1
00:00:35,150 --> 00:00:41,643
Czy książka jest do czytania? Pozornie
głupie pytanie, a jednak w świecie
nieludzkim

2
00:00:41,643 --> 00:00:42,880
poczesne miejsce

3
00:00:42,920 --> 00:00:48,473
zajmuje zasada dopadnij, zabij i zeżryj. A
na społecznym sukcesie gatunku homo

4
00:00:48,473 --> 00:00:50,680
sapiens od ujarzmienia ognia po

5
00:00:50,720 --> 00:00:57,167
Internet tak naprawdę decyduje sztafeta.
Zdobyłeś coś? Pięknie, więc podaj dalej.

6
00:00:57,167 --> 00:00:58,520
Możesz przeczytać

7
00:00:58,540 --> 00:01:04,566
książkę, ale ona i tak umrze, jakby jej
nikt nie czytał. Chyba że trafi na jakieś

8
00:01:04,566 --> 00:01:06,500
forum wymiany poglądów. Bo

9
00:01:06,560 --> 00:01:12,770
tak naprawdę książka jest do rozmawiania o
niej. Książka może być głupia, ale

10
00:01:12,770 --> 00:01:14,060
wymiana poglądów

11
00:01:14,340 --> 00:01:21,310
zawsze ma szansę ujawnić nieoczekiwaną
wartość. I tego będą dowodzić w nowej
audycji

12
00:01:21,310 --> 00:01:22,140
na antenie

13
00:01:22,160 --> 00:01:27,463
Radia Paranormalium zatytułowanej
Bibliotekarium. Autorzy audycji znany i
ceniony

14
00:01:27,463 --> 00:01:29,820
autor książek science fiction Wiktor

15
00:01:29,860 --> 00:01:32,320
Żwikiewicz. Dobry wieczór, panie Wiktorze.

16
00:01:32,360 --> 00:01:33,720
Witam, witam.

17
00:01:33,800 --> 00:01:39,580
Oraz drugi człowiek ukąszony przez demona
literatury. Znany między innymi z tematów

18
00:01:39,580 --> 00:01:41,530
ufologicznych pisarz science

19
00:01:41,580 --> 00:01:46,380
fiction i współpracownik Nieznanego Świata
Marek Żelkowski. Dobry wieczór, Marku.

20
00:01:46,570 --> 00:01:49,040
Dobry wieczór Tobie, Marku i dobry wieczór
wszystkim słuchaczom.

21
00:01:49,300 --> 00:01:54,765
Gospodarze audycji zaczną spotkanie ze
słuchaczami od kilku słów o książce
Richarda

22
00:01:54,765 --> 00:01:56,740
Dawkinsa „Wspinaczka na szczyt

23
00:01:56,760 --> 00:02:01,799
nieprawdopodobieństwa”. Nie ma jednak
najmniejszych szans, aby pozostali przy
tym

24
00:02:01,799 --> 00:02:04,660
temacie zbyt długo, bowiem książka
rottweilera

25
00:02:04,720 --> 00:02:10,315
Darwina jest wprawdzie ciekawa, ale nie na
tyle, żeby powstrzymać obu panów przed

26
00:02:10,315 --> 00:02:12,180
chwytaniem wiatru w żagle i

27
00:02:12,240 --> 00:02:17,598
zabraniem Ciebie, słuchaczu i Ciebie
słuchaczko w świat rozważań o nauce,

28
00:02:17,598 --> 00:02:20,240
literaturze, filozofii i szaleństwie

29
00:02:20,440 --> 00:02:26,561
racjonalnego świata. Już teraz na żywo na
antenie Radia Paranormalium. Panowie,

30
00:02:26,561 --> 00:02:28,420
przekazuję Wam mikrofon.

31
00:02:28,780 --> 00:02:33,805
Dziękujemy, dziękujemy. Ja co prawda od
początku mam wątpliwości, czy powinniśmy

32
00:02:33,805 --> 00:02:36,380
startować z audycją trzynastego w piątek.

33
00:02:36,940 --> 00:02:41,133
Wiktor jak zwykle ma na ten temat
odmie-odmienne zdanie, ale to może zamiast

34
00:02:41,133 --> 00:02:43,560
opowiadać jakie ma zdanie, to oddam mu
głos.

35
00:02:43,680 --> 00:02:49,221
Ja mam inny problem, o wiele poważniejszy.
Ja, ja w ogóle się zastanawiam, że my

36
00:02:49,221 --> 00:02:51,160
tutaj próbujemy dyskutować o

37
00:02:51,200 --> 00:02:56,258
książkach w sytuacji, w której ja jestem
rękami i nogami przekonany, że dawno

38
00:02:56,258 --> 00:02:58,820
nastąpił koniec książki, że książka już

39
00:02:58,860 --> 00:03:06,240
przestała być czymkolwiek ważnym w naszej
cywilizacji. No a my tutaj chcemy o

40
00:03:06,320 --> 00:03:08,400
tych rzeczach nieważnych, tak?

41
00:03:09,000 --> 00:03:13,454
Ja nie wiem, czy nieważnych. Ja się jak
zwykle z tobą nie zgadzam, bo uważam, że,
że

42
00:03:13,454 --> 00:03:16,900
książka-- no mnie książka towarzyszy,
towarzyszy na co dzień. Ee,

43
00:03:17,040 --> 00:03:21,414
zdaję sobie sprawę, że książka nie jest
towarem dla niektórych szczególnie

44
00:03:21,414 --> 00:03:25,020
atrakcyjnym. Niemniej, ee, głoszenie
takiej tezy, że, że otóż

45
00:03:25,060 --> 00:03:30,724
upada książka i tak dalej. No wybacz, ale
to, to ja tego nie kupuję, ja tego nie

46
00:03:30,724 --> 00:03:31,220
kupuję.

47
00:03:31,560 --> 00:03:37,201
Ja nie głoszę tezy, tylko obserwuję
rzeczywistość. Książka została wymyślona,

48
00:03:37,201 --> 00:03:38,740
stworzona po to, żeby

49
00:03:38,840 --> 00:03:45,258
zapisywać, rejestrować informacje. W tej
chwili tą informację rejestruje się

50
00:03:45,258 --> 00:03:46,440
zupełnie gdzie

51
00:03:46,500 --> 00:03:52,392
indziej. Rejestruje się w komputerach.
Książka jako ten nośnik informacji jest

52
00:03:52,392 --> 00:03:54,280
zbędna. Zwróćmy uwagę, że

53
00:03:54,580 --> 00:03:59,662
jak rozpoczęła się nasza ewolucja, yy,
gatunku homo sapiens, na początku
informacja

54
00:03:59,662 --> 00:04:02,540
była gromadzona wyłącznie w kodzie
genetycznym.

55
00:04:02,980 --> 00:04:08,568
Następnie pojawił się organ, który
potrafił, yy, rejestrować pewną
informację,

56
00:04:08,568 --> 00:04:10,860
pewne, pewne rzeczy i nasz mózg.

57
00:04:11,880 --> 00:04:19,044
Mózg wymyślił słowo, najpierw mowę i mowę,
i słowo, i przekazywanie informacji z

58
00:04:19,044 --> 00:04:19,760
mózgu do

59
00:04:19,800 --> 00:04:26,282
mózgu i tak dalej. No ale mózg był rzeczą
ulotną, bo ludzie umierają jednak

60
00:04:26,282 --> 00:04:27,060
niestety.

61
00:04:27,500 --> 00:04:33,116
Książka dawała, dawała szansę na
przetrwanie informacji troszeczkę dalej
niż, yy,

62
00:04:33,116 --> 00:04:34,780
życie jednego człowieka.

63
00:04:35,500 --> 00:04:41,608
No ale-- i książka spełniła swoją rolę w
historii świata. A w tej chwili stała--

64
00:04:41,608 --> 00:04:43,440
staje się rzeczą zbędną.

65
00:04:43,500 --> 00:04:49,592
Ja nie mówię, że, że nieatrakcyjną,
jeszcze nie tego, ale jest tak samo. Jest
czymś

66
00:04:49,592 --> 00:04:51,500
takim jak, nie wiem, opera

67
00:04:51,520 --> 00:04:57,434
i operetka. Ona zawsze będzie. Ale, ale
kto dzisiaj już, że tak powiem, się tym
tak

68
00:04:57,434 --> 00:04:59,500
bardzo przejmuje? Yy, zawsze,

69
00:04:59,920 --> 00:05:06,640
zawsze będą różne dziedziny sztuki, yy,
które, które, które kiedyś były. No i, no
i,

70
00:05:06,640 --> 00:05:07,600
i tak dalej.

71
00:05:07,980 --> 00:05:12,661
No i przyznam, że w twoich, przyznam, że w
twoich ustach człowieka, który, który

72
00:05:12,661 --> 00:05:15,820
popełnił, yy, kilka czy kilkanaście
właściwie książek,

73
00:05:16,200 --> 00:05:21,897
no brzmi to trochę, brzmi to trochę
gorzko. Ale, ale skoro już, yy, mamy
zadany

74
00:05:21,897 --> 00:05:23,700
temat, czyli mamy książkę

75
00:05:23,760 --> 00:05:28,481
Dawkinsa „Wspinaczka na szczyt
nieprawdopodobieństwa”, a zacząłeś o
ewolucji

76
00:05:28,481 --> 00:05:31,400
właściwie mówić, to kiedy mówiłeś o
informacji,

77
00:05:31,740 --> 00:05:37,722
to ewolucja, to ewolucja się pojawiła. No
to zadam takie sakramentalne pytanie jak

78
00:05:37,722 --> 00:05:39,400
ci się czytało Dawkinsa

79
00:05:39,410 --> 00:05:41,810
„Wspinaczkę na szczyt
nieprawdopodobieństwa”?

80
00:05:42,260 --> 00:05:49,620
Zanim to powiem, to, yy, chyba jednak
wrócę do tezy końca książki. Otóż,

81
00:05:50,340 --> 00:05:56,935
yy, jest coś takiegoMoja motywacja
wybrania zresztą Dawkinsa jako, jako
książki

82
00:05:56,935 --> 00:05:58,020
przykładowej,

83
00:05:58,040 --> 00:06:03,372
poglądowej do rozpoczęcia w ogóle takiego
cyklu rozmowy o książkach jest dosyć

84
00:06:03,372 --> 00:06:05,560
logiczna i racjonalna. Otóż, yy,

85
00:06:06,100 --> 00:06:11,792
w życiu każdego człowieka, w rozwoju
każdej dziedziny kultury i tak dalej jest
ten

86
00:06:11,792 --> 00:06:13,180
taki najwyższy punkt

87
00:06:13,520 --> 00:06:20,039
rozkwitu czegokolwiek, nie wiem, baroku,
secesji, yy, czegokolwiek, idealizmu,

88
00:06:20,039 --> 00:06:21,460
materializmu i, i

89
00:06:21,540 --> 00:06:22,140
tak dalej.

90
00:06:22,260 --> 00:06:22,870
No każdej idei.

91
00:06:22,880 --> 00:06:29,800
Każdej idei, nie? Otóż jest takie
zjawisko, że tuż przed śmiercią, yy,

92
00:06:30,620 --> 00:06:34,923
każde to zjawisko wydaje najwspanialsze,
najpiękniejsze owoce, najpiękniejsze

93
00:06:34,923 --> 00:06:38,220
kwiaty. Najpierw tego jest. Tak działa
przyroda, tak działa

94
00:06:38,480 --> 00:06:45,674
sztuka, tak działa, mm, życie ludzkie. My
się stajemy mądrzy dopiero tak naprawdę

95
00:06:45,674 --> 00:06:45,940
tuż

96
00:06:46,040 --> 00:06:51,363
przed pożegnaniem z tym światem. No i
mniej więcej tak samo jest z tymi
książkami.

97
00:06:51,363 --> 00:06:53,700
Ja twierdzę, że już jest ich koniec,

98
00:06:53,840 --> 00:06:59,900
ale tym niemniej uważam, że tuż przed
zgonem ostatecznym tych książek, książki
jako

99
00:06:59,900 --> 00:07:01,360
takiej, jako nośnika

100
00:07:01,420 --> 00:07:07,949
informacji nastąpi-- pojawią się książki
szczególne, właśnie tak piękne, tak

101
00:07:07,949 --> 00:07:08,980
niesamowite,

102
00:07:10,140 --> 00:07:17,940
ee, i warte, yy, tego, żeby ktoś na nie
zwracał uwagę. Dlatego zwracamy na
Dawkinsa

103
00:07:18,040 --> 00:07:23,553
uwagę, chociaż to nie jest taka zupełna
nowość. Jest, jest tych książek wiele, yy,

104
00:07:23,553 --> 00:07:26,040
które on wyprodukował. Zwracamy uwagę

105
00:07:26,100 --> 00:07:31,890
tutaj na Dawkinsa, nie tyle na samą
książkę, yy, jedną jako taką, nie?
Dlaczego?

