
i nie ma

763
00:51:52,862 --> 00:51:56,302
dobra, bo nie ma tak naprawdę. Ale nie

764
00:51:56,302 --> 00:51:59,442
myślmy nad tym, tylko sobie ustalmy w
danym

765
00:51:59,442 --> 00:52:02,802
momencie. Załóżmy. A my mu powiemy, że ma
być

766
00:52:02,802 --> 00:52:06,281
zło odtąd, dotąd, a dobro odtąd i dotąd.

767
00:52:06,382 --> 00:52:09,422
I w tym momencie ono już tam jest. Tylko
trzeba mieć

768
00:52:09,422 --> 00:52:15,082
siłę tak powiedzieć i ustawić te rzeczy
i trzymać się ich bezwzględnie. Po

769
00:52:15,082 --> 00:52:18,582
prostu po trupie, choćby ci kto inny
tłumaczył, że

770
00:52:18,582 --> 00:52:21,902
niestety stary, możesz iść sobie tam
dalej, bo tam

771
00:52:21,902 --> 00:52:25,322
dalej też jest, yy, też jest ciepła woda w
jeziorku.

772
00:52:25,322 --> 00:52:27,902
Nie, nie pójdziesz tam, bo wiesz, że się
tam utopisz po

773
00:52:27,902 --> 00:52:34,302
prostu. Masz tutaj granicę i cześć.
Nie pójdziesz dalej, nie? No. Wiesz

774
00:52:34,302 --> 00:52:37,322
co? Powiem ci tak, to, to jest oczywiście,
yy, mogę się z

775
00:52:37,322 --> 00:52:40,682
tobą zgodzić, ale jest jeszcze pewien,
pewien inny feler, na

776
00:52:40,682 --> 00:52:43,742
który cierpi chyba nasza cywilizacja

777
00:52:43,742 --> 00:52:46,922
europejska. No, nie wiem, tak mi się
przynajmniej wydaje. Otóż

778
00:52:46,922 --> 00:52:49,811
my nie mamy prostych idei. No, jakie my
mamy w tej

779
00:52:49,811 --> 00:52:55,482
chwili idee? Kiedyś była prosta
idea trzeba bronić kraju, trzeba bronić

780
00:52:55,482 --> 00:52:58,982
honoru, trzeba bronić honoru kobiety,
trzeba i

781
00:52:58,982 --> 00:53:01,902
tak dalej, i tak dalej. System bardzo
prostych wartości.

782
00:53:01,902 --> 00:53:05,222
Dzisiaj mamy na przykład demokrację,

783
00:53:05,222 --> 00:53:08,722
a demokracja nie jest prostą wartością, za
którą na

784
00:53:08,722 --> 00:53:11,922
przykład niektórzy ludzie chcieliby ginąć.
No, chciałbym

785
00:53:11,922 --> 00:53:15,062
spotkać człowieka, który- Chciałby ginąć
za demokrację. Za

786
00:53:15,062 --> 00:53:18,382
demokrację. No, być może są. Mamy w Polsce
różne

787
00:53:18,382 --> 00:53:21,322
organizacje, które chcą bronić demokracji.
Ale bronić to co

788
00:53:21,322 --> 00:53:24,102
innego. Zginąć- Tak, ale zginąć za
demokrację, to już chyba

789
00:53:24,102 --> 00:53:27,542
nie ma chętnych. Rzeczywiście. Natomiast,
natomiast, yy, powiem

790
00:53:27,542 --> 00:53:30,502
ci tak, że to budzi też moje wątpliwości,

791
00:53:30,502 --> 00:53:33,681
bo to jest twój co prawda ulubiony temat,
czyli

792
00:53:33,682 --> 00:53:36,741
demokracja. Właściwie nie tyle ulubiony,
co nieulubiony, tak?

793
00:53:36,742 --> 00:53:39,842
Czy, czy- Nie, ulubiony, ulubiony.
Ulubiony, ulubiony. Żeby

794
00:53:39,842 --> 00:53:43,302
zanegować. Oczywiście, tak. Ale powiem
tak: dlaczego,

795
00:53:43,302 --> 00:53:46,262
dlaczego? Dlaczego to wzbudziło pewną moją
refleksję. Otóż

796
00:53:46,262 --> 00:53:52,062
czym jest tak naprawdę demokracja?
Potrafisz odpowiedzieć na pytanie?

797
00:53:52,062 --> 00:53:58,741
No tak. No. To jest
danie człowiekowi...

798
00:53:58,742 --> 00:54:04,582
No, tak porównam z chrześcijaństwem.
Chrześcijaństwo zrównało człowieka wobec

799
00:54:04,582 --> 00:54:10,422
Boga. Demokracja zrównała
człowieka z kartką papieru,

800
00:54:10,422 --> 00:54:16,482
z kartką wyborczą. Mhm. I tym
jest tylko. Czyli demokracja jest

801
00:54:16,482 --> 00:54:19,682
głosowaniem. A! Nie jest niczym, nie jest
żadnym

802
00:54:19,682 --> 00:54:22,862
systemem, nie ma żadnego prawa, nie ma
niczego. Jest

803
00:54:22,862 --> 00:54:29,421
tylko czarny kamyk i biały
kamyk. I rzucam to albo to. Tak.

804
00:54:29,422 --> 00:54:35,162
Przyznaję ci rację, ale wiesz, wiesz
co? Powiem ci tak, że wszyscy w

805
00:54:35,162 --> 00:54:38,662
demokracji, najczęściej demokracja myli
się

806
00:54:38,662 --> 00:54:41,861
ludziom z wolnością. Prawda? No tak.

807
00:54:41,862 --> 00:54:44,962
Ileż razy mówimy, że trzeba bronić
wolności i

808
00:54:44,962 --> 00:54:48,301
demokracji, prawda? Tak. Tak się mówi? Bo
tak się mówi.

809
00:54:48,302 --> 00:54:54,242
Otóż przyznam się szczerze, że ja,
yy, no, może bzdura to nie jest, ale

810
00:54:54,242 --> 00:54:57,502
większego paradoksu, o większym paradoksie

811
00:54:57,502 --> 00:55:00,982
właściwie nie słyszałem. Ktoś tak zrobił,
a może to

812
00:55:00,982 --> 00:55:06,902
się stało samoistnie, że skojarzono
dwa pojęcia: demokrację z

813
00:55:06,902 --> 00:55:12,602
wolnością. I dzisiaj jakbyś wyszedł
na ulicę, zapytał, czy to jest poprawne

814
00:55:12,602 --> 00:55:15,962
skojarzenie, to większość ludzi odpowie
ci,

815
00:55:15,962 --> 00:55:19,358
że-... Oczywiście tak! Jak najbardziej

816
00:55:19,358 --> 00:55:25,258
poprawne skojarzenie. I nikt
nie zwraca uwagi na to, że to jest

817
00:55:25,258 --> 00:55:31,378
demokracja, czyli demos - lud
i, a słowo kracja pochodzi też od

818
00:55:31,378 --> 00:55:37,718
rządów, czyli rządy ludu. I o co tak
naprawdę chodzi? Otóż demokracja

819
00:55:37,718 --> 00:55:45,918
to są właśnie rządy ludu i w tym
wypadku lud jest suwerenem. I o co

820
00:55:45,918 --> 00:55:49,197
tak-- znaczy, dlaczego? Dlaczego to tak
bardzo podkreślam?

821
00:55:49,197 --> 00:55:54,978
Otóż Monteskiusz, który ukru, uknuł,
a właśnie, no, to chyba freudowska

822
00:55:54,978 --> 00:56:01,578
pomyłka. Yy, ukłuł, a nie uknuł. Yy,
pojęcie, pojęcie trójpodziału władzy mówił

823
00:56:01,578 --> 00:56:04,998
bardzo wyraźnie w swoich dziełach, których
dzisiaj

824
00:56:04,998 --> 00:56:11,098
już nikt nie czyta, a wszyscy się na
nie powołują. Mówił bardzo wyraźnie, że

825
00:56:11,098 --> 00:56:14,538
zasada, która była w poprzednich typach
rządów, czyli na

826
00:56:14,538 --> 00:56:21,238
przykład w monarchii i w każdym
innym ustroju, zasada, która mówi, że

827
00:56:21,238 --> 00:56:28,018
suweren stoi ponad prawem, obowiązuje
również w demokracji. Suweren, czyli

828
00:56:28,018 --> 00:56:31,078
lud. Czyli jak dzisiaj się

829
00:56:31,078 --> 00:56:34,498
dowiadujemy, że jest głosowanie w Wielkiej
Brytanii i

830
00:56:34,498 --> 00:56:37,758
lud zdecydował, że wychodzimy. I choćby to
zrobił

831
00:56:37,758 --> 00:56:43,098
jednym głosem, to nie ma żadnego
znaczenia. Lud zdecydował, że

832
00:56:43,098 --> 00:56:49,738
wychodzimy. A potem zaczynają
się to, co poczciwi ludzie nazywają

833
00:56:49,738 --> 00:56:56,418
robieniem jaj. Bo zbiera
się sąd i decyduje, czy

834
00:56:56,418 --> 00:56:59,798
te, czy ten, czy ten plebiscyt był tak
naprawdę ważny.

835
00:57:00,158 --> 00:57:03,658
A więc jedna władza decyduje, czy suweren
miał

836
00:57:03,658 --> 00:57:07,058
rację. A przecież suweren według
Monteskiusza stoi

837
00:57:07,058 --> 00:57:12,438
ponad prawem. No ale władza sądownicza
decyduje, czy referendum mogło się

838
00:57:12,438 --> 00:57:15,798
odbyć. Dalej. Teraz będzie

839
00:57:15,798 --> 00:57:19,198
parlament decydował, czy... Albo już może
zdecydował, bo nie

840
00:57:19,198 --> 00:57:22,598
jestem do końca na bieżąco. Parlament
będzie decydował,

841
00:57:22,598 --> 00:57:27,418
czy wychodzimy jednak, czy może
nie wychodzimy. I tak dalej, i tak

842
00:57:27,418 --> 00:57:30,918
dalej. Czyli tak naprawdę ludziom się
mówi: „Słuchajcie,

843
00:57:30,918 --> 00:57:34,178
wy sobie możecie tą kartką robić, co wam
się

844
00:57:34,178 --> 00:57:37,598
żywnie podoba. Możecie głosować w prawo, w
lewo,

845
00:57:37,598 --> 00:57:40,878
pośrodku, jak chcecie, ale jak nam się to
nie

846
00:57:40,878 --> 00:57:44,298
spodoba, to my i tak zdecydujemy inaczej.
I możecie nam, to

847
00:57:44,298 --> 00:57:49,978
ulubione dzisiaj słówko moje, nafiukać.
Nic nam nie zrobicie, bo my mamy

848
00:57:49,978 --> 00:57:53,238
całą administrację, całą urzędniczą

849
00:57:53,238 --> 00:57:56,437
bandę, która zawsze zrobi tak, żebyście
nie mieli

850
00:57:56,438 --> 00:57:59,818
racji, jak nam to nie będzie na rękę". I

851
00:57:59,818 --> 00:58:02,938
wróćmy jeszcze. Wróćmy jeszcze do tego.
Czyli tak naprawdę,

852
00:58:02,938 --> 00:58:06,258
jeśli, jeśli miałbym powiedzieć, czy w
Europie panuje

853
00:58:06,258 --> 00:58:09,658
demokracja, to nie odpowiem. Nie odpowiem

854
00:58:09,658 --> 00:58:13,138
ani twierdząco, ani przecząco, ale myślę,
że jest się nad

855
00:58:13,138 --> 00:58:16,518
czym zastanawiać. Czy ta demokracja tak
naprawdę,

856
00:58:16,518 --> 00:58:23,298
ee, ma nam coś do zaoferowania? Ta w
wydaniu europejskim przynajmniej. Nie może

857
00:58:23,298 --> 00:58:29,958
mieć, bo odpowiedź jest również w
tej książce Sławomira Nowakowskiego i

858
00:58:29,958 --> 00:58:36,618
Wojtka Chudzickiego „Śladem nowoczesnego
mitu". Demokracja, ta współczesna,

859
00:58:36,618 --> 00:58:42,858
europejska, jest mitem, nowoczesnym
mitem o sy-systemie zarządzania i

860
00:58:42,858 --> 00:58:49,678
systemie rządzenia nami sam,
nad nami, nad nami i ziemią, ludźmi,

861
00:58:49,678 --> 00:58:52,678
przeszłością i przyszłością. To jest mit

862
00:58:52,678 --> 00:58:55,878
zupełnie ubzdurany, wymyślony i tak dalej.
Ten

863
00:58:55,878 --> 00:58:59,318
mit, yy, może zostawić, zostawi na

864
00:58:59,318 --> 00:59:04,858
pewno jakiś ślad, ale się, yy, zniknie,
tak jak wiele rzeczy, które zabierze ze

865
00:59:04,858 --> 00:59:08,238
sobą. No i cóż, możemy,

866
00:59:08,238 --> 00:59:11,438
tak jak w tej książce, zbudować na bieżąco
Arkę Noego. Wiesz

867
00:59:11,438 --> 00:59:13,998
co? Ja nie wiem, czy, czy mi się chce
budować Arkę

868
00:59:13,998 --> 00:59:16,758
Noego. Ja nie wiem nawet, czy już tego nie
mówiłem, ale

869
00:59:16,758 --> 00:59:20,198
po..., ale, ale mimo wszystko powiem
nawet, jak mówiłem, że

870
00:59:20,198 --> 00:59:23,518
ja mam pewien, pewien dyskomfort, jeśli

871
00:59:23,518 --> 00:59:26,818
mówię, yy, mówię, yy, o Europie, bo, yy,
Europie i o

872
00:59:26,818 --> 00:59:30,218
demokracji w Europie. Bo, mm, my naprawdę

873
00:59:30,218 --> 00:59:33,088
zatraciliśmy, zatraciliśmy wydaje mi się,
instynkt

874
00:59:33,088 --> 00:59:36,518
samozachowawczy, ponieważ... A właściwie
nie tyle my,

875
00:59:36,518 --> 00:59:39,978
co nasze elity, ponieważ jeśli będziemy
ko..., te eli, te

876
00:59:39,978 --> 00:59:43,198
elity będą konsekwentnie udowadniać
ludowi,

877
00:59:43,198 --> 00:59:46,338
że lud sobie może głosować, a i tak
zrobimy, jak

878
00:59:46,338 --> 00:59:49,497
chcemy, czyli na przykład powtórzymy
piętnaście razy

879
00:59:49,498 --> 00:59:52,598
referendum, jeśli nie będzie na naszą, na
naszą korzyść, to

880
00:59:52,598 --> 00:59:55,878
powtórzymy go i szesnasty raz, aż w końcu
będzie na

881
00:59:55,878 --> 01:00:00,418
naszą korzyść i wtedy oczywiście
go uznamy. Jeśli tak będziemy

882
01:00:00,418 --> 01:00:03,158
robić, to, to, to znaczy to nie my
będziemy, to, te, te

883
01:00:03,158 --> 01:00:06,198
elity będą robić. Nie zaliczam się
jeszcze. Jeszcze się nie

884
01:00:06,198 --> 01:00:09,518
załapałem. A w każdym bądź razie, jeśli
tak elity

885
01:00:09,518 --> 01:00:16,118
będą robić, to, to jest prosta droga do
tego, żeby lud, który czuje się jeszcze

886
01:00:16,118 --> 01:00:22,198
suwerenem, ee, wziął sprawy we własne
ręce i pokazał, że nie podoba mu się to.

887
01:00:22,198 --> 01:00:25,358
A niestety, jak lud bierze coś we własne
ręce, to, to

888
01:00:25,358 --> 01:00:28,178
się na ogół krwawo kończy. To dosyć, dosyć
krwawo się

889
01:00:28,178 --> 01:00:31,038
kończy. Warto, żeby elity sobie to

890
01:00:31,038 --> 01:00:34,438
uświadomiły, ponieważ, ponieważ, yy, to
nigdy się nie

891
01:00:34,438 --> 01:00:37,698
koń, nie kończy spokojnie i nigdy się nie
kończy łagodnie. I

892
01:00:37,698 --> 01:00:40,778
zawsze się, zawsze pachnie jakimś, jakimś

893
01:00:40,778 --> 01:00:44,038
mocnym, mocnym przelewem krwi. W dodatku,
w

894
01:00:44,038 --> 01:00:46,638
dodatku ja nie bez przyczyny mówię o tym,
o tym przelewie

895
01:00:46,638 --> 01:00:50,118
krwi, bo, yy, nie będę robił co prawda za
Kasandrę,

896
01:00:50,118 --> 01:00:56,558
ale, ale chciałbym coś
uświadomić. Czy ty zauważyłeś, jak

897
01:00:56,618 --> 01:00:59,958
ko..., jak zwiększył, zwiększył się poziom
nienawiści

898
01:00:59,958 --> 01:01:02,818
u oponentów politycznych? I nie mam tu na
myśli

899
01:01:02,818 --> 01:01:08,338
Polski. Mam tu na myśli, yy, różne
kraje, partie. Na, yy, przedstawiciele

900
01:01:08,338 --> 01:01:14,578
poszczególnych partii już nie rozmawiają
ze sobą. Głównym zajęciem partii w

901
01:01:14,578 --> 01:01:17,758
Europie, na pewno nie tylko w Europie,
jest

902
01:01:17,758 --> 01:01:20,838
wzajemne wytykanie sobie głuptactwa,
wzajemne

903
01:01:20,838 --> 01:01:27,432
wytykanie sobie braków moralnych, wzajemne
wytykanie sobie, ee-... Ja nie wiem.

904
01:01:27,432 --> 01:01:33,262
No, wszystkiego, co najgorsze.
Dlaczego? Dlatego, że poziom

905
01:01:33,262 --> 01:01:36,502
agresji w polityce bardzo wzrósł. A
zadałeś sobie kiedyś

906
01:01:36,502 --> 01:01:42,681
pytanie, dlaczego on właściwie tak
wzrósł? Mhm. Nie, to nie w polityce. Pewno

907
01:01:42,682 --> 01:01:45,772
sobie zadałeś. No, a gdzie? Nie w
polityce? Nie w polityce.

908
01:01:45,772 --> 01:01:48,082
A ja uważam, że w polityce. Ale powiedz
swoje. Powiedz

909
01:01:48,082 --> 01:01:50,702
swoje, powiedz- Nie, to, to, to jest

910
01:01:50,702 --> 01:01:54,162
tylko, mm, wierzchołek góry lodowej, który
tego... To nie

911
01:01:54,162 --> 01:01:57,602
w polityce się zaczęło. To się dzieje na
samym dole,

912
01:01:57,602 --> 01:02:01,082
to, to się na... Tam, gdzie, gdzie ty
wspominałeś

913
01:02:01,082 --> 01:02:07,222
o tych całej, zaniku wartości,
zaniku, yy, rzeczy, które są tak albo

914
01:02:07,222 --> 01:02:13,882
nie. Podział. Tak, Wiktor, tak! Znaczy
mówisz, przeczysz mi, ale właściwie

915
01:02:13,882 --> 01:02:16,972
pod-pod-podbudowujesz moją tezę. Tak,
zgoda. Jeśli, jeśli

916
01:02:16,972 --> 01:02:19,422
nawiązujesz do tego, to tak. A wiesz,
dlaczego tak się

917
01:02:19,422 --> 01:02:22,922
dzieje? Mhm. Bo teraz za politykę, za

918
01:02:22,922 --> 01:02:26,422
robienie polityki wzięli się ludzie,
którzy

919
01:02:26,422 --> 01:02:29,922
jeszcze dziesięć, piętnaście lat temu
handlowali

920
01:02:29,922 --> 01:02:36,782
telewizorami, handlowali, handlowali
sprzętem. Spece od marketingu. Dzisiaj ci

921
01:02:36,782 --> 01:02:42,502
ludzie o poglą..., o, o, o jakby, o, o,
o takich proweniencjach, yy, yy, do

922
01:02:42,502 --> 01:02:46,002
bycia sprzedawcą, ale takim bardziej
dystyngowanym, czyli po

923
01:02:46,002 --> 01:02:48,582
prostu specem od marketingu, zabrali się
za

924
01:02:48,582 --> 01:02:54,522
politykę. To dlatego poziom agresji
tak rośnie. Ponieważ oni udowodnią

925
01:02:54,522 --> 01:03:00,622
każdemu, że każdy, kto jest przeciwko
partii, która ich finansuje, akurat, jest

926
01:03:00,622 --> 01:03:04,082
zły, jest podły. Należy go odczłowieczyć,

927
01:03:04,082 --> 01:03:09,802
należy mu powiedzieć, że jest zerem,
niczym i tylko my mamy rację. Chcę ci

928
01:03:09,802 --> 01:03:16,422
przypomnieć, co zro..., przypomnieć,
co zrobił w Piśmie Świętym Chrystus z

929
01:03:16,422 --> 01:03:21,982
faryzeuszami, którzy tam
handlowali na terenie świątyni.

930
01:03:21,982 --> 01:03:28,902
Dał im popalić. Tak sobie rzucam,
za-zarzu, zarzucam oko na, yy, na czat

931
01:03:28,902 --> 01:03:32,302
i widzę takie pytanie: „Gdzie poza Europą
są partie

932
01:03:32,302 --> 01:03:38,182
polityczne i gra demokratyczna?”
No, znam kilka takich miejsc, yy. O

933
01:03:38,182 --> 01:03:44,521
Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej
nie wspomnę oraz tak zwanych sąsiadach.

934
01:03:44,522 --> 01:03:47,842
Natomiast i, i pewno jeszcze, i pewno
jeszcze, jeszcze

935
01:03:47,842 --> 01:03:51,342
dałoby, dałoby się wskazać na przykład na
Australię. Albo...

936
01:03:51,342 --> 01:03:53,862
Ja wiem, to są wszystko państwa, które
gdzieś korzeniami

937
01:03:53,862 --> 01:03:57,342
sięg-sięgają do Europy. W związku z tym
zabieg, który,

938
01:03:57,342 --> 01:04:00,642
który dokonu, którego, który
przeprowadzam, no, nie jest do

939
01:04:00,642 --> 01:04:03,741
końca uczciwy, to przyznaję, ale no tak to
już niestety

940
01:04:03,742 --> 01:04:06,462
jest, że to Europa promieniowała przez
długi czas i gdzieś

941
01:04:06,462 --> 01:04:09,902
tam, gdzieś tę demokrację starała się,
starała się krzewić. W

942
01:04:09,902 --> 01:04:12,822
tym wydaniu europejskim, niekoniecznie
fajnym, jak już to

943
01:04:12,822 --> 01:04:15,802
powiedziałem, bo, bo jakby gdzieś tam ten
grzech pierworodny

944
01:04:15,802 --> 01:04:19,182
jest. Jak się skończyło wprowadzanie
demokracji w krajach

945
01:04:19,182 --> 01:04:22,682
arabskich, to wszyscy doskonale wiemy. Ee,
pełny sukces,

946
01:04:22,682 --> 01:04:25,682
pełny sukces. W każdym bądź razie, yy, w
każdym bądź

947
01:04:25,682 --> 01:04:28,932
razie, ee, skutki tego sukcesu, yy,

948
01:04:28,932 --> 01:04:32,162
yy, polityki amerykańskiej odczuwamy. Ale
jakby nie

949
01:04:32,162 --> 01:04:34,922
jesteśmy programem politycznym, więc nie
bawmy się, yy, nie

950
01:04:34,922 --> 01:04:38,382
baw, nie bawmy się w coś takiego. Prowadzę
tylko, prowadzę

951
01:04:38,382 --> 01:04:41,762
tylko do tego, że, yy, że mam poczucie,
mam poczucie,

952
01:04:41,762 --> 01:04:44,262
yy, takiej schyłkowości Europy i takiego,

953
01:04:44,262 --> 01:04:47,442
takiego... Takie przekonanie, że gdzieś
nasza

954
01:04:47,442 --> 01:04:50,782
cywilizacja odchodzi. I to jest bardzo
dobre nawiązanie do

955
01:04:50,782 --> 01:04:57,402
książki, o której dzisiaj mówimy. Bo
ta książka w s, jakby w dużej, w dużej

956
01:04:57,402 --> 01:05:00,722
swojej części mówi o takich cywilizacjach,
które już odeszły,

957
01:05:00,722 --> 01:05:03,982
które zostawiły po sobie bardzo ciekawy
ślad, czasami bardzo,

958
01:05:03,982 --> 01:05:09,562
bardzo ciekawy ślad, ale ich już
nie ma. Ja mam, ja mam tego... To

959
01:05:09,562 --> 01:05:13,062
pytanie, które żeś zacytował: „Gdzie poza
Europą są partie

960
01:05:13,062 --> 01:05:18,962
polityczne i gra demokratyczna?“
Sugeruje, że bez partii politycznych i gry

961
01:05:18,962 --> 01:05:25,742
demokratycznej nie można żyć. Chwała
Bogu, reszta świata nie ma. Widocznie

962
01:05:25,742 --> 01:05:31,782
niepotrzebna jest gra demokratyczna
oraz partie polityczne po to, żeby

963
01:05:31,782 --> 01:05:36,542
żyć. A że żyili ludzie
bez tych partii, bez gry

964
01:05:36,542 --> 01:05:43,241
demokratycznej. Cywilizacja ludzka
przetrwała pare, parędziesiąt tysięcy lat

965
01:05:43,241 --> 01:05:49,282
i będzie trwała dalej. To nie jest
potrzebne, żeby żyć i żeby być

966
01:05:49,282 --> 01:05:55,821
wolnym. A za, a pytanie
zakłada, że jest. No. Powiem

967
01:05:55,822 --> 01:05:58,902
tak: yy, staram się tego nie robić, ale
jeszcze, jeszcze na

968
01:05:58,902 --> 01:06:01,902
jedno, jeszcze na jedną tezę z czata muszę
odpowiedzieć.