106
00:07:31,890 --> 00:07:33,700
Dlatego, gdyż jest on, on

107
00:07:33,780 --> 00:07:41,320
jako epigon tej, tej, tej wielkiej,
wielkiej kariery, ym,

108
00:07:41,420 --> 00:07:47,495
kariery, tego nośnika informacji, jakim
była książka. On stworzył rzecz, rzecz,

109
00:07:47,495 --> 00:07:49,340
która jest warta, yy, no

110
00:07:50,080 --> 00:07:50,780
omówienia i-

111
00:07:51,580 --> 00:07:55,878
No wiesz co, powiem ci tak, że ty masz
takie zdanie, że jest warta i że jest taka

112
00:07:55,878 --> 00:07:59,380
wspaniała. Ja ci powiem, że jak ja
przeczytałem, yy, jedną książkę

113
00:07:59,440 --> 00:08:04,367
Dawkinsa, drugą książkę Dawkinsa, bo
będziemy także wspominali poza, poza tą,
którą

114
00:08:04,367 --> 00:08:06,920
już wymieniłem, również książkę, yy,
"Ślepy

115
00:08:06,980 --> 00:08:12,185
zegarmistrz". Ja mam takie wrażenie, że
facet oczywiście ma genialną wiedzę, jeśli

116
00:08:12,185 --> 00:08:14,660
chodzi o, jeśli chodzi o biologię i nie

117
00:08:14,720 --> 00:08:21,322
tylko. Yy, naprawdę dużo wie. Ma pazur,
yy, taki publicystyczny, dzięki któremu,

118
00:08:21,322 --> 00:08:22,560
dzięki któremu,

119
00:08:22,669 --> 00:08:29,088
no polemizuje ostro i, i to, to nie są
polemiki takie, takie łagodniutkie i gdzie
on

120
00:08:29,088 --> 00:08:30,540
się cacka ze swoimi

121
00:08:30,580 --> 00:08:35,183
adresatami. Przeciwnie, jak przywali, to
czasami z grubej rury. Natomiast ja nie

122
00:08:35,183 --> 00:08:38,520
mogę, nie mogę się oprzeć wrażeniu, że
Dawkins szczególnie

123
00:08:38,680 --> 00:08:42,062
może nie w tej książce, którą omawiamy,
czyli "Wspinaczce na szczyt, szczyt

124
00:08:42,062 --> 00:08:45,669
nieprawdopodobieństwa", ale w innych
swoich książkach, chociażby tej
najbardziej

125
00:08:45,669 --> 00:08:46,300
znanej, czyli,

126
00:08:46,660 --> 00:08:51,966
czyli "Bóg urojony". No on jednak powtarza
całą historię krytyki i wadzenia się z

127
00:08:51,966 --> 00:08:54,520
Panem Bogiem. I mówiąc szczerze, mówiąc

128
00:08:54,530 --> 00:08:59,184
szczerze, jeśli, jeśli wkraczamy na,
wkracza na ten teren, to jest mało
oryginalny,

129
00:08:59,184 --> 00:09:02,100
bo właściwie powtarza argumenty z całej, z
całej tej

130
00:09:02,160 --> 00:09:08,222
historii walki, walki z religią, czy to,
czy to religią instytucjonalną, czy też,

131
00:09:08,222 --> 00:09:09,420
yy, religią, yy,

132
00:09:09,430 --> 00:09:15,222
nieinstytucjonalną, taką bardziej,
bardziej prywatną. Dawkins właściwie aż
się, aż

133
00:09:15,222 --> 00:09:17,200
się, aż się, aż się iskrzy z

134
00:09:17,240 --> 00:09:22,693
niego, żeby udowodnić, żeby udowodnić,
żeby przekonać, bo o dowodzie nie ma mowy
tak

135
00:09:22,693 --> 00:09:25,030
naprawdę. Żeby przekonać swoich, yy,

136
00:09:25,060 --> 00:09:29,530
swoich, yy, czytelników, swoich słuchaczy.
Bo też, bo też filmy się pojawiają. Że

137
00:09:29,530 --> 00:09:32,730
przekonać, że tego Boga nie ma. No bo on
tak uważa. To nie

138
00:09:32,780 --> 00:09:36,508
jest, to nie jest najlepszy, to nie jest
najlepszy, najlepszy prognostyk. I dlatego

139
00:09:36,508 --> 00:09:40,280
byłem, podchodziłem do tej książki, o
której rozmawiamy, czyli "Wspinaczki na
szczyt

140
00:09:40,300 --> 00:09:45,518
nieprawdopodobieństwa" no tak trochę jak
do jeża. No bo jak już miałem, yy, miałem,

141
00:09:45,518 --> 00:09:47,970
yy, lekturę zaliczoną "Boga urojonego",

142
00:09:48,340 --> 00:09:53,031
to mówiłem sobie: "A będzie Dawkins znowu
mnie przekonywał, że to w ogóle wszystko,

143
00:09:53,031 --> 00:09:55,800
że Boga nie ma". Nie. Tu było troszeczkę
inaczej.

144
00:09:55,900 --> 00:10:01,889
Dawkins, mm, mogę się z nim nie zgadzać w
wielu, wielu kwestiach, ale jeśli chodzi o

145
00:10:01,889 --> 00:10:03,600
to, jak przedstawił, jak

146
00:10:03,620 --> 00:10:08,949
przedstawił ewolucję, jak przedstawił, yy,
jak przedstawił to, jak ona się działa, w

147
00:10:08,949 --> 00:10:11,360
jaki sposób wytłumaczył, yy, to, czego

148
00:10:11,380 --> 00:10:15,423
bardzo często ludzie nie rozumieją i
bardzo często z tego powodu krytykują,

149
00:10:15,423 --> 00:10:18,820
krytykują teorię ewolucji. No to uchylę
czoła. To rzeczywiście,

150
00:10:19,100 --> 00:10:24,106
rzeczywiście Dawkins, yy, wykazał się nie
tylko pazurem publicystycznym, ale też

151
00:10:24,106 --> 00:10:26,860
ewidentną sztuką przekonywania. Ja nie
wiem,

152
00:10:27,260 --> 00:10:31,609
jak było naprawdę. Być może za chwilę
pojawi się jakiś niezwykle zdolny

153
00:10:31,609 --> 00:10:35,040
kreacjonista, który również powie, że, że
teoria kreacji

154
00:10:35,120 --> 00:10:39,617
przez Boga i tak dalej, i tak dalej jest
bardzo prawdopodobna. Nie wiem, ale na

155
00:10:39,617 --> 00:10:42,520
dzisiaj, yy, Dawkins jest mocno
przekonujący, mocno

156
00:10:42,580 --> 00:10:46,705
przekonujący. Ja nie wiem, czy w każdym
aspekcie. Ja nie wiem, czy, czy, bo to

157
00:10:46,705 --> 00:10:50,460
będziemy jeszcze rozmawiać na, na temat
różnych aspektów ewolucji. Ale,

158
00:10:50,640 --> 00:10:54,740
ale jeśli chodzi, jeśli chodzi o
faktografię, o sposób, w jaki on pokaże.
Zresztą

159
00:10:54,740 --> 00:10:57,980
sam tytuł będziemy o tym też za chwilę
mówić. Sam tytuł już jest

160
00:10:58,000 --> 00:10:59,440
niesamowity. A co ty na to?

161
00:11:00,040 --> 00:11:07,820
Akurat te pytanie chciałem zostawić na
deser i na początku zająć się jednak

162
00:11:08,380 --> 00:11:15,440
tym, co Dawkins zrobił dobrze, a nie jakie
wnioski z tego, co zrobił, wyciągnął.

163
00:11:15,540 --> 00:11:17,540
Dobra, to nie depczemy, to teraz go chwal.

164
00:11:17,580 --> 00:11:22,420
Czyli o wnioskach. Wnioski pomijamy. Jakie
on wyciągnął z tego, co zrobił.

165
00:11:22,600 --> 00:11:22,740
Dobra.

166
00:11:22,770 --> 00:11:29,369
Zajmujemy się tylko tym, co zrobił. Otóż
Dawkins to trudno, yy, trudno opowiedzieć.

167
00:11:29,369 --> 00:11:30,720
Należy tą książkę

168
00:11:30,780 --> 00:11:36,143
czytać. Każdy, kto usiądzie do książek
Dawkinsa i zacznie czytać o czym? O

169
00:11:36,143 --> 00:11:38,680
przyrodzie, która nas otacza. Nagle

170
00:11:38,700 --> 00:11:44,439
właściwie, yy, znajduje się w takim, mm,
nie wiem, spodku, który ląduje na obcej

171
00:11:44,439 --> 00:11:46,520
planecie. Bo ta przyroda jest

172
00:11:46,700 --> 00:11:51,075
absolutnie nie taka, jak my to sobie
wyobrażamy. To znaczy ona jest

173
00:11:51,075 --> 00:11:54,340
nieprawdopodobnie skomplikowana,
nieprawdopodobnie

174
00:11:54,580 --> 00:12:01,168
konsekwentna. Nieprawdopodobne związki,
które Dawkins, yy, tyropi, że tak powiem,

175
00:12:01,168 --> 00:12:01,900
swoim tym

176
00:12:01,940 --> 00:12:08,634
umysłem. Między rzeczami, między
zjawiskami, między roślinami, zwierzętami,
między

177
00:12:08,634 --> 00:12:09,940
nami i światem i

178
00:12:10,020 --> 00:12:15,740
tak dalej. Ta, to wszystko, czyli badanie
świata opisane przez Dawkinsa, jest

179
00:12:15,740 --> 00:12:17,820
genialne. Nikt tego tak, tak

180
00:12:17,880 --> 00:12:23,701
dobrze nie zrobił przed nim ani po nim i
nie zrobi.Natomiast motywy, jakie go do

181
00:12:23,701 --> 00:12:25,520
tego pchnęły, to na razie

182
00:12:25,580 --> 00:12:31,593
pomijamy po prostu. Warto tą książkę
czytać. Warto tą książkę czytać jeszcze z

183
00:12:31,593 --> 00:12:33,520
jednego powodu, że wydaje

184
00:12:33,560 --> 00:12:39,208
nam się, jak my tutaj, my tu polecamy, że
to jest książka o ewolucji, o przyrodzie.

185
00:12:39,208 --> 00:12:41,250
Nie, to jest kryminał. To jest

186
00:12:41,320 --> 00:12:46,164
najbardziej sensacyjna książka, jaką ja w
życiu chyba czytałem. Jeśli ja się

187
00:12:46,164 --> 00:12:49,160
dowiaduję o tym, czym jest rumianek, czym
jest,

188
00:12:49,360 --> 00:12:54,488
jakie są zależności między rumiankiem a
makiem i tak dalej w tej przyrodzie są to

189
00:12:54,488 --> 00:12:56,260
tak nieprawdopodobne rzeczy.

190
00:12:58,440 --> 00:13:06,260
A umysł Dawkinsa śledzi te tropy, prowadzi
człowieka między krok po kroku, między

191
00:13:06,540 --> 00:13:14,400
nami a nie wiem, a neandertalczykiem.
Między nami a człowiekiem przyszłości i
tak

192
00:13:14,440 --> 00:13:20,281
dalej. Ewentualnie między tym wszystkim.
To robi Dawkins w sposób genialny.

193
00:13:20,281 --> 00:13:21,060
Natomiast,

194
00:13:23,700 --> 00:13:29,980
że tak powiem, motywy, jakie do niego, go
do tego skłaniają, no to tak, no to

195
00:13:31,640 --> 00:13:37,915
mogą mnie bawić osobiście, mogą mnie
śmieszyć albo, albo tego, bo to jest taki

196
00:13:37,915 --> 00:13:38,800
rozpaczliwy

197
00:13:40,580 --> 00:13:47,157
właściwie jego pchan ku temu rozpacz,
rozpacz. Wymyślanie takich wspaniałych
książek

198
00:13:47,157 --> 00:13:47,940
jak „Ślepy

199
00:13:48,000 --> 00:13:55,052
zegarmistrz” to tak samo można wymyślić
„Bez ręki skrzypek” albo „bezmózgi
geniusz”,

200
00:13:55,052 --> 00:13:55,640
nie? To

201
00:13:56,180 --> 00:14:02,407
wszystko można wymyślić tylko po to, żeby
w jakiś sposób, żeby nam udowodnić, że

202
00:14:02,407 --> 00:14:04,120
wszystko jest możliwe.

203
00:14:04,160 --> 00:14:06,900
Tylko nie ten Bóg. Tylko nie ten Bóg. Bo
to jest-

204
00:14:07,020 --> 00:14:11,038
Ale miałeś nie krytykować, miałeś chwalić,
to teraz przepraszam, ale chwal, bo

205
00:14:11,038 --> 00:14:13,150
wziąłeś na siebie chwalenie. To go chwal.

206
00:14:13,710 --> 00:14:14,980
No właśnie przestałem trochę.

207
00:14:15,190 --> 00:14:19,534
No dobrze, to teraz. To teraz, żeby było,
żeby było bardziej paradoksalnie, to ja

208
00:14:19,534 --> 00:14:23,180
zacznę, to ja zacznę. Ja powiem, że to, co
jest dobre w tej książce,

209
00:14:23,300 --> 00:14:29,312
to na przykład coś takiego, że bardzo
często podnoszonym argumentem przez, przez

210
00:14:29,312 --> 00:14:31,040
kreacjonistów jest taki

211
00:14:31,100 --> 00:14:36,215
argument jumbo jeta. On zresztą wspomina,
wspomina ten argument, że przecież gdyby

212
00:14:36,215 --> 00:14:38,460
przyjąć, że ewolucja jest prawdziwa,

213
00:14:38,540 --> 00:14:44,152
mawiają niektórzy kreacjoniści, no to
równie dobrze moglibyśmy przyjąć, że na

214
00:14:44,152 --> 00:14:45,099
wielkim placu

215
00:14:46,400 --> 00:14:51,826
przez te wielki, przez wielki okres czasu,
w pewnym momencie zawieje wiatr i w

216
00:14:51,826 --> 00:14:54,400
jakimś tam, w jakimś tam czasie złoży

217
00:14:54,460 --> 00:14:59,948
nam jumbo jeta. No bo przecież wszystko
jest możliwe, prawda? Otóż Dawkins
pokazuje

218
00:14:59,948 --> 00:15:02,460
błąd w tym myśleniu. Ja się oczywiście

219
00:15:02,500 --> 00:15:07,939
nie podejmuję streścić tutaj na bieżąco,
na szybko, bo to jest wywód nieco dłuższy.

220
00:15:07,939 --> 00:15:09,840
W każdym razie Dawkins mówi o

221
00:15:09,940 --> 00:15:15,326
tym, że — i tu jest nawiązanie do tytułu —
że jeśli stajemy przed wielką górą i

222
00:15:15,326 --> 00:15:17,440
mówimy sobie: no, ona jest taka

223
00:15:17,500 --> 00:15:22,391
stroma, tam się nie da wejść, tam się nie
da wejść, to jeśli nie będziemy wchodzić,

224
00:15:22,391 --> 00:15:25,160
to po prostu tam nigdy nie wejdziemy.
Natomiast

225
00:15:25,220 --> 00:15:29,143
ewolucja zachowuje się inaczej. Nie mówi
nie, tam się nie da wejść, w związku, tam

226
00:15:29,143 --> 00:15:32,540
jest za wysoko, za stromo, za twardo, za
miękko. No w ogóle się nie da.

227
00:15:33,140 --> 00:15:38,788
Ewolucja zachowuje się inaczej. Ewolucja
mówi sobie dobrze, to dzisiaj zrobimy

228
00:15:38,788 --> 00:15:40,960
pierwszy centymetr, a następny

229
00:15:41,000 --> 00:15:46,875
centymetr tej góry zrobimy za jakiś
miesiąc. Po miesiącu robi następny
centymetr i

230
00:15:46,875 --> 00:15:48,380
ma bardzo dużo czasu.

231
00:15:48,420 --> 00:15:53,557
Nieskończenie dużo czasu. Ja kiedyś,
kiedyś w debatach ufologicznych starałem
się

232
00:15:53,557 --> 00:15:56,220
przedstawić czas, jaki, jaki, jaki upłynął

233
00:15:56,260 --> 00:16:01,275
od, od powstania, od powstania naszej
planety, a później rozwój, rozwój
poszczególny

234
00:16:01,275 --> 00:16:04,260
przez poszczególne lata. Starałem się
przenieść na

235
00:16:04,360 --> 00:16:09,765
oś, na oś, na oś mierzoną w centymetrach.
I to wychodziły nieprawdopodobne

236
00:16:09,765 --> 00:16:11,810
odległości. A zatem. A zatem

237
00:16:11,980 --> 00:16:17,082
jeśli, jeśli sobie wyobrazimy, że mamy tak
wiele czasu, to naprawdę nawet na

238
00:16:17,082 --> 00:16:19,700
najwyższą górę można wejść centymetr po

239
00:16:19,760 --> 00:16:24,495
centymetrze i wtedy się da. Wtedy to, że
ona jest stroma, nie stanowi takiego

240
00:16:24,495 --> 00:16:27,570
wielkiego problemu. I to tak w skrócie, w
ogromnym

241
00:16:27,680 --> 00:16:32,480
skrócie. Dawkins zrobił to zdecydowanie
lepiej. To jest takie pokrótce, pokrótce

242
00:16:32,480 --> 00:16:35,420
takie krótkie wytłumaczenie, wytłumaczenie
tematu

243
00:16:35,780 --> 00:16:40,512
i ja uważam, że to jest naprawdę niezłe i
niezłe jest w książce jeszcze jedna,

244
00:16:40,512 --> 00:16:43,060
jeszcze jedna rzecz. Na przykład, kiedy on

245
00:16:43,080 --> 00:16:47,780
tłumaczy taki proces rozwojowy figi. Nie
wiem, czy pamiętasz.

246
00:16:47,940 --> 00:16:48,320
Tak, tak.

247
00:16:48,360 --> 00:16:53,134
To jest absolutny kosmos. To znaczy my
sobie, znaczy inaczej, może nie my. Użyjmy

248
00:16:53,134 --> 00:16:56,140
liczby pojedynczej. Ja sobie wcześniej nie
zdawałem

249
00:16:56,300 --> 00:16:56,570
sprawy-

250
00:16:56,700 --> 00:16:57,600
Jako Europejczyk.

251
00:16:57,680 --> 00:17:02,073
Jako Europejczyk, że tak prosta rzecz. Ale
wiesz, powiem ci tak ja przypuszczam, że

252
00:17:02,073 --> 00:17:05,619
ci nie-Europejczycy, którzy figi
obserwują, oni też tego nie widzą,

253
00:17:05,680 --> 00:17:10,858
bo to się odbywa na poziomie tak, takim
mikro, że a to jest naprawdę właściwie
taka

254
00:17:10,858 --> 00:17:13,540
jedna figa, to jest cały kosmos, to, co
się

255
00:17:13,560 --> 00:17:18,696
tam odbywa w różnych, w różnych miejscach,
te procesy, które tam, jest tak złożone,

256
00:17:18,696 --> 00:17:21,480
jak właściwie czyta się cały ten rozdział,
bo

257
00:17:21,500 --> 00:17:26,700
to właściwie jest prawie cały rozdział,
czyta się jak relację z powstania świata.

258
00:17:26,700 --> 00:17:29,460
Taka ewolucja w pigułce właściwie można
by,

259
00:17:29,720 --> 00:17:34,008
można by powiedzieć, że figa jest czymś
takim. No to dobrze, to ja już pochwaliłem

260
00:17:34,008 --> 00:17:34,740
troszeczkę to-

261
00:17:35,240 --> 00:17:42,700
Żeby, żeby unaocznić, czym jest figa dla
tutaj słuchaczy polskiego radia,

262
00:17:43,200 --> 00:17:49,503
to chcę zwrócić im uwagę, że jeżeli
weźmiemy tą figę na język, zgryziemy
sobie, to

263
00:17:49,503 --> 00:17:51,040
czujemy takie grudki

264
00:17:51,160 --> 00:17:57,954
słodkie. To jest bardzo fajną konsystencję
ma taką, taką. Można to miażdżyć zębami.

265
00:17:57,954 --> 00:17:59,100
Jest piękne. I

266
00:17:59,140 --> 00:18:05,660
pamiętajmy, że te grudki takie słodkie to
naprawdę to są trupki

267
00:18:06,740 --> 00:18:12,829
żyjątek, które żyją w figie i odkładają
tam, chowają swoich zmarłych, robią

268
00:18:12,829 --> 00:18:13,560
pochówki,

269
00:18:13,980 --> 00:18:21,140
sraczą, kopulują. No, całe życie ich się
tam toczy wewnątrz tej całej figi

270
00:18:21,860 --> 00:18:28,315
po to, żeby później, kiedy ta figa zacznie
umierać, czyli zacznie zasychać i tak

271
00:18:28,315 --> 00:18:28,880
dalej i

272
00:18:28,960 --> 00:18:36,580
odparowywać wodę zbędną, żeby nam się
pojawił na talerzu ten wspaniały słodki

273
00:18:36,840 --> 00:18:38,580
owoc do gryzienia.

274
00:18:38,970 --> 00:18:43,257
No ja myślę, Wiktorze, że zrobiłeś w tej
chwili dokładnie wszystko, żeby zniechęcić

275
00:18:43,257 --> 00:18:46,460
każdego, kto nas słucha, do tego, żeby
skosztował kiedykolwiek

276
00:18:46,500 --> 00:18:52,262
figi.No ale widocznie, widocznie taka,
widocznie taka twoja rola. No dobrze to,
ale

277
00:18:52,262 --> 00:18:54,344
ja pochwaliliśmy. Podobało nam

278
00:18:54,404 --> 00:18:57,904
się. No to miałeś teraz miażdżyć. No to
miażdż, miażdż autora.

279
00:18:58,364 --> 00:19:04,047
No co jest, jest jedna rzecz. Ja nie
uważam, nie uważam Dawkinsa tylko jako

280
00:19:04,047 --> 00:19:05,184
popularyzatora,

281
00:19:05,264 --> 00:19:10,521
popularyzatora i dziennikarza czy pisarza,
który pisze książki i popularyzuje

282
00:19:10,521 --> 00:19:13,184
wiedzę, ale również uważam go jednak za

283
00:19:13,224 --> 00:19:19,144
uczonego, gdyż wnioski, które on wyciąga w
sprawie relacji między-

284
00:19:19,784 --> 00:19:23,882
No trudno się. Trudno się dziwić, że go
uważasz, skoro dysponuje tytułami
naukowymi.

285
00:19:23,882 --> 00:19:24,614
Jak najbardziej

286
00:19:25,124 --> 00:19:31,332
Tak, ale zajmuje się popularyzacją, a nie
badaniami podstawowymi. Nie, nie, nie jest

287
00:19:31,332 --> 00:19:32,884
uczonym tej pierwszej

288
00:19:32,924 --> 00:19:39,695
linii, który po prostu siedzi i ogląda tą
pleśń pod mikroskopem, że tak powiem, nie?

289
00:19:39,695 --> 00:19:40,904
No, no w każdym

290
00:19:40,924 --> 00:19:46,450
razie Dawkins popełnia jedną straszliwą
pomyłkę, którą popełniają zresztą
większość,

291
00:19:46,450 --> 00:19:48,884
ogromna rzesza naukowców z jednej i z

292
00:19:48,924 --> 00:19:55,124
drugiej strony. Otóż trzeba pamiętać, że
jeśli badamy przyrodę, badamy przyrodę

293
00:19:55,124 --> 00:19:56,144
Ziemi, badamy

294
00:19:56,164 --> 00:20:03,964
rzeczywistość, to badajmy rzeczywistość.
Nie próbujmy znaleźć w niej dowodów na

295
00:20:04,344 --> 00:20:10,225
na przykład na istnienie Boga. Ja mówię to
o kreacjonistach. Kreacjonista powinien

296
00:20:10,225 --> 00:20:11,444
badać obiektywnie

297
00:20:11,844 --> 00:20:16,893
rzeczywistość, jaka nas otacza, nie
próbując znajdować tam śladów Boga. Bo po

298
00:20:16,893 --> 00:20:19,844
pierwsze to jest pomyłka. Śladów Boga to
może

299
00:20:20,684 --> 00:20:26,347
można szukać w Piśmie Świętym, że tak
powiem, w przekazach i tak dalej.
Natomiast

300
00:20:26,347 --> 00:20:28,584
ewidentnie w interpretacji Pisma

301
00:20:28,624 --> 00:20:36,584
Świętego. Natomiast to samo robi
materialista. Materialista nie powinien
szukać,

302
00:20:37,744 --> 00:20:45,204
badając przyrodę, badać jej pod kątem
znajdowania tam dowodów na Boga
nieistnienie,

303
00:20:45,764 --> 00:20:51,640
bo ich nie można znaleźć, bo po pierwsze
należy należałoby zdefiniować, czym jest

304
00:20:51,640 --> 00:20:53,164
Bóg, a tego nie zrobi

305
00:20:53,484 --> 00:21:00,924
ani kreacjonista, ani materialista jako
ten. Natomiast wypaczanie pewnych,

306
00:21:03,704 --> 00:21:11,584
wypaczanie pewnych światopoglądów. Ja może
zacytuję doniesienia takie internetowe z

307
00:21:11,644 --> 00:21:19,008
jakiegoś pół roku temu. Pojawiły się
informacje na temat badania światopoglądów
w

308
00:21:19,008 --> 00:21:19,644
Stanach

309
00:21:19,684 --> 00:21:26,337
Zjednoczonych na Uniwersytecie kadry
studenckiej i profesorskiej. Otóż według
tych

310
00:21:26,337 --> 00:21:26,824
badań,

311
00:21:27,684 --> 00:21:33,032
a artykuł był bardzo sensowny, który
czytałem na ten temat, bardzo sensowny, na
co

312
00:21:33,032 --> 00:21:35,184
jestem, cieszę się, że Amerykanie

313
00:21:35,384 --> 00:21:40,106
potrafią zwracać na coś takiego uwagę.
Otóż z tych badań wynika, że
siedemdziesiąt

314
00:21:40,106 --> 00:21:42,524
pięć procent studentów oraz kadry naukowej

315
00:21:43,064 --> 00:21:48,252
uniwersytetów w Stanach Zjednoczonych ma
światopogląd lewicowy. Tylko piętnaście

316
00:21:48,252 --> 00:21:49,744
procent ma światopogląd

317
00:21:49,924 --> 00:21:56,062
prawicowy. Badania są fajne, ale co wynika
z tego artykułu? Otóż z tego artykułu

318
00:21:56,062 --> 00:21:57,904
wynikało zatrważające...

319
00:21:57,924 --> 00:22:04,164
To był dzwonek na alarm. Coś jest nie tak.
Niedobrze się dzieje w nauce, jeśli

320
00:22:04,164 --> 00:22:05,044
panuje taka

321
00:22:05,084 --> 00:22:10,445
dysproporcja w światopoglądzie kadry
naukowej oraz naukowców. Wydawałoby się,
że no

322
00:22:10,445 --> 00:22:12,964
a co to przeszkadza komukolwiek? Badamy

323
00:22:13,024 --> 00:22:18,059
przecież rzeczywistość i światopogląd nie
ma tutaj żadnego znaczenia. Ależ ma!

324
00:22:18,059 --> 00:22:20,964
Ogromny. Wiadomo, że jeśli mamy
światopogląd,

325
00:22:21,024 --> 00:22:25,757
to mamy preferencje. Wybieramy pewne
preferencje takiego pola badania, takich

326
00:22:25,757 --> 00:22:28,954
prowadzenia takich badań i tak dalej.
Jeśli nas jest

327
00:22:29,044 --> 00:22:36,364
dużo, to mamy przewagę w zdobywaniu
grantów na takie badania, mamy zwykłe
materialne

328
00:22:36,644 --> 00:22:43,197
procesy, mamy większą siłę przebicia w
dobieraniu kadry wykładającej taki

329
00:22:43,197 --> 00:22:44,544
światopogląd na

330
00:22:44,604 --> 00:22:52,504
uniwersytetach, a nie inny po prostu. Więc
nagle, badając rzeczywistość, wypaczamy

331
00:22:52,564 --> 00:22:59,624
jej obraz. I nagle się może okazać, że tak
zwana racjonalna nauka nie jest nauką

332
00:22:59,664 --> 00:23:00,704
racjonalną.

333
00:23:00,724 --> 00:23:06,158
Ja powiem, powiem tak, że z tego, co ty
mówisz, no to taki pragmatyzm posunięty,

334
00:23:06,158 --> 00:23:08,604
posunięty przebija do, do granic. Ja

335
00:23:08,644 --> 00:23:13,753
mam inne wrażenie. À propos tego, co
mówisz. Ja myślę, że ta dysproporcja, o
której

336
00:23:13,753 --> 00:23:16,584
wspomniałeś, ona się bierze jeszcze z
jednego,

337
00:23:16,764 --> 00:23:22,192
z jednego, z czegoś, z czegoś jeszcze.
Otóż ja myślę, że to jest pokłosie pewnego

338
00:23:22,192 --> 00:23:24,604
nieporozumienia, które gdzieś sięga,

339
00:23:24,944 --> 00:23:29,364
no, myślę przynajmniej czasów
oświeceniowych, bo w czasach
oświeceniowych ktoś

340
00:23:29,364 --> 00:23:32,764
doszedł do wniosku, że coś, co jest
racjonalne, coś, co jest

341
00:23:32,804 --> 00:23:38,796
naukowe, jednocześnie ruguje, ruguje coś
takiego, takie zjawisko, jakim jest Bóg. I

342
00:23:38,796 --> 00:23:40,384
dzisiaj bardzo chętnie

343
00:23:40,984 --> 00:23:45,825
bierze się na... Ci wszyscy, którzy mówią,
że Boga nie ma, biorą na sztandary takie,

344
00:23:45,825 --> 00:23:48,764
taką postać jak na przykład ja wiem, no,
Kartezjusz

345
00:23:48,784 --> 00:23:53,906
czy, czy powiedzmy Luke, Locke, czy
powiedzmy Hume. I mówią: "No a przecież
oni

346
00:23:53,906 --> 00:23:56,564
mówili, że trzeba być racjonalnym, trzeba

347
00:23:56,604 --> 00:24:01,019
rozważać fakty naukowe". Oni właściwie już
pierwsi mówili o czymś, co może tego tak

348
00:24:01,019 --> 00:24:04,104
nie formułowali, ale mówili o tym, że czym
jest, czym jest

349
00:24:04,404 --> 00:24:09,738
nauka, czym jest światopogląd naukowy. A w
tym światopoglądzie nie ma miejsca na, na

350
00:24:09,738 --> 00:24:12,214
Boga. Otóż to nie do końca tak było. To

351
00:24:12,264 --> 00:24:18,616
znaczy i Kartezjusz, i, i wspomniany już
Locke wcale nie byli. Wręcz przeciwnie.