969
01:06:01,902 --> 01:06:05,102
Tutaj ten sam, ten sam aut, ten sam autor
pisze,

970
01:06:05,102 --> 01:06:11,122
pyta: „Czy USA to krąg kultury
europejskiej? Czy Australia także?“

971
01:06:11,122 --> 01:06:14,062
No, no cóż, jak się

972
01:06:14,062 --> 01:06:17,542
zastanowimy, skąd pochodz-pochodzi
ludność, która, która tam

973
01:06:17,542 --> 01:06:20,882
dominuje, to odpowiedź jest oczywista. I
do kogo

974
01:06:20,882 --> 01:06:24,382
należały Stany Zjednoczone i Australia?
Yy, pod czyim był,

975
01:06:24,382 --> 01:06:27,682
pod czyją były kuratelą? To też, to też
oczywiste. To też

976
01:06:27,682 --> 01:06:31,162
oczywiste. Yy, ja mówię bardziej, nie
mówię o tym,

977
01:06:31,162 --> 01:06:34,201
że to jest, yy, Europa, ale jednak
wartości,

978
01:06:34,202 --> 01:06:37,002
wartości, które, które w obu tych krajach,
które już są

979
01:06:37,002 --> 01:06:40,062
wymieniane, to są jednak wartości, które
pochodzą

980
01:06:40,062 --> 01:06:46,462
prosto, prosto z Europy. Tak samo
jak, yy, z Europy pochodzą, pochodzi, yy,

981
01:06:46,462 --> 01:06:49,862
źródło kultury, która, która, yy, która

982
01:06:49,862 --> 01:06:53,042
buzuje w Ameryce, w Ameryce Południowej. I

983
01:06:53,042 --> 01:06:56,422
oczywiście ja nie chcę w tej chwili
to-toczyć, toczyć sporu,

984
01:06:56,422 --> 01:06:59,462
takiego z dziedziny etnologii czy
antropologii

985
01:06:59,462 --> 01:07:02,802
kulturowej, bo ani ja nie przekonam
autora, ani autor nie

986
01:07:02,802 --> 01:07:06,222
przekona mnie. Natomiast chciałbym zwrócić
uwagę, yy,

987
01:07:06,222 --> 01:07:12,002
na to, że, że to, mm, że to, yy, nie
jest wszystko takie oczywiste, jak

988
01:07:12,002 --> 01:07:15,482
stwierdza. Ale na tym poprzestanę.
Natomiast,

989
01:07:15,482 --> 01:07:18,962
yy, natomiast czy nasze tezy są
populistyczne? No, pewnie, że

990
01:07:18,962 --> 01:07:22,022
są populistyczne, ale na tym to w końcu
polega, żeby

991
01:07:22,022 --> 01:07:25,462
sobie, żeby sobie pewne problemy, yy, w
sposób prosty

992
01:07:25,462 --> 01:07:28,402
przedstawić. Myślę, że, myślę, że to nie
chodzi o to,

993
01:07:28,402 --> 01:07:31,862
żebyśmy tutaj snuli jakieś zawiłe teorie,
tylko żeby

994
01:07:31,862 --> 01:07:34,822
pewne rzeczy-... pokazać w sposób prosty i

995
01:07:34,822 --> 01:07:38,322
przejrzysty, to wtedy, wtedy, mm, jeśli
nawet do końca nie

996
01:07:38,322 --> 01:07:44,382
są prawdziwe, to lepiej widać
problem. Ale widzisz, yy, ja mam

997
01:07:44,382 --> 01:07:51,021
a propos tego, ten problem,
o którym ty mówisz, dla mnie

998
01:07:51,022 --> 01:07:54,342
ma, miejsce jego bytu jest tylko tu, w tej

999
01:07:54,342 --> 01:07:57,462
chwili, kiedy siedzę przy mikrofonie i z
tobą rozmawiam i

1000
01:07:57,462 --> 01:08:00,682
ewentualnie odpowiadam na pytania. To, to
jest jedyne

1001
01:08:00,682 --> 01:08:03,962
miejsce, kiedy ten problem istnieje. Jeśli
wracam do

1002
01:08:03,962 --> 01:08:06,681
domu swojego, ten problem przestaje

1003
01:08:06,682 --> 01:08:09,182
istnieć. Ależ oczywiście! Jakiekolwiek
partie,

1004
01:08:09,182 --> 01:08:12,542
delegacje, yy, wiesz i tak dalej.
Demokracja,

1005
01:08:12,542 --> 01:08:15,622
prawda czy cokolwiek. Te rzeczy nie
istnieją. Ale

1006
01:08:15,622 --> 01:08:18,742
oczywiście, że tak. No przecież, no
przecież nie jest, każdy

1007
01:08:18,742 --> 01:08:21,782
z nas, mam nadzieję, yy, jest, jest takim,
takim

1008
01:08:21,782 --> 01:08:25,282
osobnikiem, yy, który jest, nie podlega
jeszcze,

1009
01:08:25,282 --> 01:08:28,542
nie podlega jeszcze badaniom ani, ani, ani
diagnostyce

1010
01:08:28,542 --> 01:08:31,962
psychiatrycznej. I ja nie chodzę i nie
zastanawiam

1011
01:08:31,962 --> 01:08:35,242
się przez cały dzień nad tym, jak jest
strasznie

1012
01:08:35,242 --> 01:08:38,562
zagrożona demokracja, albo też jaką, jakim
złym ustrojem jest

1013
01:08:38,562 --> 01:08:41,912
demokracja, albo też jak długo potrwa
demokracja, albo też jak

1014
01:08:41,912 --> 01:08:45,412
długo potrwa Europa. No naprawdę, yy, mam,

1015
01:08:45,412 --> 01:08:51,941
mam w życiu troszkę, troszkę in-,
troszkę innych problemów i, i, i... Ale

1016
01:08:51,942 --> 01:08:55,442
takie, takie momenty jak dzisiaj, to są
momenty, kiedy nad

1017
01:08:55,442 --> 01:08:58,802
pewnymi rzeczami się można zastanowić i to
są momenty,

1018
01:08:58,802 --> 01:09:04,602
kiedy warto sobie, yy, po prostu
zadać kilka pytań. I to właśnie, to właśnie

1019
01:09:04,602 --> 01:09:07,702
robimy. Jeśli ktoś, jeśli ktoś liczy
natomiast na

1020
01:09:07,702 --> 01:09:11,192
odpowiedzi, a już na pewno na odpowiedzi,
na odpowiedzi pełne,

1021
01:09:11,192 --> 01:09:14,422
no to sorry, ale nie spełnimy, nie
spełnimy pokładanych w

1022
01:09:14,422 --> 01:09:17,902
nas nadziei. Natomiast jeśli uda nam się,
jeśli uda nam

1023
01:09:17,902 --> 01:09:21,342
się pewne, yy, pewne, taki zaczyn,

1024
01:09:21,482 --> 01:09:24,962
pewien, pewien taki, taki ferment
wzbudzić, to dobrze. To

1025
01:09:24,962 --> 01:09:28,422
znaczy dyskutujmy na ten temat. Ja w
każdym bądź razie

1026
01:09:28,422 --> 01:09:31,801
nie poczuwam się do, do, do zjedzenia
wszystkich

1027
01:09:31,802 --> 01:09:35,222
rozumów. Pewno w bardzo wielu swoich
wypowiedziach się mylę.

1028
01:09:35,222 --> 01:09:38,602
Wiktor to może potwierdzić z dziką, z

1029
01:09:38,602 --> 01:09:42,031
dziką radością, to na pewno. Yy, ja mam
takie mniej więcej

1030
01:09:42,031 --> 01:09:45,302
zdanie o niektórych jego poglądach.
Czasami się

1031
01:09:45,302 --> 01:09:48,562
zgadzamy, co też, co też należy
podkreślić. Natomiast

1032
01:09:48,562 --> 01:09:51,942
warto— ja podkreślam zawsze wartość każdej
dyskusji i rzucania

1033
01:09:51,942 --> 01:09:55,102
problemów. Czasami, czasami robimy to w
sposób przejaskrawiony,

1034
01:09:55,102 --> 01:10:00,402
ale myślę, myślę, że o
to tak naprawdę chodzi.

1035
01:10:00,462 --> 01:10:07,102
Tak jak, jak, jak mówisz o tym,
to ja, ja ci powiem, że, że wszelkie

1036
01:10:07,102 --> 01:10:09,841
dyskusje na temat demokracji i w ogóle
czegoś takiego są

1037
01:10:09,842 --> 01:10:16,402
właściwie bezsensowne. Bo po
pierwsze demokracja, ojczyzną tego, tego

1038
01:10:16,402 --> 01:10:22,262
terminu i tak dalej, idei, była starożytna
Grecja. Tam w starożytnej Grecji była

1039
01:10:22,262 --> 01:10:25,582
pojmowana absolutnie inaczej, niż to jest

1040
01:10:25,582 --> 01:10:29,062
dziś w dzisiejszej, że tak powiem,
ogólnodostępnej,

1041
01:10:29,062 --> 01:10:32,202
populistycznie, że tak powiem, rozmowie i
idei. Ja,

1042
01:10:32,202 --> 01:10:38,682
to słowo funkcjonuje. Tam to było
zupełnie czym innym, absolutnie czym innym.

1043
01:10:38,682 --> 01:10:42,062
Więc dzisiejsze, dzisiejsza demokracja to

1044
01:10:42,062 --> 01:10:45,402
jest, ja mówię, ten rozwodniony ślad,
który

1045
01:10:45,402 --> 01:10:51,682
tak powoli po tej starożytnej Grecji
zanika i prędzej czy później zniknie na

1046
01:10:51,682 --> 01:10:58,522
amen. Pewno! Przeczytam dwa, dwie rzeczy,
yy, takie bardzo po twojej linii. Yy,

1047
01:10:58,522 --> 01:11:00,832
„zaraz idę spać i wszystkie problemy
przestaną dla mnie

1048
01:11:00,832 --> 01:11:03,222
istnieć". Ale dokładnie! Tak jest. O to
właśnie chodzi.

1049
01:11:03,222 --> 01:11:06,462
Całkowita, całkowita zgoda. A ktoś napisał
tutaj

1050
01:11:06,462 --> 01:11:12,482
znaną tezę, że demokracja może ma
wady, ale nic lepszego nie wymyślono. Wiem.

1051
01:11:12,482 --> 01:11:15,322
Wymyślono. No to słucham ciebie. Znam
przyjaciela, który mówi,

1052
01:11:15,322 --> 01:11:20,322
że dzięki demokracji mamy
pięć... pięćdziesiąt lat pokoju w

1053
01:11:20,322 --> 01:11:23,802
Europie. Gówno prawda. Nie dzięki

1054
01:11:23,802 --> 01:11:26,962
demokracji, ale dzięki bombie atomowej. To
bomba

1055
01:11:26,962 --> 01:11:30,412
atomowa uniemożliwiła tutaj wojnę, a nie
demokracja. Dobra,

1056
01:11:30,412 --> 01:11:33,522
to jest twoja teza. Znowu wsadziłeś kij w
mrowisko. Zaraz

1057
01:11:33,522 --> 01:11:36,942
się posypią na ciebie, tym razem już na
ciebie albo na

1058
01:11:36,942 --> 01:11:40,322
nas posypią się gromy. Yy, ja powiem tylko
tak,

1059
01:11:40,322 --> 01:11:43,482
że, yy, my często wywodzimy, wywodzimy...
To powiedziałeś o

1060
01:11:43,482 --> 01:11:46,002
Grecji, no to muszę, muszę sobie o tej
Grecji coś powiedzieć

1061
01:11:46,002 --> 01:11:49,482
ciekawego, a może nieciekawego? Nie wiem.
Yy,

1062
01:11:49,542 --> 01:11:53,002
z pewnego punktu widzenia może być to
nieciekawe, bo my mamy

1063
01:11:53,002 --> 01:11:56,241
taką tendencję do rozmyślania o Grecji,

1064
01:11:56,242 --> 01:11:58,762
szczególnie o Grecji starożytnej, bo to
nie tylko odległe

1065
01:11:58,762 --> 01:12:02,102
miejsce w przestrzeni, ale czasie. Że to
było takie

1066
01:12:02,102 --> 01:12:05,502
miejsce, gdzie było słonecznie, pięknie,
bogato

1067
01:12:05,502 --> 01:12:08,182
i w ogóle super. Ludzie byli fajni,

1068
01:12:08,182 --> 01:12:11,582
filozofowali, chodzili sobie, myśleli o
materii, o

1069
01:12:11,582 --> 01:12:14,902
bycie. O, o, no w ogóle było super.

1070
01:12:14,902 --> 01:12:17,662
Oczywiście, że nie było super i każdy,
zresztą ja myślę, że

1071
01:12:17,662 --> 01:12:20,502
jak się ktoś głębiej zastanowi, to
dokładnie to wie. Ale

1072
01:12:20,502 --> 01:12:23,882
żebyśmy już mieli pewność, że tam też było
tak fajnie, jak

1073
01:12:23,882 --> 01:12:26,982
w naszych czasach, to pewna przypowiastka.

1074
01:12:26,982 --> 01:12:30,241
Otóż, yy, nie podając, nie podając
nazwisk,

1075
01:12:30,242 --> 01:12:33,142
powiem, że był sobie w tamtych czasach
pewien

1076
01:12:33,142 --> 01:12:36,542
filozof, który jak przystało na filozofa z
tamtych

1077
01:12:36,542 --> 01:12:39,822
czasów, miał oczywiście kochanka. No bo
przecież tak, taki

1078
01:12:39,822 --> 01:12:43,242
był, taki był trend. Miał kochanka.
Panowie bardzo się

1079
01:12:43,242 --> 01:12:49,682
kochali, ale panowie byli przy
okazji ludźmi ambitnymi i w dodatku

1080
01:12:49,682 --> 01:12:56,402
filozofami. I pierwszy z panów napisał
wielkie dzieło, naprawdę wielkie dzieło.

1081
01:12:56,402 --> 01:13:02,482
Znamy je do dzisiaj. I ten
pan był bardzo dumny, ale

1082
01:13:02,482 --> 01:13:05,042
niestety kochanek bardzo go kochał, ale
był

1083
01:13:05,042 --> 01:13:12,022
zazdrosny. Zazdrosny było to dzieło.
Co zrobił? No, postanowił przejąć

1084
01:13:12,022 --> 01:13:15,482
to dzieło, ale po dobroci nie są...
Znaczy, nie sądził,

1085
01:13:15,482 --> 01:13:18,982
że uda się to zrobić po dobroci. Co
zrobił? No zabił.