352
00:24:18,616 --> 00:24:20,204
Pomimo że oni mówili

353
00:24:20,264 --> 00:24:25,486
o światopoglądzie naukowym, mówili o
nauce, to wcale to nie byli ludzie, którzy

354
00:24:25,486 --> 00:24:28,064
odżegnywali się od Boga. A o ile dobrze

355
00:24:28,084 --> 00:24:33,005
pamiętam, a to jest jeszcze, to są jeszcze
wiadomości nie do końca utrwalone u mnie,

356
00:24:33,005 --> 00:24:35,524
to z tego, co dobrze pamiętam, to Locke
był

357
00:24:35,664 --> 00:24:41,275
zagorzałym Anglikaninem. Co więcej,
wierzył w cuda. I takim argumentem na to,
że, że

358
00:24:41,275 --> 00:24:43,413
cuda istnieją, no to wolę go nie

359
00:24:43,464 --> 00:24:48,200
przytaczać, bo wzbudzę powszechną,
powszechną wesołość. No dobrze, przytoczę
tak jak

360
00:24:48,200 --> 00:24:51,244
mi kiwasz tutaj. Takim argumentem było to,
że istnieją

361
00:24:51,284 --> 00:24:55,897
cuda, że Bóg istnieje, ponieważ istnieją
cuda. A skąd on to wiedział? Wiedział to

362
00:24:55,897 --> 00:24:59,144
stąd, że było to napisane w Piśmie
Świętym. No zaiste, to

363
00:24:59,204 --> 00:25:04,058
jest przy całym wielkim, wielkim geniuszu
tego człowieka trzeba przyznać, że ten

364
00:25:04,058 --> 00:25:06,424
sposób rozumowania jest no przynajmniej

365
00:25:06,484 --> 00:25:11,681
zadziwiający. Ale wrócę do tej tezy, że,
że to jest to niezrozumienie, że dzisiaj
na

366
00:25:11,681 --> 00:25:14,404
przykład na sztandary ci wszyscy, którzy
nie

367
00:25:14,444 --> 00:25:19,631
wierzą w Boga, biorą sobie na przykład
WolteraA Wolter przecież w tym wszystkim,
co

368
00:25:19,631 --> 00:25:21,756
mówił złego o instytucji Kościoła,

369
00:25:22,316 --> 00:25:27,374
wcale nie wykluczał, że istnieje coś
takiego, co moglibyśmy nazwać, ja wiem,

370
00:25:27,374 --> 00:25:29,836
teologią naturalną, że każdy człowiek

371
00:25:29,956 --> 00:25:36,543
sam jest stworzony do tego, żeby
poszukiwać idei Boga. I to nie jest tak,
że, że da

372
00:25:36,543 --> 00:25:37,416
się zrównać

373
00:25:37,656 --> 00:25:42,904
światopogląd naukowy z nieistnieniem Boga,
bo dzisiaj w takim razie musielibyśmy...

374
00:25:42,904 --> 00:25:45,496
Tylko trzeba to zrozumieć po prostu. I ja

375
00:25:45,536 --> 00:25:51,705
odnoszę wrażenie, że część naukowców,
takich naukowców porwanych ideą
naukowości,

376
00:25:51,705 --> 00:25:53,076
jakby jednocześnie

377
00:25:53,116 --> 00:25:58,348
chapnęło, chapnęło tę myśl nie do końca
chyba prawdziwą, że naukowość oznacza brak

378
00:25:58,348 --> 00:25:59,496
Boga. Co ty na to?

379
00:26:00,096 --> 00:26:06,561
No zdecydowanie tak. I tutaj na pewno
wspomagał to, wspomaga to autorytet
Dawkinsa,

380
00:26:06,561 --> 00:26:07,496
gdyż ta, jak

381
00:26:07,856 --> 00:26:12,733
mówiłem, ta siedemdziesięcioprocentowa
lewicowość tej kadry na uniwersytetach

382
00:26:12,733 --> 00:26:15,836
amerykańskich, to trzeba zrozumieć, to są
w dużym

383
00:26:15,896 --> 00:26:20,493
stopniu dzieci Dawkinsa przecież. To są
ludzie, którzy czytali jego książki,

384
00:26:20,493 --> 00:26:23,396
zafascynowali się jego rzeczami, ale
zamiast się

385
00:26:23,475 --> 00:26:30,959
zafascynować tą, tym rzemiosłem, które on
wykonał, to przykleili się do filozofii

386
00:26:30,959 --> 00:26:31,236
czy

387
00:26:31,256 --> 00:26:32,556
pseudo jego.

388
00:26:32,566 --> 00:26:37,278
Ja powiem jeszcze taką rzecz, bo ja tu
wcale nie, nie uważam, że należałoby w tej

389
00:26:37,278 --> 00:26:40,536
chwili bronić albo, albo atakować, że
udowadniać, że Bóg

390
00:26:40,576 --> 00:26:45,197
istnieje albo nie udowadniać. Ja nie
podejmuję się tego. Ja myślę, że w ogóle
to

391
00:26:45,197 --> 00:26:48,316
jest dyskusja postawiona na, na, jakby na
złym, w złym

392
00:26:48,326 --> 00:26:53,639
kierunku ona idzie. To znaczy, dlatego
mówiłem o tym, o tym dziedzictwie

393
00:26:53,639 --> 00:26:56,296
oświeceniowym, ponieważ ja myślę, że

394
00:26:56,316 --> 00:27:02,156
błąd polega na tym, że to prawda, wielu,
wielu filozofów starało się na przestrzeni

395
00:27:02,156 --> 00:27:04,056
dziejów udowodnić istnienie

396
00:27:04,076 --> 00:27:08,945
Boga. Wychodziło im lepiej lub gorzej, ale
tak naprawdę w świetle, w świetle takich

397
00:27:08,945 --> 00:27:11,996
naszych standardów to nie były żadne
dowody. Nie ma,

398
00:27:12,036 --> 00:27:16,624
nie można udowodnić istnienia Boga. Ale
problem polega też na tym, że go nie...

399
00:27:16,624 --> 00:27:19,876
Zresztą Dawkins też o tym wspomina, że też
nie można go,

400
00:27:19,936 --> 00:27:24,089
że nie można udowodnić, że Bóg nie
istnieje. Nie można udowodnić, że
istnieje, nie

401
00:27:24,089 --> 00:27:27,786
można udowodnić, że nie istnieje. To jest,
to jest pewna trudność. Warto,

402
00:27:27,795 --> 00:27:33,042
warto o tym pamiętać, bo ci wszyscy,
którzy biorą na sztandary światopogląd
naukowy,

403
00:27:33,042 --> 00:27:35,416
zapominają o tym, że to jest tylko ich

404
00:27:35,496 --> 00:27:40,137
wybór. To jest ich, powiedzmy, coś, co
nazwiemy właściwie estetyką. No bo
estetyka

405
00:27:40,137 --> 00:27:43,306
polega na tym, że uznajemy, że coś jest
piękne, coś jest

406
00:27:43,316 --> 00:27:48,548
wspaniałe, coś nas przekonuje, coś jest,
coś jest, coś jest fajne. A jeśli tak
jest,

407
00:27:48,548 --> 00:27:50,416
no to ciężko jest z taką osobą

408
00:27:50,756 --> 00:27:55,953
polemizować. Bo wyobraźmy sobie, że
spotkają się dwie osoby o przeciwnych

409
00:27:55,953 --> 00:27:58,516
światopoglądach i czy one się mają w

410
00:27:58,616 --> 00:28:04,217
stanie na, na drodze dyskusji przekonać?
Czy któraś jedna z nich przekona drugą? No

411
00:28:04,217 --> 00:28:06,376
nie. Najwyżej dojdzie, jeżeli są

412
00:28:06,396 --> 00:28:11,954
kulturalne, no to się rozstaną w
przekonaniu, że no ten, ta druga osoba nie
myśli

413
00:28:11,954 --> 00:28:14,356
tak, jak, jak należałoby. To jeżeli

414
00:28:14,376 --> 00:28:18,646
są kulturalne, a jeżeli są niekulturalne,
no to dojdzie przynajmniej w najlepszym

415
00:28:18,646 --> 00:28:22,336
razie do, do mordobicia albo do czegoś
jeszcze, jeszcze gorszego. I to

416
00:28:22,376 --> 00:28:27,372
niestety jest tak, że te nasze idee, które
my uważamy za prawdziwe i udowadniamy z

417
00:28:27,372 --> 00:28:30,236
takim wielkim zaangażowaniem, bardzo
często, no

418
00:28:30,336 --> 00:28:35,483
są prawdziwe, ale tylko dla nas. To tak,
to tak, dlatego o tym mówię, że, że to
jest

419
00:28:35,483 --> 00:28:37,076
kwestia, kwestia estetyki.

420
00:28:38,296 --> 00:28:44,536
No oczywiście. Chociaż ja akurat lubię
dyskutować o estetyce i jeśli,

421
00:28:46,156 --> 00:28:52,517
jeśli partner jest w miarę sensowny, to
można pogadać. Natomiast wyciąganie miecza

422
00:28:52,517 --> 00:28:53,836
czy, czy kałacha,

423
00:28:54,636 --> 00:29:02,056
kałacha na ten, z tej okazji, jakby, jakby
ci to powiedzieć, Marku,

424
00:29:02,576 --> 00:29:07,389
jak wymieniałeś tych wszystkich badaczy i
filozofów, to trzeba zwrócić uwagę, że

425
00:29:07,389 --> 00:29:10,216
Karol Darwin również był człowiekiem
wierzącym.

426
00:29:10,436 --> 00:29:11,016
To prawda.

427
00:29:11,116 --> 00:29:18,070
Nie przeszkadzało mu to absolutnie. Ale ja
podkreślam, co on robił. On badał

428
00:29:18,070 --> 00:29:19,076
przyrodę, a

429
00:29:19,176 --> 00:29:23,296
nie szukał w niej dowodów na istnienie
albo nieistnienie Boga.

430
00:29:23,436 --> 00:29:28,444
Do tego, do tego właśnie prowadzę, że
zaczęliśmy od tego, że Dawkins jest

431
00:29:28,444 --> 00:29:31,256
wojownikiem. Poza tym, że jest, że podaje

432
00:29:31,336 --> 00:29:36,522
świetną wiedzę, to jest wojownikiem. A ja
stawiam, stawiam tezę, że to jest spór

433
00:29:36,522 --> 00:29:38,856
nierozstrzygalny i próby wkładania w

434
00:29:38,896 --> 00:29:43,867
książkę de facto popularnonaukową
dotyczącą ewolucji swoich poglądów, które,
które

435
00:29:43,867 --> 00:29:46,716
się ma po prostu i które są tak naprawdę
nie do

436
00:29:46,736 --> 00:29:51,842
dowiedzenia. To tak samo można napisać
drugą książkę wyciągającą z... Z
identycznych

437
00:29:51,842 --> 00:29:54,516
przesłanek można wyciągnąć zupełnie
odwrotne

438
00:29:54,576 --> 00:29:59,091
wnioski, ale jest w tym wszystkim pewne
niebezpieczeństwo, o którym, o którym
warto

439
00:29:59,091 --> 00:30:01,756
powiedzieć, warto sobie z niego zdawać
sprawę. To

440
00:30:01,776 --> 00:30:06,351
niebezpieczeństwo polega na czymś takim,
że wszelkie ideologie, no to właściwie

441
00:30:06,351 --> 00:30:09,536
powiem tak: trzeba podać źródło, na
podstawie czego, na

442
00:30:09,596 --> 00:30:15,693
podstawie którego to podam. Otóż profesor,
profesor, z którym miałem okazję nieraz

443
00:30:15,693 --> 00:30:16,436
rozmawiać,

444
00:30:17,716 --> 00:30:23,240
Janusz, profesor Janusz
Sytnyk-Czetwertyński uważa, że wszelkie
idee — on to wywodzi

445
00:30:23,240 --> 00:30:25,476
z filozofii starożytnej — wszelkie

446
00:30:25,516 --> 00:30:30,386
idee walczą ze sobą na śmierć i życie. One
muszą ze sobą walczyć, bo taka jest ich

447
00:30:30,386 --> 00:30:33,236
natura. One nie... Idea to jest coś
doskonałego,

448
00:30:33,356 --> 00:30:39,267
coś, co... Gdyby, ona nie ma prawa przyjąć
taka idea, że, że istnieje, że istnieje

449
00:30:39,267 --> 00:30:39,916
inna idea

450
00:30:40,756 --> 00:30:45,928
konkurencyjna, ona ją musi zniszczyć.
Podobnie jest z ideologiami. Ideologie
również

451
00:30:45,928 --> 00:30:48,576
walczą, walczą ze sobą na śmierć i życie.
I

452
00:30:48,756 --> 00:30:55,279
zauważ, że — to znowu powtarzam, powtarzam
za profesorem — że tak samo jest z

453
00:30:55,279 --> 00:30:56,296
ideologiami.

454
00:30:56,376 --> 00:31:01,201
Ideologie również walczą ze sobą na śmierć
i życie. Wszystkie, tak naprawdę

455
00:31:01,201 --> 00:31:04,096
wszystkie wojny w historii świata miały
powód

456
00:31:04,376 --> 00:31:08,823
właśnie estetyczny, szeroko, estetyki
oczywiście bardzo szeroko pojętej. Ale

457
00:31:08,823 --> 00:31:12,216
dlaczego? Dlaczego? Ponieważ ci ludzie
stojący naprzeciwko

458
00:31:12,236 --> 00:31:17,118
siebie, oni nie mieli szans, żeby się
przekonać. Co więcej, dzisiaj, kiedy
śledzimy

459
00:31:17,118 --> 00:31:20,176
te wojny, uczymy się o nich. Czy tak
naprawdę możemy

460
00:31:20,216 --> 00:31:24,740
powiedzieć, który z nich miał rację? Która
z tych stron miała rację? No, nie do

461
00:31:24,740 --> 00:31:28,176
końca. Możemy przytaczać różne poglądy
polityczne, powiedzmy

462
00:31:28,416 --> 00:31:32,792
uwarunkowania polityczne, które wówczas
miały miejsce, ale wojny, które toczyły
się

463
00:31:32,792 --> 00:31:35,744
o ideeNo tak naprawdę, tak naprawdę kto,
kto w nich miał

464
00:31:35,764 --> 00:31:40,458
rację? I to jest to, to jest to
niebezpieczeństwo, że te, że te, że te
spory

465
00:31:40,458 --> 00:31:43,484
ideologiczne to są tak naprawdę spory
estetyczne.

466
00:31:43,784 --> 00:31:48,658
A cóż, a cóż masz zrobić, jeśli
przychodzisz do mnie i ja mówię, głoszę
tezę

467
00:31:48,658 --> 00:31:51,544
zupełnie inną niż ty. Możemy dyskutować
jeden

468
00:31:51,624 --> 00:31:56,168
dzień, drugi dzień, trzeci dzień, a już w
zależności od tego, jaką mamy, jaką mamy

469
00:31:56,168 --> 00:31:59,603
ekspresję własną, to w pewnym momencie
któryś trzaśnie pięścią

470
00:31:59,644 --> 00:32:03,351
w stół, wyjdzie, powie: "Nie no, nie da
się z tobą rozmawiać, no po prostu nie da.

471
00:32:03,351 --> 00:32:06,968
Nic do ciebie nie dociera, nic do ciebie
nie dociera". Dokładnie taką, taką samą

472
00:32:06,968 --> 00:32:07,284
ripostę

473
00:32:07,324 --> 00:32:11,458
usłyszysz. Czyli są takie spory, których
po prostu rozstrzygnąć nie można. I coś

474
00:32:11,458 --> 00:32:15,024
takiego, coś takiego się moim zdaniem
wkręcił, wkręcił Dawkins. No po

475
00:32:15,084 --> 00:32:15,464
prostu.

476
00:32:16,284 --> 00:32:22,395
Takie spory, takie spory to istnieją od
dwóch tysięcy lat i najbardziej są

477
00:32:22,395 --> 00:32:23,964
unaoczniane, że tak

478
00:32:23,984 --> 00:32:30,103
powiem, w transmisjach Sejmu na przykład
albo Senatu. To są dokładnie obrazki tego

479
00:32:30,103 --> 00:32:30,924
typu, gdzie

480
00:32:31,464 --> 00:32:36,125
dyskutujemy o rzeczach różnych, o
rzeczach, tak jak ty mówisz, estetycznych,
a nie

481
00:32:36,125 --> 00:32:36,864
praktycznych.

482
00:32:37,903 --> 00:32:42,319
Przecież ci ludzie, przecież ci ludzie w
Sejmie nie mają szans, żeby się przekonać,

483
00:32:42,319 --> 00:32:45,564
bo nie chcą się przekonać. Oni się
uwiązali do pewnych idei i

484
00:32:45,624 --> 00:32:49,813
koniec. Nie ma, nie ma czegoś takiego. I
to jest, to jest moim zdaniem, to jest
moim

485
00:32:49,813 --> 00:32:53,504
zdaniem pewien problem, który należy brać
pod uwagę, bo my bardzo często o

486
00:32:53,564 --> 00:32:59,671
tym zapominamy. Tacy uniesieni tym, że
głosimy prawdę, zapominamy o tym, że co

487
00:32:59,671 --> 00:33:01,394
prawda, znaczy prawdę,

488
00:33:01,504 --> 00:33:05,815
prawdę w sensie takim ideologicznym, tę
prawdę pozorną, bo każda ideologia tak

489
00:33:05,815 --> 00:33:08,744
naprawdę, tak naprawdę głosi pewną prawdę
dla siebie.

490
00:33:09,124 --> 00:33:13,377
Ale tak naprawdę to nie jest przecież ta
prawda jedyna, która jest, bo nie wiem,
czy

491
00:33:13,377 --> 00:33:17,124
w ogóle ktoś do tej prawdy jedynej tak
naprawdę, tak naprawdę doszedł, ale

492
00:33:17,184 --> 00:33:19,524
zostawmy to, bo już jak zacząłeś mówić o
Sejmie-

493
00:33:19,624 --> 00:33:19,754
Tak, tak, tak, tak

494
00:33:19,754 --> 00:33:23,774
... to miałem takie niebezpieczne
poczucie, że zaraz zaczniemy mówić o tym,
jak się

495
00:33:23,774 --> 00:33:26,584
tam układają w tym Sejmie i czym się, i
czym się układają.

496
00:33:26,664 --> 00:33:28,224
Dla mnie to sprawa totalnie obojętna.

497
00:33:28,324 --> 00:33:30,063
Zupełnie nie to. Zupełnie nie to.

498
00:33:30,104 --> 00:33:35,003
Natomiast ja mam do ciebie pytanie, czy w
ogóle istnieje w tej chwili jakikolwiek

499
00:33:35,003 --> 00:33:37,604
dialog w takim razie między materializmem
a

500
00:33:37,624 --> 00:33:42,915
idealizmem? Jakaś próba dojścia do
jakiegoś konsensusu, czy każdy swoją ideę,
że tak

501
00:33:42,915 --> 00:33:43,923
powiem, rozwija?

502
00:33:43,964 --> 00:33:48,540
Znaczy, wiesz, powiem ci, powiem ci. Nie
wiem, jak jest, bo też nie będę głosił,
jak

503
00:33:48,540 --> 00:33:51,264
głosił jakieś nauki. Ale ja uważam, że co
prawda i

504
00:33:51,324 --> 00:33:55,998
materializm, i idealizm mogą się wymieniać
poglądami, ale to tak naprawdę przecież

505
00:33:55,998 --> 00:33:58,734
nie prowadzi... Inaczej. Znowu kwestia
definicji

506
00:33:58,804 --> 00:34:02,660
dialogu. Czy dialog to jest coś, że
rozmawiamy, żeby jeden drugiego przekonał?
To

507
00:34:02,660 --> 00:34:06,516
jeśli tak rozumiane, to moim zdaniem
takiego dialogu nie ma i ja się
zastanawiam,

508
00:34:06,516 --> 00:34:06,754
czy w

509
00:34:06,804 --> 00:34:08,463
ogóle byłby potrzebny.

510
00:34:08,474 --> 00:34:08,674
Tak.

511
00:34:08,504 --> 00:34:12,556
Natomiast jeśli chodzi o wymianę pewnych,
pewnych nowych trendów, czyli ja mówię coś

512
00:34:12,556 --> 00:34:16,464
tam odkryliśmy na gruncie materializmu, a
ty mówisz: "No, nie, nie, ale myśmy też

513
00:34:16,524 --> 00:34:20,000
odkryli coś na gruncie idealizmu", no to
się wymieniamy informacjami, ale tak

514
00:34:20,000 --> 00:34:23,431
naprawdę ani ty nie przekonasz mnie, ani
ja nie przekonam ciebie. No to jest

515
00:34:23,431 --> 00:34:24,424
oczywiste. Dla mnie to

516
00:34:24,444 --> 00:34:29,620
jest oczywiste, że czas-- ale jest też
tak, że czasami ktoś myśli, myśli, myśli i

517
00:34:29,620 --> 00:34:32,304
mówi sobie: "Kurczę, pół życia przeżyłem i

518
00:34:32,364 --> 00:34:37,622
chyba się myliłem". Bo znowu kwestia
estetyki, kwestia estety- takich poglądów

519
00:34:37,622 --> 00:34:40,184
natury estetycznej ma to do siebie, że

520
00:34:40,224 --> 00:34:44,329
możemy je zmienić, ale nie pod wpływem
argumentów, tylko pod wpływem takiego

521
00:34:44,329 --> 00:34:47,624
wewnętrz-wewnętrznej przemiany. Nagle nam
się wydaje: kurczę,

522
00:34:47,924 --> 00:34:53,053
myliłem się, jest inaczej. I coś takiego
czasami następuje. I ja myślę, że, że, że

523
00:34:53,053 --> 00:34:55,493
wcale bym się nie zdziwił, jakbym za na

524
00:34:55,564 --> 00:35:00,379
przykład, na przykład lat trzydzieści
przeczytał książkę Dawkinsa, w której on

525
00:35:00,379 --> 00:35:03,404
udowadnia tezy dokładnie odwrotne niż te,
niż te,

526
00:35:03,444 --> 00:35:07,884
które udowadnia, udowadnia w książce, o
której w tej chwili rozmawiamy.

527
00:35:09,064 --> 00:35:14,922
Jest taki przypadek z największym chyba
współczesnym popularyzatorem, również

528
00:35:14,922 --> 00:35:16,824
astronomii, astrofizyki i

529
00:35:16,904 --> 00:35:18,044
tego z Hawkensem.

530
00:35:18,164 --> 00:35:19,184
Z kim? Z kim?

531
00:35:19,224 --> 00:35:19,804
Hawkins.

532
00:35:20,104 --> 00:35:20,764
Hawkinsem.

533
00:35:20,904 --> 00:35:20,974
Tak.

534
00:35:20,984 --> 00:35:22,864
O! Tak, zgadza się.

535
00:35:23,004 --> 00:35:26,124
On po prostu tak samo wojujący jak
Dawkins.

536
00:35:26,264 --> 00:35:30,924
Ale nie radykalnie zmienił pogląd. Bardzo
tak odcina powoli tę zmianę poglądów.

537
00:35:30,974 --> 00:35:36,525
Tak, tak, ale ja miałem akurat przyjemność
wymienić z nim kiedyś poglądy dawno temu,

538
00:35:36,525 --> 00:35:38,904
w początkach zupełnie Internetu. Yy,

539
00:35:40,064 --> 00:35:46,164
siedząc w Warszawie, gdzieś tam trafiłem
zupełnie przypadkiem, grzebiąc po jakichś

540
00:35:46,164 --> 00:35:48,024
tam internetowych forach.

541
00:35:48,684 --> 00:35:53,639
To były naprawdę zupełnie same początki
Internetu. Trafiłem na dyskusję między

542
00:35:53,639 --> 00:35:56,624
jakimiś fizykami, w której on zabierał
głos. No

543
00:35:56,744 --> 00:36:01,749
i czytałem to, czytałem, na ile mi
angielski pozwala. Gdzieś po jakichś dwóch

544
00:36:01,749 --> 00:36:04,284
godzinach się straszliwie zdenerwowałem

545
00:36:05,464 --> 00:36:10,903
i napisałem, żeby się odwalili po prostu,
do niego dokładnie. Nawet nie wiedziałem

546
00:36:10,903 --> 00:36:13,424
specjalnie tam, z kim mam do czynienia

547
00:36:13,984 --> 00:36:21,824
i tak dalej, że plecie bzdury i żeby, że
tak powiem, przestał, no, posługiwać. I

548
00:36:21,844 --> 00:36:26,613
powiedziałem mu wprost, to znaczy
napisałem, jeszcze przyjaciele mi
sprawdzali

549
00:36:26,613 --> 00:36:29,364
tłumaczenie, że, że współcześni uczeni
bardzo

550
00:36:29,444 --> 00:36:36,964
często próbują posługiwać się parametrem
Boga w opisie rzeczywistości. To nie ma
nic

551
00:36:37,084 --> 00:36:41,665
wspólnego, po pierwsze z Bogiem, ani z
rzeczywistością. Nie można opisywać

552
00:36:41,665 --> 00:36:44,884
rzeczywistości posługując się Bogiem jako
parametrem

553
00:36:45,364 --> 00:36:52,176
matematycznym. I walnąłem jakiś taki
tekst, po czym przyszło pytanie, kto ja
jestem,

554
00:36:52,176 --> 00:36:52,744
nie? No

555
00:36:52,764 --> 00:36:58,277
odpowiedziałem, że, że, że jestem Wiktor
Żyłkiewicz. A skąd, nie? Ja mówię, że z

556
00:36:58,277 --> 00:37:00,344
Polski. I w tym momencie było:

557
00:37:00,484 --> 00:37:06,250
aha, to ja rozumiem teraz. A ja się pytam:
a co on rozumie teraz, nie? Wiesz, co on

558
00:37:06,250 --> 00:37:08,264
powiedział? Odpisał mi, że to

559
00:37:08,304 --> 00:37:13,794
samo powiedział papież, kiedy pojechał do
Rzymu na wizytę. Odpowiedział mu to samo

560
00:37:13,794 --> 00:37:16,204
dokładnie. Tylko że tym papieżem był

561
00:37:16,244 --> 00:37:16,844
Wojtyła.

562
00:37:18,504 --> 00:37:23,744
No cóż, nasz człowiek w stracius z
Dawkinsem. No to powiedzmy tej historii,
tej

563
00:37:23,744 --> 00:37:26,464
historii nie znałem. No dobrze, ale wiesz

564
00:37:26,524 --> 00:37:31,967
co? Powiedzmy, powiedzmy jeszcze, wróćmy
jeszcze na chwilę do książki, do książki

565
00:37:31,967 --> 00:37:34,252
Dawkinsa. DawkinsWydaje się mówić,

566
00:37:34,372 --> 00:37:39,325
że ewolucja to jest ślepa siła. No to
zresztą to, to zresztą wynika. To zresztą

567
00:37:39,325 --> 00:37:42,272
wynika z jego innej książki. On napisał
książkę

568
00:37:42,352 --> 00:37:46,674
również, która się nazywa "Ślepy
zegarmistrz". Warto o tej, o tej, o to
książce

569
00:37:46,674 --> 00:37:50,012
powiedzieć, bo wspomnieć ją jeszcze przy
okazji tej, o której

570
00:37:50,272 --> 00:37:56,217
mówimy, mówimy od początku audycji. Otóż
"Ślepy zegarmistrz" to jest udowadnianie

571
00:37:56,217 --> 00:37:57,612
krok po kroku tezy,

572
00:37:58,232 --> 00:38:04,188
że ewolucją nic nie kieruje, że to jest
ślepa siła, która gdzieś tam podąża,
wchodzi

573
00:38:04,188 --> 00:38:06,031
na tę górę powoli, powoli,

574
00:38:06,112 --> 00:38:12,480
powoli. Czasami spadnie o centymetr,
czasami się wzniesie i tak w końcu do góry

575
00:38:12,480 --> 00:38:14,012
dojdzie. I Dawkins,

576
00:38:14,022 --> 00:38:18,482
pisząc tę książkę, tam jest niewiele,
niewiele, znaczy ta teza jest główna, to

577
00:38:18,482 --> 00:38:21,512
znaczy dotycząca tego, że nic ewolucją nie
kieruje. I

578
00:38:21,552 --> 00:38:26,715
znowu warto zauważyć, że tak naprawdę to
jest odpowiedź Dawkinsa na coś, co działo

579
00:38:26,715 --> 00:38:28,982
się w wieku osiemnastym. Otóż wtedy,

580
00:38:29,972 --> 00:38:35,319
wtedy grasował, grasował w jednym z krajów
europejskich pewien kaznodzieja. On się

581
00:38:35,319 --> 00:38:37,732
nazywał William. Nie wiem, jak to się

582
00:38:37,752 --> 00:38:42,779
wymawia Paley albo Paley. I ten człowiek
użył argumentu na takiego, na istnienie

583
00:38:42,779 --> 00:38:45,732
Boga, mianowicie, że gdybyśmy żyli na
bezludnej

584
00:38:45,752 --> 00:38:50,332
wyspie i nigdy nie wiedzieli za dużo o
cywilizacji, żylibyśmy w taki sposób

585
00:38:50,332 --> 00:38:53,752
naturalny i pewnego dnia na plaży
znaleźlibyśmy zegarek.

586
00:38:53,762 --> 00:38:57,461
To jakbyśmy tak zaczęli kombinować,
chociaż byśmy cywilizacji nie znali, to

587
00:38:57,461 --> 00:39:01,456
doszlibyśmy do wniosku, że ten zegarek nie
może być tworem naturalnym, że ktoś go

588
00:39:01,456 --> 00:39:01,752
musiał

589
00:39:01,812 --> 00:39:07,977
stworzyć, jakiś zegarmistrz, że to byłoby
dla nas oczywiste, że ten zegarmistrz

590
00:39:07,977 --> 00:39:09,772
stworzył zegarek, bo on

591
00:39:09,812 --> 00:39:15,124
jest taki nienaturalny. Mówił też o tym
ten, ten kaznodzieja, że w takim razie
nasz

592
00:39:15,124 --> 00:39:17,492
świat, który jest taki doskonały, nie

593
00:39:17,532 --> 00:39:22,802
wszyscy byli tego zdania, że jest aż taki
doskonały, bo tyle na nim zła, cierpienia

594
00:39:22,802 --> 00:39:25,532
i różnych innych ciekawych zjawisk, że
może

595
00:39:25,552 --> 00:39:29,129
nie do końca jest doskonały. Ale dobrze.
On mówił, że ten świat jest takim

596
00:39:29,129 --> 00:39:33,045
doskonałym mechanizmem, że również musiał
mieć swojego zegarmistrza. Dawkins mówi

597
00:39:33,045 --> 00:39:33,432
inaczej.

598
00:39:33,872 --> 00:39:37,884
Mówi o tym, że tego zegarmistrza w ogóle
nie było, a jeśli był, to był ślepy.

599
00:39:37,884 --> 00:39:41,792
Kompletnie nie wiedział, co robi i coś tam
sobie poskładał, ale to na pewno

600
00:39:41,832 --> 00:39:44,892
nie to był, to był wyrób zegarko-podobny.