1086
01:13:18,982 --> 01:13:22,322
Zabił, ale to, powiedzmy, jest banał. No,
dzisiejsi

1087
01:13:22,322 --> 01:13:25,142
ludzie też zabijają. Zawsze się zabijali i
to specjalnie nie

1088
01:13:25,142 --> 01:13:28,502
budzi jakichś, jakichś emocji. Natomiast
on

1089
01:13:28,502 --> 01:13:31,562
postąpił no tak, jak, że właściwie mógłby
stać się

1090
01:13:31,562 --> 01:13:37,222
bohaterem szwedzkiego kryminału.
Po prostu ugotował z kolesia

1091
01:13:37,222 --> 01:13:40,586
zupę. ... A w dodatku potem, żeby nie

1092
01:13:40,586 --> 01:13:44,086
było śladu, to zjadł! Zjadł. Zjadł swojego
kochanka i

1093
01:13:44,086 --> 01:13:50,806
swojego mistrza. A potem, jak już
go zjadł, to ogłosił jego dzieło jako

1094
01:13:50,806 --> 01:13:54,106
swoje. I pech polegał na tym, no, to jest

1095
01:13:54,106 --> 01:14:00,206
jakby krzepiące w tym wszystkim.
Pech polegał na tym, że ten ubity,

1096
01:14:00,206 --> 01:14:03,566
zupowany później filozof, zanim

1097
01:14:03,566 --> 01:14:06,985
przyszło co do czego, wysłał odpis swojego
dzieła gdzieś tam

1098
01:14:06,986 --> 01:14:09,806
w ludzi i sprawa się rypła. Wydało

1099
01:14:09,806 --> 01:14:15,946
się. Takie to były czasy. Również to
były takie czasy, że w tych cudownych,

1100
01:14:15,946 --> 01:14:18,946
demokratycznych Atenach można było lekką
ręką

1101
01:14:18,946 --> 01:14:24,766
zamordować żonę i zakopać bez
żadnych problemów. Natomiast strasznie

1102
01:14:24,766 --> 01:14:30,086
tyrańskie i wsparcie było to nie
do pomyślenia. Oczywiście! A w

1103
01:14:30,086 --> 01:14:33,566
dodatku pewien sławny filozof, specjalnie
nie

1104
01:14:33,566 --> 01:14:39,166
podaję nazwisk, pewien sławny bardzo
filozof, który do dzisiaj, do dzisiaj jest

1105
01:14:39,166 --> 01:14:45,946
wspominany. A co więcej,
podobno cała reszta filozofii to jest

1106
01:14:45,946 --> 01:14:49,406
właściwie przypis do jego twórczości. No,
to

1107
01:14:49,406 --> 01:14:52,666
ten sławny filozof, na przykład znany

1108
01:14:52,666 --> 01:14:55,745
jest między innymi z tego, że jedną ze
swoich żon

1109
01:14:55,746 --> 01:15:02,466
również wyprawił, nie wiem, na, na
łono Zeusa. Chyba tak? Zeusa. No tak, no

1110
01:15:02,466 --> 01:15:09,066
więc też się jej pozbył. No bo w ogóle
to były takie czasy inne od naszych, ale

1111
01:15:09,066 --> 01:15:12,146
natura ludzka była równie, równie

1112
01:15:12,146 --> 01:15:15,526
ciekawa. Wiesz co, ja myślę o jednej
rzeczy w tej

1113
01:15:15,526 --> 01:15:18,886
chwili. Przypomniało mi się, że właściwie
chyba

1114
01:15:18,886 --> 01:15:21,506
nadchodzi czas, że powinniśmy otworzyć
linie

1115
01:15:21,506 --> 01:15:24,926
telefoniczne. Iwliosie? Dokładnie. Godzina

1116
01:15:24,926 --> 01:15:27,766
dwudziesta pierwsza piętnaście już minęła,
a to oznacza, że

1117
01:15:27,766 --> 01:15:30,965
czas najwyższy otworzyć naszą linię

1118
01:15:30,966 --> 01:15:34,146
telefoniczną dla słuchaczy, którzy
chcieliby zadzwonić

1119
01:15:34,146 --> 01:15:37,605
i wziąć udział w dyskusji na żywo. Nasz
numer telefonu

1120
01:15:37,606 --> 01:15:40,546
to trzydzieści dwa, siedemset czterdzieści
sześć, zero, zero,

1121
01:15:40,546 --> 01:15:43,786
zero, osiem. Trzydzieści dwa, siedemset
czterdzieści sześć, zero,

1122
01:15:43,786 --> 01:15:47,206
zero, zero, osiem. Skype radio kropka
paranormalium kropka

1123
01:15:47,206 --> 01:15:50,606
pl. Cały czas oczywiście również odbieramy

1124
01:15:50,606 --> 01:15:53,666
komentarze i pytania na naszym czacie na

1125
01:15:53,666 --> 01:15:56,906
www.paranormalium.pl oraz na czacie
towarzyszącym naszej

1126
01:15:56,906 --> 01:16:00,186
transmisji na YouTube. Czekamy także na
komentarze i pytania

1127
01:16:00,186 --> 01:16:03,006
na naszym gadu-gadu pod numerem
trzydzieści sześć, zero osiem,

1128
01:16:03,006 --> 01:16:05,506
osiemdziesiąt, zero dwa. Trzydzieści
sześć, zero osiem,

1129
01:16:05,506 --> 01:16:08,266
osiemdziesiąt, zero dwa. A jeżeli ktoś
woli, to może nas

1130
01:16:08,266 --> 01:16:11,766
również znaleźć na Facebooku, na kontach
Radia Paranormalium,

1131
01:16:11,766 --> 01:16:15,106
portalu Infra, na grupach Radio
Paranormalium i czytelników

1132
01:16:15,106 --> 01:16:18,426
Nieznanego Świata, bądź też wysłać nam
e-maila na nasz

1133
01:16:18,426 --> 01:16:21,426
adres e-mail radio małpa paranormalium
kropka

1134
01:16:21,426 --> 01:16:24,886
pl. No to jak czekamy na telefony, to my
postaramy

1135
01:16:24,886 --> 01:16:28,086
się ten czas oczekiwania, jeśli w ogóle
ktoś do nas

1136
01:16:28,086 --> 01:16:31,426
zadzwoni, no, to postaramy się, postaramy,
postaramy

1137
01:16:31,426 --> 01:16:37,926
się jakoś, jakoś wypełnić. Powiedz.
Powiedz mi Wiktor, tak zupełnie, zupełnie

1138
01:16:37,926 --> 01:16:44,626
szczerze. Jak ty uważasz? Tutaj zresztą
czytam na czacie, że ciekawa teza z tą

1139
01:16:44,626 --> 01:16:48,066
bombą atomową. No to rozwiń ją troszeczkę.

1140
01:16:48,066 --> 01:16:50,686
Ja bym, ja bym chciał, ja bym chciał ją
lepiej

1141
01:16:50,686 --> 01:16:54,026
zrozumieć. Nie, no, ja powiedziałem bardzo
prostą rzecz, że

1142
01:16:54,026 --> 01:17:00,506
my pokój zawdzięczamy prymitywnej bombie
atomowej, a nie żadnej demokracji ani

1143
01:17:00,506 --> 01:17:03,886
światłym filozofom, którzy ideę, że tak

1144
01:17:03,886 --> 01:17:06,946
powiem, współistnienia i harmonii tego
świata

1145
01:17:06,946 --> 01:17:10,266
wy-wy- wysnuli tak pięknie, że, że żyjemy,
że

1146
01:17:10,266 --> 01:17:13,436
dotarliśmy do dwudziestego pierwszego
wieku, że w ogóle żyjemy

1147
01:17:13,436 --> 01:17:16,806
i tak dalej. Nie! My, że istniejemy i

1148
01:17:16,806 --> 01:17:19,746
żyjemy jeszcze w pokoju tylko dlatego, że
mamy nad głową

1149
01:17:19,746 --> 01:17:23,246
bombę atomową, którą wymyślili uczeni. Z

1150
01:17:23,246 --> 01:17:28,006
tym pokojem to już bym tak nie ryzykował,
że mamy, że Europa jest kontynentem

1151
01:17:28,006 --> 01:17:34,506
pokoju. Bo właściwie na, na korzyść
Twojej tezy przemawia to, że kiedy

1152
01:17:34,506 --> 01:17:37,566
rozsypała się żelazna, żelazna kurtyna, to

1153
01:17:37,566 --> 01:17:44,145
natychmiast na południu Europy
wybuchła wojna i to wojna tak krwawa, że do

1154
01:17:44,146 --> 01:17:50,406
dzisiaj, do dzisiaj odbija się tej
humanistycznej, nastawionej na człowieka

1155
01:17:50,406 --> 01:17:53,425
Europie odbija się czkawką. Bo to, co się
działo w dawnej

1156
01:17:53,426 --> 01:17:59,706
Jugosławii, to, no, to jest duże
wyzwanie dla, dla, dla moralności, dla, dla

1157
01:17:59,706 --> 01:18:03,206
takiego poczucia tego, że jesteśmy ludźmi
i że

1158
01:18:03,206 --> 01:18:06,186
złe rzeczy się w Europie nie zdarzają.
Otóż zdarzały się,

1159
01:18:06,186 --> 01:18:09,665
zdarzyły się takie rzeczy, o których
chętnie

1160
01:18:09,666 --> 01:18:12,926
byśmy pewno zapomnieli, prawda? Nie, nie.
Nie? Nie można

1161
01:18:12,926 --> 01:18:16,046
zapomnieć, ale nie można też pamięta...

1162
01:18:16,046 --> 01:18:19,486
Zapomnieć o jednej rzeczy. Ta straszna
rzecz,

1163
01:18:19,486 --> 01:18:26,066
jaką jest wojna, niestety taka jest.
Wojna nie ma, w wojnie nie może być ani

1164
01:18:26,066 --> 01:18:33,566
litości, ani prawa, ani dobra, ani
zła. No tak, mamy tutaj, mamy tutaj

1165
01:18:33,566 --> 01:18:40,286
na czacie informację, że do pana
mówiącego, pana Wiktora: "Panie Wiktorze,

1166
01:18:40,286 --> 01:18:43,706
musi pan wiedzieć, że bombę, bombę atomową
wynalazło

1167
01:18:43,706 --> 01:18:49,246
państwo demokratyczne". W jakim sensie?
Ależ oczywiście, że tak. Natomiast to

1168
01:18:49,246 --> 01:18:52,166
jakby nie zbija całej tezy, bo myśmy wcale
nie wartościowali,

1169
01:18:52,166 --> 01:18:55,506
czy to jest bomba demokratyczna, czy
bomba, czy bomba

1170
01:18:55,506 --> 01:18:58,726
poststalinowska. Ważne jest to, że tak
prymitywne

1171
01:18:58,726 --> 01:19:02,225
narzędzie w gruncie rzeczy zapewniło
pokój. No,

1172
01:19:02,226 --> 01:19:05,046
przecież wszyscy dzisiaj mówią, że trzeba
rozbrajać. Przez cały

1173
01:19:05,046 --> 01:19:08,506
socjalizm czy tą koegzystencję socjalizmu
z

1174
01:19:08,506 --> 01:19:11,806
kapitalizmem, z żelazną kurtyną w środku,
cały czas

1175
01:19:11,806 --> 01:19:14,396
mówiono, że walczymy o pokój. No, tak,
walczyli o ten pokój,

1176
01:19:14,396 --> 01:19:17,486
że tych czołgów produkowali z jednej i z
drugiej strony na

1177
01:19:17,486 --> 01:19:20,286
potęgę. Natomiast tym

1178
01:19:20,286 --> 01:19:23,226
jedynym, jedynym straszakiem była ta
bomba. No, właściwie,

1179
01:19:23,226 --> 01:19:26,105
właściwie, no, nie ma co, nie ma co
udawać. No, to

1180
01:19:26,106 --> 01:19:28,946
prawda. Chociaż była to, było to stąpanie
po cienkiej

1181
01:19:28,946 --> 01:19:32,146
linie, bo w każdej- ... Bo w każdej
chwili, w każdej

1182
01:19:32,146 --> 01:19:35,566
chwili mogło, mogło dojść do czegoś
nieprzewidzianego. A

1183
01:19:35,566 --> 01:19:38,276
to, co mówisz, to, co mówisz o tym, że
cały czas jest

1184
01:19:38,276 --> 01:19:41,766
stąpanie po cienkiej liny, to o tyle, o
tyle prawda, że

1185
01:19:41,766 --> 01:19:45,246
właśnie się dzisiaj dowiedziałem, że ten

1186
01:19:45,246 --> 01:19:48,486
zegar zagłady został znowu przesunięty i
to

1187
01:19:48,486 --> 01:19:51,806
znowu bliżej godziny dwunastej. Wcale nie
jest bezpieczniej, niż

1188
01:19:51,806 --> 01:19:58,562
było za czasów żelaznej
kurtyny. No nie jest, nie jest....

1189
01:19:58,562 --> 01:20:01,582
Tak jak tutaj napisano na, na mailu, że
socjalizm walczyłby

1190
01:20:01,582 --> 01:20:04,662
o pokój i demokrację do ostatniej, do
ostatniej kropli

1191
01:20:04,662 --> 01:20:08,022
krwi. Oczywiście demokrację
socjalistyczną, o demokrację

1192
01:20:08,022 --> 01:20:14,601
socjalistyczną by walczył, którą, jak
mówi stary, mocno, yy, moc, z dużą, z

1193
01:20:14,602 --> 01:20:17,822
długą brodą dowcip, to demokracja od
demokracji

1194
01:20:17,822 --> 01:20:23,402
socjalistycznej różniła się tym, czym
fotel od fotela elektrycznego czy krzesła

1195
01:20:23,402 --> 01:20:26,842
elektrycznego. To mniej więcej, mniej
więcej tego rodzaju,

1196
01:20:26,842 --> 01:20:29,802
tego rodzaju, yy, tego rodzaju porównanie
można zrobić.

1197
01:20:29,802 --> 01:20:33,242
Widzę wyraźnie, że nikt nas nie chce, nie
chce ani

1198
01:20:33,242 --> 01:20:36,562
zaatakować, ani pochwalić. No, tacy biedni
jesteśmy, że musimy

1199
01:20:36,562 --> 01:20:39,462
sobie poradzić sami. No to w związku z tym
ja mam do

1200
01:20:39,462 --> 01:20:44,342
ciebie, mam do ciebie pytanie
następujące: powiedz mi, jeśli,

1201
01:20:44,342 --> 01:20:51,132
yy, czy ty widzisz dla Europy
jakiś cel, jakiś, taką ideę, którą w

1202
01:20:51,132 --> 01:20:53,982
tych czasach, które mamy w tej chwili,
która mog-, który

1203
01:20:53,982 --> 01:20:57,342
ten cel, ta idea mogła, mogłyby
scementować Europę?

1204
01:20:57,342 --> 01:21:00,841
Bardzo, bardzo dziwne pytanie, Zośnico. To
bardzo

1205
01:21:00,842 --> 01:21:03,802
dziwne i bardzo dziwnie musiałbym
odpowiadać na to pytanie.

1206
01:21:03,802 --> 01:21:09,902
Otóż- Proponuję zacząć. Ty
zadajesz mi pytanie, czy ja widzę cel? A

1207
01:21:09,902 --> 01:21:13,242
dlaczego mi zadajesz pytanie? Bo ja go nie
widzę.