601
00:39:46,992 --> 00:39:54,472
Zwalanie wszystko na ślepotę przypadku
albo na ślepotę natury jest według

602
00:39:54,482 --> 00:40:00,814
mnie karygodną rzeczą. Otóż ja chciałem
przytoczyć taką, taką obiegową opinię

603
00:40:00,814 --> 00:40:02,212
każdego właściwie

604
00:40:02,272 --> 00:40:07,798
rolnika, każdego gajowego, każdego
człowieka, który żyje w przyrodzie.
Przyroda jest

605
00:40:07,798 --> 00:40:09,772
mądra, to mówią ludzie. Mówili

606
00:40:09,852 --> 00:40:14,866
zawsze. Przyroda jest w pewien sposób
mądra. Na czym polega ta mądrość? Otóż ta

607
00:40:14,866 --> 00:40:17,532
mądrość polega na celowości działania. Ale

608
00:40:18,072 --> 00:40:24,061
skąd się celowość? To by świadczyła, że
jest nad jakąś świadomością. Nie, to ze

609
00:40:24,061 --> 00:40:26,032
świadomością nie musi mieć

610
00:40:26,052 --> 00:40:33,721
nic wspólnego. Zwróćmy uwagę na jedną
rzecz. Przyroda, reguły gry, jakie są
zapisane

611
00:40:33,721 --> 00:40:33,812
w

612
00:40:33,832 --> 00:40:40,250
prawach przyrody, żeby przestrzegać praw
przyrody, na przykład grawitacji,
ciążenia,

613
00:40:40,250 --> 00:40:41,702
wszystkiego innego,

614
00:40:41,772 --> 00:40:46,954
żeby przestrzegać praw przyrody, trzeba
jej umieć odczytać. Zwróćmy uwagę, że ktoś

615
00:40:46,954 --> 00:40:49,672
może, Dawkins by powiedział, że woda,
która

616
00:40:49,712 --> 00:40:55,338
płynie od źródła przed siebie aż do morza,
to płynie na ślepo. Absolutnie nie płynie

617
00:40:55,338 --> 00:40:57,012
na ślepo. O tym wie każdy

618
00:40:57,392 --> 00:41:03,395
hydro, każdy człowiek, który się, że tak
powiem, ciekami na powierzchni ziemi

619
00:41:03,395 --> 00:41:05,032
zajmuje. Woda wybiera

620
00:41:05,112 --> 00:41:12,302
sobie drogę według dokładnie scenariusza,
taki, jaki jest zapisany w rzeźbie terenu.

621
00:41:12,302 --> 00:41:13,072
Woda wie,

622
00:41:13,152 --> 00:41:18,495
dokąd płynąć, wybiera najbardziej
optymalną drogę. Ogień, który w czasie
pożaru

623
00:41:18,495 --> 00:41:21,132
biegnie z drzewa na drzewa, nie biegnie

624
00:41:21,212 --> 00:41:26,461
na ślepo, nie biegnie przypadkiem, tylko
biegnie od czegoś, co może pożreć do

625
00:41:26,461 --> 00:41:29,052
następnej rzeczy, którą może pożreć po

626
00:41:29,132 --> 00:41:29,572
prostu.

627
00:41:30,592 --> 00:41:34,700
No dobrze, ale ja ci zadam pytanie.
Powiedz to wreszcie, bo ty tak
podprowadzasz,

628
00:41:34,700 --> 00:41:37,692
podprowadzasz, a nie, a nie, a nie
wypowiesz tego. Czyli ty

629
00:41:37,752 --> 00:41:40,492
oddzielasz mądrość od świadomości.

630
00:41:40,632 --> 00:41:41,432
Zdecydowanie.

631
00:41:41,472 --> 00:41:46,290
A to powiedz coś na ten temat. Jak? Jak?
Przecież w powszechnym mniemaniu mówi się

632
00:41:46,290 --> 00:41:48,992
tak: no, mądrość, świadomość to jest
właściwie

633
00:41:49,032 --> 00:41:49,492
jedno.

634
00:41:49,791 --> 00:41:54,040
Nie no, jedyne co mi się kojarzy, że
spotkałem wiele mądrych kobiet, ale rzadko

635
00:41:54,040 --> 00:41:54,632
świadomych.

636
00:41:54,712 --> 00:41:59,300
No dobrze, to są, to są szowinistyczne
zagrania, których nie będziemy tolerować.

637
00:41:59,300 --> 00:42:02,512
Dobrze, ale ja chciałbym. Ja chciałbym ci.
Dobrze. To ja

638
00:42:02,552 --> 00:42:08,339
zadam takie pytanie. Mówiłem wtedy, że z
tych samych przesłanek można wyciągnąć dwa

639
00:42:08,339 --> 00:42:10,152
skrajnie odmienne wnioski.

640
00:42:10,512 --> 00:42:16,308
Ja się posłużę, posłużę znowu teorią
ewolucji, książką Dawkinsa do tego, żeby

641
00:42:16,308 --> 00:42:17,512
pokazać to. Otóż

642
00:42:18,292 --> 00:42:22,302
bywa, bywa tak, że Darwin, dzisiaj
właściwie o Darwinie mówi się w ten
sposób, że

643
00:42:22,302 --> 00:42:26,212
tak pod koniec życia to nie wiadomo, czy
on właściwie był wierzący, czy nie był

644
00:42:26,232 --> 00:42:31,278
wierzący. No, gdzieś tam w każdym razie z
cywilizacją chrześcijańską miał kontakty.

645
00:42:31,278 --> 00:42:33,892
Trudno nie mieć, żyjąc, żyjąc w tym
miejscu

646
00:42:33,972 --> 00:42:39,554
Europy, w którym się żyje. Natomiast
chodzi o coś takiego, że można powiedzieć,
że

647
00:42:39,554 --> 00:42:41,392
ewolucja to jest taki ślepy

648
00:42:41,472 --> 00:42:46,479
zegarmistrz, rzeczywiście ślepy projekt i
nie ma tam żadnej świadomości. Można. Czy

649
00:42:46,479 --> 00:42:49,012
to, czy opis tego, jak przebiega ewolucja,

650
00:42:49,232 --> 00:42:54,972
byłby taki, jaki mamy teraz przed oczyma?
No tak, byłby właśnie taki. Ale przecież

651
00:42:54,972 --> 00:42:56,792
bardzo wielu, bardzo wielu

652
00:42:57,652 --> 00:43:02,392
ludzi wierzących wcale nie odrzuca teorii
ewolucji. To nie jest tak, że wszyscy

653
00:43:02,392 --> 00:43:05,632
chrześcijanie są kreacjonistami, a
wszyscy, a wszyscy,

654
00:43:06,032 --> 00:43:10,770
którzy w Boga nie wierzą, są od razu
ewolucjonistami. Otóż jest bardzo wielu

655
00:43:10,770 --> 00:43:13,700
chrześcijan, którzy przyjęli teorię
ewolucji.Bo

656
00:43:13,740 --> 00:43:18,233
przecież i oni mają bardzo proste
wyjaśnienie. Dokładnie te same zjawiska

657
00:43:18,233 --> 00:43:21,680
przebiegają w przyrodzie, bo po prostu
Bóg, Stworzyciel,

658
00:43:21,940 --> 00:43:25,584
ta istota wyższa, obojętnie jak będziemy
to nazywać, bo, bo nie chciałbym z kolei,

659
00:43:25,584 --> 00:43:29,317
żeby, żeby wyszło na to, że tu prowadzimy
pogadankę religijną, bo to nie o to chodzi

660
00:43:29,317 --> 00:43:29,450
tak

661
00:43:29,480 --> 00:43:34,470
naprawdę. Rozmawiamy bardziej o Bogu
filozofów niż o, niż o Bogu, tym, którego,

662
00:43:34,470 --> 00:43:37,060
którego można spotkać w Kościele. Dlatego

663
00:43:37,620 --> 00:43:42,195
to nie jest tak, że, że przecież, że my
się odwołujemy, odwołujemy do tego Boga,

664
00:43:42,195 --> 00:43:45,340
którego wszyscy dobrze znają, właśnie,
właśnie z takich

665
00:43:45,360 --> 00:43:49,722
przybytków jak Kościół. Ale przecież
równie, równie dobrze możemy sobie
wyobrazić,

666
00:43:49,722 --> 00:43:52,860
że Bóg posłużył się ewolucją, aby stworzyć
to, co stworzył.

667
00:43:53,180 --> 00:44:00,720
Mogę dać przykład bardzo prosty tego. Otóż
wszyscy używają komputerów na przykład

668
00:44:01,140 --> 00:44:07,637
do grania w gry różne komputerowe. Wiele z
tych gier, szczególnie strategicznych,

669
00:44:07,637 --> 00:44:08,680
posługuje się

670
00:44:08,860 --> 00:44:16,640
generatorami map albo jakichś systemów i
tak dalej. Jest wygenerowana mapa

671
00:44:16,700 --> 00:44:21,726
losowo, jest do tego generator i jest
wygenerowana mapa. I teraz ja mam do
ciebie

672
00:44:21,726 --> 00:44:24,580
pytanie, kto jest autorem takiej
wygenerowanej

673
00:44:24,640 --> 00:44:25,300
mapy?

674
00:44:26,640 --> 00:44:26,650
No.

675
00:44:27,020 --> 00:44:27,620
Przypadek?

676
00:44:28,040 --> 00:44:28,300
No.

677
00:44:29,520 --> 00:44:30,540
Absolutnie nie.

678
00:44:30,580 --> 00:44:32,760
No nie, no masz rację. To dobry, dobry
ciotek.

679
00:44:32,820 --> 00:44:39,399
Według mnie autorem są ci ludzie, którzy
napisali ten program do generowania tego

680
00:44:39,399 --> 00:44:40,780
wszechświata. Oni

681
00:44:40,840 --> 00:44:46,102
nie musieli mieć zielonego pojęcia o tym,
co wyjdzie za mapa, jak będzie

682
00:44:46,102 --> 00:44:48,660
wygenerowany ten świat. Ale zrobili

683
00:44:48,700 --> 00:44:49,480
generator.

684
00:44:49,980 --> 00:44:54,335
Nie, i co więcej dali dane wyjściowe. Dali
dane wyjściowe. No i o to chodzi. I o to

685
00:44:54,335 --> 00:44:57,430
chodzi też w tej, w tej teorii, o której
mówiłem, czyli Bóg

686
00:44:57,680 --> 00:45:02,936
posłużył się ewolucją do tego, do tego,
żeby stworzyć to, co nas, to, co nas w tej

687
00:45:02,936 --> 00:45:05,500
chwili otacza. No dobrze, to jest, czyli

688
00:45:05,660 --> 00:45:09,696
jakbyś miał odpowiedzieć wprost na
pytanie, bo znowu teraz przejdźmy do tego,
do

689
00:45:09,696 --> 00:45:13,480
tego elementu, gdzie poznajemy swoje
poglądy. Czyli teraz ty nic nie musisz

690
00:45:13,520 --> 00:45:18,775
uzasadniać, tylko powiedz ewolucja według
ciebie i po tych lekturach, po tych

691
00:45:18,775 --> 00:45:21,300
lekturach Dawkinsa to jest ślepa siła

692
00:45:21,340 --> 00:45:22,740
czy rozumny projekt?

693
00:45:23,400 --> 00:45:24,660
Ani to, ani to. Nie wiem.

694
00:45:24,690 --> 00:45:27,320
A, wiedziałem, że coś takiego. To co? To
co?

695
00:45:27,480 --> 00:45:31,220
Ja widzę w tym pewną mądrość. To co, to,
co mówiłem.

696
00:45:31,260 --> 00:45:33,060
Mądrość rzeki. Mądrość rzeki.

697
00:45:33,160 --> 00:45:38,526
Mądrość rzeki albo ognia, każdego żywiołu,
który po prostu, że tak powiem, idzie.

698
00:45:38,526 --> 00:45:40,580
Nie wiem, czy wie, dokąd idzie,

699
00:45:40,920 --> 00:45:47,070
dokąd zmierza, ale również mądrość całego
świata, całego wszechświata, który do

700
00:45:47,070 --> 00:45:48,860
czegoś, skąd wychodzi i

701
00:45:48,920 --> 00:45:54,533
dokądś dąży. Zwróć uwagę na jedną rzecz
wszyscy my, wszystkie rośliny, zwierzęta,

702
00:45:54,533 --> 00:45:56,820
my, twój ołówek, który trzymasz w

703
00:45:56,880 --> 00:46:03,845
ręku, wszyscy mamy w swoim bycie zapisane
tak, taki cykl: narodziny, okres

704
00:46:03,845 --> 00:46:04,880
dojrzałości

705
00:46:05,120 --> 00:46:11,541
oraz śmierć. To dotyczy wszystkiego. Czyli
jest punkt wyjścia i punkt dojścia. I nie

706
00:46:11,541 --> 00:46:12,840
ma takiej rzeczy,

707
00:46:12,900 --> 00:46:20,135
która by była wolna od tego. Punkty
narodzin, rozwoju mają również idee, nie?
One

708
00:46:20,135 --> 00:46:20,760
czasami

709
00:46:20,800 --> 00:46:26,318
się pojawiają, rozwijają się, potem gasną.
Tak samo się rozwijają, pojawiają, rodzą

710
00:46:26,318 --> 00:46:28,180
narody, które się rozwijają,

711
00:46:28,280 --> 00:46:35,255
rozkwitają, po czym gasną i ślad po nich
ginie. Taki los spotyka wszystkie gatunki

712
00:46:35,255 --> 00:46:36,020
na Ziemi.

713
00:46:36,260 --> 00:46:40,120
Czas, coś w tym jest takiego, nie wiem.
Nie wiem.

714
00:46:40,560 --> 00:46:45,825
Chciałbym wrócić, jak już tak trochę
poszarżowaliśmy po ewolucji i pohasaliśmy
po

715
00:46:45,825 --> 00:46:48,360
tych, po tych wszystkich zagadnieniach.

716
00:46:49,420 --> 00:46:54,091
Zapytać cię chciałem o to, co mnie
zaniepokoiło na początku naszej rozmowy.
Przyznam

717
00:46:54,091 --> 00:46:57,260
się, że mocno się poczułem zaniepokojony.
Mówiłeś o końcu

718
00:46:57,320 --> 00:47:01,967
książki, końcu słowa pisanego. No
oczywiście, zastrzegłeś później, że no to
taki

719
00:47:01,967 --> 00:47:05,220
koniec, tak jak koniec operetki. No jest w
dalszym ciągu

720
00:47:05,240 --> 00:47:10,077
wystawiana, ale niespecjalnie,
niespecjalnie, niespecjalnie ludzie się
ekscytują

721
00:47:10,077 --> 00:47:13,160
istnieniem operetki. Tak powiedziałeś, że
tak mniej

722
00:47:13,180 --> 00:47:17,751
więcej jest z książką. Okej, nawet
mówiłeś, że są tam, gromadzi się
informacje, bo,

723
00:47:17,751 --> 00:47:20,780
bo no dobrze, ale książka to nie jest
tylko gromadzenie

724
00:47:20,800 --> 00:47:25,813
informacji, to czasami jest rozrywka. To
ja się ciebie pytam, skoro koniec słowa

725
00:47:25,813 --> 00:47:27,380
pisanego, to co w zamian?