1208
01:21:13,242 --> 01:21:16,722
Aha, bo ty go nie widzisz. Ale kto to nie
widzi? Ty go

1209
01:21:16,722 --> 01:21:20,102
nie widzisz, a ja może też nie widzę albo

1210
01:21:20,102 --> 01:21:25,062
widzę, ale kim my jesteśmy?
Otóż my jesteśmy indywidualnymi,

1211
01:21:25,062 --> 01:21:27,862
indywidualnościami jakimiś. Nie wiem, czy
mnie nie obrażasz, ale

1212
01:21:27,862 --> 01:21:30,482
słucham cię dalej. Słucham cię dalej. Otóż
mnie można

1213
01:21:30,482 --> 01:21:33,822
zapytać, czy ja widzę jakąś ideę. Mogę

1214
01:21:33,822 --> 01:21:37,202
ciebie zapytać i ty możesz odpowiedzieć. A
ja się

1215
01:21:37,202 --> 01:21:44,062
mogę zapytać, czy można posadzić,
yy, posadzić, nie wiem, pięć tysięcy ludzi

1216
01:21:44,062 --> 01:21:49,602
na stadionie i zapytać: „Czy wy
widzicie jakąś ideę?” I co z tego

1217
01:21:49,602 --> 01:21:54,802
wyniknie? Czy oni zobaczą
jakąś ideę? Czy oni udzielą ci takiej

1218
01:21:54,802 --> 01:21:58,182
odpowiedzi, jaką widzą ideę?

1219
01:21:58,182 --> 01:22:01,682
Wiesz co- Nie! Zbiorowość nie ma idei.
Wiesz co? Ja tak,

1220
01:22:01,682 --> 01:22:04,582
tak jak odpowiadasz mi, to ja wiem, czemu
Arystoteles tak

1221
01:22:04,582 --> 01:22:08,022
nienawidził sofistów. Bo to, co mówisz w
tej chwili, to jest

1222
01:22:08,022 --> 01:22:11,461
czysta sofistyka. Wiesz doskonale, o co
pytam. Wiesz

1223
01:22:11,462 --> 01:22:14,662
doskonale. Czy jest coś takiego, co
jeszcze tę

1224
01:22:14,662 --> 01:22:17,782
Europę może scementować? Czy już po prostu
jest po ptakach?

1225
01:22:17,782 --> 01:22:24,362
Nie ma. Nie ma. Według mnie nie ma,
bo, no, z wielu względów. Teraz jeszcze

1226
01:22:24,362 --> 01:22:30,482
może! Islam. Jeśli przejdzie-
Dobrze, dobrze. Jeśli przejdziemy na

1227
01:22:30,482 --> 01:22:33,522
islam, to nas scementuje. Wiktor, wiesz
co? Już dzisiaj tyle

1228
01:22:33,522 --> 01:22:36,662
tego czarnowidztwa było z naszej strony,
że właściwie staliśmy

1229
01:22:36,662 --> 01:22:39,862
się taką audycją parapogrzebową. Więc
może, może

1230
01:22:39,862 --> 01:22:42,902
jednak nie. Może odejdźmy trochę od tych
klimatów, bo to, to

1231
01:22:42,902 --> 01:22:46,312
nie jest, to nie jest zdrowe. I, i, i

1232
01:22:46,312 --> 01:22:49,522
może przesttajmy się pastwić nad
demokracją, bo to jest, to

1233
01:22:49,522 --> 01:22:52,422
jest zadanie zbyt proste, przynajmniej w
tym wydaniu

1234
01:22:52,422 --> 01:22:55,622
europejskim. Ja tylko przypomnę jednak, że
jeśli się o

1235
01:22:55,622 --> 01:22:58,782
demokracji mówi, to i o trójpodziale
władzy, który

1236
01:22:58,782 --> 01:23:03,482
podobno jest podstawą demokracji,
naprawdę sięgnijmy po, po dzieła

1237
01:23:03,482 --> 01:23:06,762
Monteskiusza. On napisał

1238
01:23:06,762 --> 01:23:10,042
przynajmniej dwie książki, które, które
warto by no przynajmniej

1239
01:23:10,042 --> 01:23:16,702
przekartkować, czyli „O duchu
praw” i nieco bardziej, yy, taką

1240
01:23:16,702 --> 01:23:19,922
literacką formę mające „Listy perskie”.
Tam można

1241
01:23:19,922 --> 01:23:23,182
znaleźć, yy, informacje na temat, jak
Monteskiusz

1242
01:23:23,182 --> 01:23:26,382
wyobrażał sobie trójpodział władzy,
chociażby, jak w ogóle

1243
01:23:26,382 --> 01:23:29,491
widział demokrację, yy, w takim
nowocześniejszym

1244
01:23:29,491 --> 01:23:36,162
wydaniu. A zatem warto, warto po to
sięgnąć, bo jak ja widzę, yy, polityków,

1245
01:23:36,162 --> 01:23:39,522
obojętnie z jakiej strony w Polsce, którzy
się powołują

1246
01:23:39,522 --> 01:23:42,942
na demokrację i trójpodział władzy, to ja

1247
01:23:42,942 --> 01:23:49,242
od razu... I potem mówią to, co mówią,
to ja od razu wiem, że nigdy, yy, yy, do

1248
01:23:49,242 --> 01:23:52,582
książki jednej z tych dwóch wymienionych
przeze mnie wcześniej

1249
01:23:52,582 --> 01:23:59,182
nie zbliżyli się nawet na sto metrów.
Nawet okładki nie widzieli. Tyle z tego

1250
01:23:59,182 --> 01:24:02,162
jest. Czasami warto sięgnąć do źródeł

1251
01:24:02,162 --> 01:24:05,102
tego, na co się powołujemy. Po prostu. To,
to jest

1252
01:24:05,102 --> 01:24:08,562
oczywiste. Jeszcze przynajmniej dla mnie
jest oczywiste, że

1253
01:24:08,562 --> 01:24:11,782
jeżeli szukamy jakiejś istoty, szukamy,
szukamy

1254
01:24:11,782 --> 01:24:14,942
czegoś, co, co było pierwotne, to warto po
to sięgnąć. Po

1255
01:24:14,942 --> 01:24:20,702
prostu. Po to, to, na co się
powołujemy. Nieprawdaż?

1256
01:24:20,702 --> 01:24:24,082
Prawda i nieprawda, ale przypomnę ci, że

1257
01:24:24,082 --> 01:24:27,522
za-zało- zakładam oczywiście, że wca...
zawsze tak

1258
01:24:27,522 --> 01:24:30,982
było, że na przykład ja, tak jak ja

1259
01:24:30,982 --> 01:24:34,282
podejrzewam, że rycerzy, którzy
przynajmniej rycerzy,

1260
01:24:34,282 --> 01:24:40,782
którzy towarzyszyli wyprawom krzyżowym
do, po odbicie Ziemi Świętej, również nie

1261
01:24:40,782 --> 01:24:44,142
czytali Biblii prawdopodobnie. No,

1262
01:24:44,142 --> 01:24:47,182
też mam taką, też mam taką obawę. Oni o
chrześcijaństwie

1263
01:24:47,182 --> 01:24:50,322
mieli, wiedzieli tyle, chrześcijaństwo
było tak daleko sięgało,

1264
01:24:50,322 --> 01:24:53,542
jak ich miecz sięgał i, yy,

1265
01:24:53,542 --> 01:24:56,321
ewentualnie i tam w tym zasięgu to było
chrześcijaństwo.

1266
01:24:56,322 --> 01:24:59,462
Dalej, poza mieczem, to już gasło, gasło,
zostawały

1267
01:24:59,462 --> 01:25:02,742
ślady. A wiesz, na czym polegał paradoks?
Yy, bo,

1268
01:25:02,742 --> 01:25:06,022
yy, dzisiaj niektóre kręgi kultury,
niektóre

1269
01:25:06,022 --> 01:25:09,382
kręgi kultury europejskiej mówią: „No,
przecież te wyprawy

1270
01:25:09,382 --> 01:25:12,882
krzyżowe to było coś potwornego. No po
prostu

1271
01:25:12,882 --> 01:25:16,122
agresja jedna wielka. Barbarzyńcy się
wlali na

1272
01:25:16,122 --> 01:25:19,502
Bliski Wschód i w imię Chrystusa robili,
zaprowadzali tam

1273
01:25:19,502 --> 01:25:23,002
jakieś idiotyczne porządki. Nigdy więcej.
Przepraszamy za naszych

1274
01:25:23,002 --> 01:25:26,322
krzyżowców. Już więcej nie będziemy”. A
tymczasem

1275
01:25:26,322 --> 01:25:29,242
trzeba zdać sobie sprawę, że, yy, poza
wszystkim

1276
01:25:29,242 --> 01:25:32,442
złem, poza całym złem, które uczyniły,
uczyniły

1277
01:25:32,442 --> 01:25:35,882
wyprawy krzyżowe, no, miały one jednak
dobre strony,

1278
01:25:35,882 --> 01:25:38,942
chociażby na takim, yy, w takim, yy, w
takim

1279
01:25:38,942 --> 01:25:44,722
intelektualnym wymiarze.
Otóż, otóż, yy, mm.

1280
01:25:44,722 --> 01:25:48,141
Gdzieś tak u począ..., znaczy w momencie,

1281
01:25:48,142 --> 01:25:51,442
kiedy spłonęła Biblioteka Aleksandryjska,
czyli właściwie na

1282
01:25:51,442 --> 01:25:54,862
początku naszej ery, yy, znaczy pod
koniec,

1283
01:25:54,862 --> 01:25:57,352
właściwie, poprz..., w każdym razie gdzieś
tak na przełomie, w

1284
01:25:57,352 --> 01:26:00,812
okolicach, yy, Chrystusa, kiedy spłonęła
Biblioteka Alek-

1285
01:26:00,812 --> 01:26:03,321
Aleksandryjska. Właśnie sobie
uświadomiłem, że nie pamiętam

1286
01:26:03,322 --> 01:26:06,752
dokładnej daty, za co bym od razu dostał,
dostał, yy,

1287
01:26:06,752 --> 01:26:09,462
u jednego ze swoich profesorów.
Natychmiast zostałbym

1288
01:26:09,462 --> 01:26:12,830
podsumowany.... dosyć drastycznie, więc
może, może się ta

1289
01:26:12,830 --> 01:26:16,130
audycja niespecjalnie nie rozpowszechni,
więc nie pozostanie to

1290
01:26:16,130 --> 01:26:18,310
w tajemnicy. No, w każdym razie, w
momencie, kiedy spłonęła

1291
01:26:18,310 --> 01:26:21,630
Biblioteka Aleksandryjska, część wiedzy
przeniesiono do

1292
01:26:21,630 --> 01:26:24,850
starożytnego Rzymu, a konkretnie

1293
01:26:24,850 --> 01:26:28,290
Biblioteka Rzymska funkcjonowała przez
kilka wieków. No,

1294
01:26:28,290 --> 01:26:31,650
ale tak się niestety zdarzyło, że później
pojawili się

1295
01:26:31,650 --> 01:26:34,730
barbarzyńcy i pierwsze, co zrobili, jak
zajęli Rzym, to

1296
01:26:34,730 --> 01:26:40,230
między innymi spłonęła Biblioteka Rzymska.
Stąd też dzisiaj się mówi tak, takie

1297
01:26:40,230 --> 01:26:43,670
chwytliwe hasło, że ostatnim człowiekiem,
który znał całą wiedzę

1298
01:26:43,670 --> 01:26:46,510
starożytną yy w pewnym okresie, znaczy

1299
01:26:46,510 --> 01:26:49,930
ostatnim człowiekiem starożytności, który
znał całą

1300
01:26:49,930 --> 01:26:56,110
wiedzę starożytną, był święty,
święty Augustyn. Później, właściwie

1301
01:26:56,110 --> 01:26:59,450
jak już to wszystko poszło na podpałkę, to
nie wiedzieliśmy

1302
01:26:59,450 --> 01:27:02,950
nic. I ci nasi filozofowie tu w Europie

1303
01:27:02,950 --> 01:27:06,310
pletli rozmaite bzdury, a to o emanacjach,
a to o

1304
01:27:06,310 --> 01:27:08,710
różnych innych, innych ciekawych rzeczach.
Nie czas i nie

1305
01:27:08,710 --> 01:27:11,870
miejsce, aby o tym mówić, ale myśmy o
całej

1306
01:27:11,870 --> 01:27:15,149
historii filozofii, historii myśli
ludzkiej

1307
01:27:15,150 --> 01:27:21,740
wiedzieli bardzo niewiele. I tak
się zdarzyło, że po pierwsze, część

1308
01:27:21,740 --> 01:27:25,210
filozofii starożytnej przynieśli do Europy
yy

1309
01:27:25,210 --> 01:27:31,330
tak naprawdę wysłannicy yy z Bliskiego
Wschodu: Awicenna, Awerroes. Ale

1310
01:27:31,330 --> 01:27:37,990
też wielkim osiągnięciem było to, że
kiedy wyprawy, wyprawy krzyżowe pomykały

1311
01:27:37,990 --> 01:27:41,370
sobie na Bliski Wschód, aby tam coś
wyrżnąć albo

1312
01:27:41,370 --> 01:27:46,450
zająć, to przy okazji
przechodziły przez yy ulicach

1313
01:27:46,450 --> 01:27:49,910
Konstantynopola. W pewnym momencie
zdarzyło się,

1314
01:27:49,910 --> 01:27:53,030
że zajęli po prostu ten Konstantynopol,
złupili. Ale to

1315
01:27:53,030 --> 01:27:56,390
łupienie miało to do siebie, że dzięki
temu łupieniu

1316
01:27:56,390 --> 01:27:59,730
yy znaleziono księgi, które w Europie, tej

1317
01:27:59,730 --> 01:28:02,990
takiej dosyć, dosyć mrocznej i
średniowiecznej,

1318
01:28:02,990 --> 01:28:06,450
były już, były nieznane, a tam one się,
one

1319
01:28:06,450 --> 01:28:12,850
przetrwały. Przyjechały do Europy
i nagle wszyscy zaczęli czytać yy

1320
01:28:12,850 --> 01:28:16,290
Arystotelesa, chociażby. Arystotelesa,
który wcześniej

1321
01:28:16,290 --> 01:28:19,690
był przez średniowiecznych filozofów
uważany za człowieka, który

1322
01:28:19,690 --> 01:28:22,390
no znał się na logice i zostawił po sobie
dzieła

1323
01:28:22,390 --> 01:28:25,810
logiczne. A tu się nagle okazało, że
napisał jeszcze

1324
01:28:25,810 --> 01:28:28,760
hoho, a może i więcej. Tak samo, yy

1325
01:28:28,760 --> 01:28:32,210
bo, bo tak naprawdę w średniowieczu na
początku

1326
01:28:32,210 --> 01:28:35,170
znano tylko Platona i to też nie wszystko.
A tu się

1327
01:28:35,170 --> 01:28:38,530
nagle zaczęły pokazywać i dodatkowe dzieła
Platona, czyli na

1328
01:28:38,530 --> 01:28:41,780
przykład, czyli "Dialogi". Bo znowu warto
powiedzieć, że z

1329
01:28:41,780 --> 01:28:44,990
dzieł, z dzieł Platona, tych prawdziwych,
tych takiej, takiej

1330
01:28:44,990 --> 01:28:48,150
mięsistej filozofii nic nie zostało. Ale
na

1331
01:28:48,150 --> 01:28:51,430
szczęście Platon doszedł do wniosku, że yy

1332
01:28:51,430 --> 01:28:54,650
to, co pisze takiego naukowego, to jest za
trudne dla

1333
01:28:54,650 --> 01:28:57,690
gawiedzi i trzeba napisać coś w rodzaju
takich

1334
01:28:57,690 --> 01:29:00,850
mm filozoficznych harlekinów. No i

1335
01:29:00,850 --> 01:29:03,910
napisał. Napisał "Dialogi". One pozostały
do dzisiaj

1336
01:29:03,910 --> 01:29:09,810
i dzięki temu coś o myśli, o myśli
Platona wiemy. Znamy też myśl, myśl

1337
01:29:09,810 --> 01:29:12,730
Arystotelesa. No, a dzięki czemu to?
Dzięki temu między

1338
01:29:12,730 --> 01:29:16,150
innymi, że się odbyły wyprawy krzyżowe. No

1339
01:29:16,150 --> 01:29:19,290
niestety. Wiem, wiem, bardzo
kontrowersyjna teza, ale

1340
01:29:19,290 --> 01:29:25,650
uwielbiam takie kontrowersyjne tezy.
Wojna, każda wojna jest rzeczą straszną.

1341
01:29:25,650 --> 01:29:28,590
O, przepraszam, przepraszam. Pełna zgoda.
Pełna zgoda.

1342
01:29:28,590 --> 01:29:31,750
Średniowiecze nie było mroczne. Czytam
tutaj znowu, czytam

1343
01:29:31,750 --> 01:29:34,910
znowu yy z czata. Pewno, że nie było
mroczne.

1344
01:29:34,910 --> 01:29:38,310
Natomiast w takiej świadomości
Europejczyka współczesnego, to

1345
01:29:38,310 --> 01:29:41,110
średniowiecze to było takie miejsce, gdzie
ciągle deszcz

1346
01:29:41,110 --> 01:29:44,550
padał, yy było pełno błota, ludzie się

1347
01:29:44,550 --> 01:29:47,790
nie myli, cuchnęli i w ogóle, w ogóle było
paskudnie i

1348
01:29:47,830 --> 01:29:50,969
potwornie. Tylko że nie wiadomo, jakim
cudem w tej

1349
01:29:50,970 --> 01:29:53,710
średniowiecznej Europie stworzono
uniwersytet.

1350
01:29:53,710 --> 01:29:56,850
Dokładnie! Już nie mówiąc o tym, że

1351
01:29:56,850 --> 01:30:00,210
jakoś nikt nie bierze pod uwagę tego, że
akurat

1352
01:30:00,210 --> 01:30:03,170
średniowiecze, jeśli nawet było brudne i
ciągle deszcz

1353
01:30:03,170 --> 01:30:06,450
padał, a ludziom, a ludziom cuchnęło z

1354
01:30:06,450 --> 01:30:09,930
różnych miejsc, to i tak średniowiecze to
była

1355
01:30:09,930 --> 01:30:13,090
epoka ducha. Wtedy się ludzie nie
zastanawiali nad tym, jak

1356
01:30:13,090 --> 01:30:19,530
zbijać kasę, tylko jak zbliżyć się do
Boga. I obojętnie, czy to była droga

1357
01:30:19,530 --> 01:30:22,710
właściwa, czy niewłaściwa, to na tym
skupiała się cała myśl.

1358
01:30:22,710 --> 01:30:26,010
Dlatego pełna zgoda. Pełna zgoda, że to
bardziej

1359
01:30:26,010 --> 01:30:29,110
posłużyłem się pewną, pewnym, pewnym
schematem, pewną

1360
01:30:29,110 --> 01:30:32,250
kalką i pewnym takim postrzeganiem
powszechnym, jak ludzie widzą

1361
01:30:32,250 --> 01:30:39,310
średniowiecze. Ja też się nie zgadzam,
że średniowiecze było mrocznym czasem.

1362
01:30:39,310 --> 01:30:42,750
Najpiękniejszym czasem w historii ziemi.
No, ja bym cię chciał

1363
01:30:42,750 --> 01:30:45,610
zobaczyć, jak pomykasz po tych
średniowiecznych drogach. To

1364
01:30:45,610 --> 01:30:48,750
tak, taką mam wizję. Po prostu super by
było.

1365
01:30:48,750 --> 01:30:54,290
Wiesz, jak się średniowiecze zaczynało,
to nie wiem, kiedyś żeśmy rozmawiali na

1366
01:30:54,290 --> 01:30:57,790
tym, że cywilizacja, społeczeństwo powinno
żyć

1367
01:30:57,790 --> 01:31:04,490
w pełnej harmonii, nie? I zadałeś mi
pytanie, jak ja sobie wyobrażam harmonię,

1368
01:31:04,490 --> 01:31:07,650
taką społeczną i tak dalej. Ja ci

1369
01:31:07,650 --> 01:31:11,150
odpowiedziałem, pamiętam, że moja wizja
harmonii jest bardzo

1370
01:31:11,150 --> 01:31:17,310
prosta i ona odpowiada średniowieczu.
To jest taki piękny facet, mm hełmie, z

1371
01:31:17,310 --> 01:31:20,770
rogami, z mieczem i tarczą w jednym, w

1372
01:31:20,770 --> 01:31:24,270
obydwu dłoniach. To jest moja wizja
harmonii po prostu.

1373
01:31:24,270 --> 01:31:27,570
Piękna, naprawdę piękna. Wcale nie cudowna

1374
01:31:27,570 --> 01:31:30,730
kobieta. No, nie wiem. Każdy jest coś
takiego mi- No,

1375
01:31:30,730 --> 01:31:34,170
zważywszy, że pod słowem harmonia można

1376
01:31:34,170 --> 01:31:37,650
również ukryć słowo logos, które jest
dosyć kluczowe dla,

1377
01:31:37,650 --> 01:31:40,970
dla całej filozofii, no to możesz, możesz
mieć rację. A

1378
01:31:40,970 --> 01:31:44,250
jeśli chodzi o to, co znowu nasz, nasz,
nasz

1379
01:31:44,250 --> 01:31:47,510
ulubiony komentator na czacie pisze, że
były też

1380
01:31:47,510 --> 01:31:50,870
inne biblioteki poza aleksandryjską i
rzymską. Pełna

1381
01:31:50,870 --> 01:31:54,310
zgoda, tylko niestety los tych bibliotek
był dosyć marny.

1382
01:31:54,310 --> 01:31:57,810
Najczęściej większość z nich posłużyła,

1383
01:31:57,810 --> 01:32:00,790
zawartość tych bibliotek posłużyła jako
podpałki do

1384
01:32:00,790 --> 01:32:04,290
ogniska albo coś podobnego. Na szczęście,

1385
01:32:04,290 --> 01:32:07,090
na szczęście istniały też klasztory i w
tych klasztorach

1386
01:32:07,090 --> 01:32:12,910
pracowicie mnisi przepisywali, przepisywali
kolejne księgi. I to też jest pewna

1387
01:32:12,910 --> 01:32:16,150
zasługa. Dzięki, dzięki, dzięki temu

1388
01:32:16,150 --> 01:32:19,030
przepisywaniu też troszeczkę, troszeczkę
przetrwało.

1389
01:32:19,030 --> 01:32:22,330
Natomiast powiem tak, żeby znowu puścić

1390
01:32:22,330 --> 01:32:25,390
jakąś tezę, która będzie z jednej strony
kontrowersyjna, a z

1391
01:32:25,390 --> 01:32:28,422
drugiej strony prosta.... Otóż chodzi o
to,

1392
01:32:28,422 --> 01:32:31,822
że zniszczenie Biblioteki Aleksandryjskiej
to był po

1393
01:32:31,822 --> 01:32:34,422
prostu dramat. I to, że była biblioteka w

1394
01:32:34,422 --> 01:32:37,482
Pergamonie, z której częściowo uzupełniono
te, te

1395
01:32:37,482 --> 01:32:40,602
straty, to oczywiście prawda, ale tak

1396
01:32:40,602 --> 01:32:43,822
na-- gdyby, gdyby to nie była tak wielka,
gdyby to nie

1397
01:32:43,822 --> 01:32:47,262
była tak wielka strata, to nie odbiłaby
się takim

1398
01:32:47,262 --> 01:32:50,002
echem w Europie. A Europa naprawdę
utraciła swoje

1399
01:32:50,002 --> 01:32:53,461
dziedzictwo. Tak samo, jak później
spalenie biblioteki

1400
01:32:53,462 --> 01:32:56,822
rzymskiej. W ogóle zniszczenie Rzymu było
tragedią z

1401
01:32:56,862 --> 01:33:00,342
punktu widzenia intelektualnego. Ja już
oczywiście nie mówię o

1402
01:33:00,342 --> 01:33:03,822
tej tragedii ludzkiej w czysto ludzkim
wymiarze, ale z punktu

1403
01:33:03,822 --> 01:33:07,042
widzenia intelektualnego to była naprawdę
tragedia. I oczywiście

1404
01:33:07,042 --> 01:33:10,502
możemy snuć tu dywagacje, ileż to
bibliotek, jeszcze innych,

1405
01:33:10,502 --> 01:33:13,482
w małych ośrodkach pozostało. Ale problem
polega na tym, że

1406
01:33:13,482 --> 01:33:16,962
jeśli nawet one istniały, to nie
oddziaływały. Te dzieła,

1407
01:33:16,962 --> 01:33:20,202
jeśli tam sobie były gdzieś zamknięte, to
po prostu ich nie

1408
01:33:20,202 --> 01:33:25,402
znano. A dzieło, wszelkie
dzieło, w tym dzieło Wojciecha

1409
01:33:25,402 --> 01:33:28,622
Chudzińskiego i Przemysława Nowakowskiego,
ale i każde inne,

1410
01:33:28,622 --> 01:33:32,002
tylko wtedy oddziałuje, yy, tylko wtedy
jest coś warte,

1411
01:33:32,002 --> 01:33:35,222
kiedy trafia do czytelnika, kiedy jest
komentowane, kiedy się

1412
01:33:35,222 --> 01:33:38,442
o nim rozmawia. Jeśli ono sobie gdzieś tam
leży i nikt o

1413
01:33:38,442 --> 01:33:41,642
nim nie pamięta, to go nie ma. Z punktu
widzenia, z punktu

1414
01:33:41,642 --> 01:33:44,202
widzenia takiego społecznego go nie ma. Ja
wiem, że ono

1415
01:33:44,202 --> 01:33:47,462
fizycznie istnieje. Gdzieś tam te kartki
sobie żółkną spokojnie

1416
01:33:47,462 --> 01:33:50,442
na jakiejś półce, ale z punktu widzenia
społecznego to

1417
01:33:50,442 --> 01:33:59,602
dzieło nie istnieje. Pamiętajmy, że,
yy, kultura, yy, europejska na początku,

1418
01:33:59,602 --> 01:34:06,302
yy, to była kultura nie europejska, ale
śródziemnomorska. Ona obejmowała

1419
01:34:06,302 --> 01:34:12,822
Europę oraz całe, yy, otoczenie
Morza, Morza Śródziemnego. I tam

1420
01:34:12,822 --> 01:34:19,662
rzeczywiście biblioteka w centrum
teg-tego, tego świata była czytana,

1421
01:34:19,662 --> 01:34:22,782
była komentowana. Wędrowano do niej,

1422
01:34:22,782 --> 01:34:29,322
yy, po informacje po prostu, jak sięga
się po adres internetowy, zwyczajnie.