726
00:47:28,920 --> 00:47:35,455
W zamian, w zamian sztuka, która będzie
umożliwiała uczestniczenie, a nie tylko

727
00:47:35,455 --> 00:47:36,200
czytanie,

728
00:47:37,100 --> 00:47:42,639
czyli posługiwanie się symbolem, słowem
jako wyłącznie symbolem, ale również

729
00:47:42,639 --> 00:47:44,680
uczestniczenie w tym. Czyli,

730
00:47:44,780 --> 00:47:52,300
czyli no bardzo, bardzo, bardzo rozwinięte
gry komputerowe czy takie

731
00:47:52,720 --> 00:47:58,571
rzeczy, które w internecie będą miały
miejsce, czyli istnienie w pewnej
wirtualnej

732
00:47:58,571 --> 00:48:00,640
rzeczywistości po prostu, no.

733
00:48:01,100 --> 00:48:05,560
Tak sobie siedzę, słucham ciebie i myślę,
jakimż ja jestem potwornym dinozaurem.

734
00:48:05,720 --> 00:48:05,980
Tak.

735
00:48:06,000 --> 00:48:11,014
Naprawdę. Już po prostu to już mnie aż, aż
przeraża. Bo jak słucham, że zamiast,

736
00:48:11,014 --> 00:48:13,960
zamiast czytać książki będę grał w gry, to
mnie

737
00:48:14,020 --> 00:48:16,500
jakoś tak nie ekscytuje za bardzo.

738
00:48:16,740 --> 00:48:21,287
Zamiast czytać. To cię oburza, że zamiast
czytać książki. Ale ja ci zadam pytanie

739
00:48:21,287 --> 00:48:23,140
proste. Masz w domu dużo książek?

740
00:48:23,340 --> 00:48:23,780
Mam.

741
00:48:23,800 --> 00:48:26,940
A ja nie. A wiesz co ja mam na półce mojej
skalnej w mojej jaskini?

742
00:48:27,080 --> 00:48:28,260
No co masz w swojej jaskini?

743
00:48:28,500 --> 00:48:29,700
Czaszki moich przodków.

744
00:48:30,000 --> 00:48:31,490
Nie zauważyłem. Nie zauważyłem.

745
00:48:31,540 --> 00:48:32,460
Ale one tam są.

746
00:48:32,500 --> 00:48:33,380
Tak? Wirtualne.

747
00:48:33,440 --> 00:48:38,328
Wiesz, jak ja mam jakiś problem, to ja z
nimi gadam. Ja z nimi rozmawiam po prostu.

748
00:48:38,328 --> 00:48:40,860
Oni, oni mieli swoje problemy, problemy.
Na

749
00:48:40,900 --> 00:48:46,710
dzisiejszą rzeczywistość, na współczesny
świat patrzą ze swojej perspektywy. Ja nie

750
00:48:46,710 --> 00:48:48,880
potrzebuję książek. Ja mogę się

751
00:48:48,920 --> 00:48:54,164
odwołać do mądrości moich przodków po
prostu. Czy uważasz, że książka jest
lepsza od

752
00:48:54,164 --> 00:48:55,600
pamięci moich przodków?

753
00:48:56,300 --> 00:49:00,335
Ja nie chcę obrażać pamięci twoich
przodków, broń Boże. Natomiast ja, mówiąc

754
00:49:00,335 --> 00:49:03,520
szczerze, właśnie konstatuję, że
dinozaurem jestem okrutnym.

755
00:49:03,820 --> 00:49:06,900
Książka zastąpiła moich przodków. Twoja
książka.

756
00:49:07,090 --> 00:49:07,480
A wiesz co?

757
00:49:07,520 --> 00:49:14,257
Zastąpiła moich przodków. A teraz świat
ten internetowy zastępuje książkę. W tym
nie

758
00:49:14,257 --> 00:49:15,220
ma nic złego

759
00:49:15,820 --> 00:49:16,260
ani nic

760
00:49:18,264 --> 00:49:22,698
Ale wiesz co? Ja się odwołam do twojej
własnej, do twojej własnej teorii. Bo
wiesz

761
00:49:22,698 --> 00:49:25,564
co? Gdzieś tam, gdzieś tam żeglujemy sobie
od pewnego

762
00:49:25,584 --> 00:49:32,343
czasu i po tych wzburzonych wodach
dawkinsowskiej teorii. A więc ja sobie na
chwilę

763
00:49:32,343 --> 00:49:33,564
odejdę znowu od

764
00:49:33,604 --> 00:49:39,499
tego i od tej książki i powiem tak, że no
wiesz co? Jakoś tak nie mogę sobie tego

765
00:49:39,499 --> 00:49:41,464
wyobrazić. Sam powiedziałeś

766
00:49:41,524 --> 00:49:47,386
kiedyś o tym homoniusie. Homonius, czyli
od homo newsa. Od homo newsa. Że właściwie

767
00:49:47,386 --> 00:49:49,364
dzisiaj to niestety jest też

768
00:49:50,024 --> 00:49:54,503
to, że mamy zanik słowa pisanego. Zobacz,
ilu dzisiaj ludzi wie wszystko lepiej.

769
00:49:54,503 --> 00:49:57,974
Cokolwiek nie powiesz, to zawsze się zjawi
ktoś, kto mówi nie,

770
00:49:57,974 --> 00:50:02,195
nie, ja to wiem lepiej, bo ja słyszałem,
przeczytałem ostatnio w internecie, że
jest

771
00:50:02,195 --> 00:50:05,864
tak czy tak. Jakiś tam silnik wymyślono
jakieś tam coś innego wymyślono i

772
00:50:05,904 --> 00:50:09,999
on wszystko. Patrz ilu ludzi cię otacza,
którzy ty sobie przeczytałeś tam ileś

773
00:50:09,999 --> 00:50:13,464
książek na ten temat, a ktoś inny wie
lepiej, bo przeczytał newsa.

774
00:50:14,624 --> 00:50:19,006
Ja wiem, że w tej chwili robię za takiego,
takiego starego dziada, który, który

775
00:50:19,006 --> 00:50:22,224
narzeka, że kiedyś było lepiej. Nie, to
nie taka jest moja

776
00:50:22,264 --> 00:50:26,892
intencja. Ja się po prostu martwię, że te
newsy, że te newsy trochę nas

777
00:50:26,892 --> 00:50:29,564
przygniatają. Jeżeli to jest dowód naszej

778
00:50:29,624 --> 00:50:34,937
ewolucji, to, to jest chyba jakiś taki
dowód ewolucji wstecznej. Ja się, ja mam
duże

779
00:50:34,937 --> 00:50:37,024
przekonanie, że nasza cywilizacja

780
00:50:37,204 --> 00:50:43,204
troszeczkę brnie w takim dziwnym kierunku,
że się będzie za jakiś czas musiała

781
00:50:43,204 --> 00:50:45,204
cofnąć. Bo życie z newsów,

782
00:50:45,604 --> 00:50:50,207
życie z krótkich informacji,
nietolerowanie dłuższych tekstów. No
zobacz, co się

783
00:50:50,207 --> 00:50:53,544
dzieje. Tekst w internecie musi być
krótki, bo jak jest za

784
00:50:53,624 --> 00:50:58,515
długi, to go nikt nie czyta i w związku z
tym, jak go nikt nie czyta, to nie dociera

785
00:50:58,515 --> 00:51:01,484
do niego przesłanie tego tekstu. A zatem
znowu mamy

786
00:51:01,564 --> 00:51:07,317
takie notateczki kilku, kilkuzdaniowe,
kilku, kilkulinijkowe. No i co z tego? Czy

787
00:51:07,317 --> 00:51:09,164
takiej krótkiej notateczce

788
00:51:09,184 --> 00:51:14,143
pięciolinijkowej da się cokolwiek mądrego
przekazać? Na pewno są takie przypadki, że

789
00:51:14,143 --> 00:51:16,504
tak, ale w większości to tak nie działa.

790
00:51:16,744 --> 00:51:22,807
Tak, ale, ale ludzie postrzegają tylko te
newsy, a nie uwzględniają tej perspektywy,

791
00:51:22,807 --> 00:51:24,684
do której ja się odwołuję.

792
00:51:24,744 --> 00:51:29,797
Na przykład do tego punktu widzenia moich
przodków, którzy tam siedzą, ale również

793
00:51:29,797 --> 00:51:32,324
do punktu widzenia książki, która została

794
00:51:32,364 --> 00:51:36,404
napisana sto lat temu, dwieście lat temu
albo pięćdziesiąt, albo wczoraj.

795
00:51:36,504 --> 00:51:42,198
Ale do tego właśnie prowadzę. Dlatego
mówię o tym, że my brniemy w jakąś taką
dziwną

796
00:51:42,198 --> 00:51:44,164
uliczkę, gdzie wszyscy wiedzą

797
00:51:44,184 --> 00:51:48,887
wszystko lepiej. Stąd też taka siła ludzi,
którzy mówią nie, nie, wy się tam

798
00:51:48,887 --> 00:51:51,424
interesujecie jakimiś pierdołami, jakimiś

799
00:51:51,544 --> 00:51:57,370
duchami, jakimiś dziwnymi rzeczami,
niesamowitymi paranormalium i tak dalej.
Gdzie

800
00:51:57,370 --> 00:51:59,004
teraz mamy światopogląd

801
00:51:59,024 --> 00:52:05,933
naukowy? Zobacz, ilu ludzi na hasło płaska
Ziemia nie reaguje w ten sposób, że

802
00:52:05,933 --> 00:52:06,464
będzie

803
00:52:06,544 --> 00:52:10,742
dyskutować albo słuchać twoich argumentów,
tylko mówi ci na wstępie, jak słyszy

804
00:52:10,742 --> 00:52:13,664
płaska ziemia, to wyciąga pistolet i mówi
jesteś głupi.

805
00:52:14,064 --> 00:52:18,401
Światopogląd naukowy udowadnia, że Ziemia
nie jest płaska. Ja wcale w tej chwili nie

806
00:52:18,401 --> 00:52:21,964
lansuję tezy, że jest. Natomiast ta
niechęć do rozmowy o czymkolwiek,

807
00:52:22,664 --> 00:52:28,824
do starcia się, do jakby zwarcia swoich
poglądów z kimś, do wypróbowania siły
swojej

808
00:52:28,824 --> 00:52:30,364
idei. O tym mówiliśmy

809
00:52:30,424 --> 00:52:35,208
wcześniej, że każda idea jest moja. Moja
jest mojsza, a twoja jest twojsza.

810
00:52:35,208 --> 00:52:37,504
Natomiast warto je od czasu do czasu

811
00:52:37,584 --> 00:52:42,433
skrzyżować. Nie po to, żebym ja ciebie
przekonał albo ty mnie, tylko po to, żeby

812
00:52:42,433 --> 00:52:45,524
zobaczyć słabości tego, co wyznajemy.
Tego. Tego, o

813
00:52:45,584 --> 00:52:49,760
czym myślimy. Tego dzisiaj nie ma. Dzisiaj
ludzie nie wymieniają. Inaczej. Ja mówię

814
00:52:49,760 --> 00:52:53,584
w sposób taki kategoryczny. Oczywiście, że
to robią, ale to jest mniejszość.

815
00:52:53,864 --> 00:52:57,814
Większość ludzi nie wymienia poglądów,
większość ludzi po prostu wie. Wie.

816
00:52:57,814 --> 00:53:04,142
Wie. Wie. Zapominając albo w ogóle nie
myśląc o tym, że przecież niewiedzy jest

817
00:53:04,142 --> 00:53:05,264
nieskończenie,

818
00:53:05,304 --> 00:53:07,504
nieskończenie więcej od wiedzy.

819
00:53:08,824 --> 00:53:15,642
No tak. No to prawda, To zdecydowanie tak.
Ale ponieważ jest to twoja idea, ta idea

820
00:53:15,642 --> 00:53:16,464
homoniusa,

821
00:53:16,804 --> 00:53:21,604
to ja bym chciał, żebyś tu się wytłumaczył
z tej idei, bo ja w swoim czasie, w swoim

822
00:53:21,604 --> 00:53:24,804
czasie tę ideę na, w trakcie audycji, w
trakcie audycji,

823
00:53:25,124 --> 00:53:29,692
w trakcie debat ufologicznych
zaprezentowałem. Ale oczywiście jak każdy
oryginał,

824
00:53:29,692 --> 00:53:32,624
oryginał, który usiłowałem naśladować,
czyli ciebie,

825
00:53:33,024 --> 00:53:37,083
zrobiłem to w sposób kaleki. To teraz się
tłumacz i powiedz o tym swoim homoniusie.

826
00:53:37,124 --> 00:53:41,979
To jest, to jest dużo, dużo na ten temat
można gadać. O, ja z wieloma przyjaciółmi,

827
00:53:41,979 --> 00:53:44,144
z którymi rozmawiałem, że tak powiem,

828
00:53:45,184 --> 00:53:50,968
z takimi, którzy mieli światopoglądy na
przykład bardzo mocno wykształcone na

829
00:53:50,968 --> 00:53:51,644
Dawkinsie

830
00:53:52,984 --> 00:53:59,124
albo na wszystkich innych
materialistycznych myślicielach.

831
00:53:59,184 --> 00:54:00,224
Myślicielach, tak jest.

832
00:54:01,324 --> 00:54:09,184
To zauważyłem, że właściwie oni posługują
się newsami. Wiadomość to znaczy

833
00:54:09,704 --> 00:54:15,318
newsami, które traktują jako swoją wiedzę.
Po prostu nie tak, jakby to była wiedza,

834
00:54:15,318 --> 00:54:17,144
która jest cegłą, kamieniem

835
00:54:17,184 --> 00:54:21,847
węgielnym. I tego to jest nienaruszalne.
Nie wolno tego, bo się cały, cały ten
pałac

836
00:54:21,847 --> 00:54:24,844
kultury zawali po prostu, jak się
wyciągnie ten kamień

837
00:54:24,904 --> 00:54:32,684
węgielny. Natomiast wiedza, wiedza
potrzebuje straszliwej, straszliwego

838
00:54:32,764 --> 00:54:40,294
dystansu, ogromnej perspektywy spojrzenia
na, na, na, na, na

839
00:54:41,064 --> 00:54:47,590
problem, na, na zagadnienie, na rzecz, na
przedmiot, na cokolwiek i tak dalej, jak

840
00:54:47,590 --> 00:54:48,704
już. Natomiast

841
00:54:49,564 --> 00:54:54,933
i kiedyś tak nie było, kiedyś tak nie było
z bardzo prostego powodu, bo nie było

842
00:54:54,933 --> 00:54:57,484
środków masowego przekazu tak szybkich

843
00:54:57,524 --> 00:55:04,835
jak prasa dwudziestowieczna. Już prasa
zrobiła to, a współczesny internet to
tylko,

844
00:55:04,835 --> 00:55:05,364
że tak

845
00:55:05,404 --> 00:55:12,749
powiem, dobił do końca. Czyli otrzymywanie
przez klientów informacji, informacji,

846
00:55:12,749 --> 00:55:13,384
newsa w

847
00:55:13,484 --> 00:55:19,850
każdej chwili, na każdy temat, bez żadnych
komentarzy, bez żadnego osadzenia w

848
00:55:19,850 --> 00:55:20,584
realiach.