1423
01:34:29,322 --> 01:34:32,762
Natomiast, yy, wiele, wiele, tak jak
powiedziałeś,

1424
01:34:32,762 --> 01:34:36,022
wiele bibliotek poległo i można płakać.
Ale kto

1425
01:34:36,022 --> 01:34:42,682
dzisiaj w Europie płacze po tym, co
zostało ze, ze zbiorów Czartoryskich czy,

1426
01:34:42,682 --> 01:34:46,082
czy z Biblioteki Lwowskiej, którą

1427
01:34:46,082 --> 01:34:49,562
bolszewicy spalili albo resztę wywieźli w
Rosję i

1428
01:34:49,562 --> 01:34:52,232
tak dalej? Nikt w Europie ani w naszej
cywilizacji po tym

1429
01:34:52,232 --> 01:34:58,702
nie płacze, bo to nigdy nie funkcjonowało,
yy, w świecie. Dobrze, że jest jakiś

1430
01:34:58,702 --> 01:35:02,182
skrzypek w Ameryce gra na najdroższych na
świecie

1431
01:35:02,182 --> 01:35:05,502
skrzypcach podarowanych przez księcia
Potockiego

1432
01:35:05,502 --> 01:35:08,862
jakiemuś żydowskiemu dziecku i tak dalej.
To też tamte

1433
01:35:08,862 --> 01:35:12,002
miejsca, tamte czasy, czyli w tamtych
bibliotekach, w tamtych

1434
01:35:12,002 --> 01:35:18,922
muzeach. Coś tam było warte.
Czasami warte na skalę świata, nie? Na

1435
01:35:18,922 --> 01:35:22,402
skalę taką, że, że Wojtek Chudziński i
Przemek Nowakowski

1436
01:35:22,402 --> 01:35:25,762
mogliby to w tej książce umieścić jako
niesamowity mit,

1437
01:35:25,762 --> 01:35:28,882
który zniknął. Tylko że po tym śladu nie
ma. No i

1438
01:35:28,882 --> 01:35:34,542
trudno, nie? Powiem Ci, że niezwykle
doceniam, yy, człowieka z czatu,

1439
01:35:34,542 --> 01:35:37,822
który, yy... Nikt do nas nie dzwoni, więc
rozmawiamy,

1440
01:35:37,822 --> 01:35:41,302
yy, z człowiekiem o pseudonimie O
trzydzieści

1441
01:35:41,302 --> 01:35:44,762
pięć, a który wykazuje się niezwykłą
wiedzą

1442
01:35:44,762 --> 01:35:48,242
i, i naprawdę chylę czoła. Tylko powiem
tak:

1443
01:35:48,242 --> 01:35:51,742
to prawda, Efes miał niezłą bibliotekę.
Tylko że Efes

1444
01:35:51,742 --> 01:35:57,602
dla, yy, średniowiecznej Europy
był, no, w takim miejscu. To prawda, to

1445
01:35:57,602 --> 01:36:00,382
była, kiedyś to była Grecja. Tylko że
Grecja w świe...,

1446
01:36:00,382 --> 01:36:03,882
Grecja starożytności zajmowała troszeczkę
inne miejsce na

1447
01:36:03,882 --> 01:36:07,182
mapie Europy, niż zajmuje dzisiaj. A i

1448
01:36:07,182 --> 01:36:10,622
dla średniowiecznej Europy Efes to była
Azja Mniejsza. To już

1449
01:36:10,622 --> 01:36:13,962
było, to już było miejsce, które, yy, no,
które

1450
01:36:13,962 --> 01:36:16,822
było takie labilne politycznie troszeczkę.
Nie w każdym

1451
01:36:16,822 --> 01:36:19,742
momencie, nie w każdym momencie, yy, było,

1452
01:36:19,742 --> 01:36:22,342
by-był do niego, był do niego dostęp. To
jest pierwsza

1453
01:36:22,342 --> 01:36:24,882
sprawa. Ale oczywiście, no, ja nie, wcale
nie zamierzam

1454
01:36:24,882 --> 01:36:28,382
twierdzić, że wraz ze spaleniem jednej czy
drugiej biblioteki

1455
01:36:28,382 --> 01:36:31,462
wszystko się skończyło. Natomiast, no
niestety,

1456
01:36:31,462 --> 01:36:34,592
yy, jeśli nawet sobie gdzieś tam w
mniejszym mieście, fajnym,

1457
01:36:34,592 --> 01:36:37,742
fajnym nawet był-była biblioteka, to jeśli
ona

1458
01:36:37,742 --> 01:36:41,202
była, nie docierali, nie docierali do niej
ludzie. Ci,

1459
01:36:41,202 --> 01:36:44,402
którzy powinni być, ci, którzy chcieli do
niej

1460
01:36:44,402 --> 01:36:47,722
dotrzeć, no to, to był problem. To był po
prostu problem.

1461
01:36:47,722 --> 01:36:50,882
I zgoda znowu, że, yy, do zbiorów
biblioteki,

1462
01:36:50,882 --> 01:36:54,342
yy, jednej, drugiej czy trzeciej, ee, nie
mieli

1463
01:36:54,342 --> 01:36:57,452
dostępu wszyscy, ale też wszyscy nie
musieli mieć dostępu. To

1464
01:36:57,452 --> 01:37:00,942
znaczy to, co za, to co zawierały
biblioteki w

1465
01:37:00,942 --> 01:37:04,021
tamtych czasach, no, nie było dobrem
powszechnego

1466
01:37:04,022 --> 01:37:07,162
użytku. To raczej było dobro dla
wybranych.

1467
01:37:07,162 --> 01:37:13,122
Tak, tak, tak, to tak to w
tej chwili widzę po prostu.

1468
01:37:13,122 --> 01:37:15,922
Wiktor się zadumał w tej chwili.
Zadumałem, bo akurat myślałem

1469
01:37:15,922 --> 01:37:19,382
zupełnie abstrakcyjnej rzeczy: yy, czy
burzenie

1470
01:37:19,442 --> 01:37:22,882
i niszczenie jest rzeczą pozytywną, czy
negatywną? Otóż,

1471
01:37:22,882 --> 01:37:26,362
yy, zniszczenie jakiejś biblioteki z
pozycji

1472
01:37:26,362 --> 01:37:33,262
barbarzyńcy po prostu tworzy miejsce
na nową bibliotekę. Zniszczenie starej

1473
01:37:33,262 --> 01:37:36,562
wiedzy tworzy miejsce na nową wiedzę.

1474
01:37:36,562 --> 01:37:39,962
Może żeby zbudować na przykład McDonalda
we współczesnej

1475
01:37:39,962 --> 01:37:43,362
Warszawie, w samym centrum warszawskiej
stolicy,

1476
01:37:43,362 --> 01:37:49,942
mm, trzeba by było po prostu zburzyć
Pałac Kultury, prawda? Bez burzenia nie ma

1477
01:37:49,942 --> 01:37:56,182
stworzenia. No, wiesz co? No, ja
rozumiem abstrakcję, ale żeby burzyć Pałac

1478
01:37:56,182 --> 01:37:59,282
Kultury, no, który jest urody średniej, po
to, żeby postawić

1479
01:37:59,282 --> 01:38:02,562
tam budę McDonalda, to przyznam, chylę
czoła. To jest bardzo,

1480
01:38:02,562 --> 01:38:05,522
bardzo nowatorskie podejście. I znowu,

1481
01:38:05,522 --> 01:38:08,822
znowu, yy, znowu O trzydzieści pięć pisze,
że

1482
01:38:08,822 --> 01:38:11,902
owszem, biblioteka to prawda. Biblioteka w
Efesie była

1483
01:38:11,902 --> 01:38:15,262
stworzona za czasów Imperium Rzymskiego.
Tylko

1484
01:38:15,262 --> 01:38:18,442
kiedy skończyło się, kiedy skończyło się
starożytność, to, to

1485
01:38:18,442 --> 01:38:21,902
imperium, o ile jeszcze zachodnie i--
znaczy, o

1486
01:38:21,902 --> 01:38:24,802
ile wschodnie imperium jeszcze jakoś przez
jakiś czas sobie

1487
01:38:24,802 --> 01:38:27,222
funkcjonowało, to w tym czasie, kiedy ono
sobie

1488
01:38:27,222 --> 01:38:30,682
funkcjonowało, to zachodnia część
imperium-...

1489
01:38:30,682 --> 01:38:33,562
była w rozsypce, a to tak naprawdę ta
zachodnia część

1490
01:38:33,562 --> 01:38:37,062
była, była średniowieczną, średniowieczną
Europą,

1491
01:38:37,062 --> 01:38:40,352
wczesnośredniowieczną Europą. Mówię, tak
naprawdę,

1492
01:38:40,352 --> 01:38:43,752
yy, ja wcale nie lansuję tezy, że nie było
żadnych ksiąg i

1493
01:38:43,752 --> 01:38:47,121
tak dalej. Lansuję tylko tezę, że dla
ówczesnych

1494
01:38:47,122 --> 01:38:50,622
naukowców, ludzi lub, właściwie może
przesadzam

1495
01:38:50,622 --> 01:38:53,762
z tymi naukowcami. Dla ludzi, którzy
przechowywali i

1496
01:38:53,762 --> 01:38:57,242
propagowali, a także rozwijali wiedzę, no

1497
01:38:57,242 --> 01:39:00,212
jednak dostęp do ksiąg, yy, tych, które
były

1498
01:39:00,212 --> 01:39:03,281
tradycją, yy, europejską, tradycją myśli

1499
01:39:03,281 --> 01:39:05,942
filozoficznej i nie tylko filozoficznej,
bo myśli

1500
01:39:05,942 --> 01:39:09,182
naukowej, był mocno utrudniony, naprawdę

1501
01:39:09,182 --> 01:39:12,462
mocno utrudniony. I myślę, że to jest taka
teza, z którą

1502
01:39:12,462 --> 01:39:15,802
ciężko jest polemizować, bo ją broni nie

1503
01:39:15,802 --> 01:39:18,802
Marek Żylkowski, tylko po prostu historia
i

1504
01:39:18,802 --> 01:39:22,022
praktyka, która w tamtym czasie miała
miejsce. Naprawdę

1505
01:39:22,022 --> 01:39:28,482
dopiero, yy, Averroes, yy,
dopiero Awicenna, dopiero wyprawy

1506
01:39:28,482 --> 01:39:35,121
krzyżowe przywiozły do Europy
te dzieła, które na kilkaset lat jakby

1507
01:39:35,121 --> 01:39:38,542
zniknęły z powszechnego obiegu. I tylko o
to chodzi.

1508
01:39:38,542 --> 01:39:41,742
A czy one gdzieś tam były w Europie
ukryte, czy nie?

1509
01:39:41,742 --> 01:39:45,061
Pewnie były. Przyznaję, pewnie były.
Widzisz,

1510
01:39:45,062 --> 01:39:49,922
ale sami, sam żeś kiedyś stwierdził:
„Nigdy nie powinno być lekko, łatwo i

1511
01:39:49,922 --> 01:39:56,442
przyjemnie". Nie- Dobrze! Per
aspera ad astra. Trzeba było, nie

1512
01:39:56,442 --> 01:39:59,802
było, więc trzeba było się wysilać. Jakoś,
że

1513
01:39:59,802 --> 01:40:02,582
tak powiem, tego, że nie było, nie
przeszkodziło to

1514
01:40:02,582 --> 01:40:08,102
Kopernikowi, niczym, prawda?
Ani nam dzisiaj jakoś. No,

1515
01:40:08,102 --> 01:40:11,562
coś zniknęło. Wiele rzeczy zniknęło,

1516
01:40:11,562 --> 01:40:14,942
wiele zniknie. Po nas nic nie zostanie,
ani

1517
01:40:14,942 --> 01:40:18,382
wiesz, i tak dalej. I nie szkodzi. Nie
może być lekko,

1518
01:40:18,382 --> 01:40:21,062
łatwo i przyjemnie, żebyśmy żyli

1519
01:40:21,062 --> 01:40:24,482
tak, jak mamy dzisiejsze poczucie w
Europie. Żyli

1520
01:40:24,482 --> 01:40:27,902
dostatnio? Nie, nie żyli. Nigdzie nie
dążymy, tylko siedzimy

1521
01:40:27,902 --> 01:40:34,022
na krzesłach, na fotelach, oglądamy,
wiesz, obrazki i- Pewnie będziemy powoli

1522
01:40:34,022 --> 01:40:36,502
kończyć, bo nikt do nas dzwonić nie chce.
Ale muszę

1523
01:40:36,502 --> 01:40:43,182
jeszcze przynajmniej dwie rzeczy
powiedzieć. Pierwsza to taka, że, yy, że

1524
01:40:43,182 --> 01:40:49,522
owszem, Arabowie, yy, przywieźli do
nas tę wiedzę, yy, która była na wiele lat

1525
01:40:49,522 --> 01:40:52,822
zaginiona, ale, bardzo

1526
01:40:52,822 --> 01:40:56,282
szybko Europejczycy domyślili się, że to,
co głoszą Arabowie

1527
01:40:56,282 --> 01:41:01,122
na podstawie tych dzieł
przechowywanych, to ci Arabowie nie do

1528
01:41:01,122 --> 01:41:04,162
końca to rozumieli. Taką metodą

1529
01:41:04,162 --> 01:41:07,282
dedukcji troszeczkę nasi, nasi myśliciele
tu w Europie

1530
01:41:07,282 --> 01:41:10,222
zrozumieli, że, yy, tak się

1531
01:41:10,222 --> 01:41:13,702
domyślili, że w ogóle, yy, to, co
przywiózł, to, co przy-

1532
01:41:13,702 --> 01:41:16,702
to, co przyszło razem z Awicenną,
Averroesem, to

1533
01:41:16,702 --> 01:41:23,162
to jest wiedza sięgająca dalej. Bo
sposób interpretacji, jaki, jaki, jaki

1534
01:41:23,162 --> 01:41:26,242
zgłaszany był przez, przez tych
myślicieli, pochodzenia,

1535
01:41:26,242 --> 01:41:32,322
pochodzenia, muz, znaczy
wyznających islam, yy, był, yy, był

1536
01:41:32,322 --> 01:41:35,702
taki, że widać było, że oni nie do końca
tym, to

1537
01:41:35,702 --> 01:41:39,162
rozumieją. Natomiast podstawowym,
najważniejszą rzeczą

1538
01:41:39,162 --> 01:41:44,881
było to, że oni ową wiedzę
przechowali. I powiem tak, no, to,

1539
01:41:44,882 --> 01:41:47,932
to, to myślę, to, to myślę, są dzieje,
dzieje Europy. A na

1540
01:41:47,932 --> 01:41:51,252
koniec chciałbym jeszcze- a nie,
oczywiście, Wiktor!

1541
01:41:51,252 --> 01:41:54,612
Tak, nie, nie da mi powiedzieć. Nie, nie,
nie. Ja to, ja,

1542
01:41:54,612 --> 01:41:58,002
ja nawiążę do tego, co powiedziałeś i
skończę

1543
01:41:58,002 --> 01:42:01,242
od siebie przynajmniej bardzo
optymistycznie. Otóż

1544
01:42:01,242 --> 01:42:06,982
właśnie, zwracając uwagę na to,
że ten ciemny, yy, arabski i islamowy,

1545
01:42:06,982 --> 01:42:12,302
yy, naród przechował
wiedzę, yy, tych,

1546
01:42:12,302 --> 01:42:15,682
mm, starożytnych Greków i do nas- Ale on
nie

1547
01:42:15,682 --> 01:42:19,122
był taki ciemny. Ja wiem, ja wiem, ja
wiem,

1548
01:42:19,122 --> 01:42:24,482
ale ja to mówię, ja mówię ironicznie i
cudzysłowem. Ciężko mi wyrazić słowami

1549
01:42:24,482 --> 01:42:29,702
ironię. No, gębą bym musiał. W
każdym razie, otóż oni, skoro nie, tego nie

1550
01:42:29,702 --> 01:42:35,422
zniszczyli, oni są właśnie
mądrzy. A! Oczywiście. I

1551
01:42:35,422 --> 01:42:38,882
spokojnie, możemy żyć spokojnie z tego, co

1552
01:42:38,882 --> 01:42:42,342
w Europie jest cenne i ważne. Na przykład

1553
01:42:42,342 --> 01:42:45,842
taka książka Wojtka Kulińskiego i Przemka
Nowakowskiego. Oni

1554
01:42:45,842 --> 01:42:49,342
tego nie zniszczą. Jak to

1555
01:42:49,342 --> 01:42:52,802
zajmą? I cóż, pozostało mi powiedzieć w
tej chwili i tym

1556
01:42:52,802 --> 01:42:56,302
optymistycznym akcentem, yy, pożegnamy się

1557
01:42:56,302 --> 01:42:58,922
z naszymi słucha-słuchaczami. Bardzo
dziękujemy za

1558
01:42:58,922 --> 01:43:02,302
uwagę. Yy, bardzo dziękujemy za cierpliwe

1559
01:43:02,302 --> 01:43:05,702
znoszenie naszych, naszych prowokacji i
naszych różnych, yy,

1560
01:43:05,702 --> 01:43:08,882
naszych, naszego wsadzania, ee, kija w

1561
01:43:08,882 --> 01:43:11,722
mrowisko. To wsadzanie kija w mrowisko
jest naszą, naszą

1562
01:43:11,722 --> 01:43:14,962
ulubioną, ulubioną metodą, aa, jakby

1563
01:43:14,962 --> 01:43:18,082
prowokowania dyskusji. Szkoda, że nie
udało nam się

1564
01:43:18,082 --> 01:43:21,462
sprowokować nikogo do zatelefonowania.
Szkoda. Niemniej

1565
01:43:21,462 --> 01:43:24,732
bardzo dziękujemy wszystkim, którzy
rozmawiali z nami na czacie.

1566
01:43:24,732 --> 01:43:28,181
Czujemy się zbudowani i, i podziwiamy.
Naprawdę!

1567
01:43:28,182 --> 01:43:31,482
Bez, to mówię, żeby było, ponieważ
jesteśmy w radio, to

1568
01:43:31,482 --> 01:43:34,582
muszę to powiedzieć. To mówię bez
najmniejszej ironii.

1569
01:43:34,582 --> 01:43:38,061
Podziwiamy wiedzę naszych, naszych,
naszych rozmówców, yy, na

1570
01:43:38,062 --> 01:43:41,262
czacie. To jest, yy, bardzo, bardzo fajnie

1571
01:43:41,262 --> 01:43:44,561
mieć, mieć rozmówców, z którymi toczy się,
toczy

1572
01:43:44,562 --> 01:43:47,442
się, toczy się dialog, toczy, z którymi
się można nie

1573
01:43:47,442 --> 01:43:50,742
zgadzać, z którymi można się spierać, ale
którzy

1574
01:43:50,742 --> 01:43:53,582
są w tej rozmowie partnerami. Bardzo za to
dzięk-, bardzo

1575
01:43:53,582 --> 01:43:56,542
za to dziękujemy. Ale ja będę miał, yy,

1576
01:43:56,542 --> 01:44:00,022
odrobinę żalu. Otóż, tak jak wspominałem o
ki-

1577
01:44:00,022 --> 01:44:06,942
w czasie audycji o kibolach. Otóż
żeby się odezwać na fali, na żywo,

1578
01:44:06,942 --> 01:44:10,082
trzeba mieć nie tylko, być nie tylko
mądrym, ale mieć

1579
01:44:10,082 --> 01:44:13,322
odwagę. To mieli kibole. Brakuje

1580
01:44:13,322 --> 01:44:16,712
kiboli w tym narodzie, brakuje odwagi. Ja
jeszcze-

1581
01:44:16,712 --> 01:44:20,132
Zapewniam cię, że w naszym, w Polsce są

1582
01:44:20,132 --> 01:44:23,582
kibole i czują się nieźle, natomiast my
się

1583
01:44:23,582 --> 01:44:27,062
czujemy słabo i mamy, mamy wyjątkowe
problemy z

1584
01:44:27,062 --> 01:44:29,982
koncentracją, ponieważ znowu dzięki

1585
01:44:29,982 --> 01:44:33,462
czatowi, yy, dzięki czatowi dowiedziałem
się,

1586
01:44:33,462 --> 01:44:36,102
że nie powiedzieliśmy rzeczy bardzo
ważnej, a już się chcemy

1587
01:44:36,102 --> 01:44:38,882
żegnać i dziękujemy. I w ogóle, w ogóle
koniec, koniec.

1588
01:44:38,882 --> 01:44:42,142
Otóż-... Nie powiedzieliśmy, o jakiej
książce będziemy

1589
01:44:42,142 --> 01:44:48,442
rozmawiać następnym razem.
O! Ooo! Wiesz? Wiem. Ja powiem

1590
01:44:48,442 --> 01:44:51,602
tak: specjalnie, specjalnie nie podam tego

1591
01:44:51,602 --> 01:44:54,222
tytułu, ale coś o niej powiem, żeby nie
było, że, że

1592
01:44:54,222 --> 01:44:59,842
uciekam. To będzie książka o innej
cywilizacji. To będzie książka, która będzie

1593
01:44:59,842 --> 01:45:05,222
mówiła o tym, że nam się w
Europie wydaje, że my rozumiemy inne

1594
01:45:05,222 --> 01:45:08,642
narody, a tak naprawdę postrzegamy te inne

1595
01:45:08,642 --> 01:45:11,182
narody, im odleglejsze, tym, im bardziej
dziwne,

1596
01:45:11,182 --> 01:45:14,642
tym, yy, tym, tym one są naprawdę, yy,
odległe od

1597
01:45:14,642 --> 01:45:18,042
nas, również kulturowo. I nam się wydaje,
że jeżeli coś

1598
01:45:18,042 --> 01:45:21,022
powiemy o Chińczykach, to potrafimy

1599
01:45:21,022 --> 01:45:24,402
zrozumieć, yy, jak ci Chińczycy żyją,
dlaczego tak żyją,

1600
01:45:24,402 --> 01:45:27,182
dlaczego się tak zachowują. To samo o
innych nacjach. No,

1601
01:45:27,182 --> 01:45:29,702
nie wiem, o Japończykach czy o, czy, czy,
czy o

1602
01:45:29,702 --> 01:45:36,382
kimkolwiek. Nam się wydaje, że to
rozumiemy, podczas gdy dziwimy się, że na

1603
01:45:36,382 --> 01:45:39,342
przykład zrobimy jakąś grzeczność, yy,

1604
01:45:39,342 --> 01:45:42,502
Japończykowi. No, powiedzmy, poczęstujemy
go papierosem albo

1605
01:45:42,502 --> 01:45:45,482
złapiemy jego kapelusz, który wiatr mu
zwiał z głowy.

1606
01:45:45,482 --> 01:45:51,022
A on zamiast powiedzieć nam
„dziękuję”, będzie na nas zły. Będzie

1607
01:45:51,022 --> 01:45:54,142
wściekły, nie będzie nas lubił. Nie tylko
nam nie

1608
01:45:54,142 --> 01:45:57,622
podziękuje, no, coś tam skrzywi się, ale
tak naprawdę

1609
01:45:57,622 --> 01:46:00,922
będzie miał do nas pretensje. Co więcej,
będzie miał z

1610
01:46:00,922 --> 01:46:04,122
punktu widzenia swojej kultury, będzie
miał

1611
01:46:04,182 --> 01:46:07,122
uzasadnioną pretensję. Mhm. Bo to nie jest
tak, że po prostu

1612
01:46:07,122 --> 01:46:10,602
jakiś głupi żółtek coś tam głupiego
zrobił. Nie!

1613
01:46:10,602 --> 01:46:14,102
Tak nie jest. Oni dokładnie wiedzą,
dlaczego to robią i to

1614
01:46:14,102 --> 01:46:17,062
nie wypływa z ich widzimisię, tylko z
innej

1615
01:46:17,062 --> 01:46:23,342
kultury. Chcielibyśmy w następnej
audycji pokazać, jak, jak dziwne

1616
01:46:23,342 --> 01:46:29,842
jest zderzenie kultury europejskiej
z kulturami obcymi, innymi. To

1617
01:46:29,842 --> 01:46:32,882
jest naprawdę tak, jakbyśmy czytali jakieś
dzieło science

1618
01:46:32,882 --> 01:46:36,321
fiction o kontakcie z inną cywilizacją.
Gdzieś,

1619
01:46:36,322 --> 01:46:39,502
nie wiem, z Marsa to za blisko.
Przynajmniej z Proxima

1620
01:46:39,502 --> 01:46:42,962
Centauri albo jeszcze z drugiego końca
galaktyki. Nam się

1621
01:46:42,962 --> 01:46:46,262
tylko wydaje, że to, co dziwne, to co
niezwykłe, to

1622
01:46:46,262 --> 01:46:49,682
co, czego zrozumieć nie, nie możemy, jest
gdzieś daleko,

1623
01:46:49,682 --> 01:46:55,872
daleko, daleko od nas. Nieprawda. Jest
tu, na tej planecie. I zrozumienie tego

1624
01:46:55,872 --> 01:47:01,862
jest naprawdę zadaniem, które,
yy, podjęła autorka książki, o której

1625
01:47:01,862 --> 01:47:05,282
będziemy, yy, za dwa tygodnie z państwem

1626
01:47:05,282 --> 01:47:08,402
rozmawiać. Bardzo wszystkim jeszcze raz
dziękujemy. Myślę, że

1627
01:47:08,402 --> 01:47:11,782
już teraz niczego już nie przeoczyliśmy.
Mam przynajmniej taką

1628
01:47:11,782 --> 01:47:14,982
szczerą nadzieję. Bardzo dziękujemy.
Bardzo dziękujemy za

1629
01:47:14,982 --> 01:47:18,342
uwagę i bardzo będziemy wdzięczni za

1630
01:47:18,342 --> 01:47:21,722
wszelkie, za wszelkie uwagi, na jaki temat
się mamy rozgadywać

1631
01:47:21,722 --> 01:47:25,152
bardziej, a jakich tematów powinniśmy
unikać. Bo,

1632
01:47:25,152 --> 01:47:28,331
yy, powiedzmy, na razie żeglujemy po, po
rozległych

1633
01:47:28,331 --> 01:47:31,542
wodach. Natomiast zdajemy sobie sprawę, że
nie wszystko jest

1634
01:47:31,542 --> 01:47:34,322
jednakowo interesujące. To przynajmniej z
mojej strony. A

1635
01:47:34,322 --> 01:47:37,082
ponieważ Wiktor łapie się tutaj za czoło
przynajmniej albo za

1636
01:47:37,082 --> 01:47:40,102
głowę, no więc jeszcze pewno, yy, czas na

1637
01:47:40,102 --> 01:47:43,602
pożegnanie Wiktora. Nie, ja już tylko
dowią, nawiążę do

1638
01:47:43,602 --> 01:47:46,142
tej przyszłej książki, o której będziemy
mówili. My, jak

1639
01:47:46,142 --> 01:47:49,642
dzisiaj widzimy, yy, brazylijskie dziecko
z komórką

1640
01:47:49,642 --> 01:47:52,722
w ręku, które sobie tam przesuwa te całe

1641
01:47:52,722 --> 01:47:56,141
obrazki jednym palcem, jak wiem, widzimy

1642
01:47:56,142 --> 01:48:01,022
Wietnamczyka z laptopem na kolanach,
to myś, my myślimy, że oni są już

1643
01:48:01,022 --> 01:48:04,462
nasi, że myśmy już ich kupili.

1644
01:48:04,462 --> 01:48:07,742
Albo Polaka słuchającego na smartfonie
Radia Paranormalium

1645
01:48:07,742 --> 01:48:10,542
i tej audycji. Tak jest. Jeszcze raz
bardzo, bardzo

1646
01:48:10,542 --> 01:48:13,361
wszystkim dziękujemy za dzisiejsze
spotkanie. Do

1647
01:48:13,362 --> 01:48:16,861
usłyszenia za dwa tygodnie. A mówili to do

1648
01:48:16,862 --> 01:48:20,282
państwa z „Bibliotekarium” Marek Żelkowski

1649
01:48:20,282 --> 01:48:23,342
i Wiktor Szwikiewicz. Dziękuję jeszcze raz
panowie, w imieniu

1650
01:48:23,342 --> 01:48:26,442
wszystkich słuchaczy. Dziękujemy. Jeszcze
raz dziękujemy.

1651
01:48:26,442 --> 01:48:29,742
Dobranoc. A audycję od strony technicznej
obsługiwał

1652
01:48:29,742 --> 01:48:32,902
Marek Sęk „Ivellios”. Radio Paranormalium
-

1653
01:48:32,902 --> 01:48:36,002
paranormalny głos w twoim domu. Dobranoc i
do

1654
01:48:36,002 --> 01:48:38,842
usłyszenia w kolejnym „Bibliotekarium” już
za dwa

1655
01:48:38,842 --> 01:48:46,102
tygodnie oraz w kolejnych
audycjach Radia Paranormalium.