849
00:55:21,164 --> 00:55:27,738
Dlatego, bo nie może ich być, nie może
być. Jeśli ktoś dzisiaj powie jakiś tekst
na

850
00:55:27,738 --> 00:55:29,164
przykład w Sejmie,

851
00:55:29,564 --> 00:55:35,933
to nie może być żadnych realnych, realnych
konsekwencji tego. Zawsze próbowałem

852
00:55:35,933 --> 00:55:37,384
jeszcze w czasach,

853
00:55:37,444 --> 00:55:43,668
kiedy byłaPrasa, nie było Internetu.
Tłumaczę to moim tam przyjaciołom młodym.

854
00:55:43,668 --> 00:55:45,264
Czytajcie wczorajsze

855
00:55:45,344 --> 00:55:51,132
gazety. Nie dzisiejsze, broń Boże, nie
dzisiejsze, bo dzisiejsze mówią, podają ci

856
00:55:51,132 --> 00:55:53,204
newsy, które są gorące, parzą

857
00:55:53,224 --> 00:55:58,078
cię w ręce, parzą cię w język, w mózg i
tak dalej. One ogłupiają. Przeczytaj

858
00:55:58,078 --> 00:56:01,144
wczorajszy. Przy połowie wzruszysz
ramionami, bo

859
00:56:01,184 --> 00:56:06,373
już jest przecież dzisiaj. Z tego
wczorajszego nic nie wynikło i nie
wyniknie ani

860
00:56:06,373 --> 00:56:08,744
jutro, ani, ani pojutrze i tak dalej.

861
00:56:09,304 --> 00:56:16,058
Yy, dzisiaj mówię do, do przyjaciół,
którzy, którzy straszliwie są, że tak
powiem,

862
00:56:16,058 --> 00:56:16,964
zwierzętami

863
00:56:17,024 --> 00:56:23,057
politycznymi, nie? Zamiast oglądania
naszego Sejmu oglądajcie obrady Knesetu na

864
00:56:23,057 --> 00:56:24,584
przykład. To o wiele

865
00:56:24,624 --> 00:56:30,975
ciekawsze i większe może mieć znaczenie
dla Polski, niż nam się wydaje, nie? Albo,

866
00:56:30,975 --> 00:56:32,214
albo obrady, yy,

867
00:56:32,684 --> 00:56:37,999
w Stanach Zjednoczonych albo w Moskwie. To
jest dużo sensowniejsze niż oglądanie

868
00:56:37,999 --> 00:56:40,524
naszego, yy, życia po-- to znaczy nie.

869
00:56:40,564 --> 00:56:46,698
Jest, natomiast życie tym jako rzeczą,
która jest straszliwie ważna dzisiaj.
Dzisiaj

870
00:56:46,698 --> 00:56:48,304
nie ma rzeczy ważnych.

871
00:56:48,364 --> 00:56:54,315
Ważne rzeczy o-- z dzisiejszych rzeczy
okaże się jutro, co będzie ważne. Więc
newsy

872
00:56:54,315 --> 00:56:55,964
nie są z natury w ogóle

873
00:56:56,044 --> 00:57:02,012
ważne. Nie mają żadnej wagi. Newsy po
prostu będą miały wagę jutro albo
pojutrze,

874
00:57:02,012 --> 00:57:03,264
albo nigdy. No i-

875
00:57:03,504 --> 00:57:08,955
Ale żeś dorzucił do pieca teraz. Powiem
ci, że dziesięć kilo waży przynajmniej.

876
00:57:08,955 --> 00:57:11,094
Powiem ci, bo wiesz co? Tak się

877
00:57:11,144 --> 00:57:15,799
zastanawiam, no, z drugiej strony, no czy,
czy, czy, czy naprawdę, naprawdę jesteś

878
00:57:15,799 --> 00:57:18,184
przekonany, że, że to nie ma, że to nie ma

879
00:57:18,784 --> 00:57:23,404
dokładnie sensu? Czy może, yy, samo
podejście do tych newsów? Może po prostu
te

880
00:57:23,404 --> 00:57:26,504
newsy są głupie? Może to sposób, sposób
doboru newsów

881
00:57:26,624 --> 00:57:28,744
jest idiotyczny i stąd to twoje wrażenie.

882
00:57:29,084 --> 00:57:36,408
Nie, to jest wspaniała, wspaniała robota.
Yy, społeczeństwo powinno się składać nie

883
00:57:36,408 --> 00:57:36,584
z,

884
00:57:36,784 --> 00:57:43,948
yy, ze stu samców alfa, ale z jednego, a
resztę stada baranów. Stado baranów
powinno

885
00:57:43,948 --> 00:57:44,204
być

886
00:57:44,244 --> 00:57:50,161
wykształcone na newsach, które, yy, gdacze
radośnie, że się dowiedziało czegoś. No i

887
00:57:50,161 --> 00:57:52,204
gdacze. Znieśliśmy jajo i tak

888
00:57:52,224 --> 00:57:59,464
dalej. Mamy. Mamy. Mamy. Nie? Natomiast,
yy, kształcenie kształcenie samych

889
00:57:59,544 --> 00:58:04,852
samu-samsców al-alfa doprowadzi do
rewolucji, do zawalenia się całego systemu

890
00:58:04,852 --> 00:58:07,264
naszego. Yy, powinniśmy po prostu--

891
00:58:07,404 --> 00:58:12,434
społeczeństwo jest, yy, stadem, a nie, a
nie, no i tak dalej.

892
00:58:12,434 --> 00:58:17,564
À propos stada. Wiesz co? Coś ostatnio,
coś ostatnio ciekawego, yy, przeczytałem,

893
00:58:17,564 --> 00:58:19,844
obejrzałem. Otóż, yy, bardzo często,

894
00:58:19,964 --> 00:58:24,799
yy, kojarzy się szympansy jako takie fajne
małpki. To są takie, o, Fiki Miki była,

895
00:58:24,799 --> 00:58:27,924
zdaje się szympansem, ee, i, i w ogóle to
takie fajne

896
00:58:28,004 --> 00:58:34,002
małpki cyrkowe i sympatyczne, miłe,
grzeczne. A tymczasem okazuje się, że te
fajne

897
00:58:34,002 --> 00:58:35,904
mał-małpki — to znowu jest

898
00:58:35,964 --> 00:58:40,716
nawiązanie wprost do Dawkinsa — że te
fajne małpki to tak naprawdę są maniakalni

899
00:58:40,716 --> 00:58:43,864
mordercy. W każdym razie może nie
wszystkie, ale mogą

900
00:58:43,884 --> 00:58:48,565
nimi, mogą stać się tymi maniakalnymi
mordercami. Zupełnie tak jak człowiek. To

901
00:58:48,565 --> 00:58:51,764
nawet jest taki pośredni dowód na
istnienie, istnienie

902
00:58:51,774 --> 00:58:56,657
ewolucji. Skoro mamy wspólnego przodka, to
również te po-powikłania i te różne

903
00:58:56,657 --> 00:58:59,724
takie, yy, różne takie defekty umysłu mamy
bardzo

904
00:58:59,744 --> 00:59:05,225
podobne. Otóż co robią, co robią
szympansy? Jeden z przykładów jest taki,
że jeśli

905
00:59:05,225 --> 00:59:07,364
przez zupełny przypadek szympans

906
00:59:07,374 --> 00:59:12,060
zakosztu-zakosztuje ludzkiego mięsa, na
przykład zagubi się dziecko w lesie i

907
00:59:12,060 --> 00:59:15,164
szympans, no, jako silniejszy zaatakuje to
dziecko,

908
00:59:15,244 --> 00:59:19,835
zabije, zje, to on już nie może się
powstrzymać. To wtedy mamy małpę mordercę,

909
00:59:19,835 --> 00:59:22,484
który, yy, w Afryce poluje, poluje na
dzieci.

910
00:59:23,004 --> 00:59:28,228
Czeka tylko, żeby matka spuściła dziecko z
oka i, i, i, i atakuje te dzieci. Porywa.

911
00:59:28,228 --> 00:59:30,964
Yy, takich przypadków, yy, szympansów,
które

912
00:59:31,004 --> 00:59:36,520
porywały dzieci w, w, w Afryce, yy, bywało
dosyć sporo. To za każdym razem jest

913
00:59:36,520 --> 00:59:38,964
jeden osobnik, który raz spróbował.

914
00:59:39,344 --> 00:59:44,056
Yy, na szczęście tej wiedzy sobie nie
przekazują, ale, ale tak się zachowują.
Tak

915
00:59:44,056 --> 00:59:46,964
się zachowują jak właściwie seryjni
mordercy. Więc

916
00:59:47,084 --> 00:59:53,487
znowu to tak naprawdę bardzo pośredni
dowód na to, że Dawkins no sporo racji ma,
ma

917
00:59:53,487 --> 00:59:54,644
czy miał. Ale u

918
00:59:54,684 --> 00:59:58,526
szympansów jest jeszcze in-- coś innego
ciekawego. Ale dobrze mów, bo chcesz mi

919
00:59:58,526 --> 00:59:59,644
przerwać, to przerywaj.

920
01:00:00,184 --> 01:00:07,020
Dawkins podaje wiele ta-takich właśnie
ciekawostkowych przykładów na
funkcjonowanie,

921
01:00:07,020 --> 01:00:07,264
yy,

922
01:00:07,504 --> 01:00:12,846
przyrody na Ziemi. I dlatego tą książkę
warto czytać. Nie dla wniosków, które są

923
01:00:12,846 --> 01:00:15,384
wyciągane post factum i tak dalej, ale

924
01:00:15,404 --> 01:00:19,958
ciekawostki takie. To mogę ci się
zrewanżować, bo mam ich tak też w rękawie
od

925
01:00:19,958 --> 01:00:22,644
metra. Ale kiedyś miałem taki wymuszony
epizod

926
01:00:22,704 --> 01:00:28,436
bezdomności prawie dziesięcioletniej, yy,
i jakiś przyjaciel mi zafundował piwnicę

927
01:00:28,436 --> 01:00:30,184
nad Zalewem Koronowskim w

928
01:00:30,244 --> 01:00:36,149
Bydgoszczy. Tam jest takie piękne miejsce.
Byłem taki, był mróz, była zima

929
01:00:36,149 --> 01:00:38,064
straszliwa i też obrazek

930
01:00:38,104 --> 01:00:44,304
będzie jak z Dawkinsa, jak na temat
ewolucji, na temat świadomości i, i, i
mądrości

931
01:00:44,304 --> 01:00:45,424
przyrody. Otóż,

932
01:00:46,184 --> 01:00:51,728
yy, obu-obudził mnie z rana jakiś
straszliwy, przerażający wrzask. On się
unosił z

933
01:00:51,728 --> 01:00:53,824
powietrza, z wysoka, znad domu,

934
01:00:54,364 --> 01:00:59,749
nad-- znad tej ruiny z piwnicą, w której
mieszkałem. Wybiegłem tam na ten cały
mróz.

935
01:00:59,749 --> 01:01:02,314
Był minus piętnaście stopni, pamiętam. I

936
01:01:02,324 --> 01:01:07,254
zobaczyłem coś straszliwego w powietrzu. W
powietrzu nad Zalewem Koronowskim

937
01:01:07,254 --> 01:01:10,044
kotłowało się wi-- jak, jak tornado.
Wiór--

938
01:01:10,604 --> 01:01:18,084
pióra leciały, krew kapała, yy, i
spływała, yy, wodą na zalew, yy, po
Zalewie

939
01:01:18,144 --> 01:01:19,784
Koronowskim. Pióra się sypały-

940
01:01:20,084 --> 01:01:22,144
Napięcie się podnosi nieustannie.

941
01:01:22,204 --> 01:01:27,199
A tam, a tam, yy, w powietrzu walczyło
chyba siedem czy dziewięć, yy, wron czy

942
01:01:27,199 --> 01:01:29,824
gawronów. Ja ich tam wiele nie odróżniam.

943
01:01:29,904 --> 01:01:37,644
Gawronów chyba. Z, yy, dwoma, yy,
drapieżnikami, błotnika-błotnikami chyba

944
01:01:37,724 --> 01:01:42,808
czy, czy jakimiś myszołowami i tak dalej.
No cóż, mogłem sobie tą bitwę oglądać i

945
01:01:42,808 --> 01:01:45,444
sobie stanąłem, podparłem się i oglądałem,

946
01:01:46,064 --> 01:01:50,528
yy, tą bitwę. Bitwa była zażarta, niewiele
było widać, co, co z niej wynika.

947
01:01:50,528 --> 01:01:53,524
Natomiast w pewnym momencie, yy,
zauważyłem, że te,

948
01:01:54,064 --> 01:01:58,581
yy, dwa myszołowy czy błotniki zaczynają
się jednak wycofywać. Siła złego

949
01:01:58,581 --> 01:02:01,984
najedonego. Te, te dziewięć czy siedem
kruków jednak im

950
01:02:02,024 --> 01:02:09,192
zaczęły dos-- ymDokopywać. No i zaczęły
uciekać. Po drugiej stronie, yy, zalewu
były

951
01:02:09,192 --> 01:02:09,619
takie

952
01:02:09,700 --> 01:02:15,718
błota i one tam się, yy, oddaliły i
znikły. Już wracałem do swojej piwnicy i w
tym

953
01:02:15,718 --> 01:02:17,480
momencie zobaczyłem, jak

954
01:02:18,240 --> 01:02:26,160
znad, yy, dolatuje tych siedem kruków.
Czy, pardon, tych, yy, gawronów. Doleciały
na

955
01:02:26,240 --> 01:02:32,185
to suche drzewo, usiadły i był straszny
płacz, bo one dziobały, yy, leczyły swoje

956
01:02:32,185 --> 01:02:34,020
tamte pióra, wydziobywały

957
01:02:34,560 --> 01:02:40,138
krew, wyczesywały z piór. One były
straszliwie poranione, bo jednym skrzydła

958
01:02:40,138 --> 01:02:42,560
wisiały, yy, dru-drugi tam ledwo,

959
01:02:42,620 --> 01:02:47,762
ledwo przestępował z nogi na nogi.
Skrzywione głowy, bo musiały już zdrowo
oberwać,

960
01:02:47,762 --> 01:02:50,240
nie? I był taki płacz i narzekanie i tak

961
01:02:50,340 --> 01:02:55,008
dalej, nie? No i patrzę i strasznie mi
litość wzięło, no ale nic im nie mogłem

962
01:02:55,008 --> 01:02:58,180
pomóc, nie? I dobra, mówię no to trudno,
ich problem.

963
01:02:58,240 --> 01:03:02,881
Wracam do piwnicy i w tym momencie
usłyszałem coś dziwnego. Jakieś dziwne
krakanie,

964
01:03:02,881 --> 01:03:06,180
takie, nie? Obejrzałem się i to, co
zobaczyłem wtedy na tej

965
01:03:06,190 --> 01:03:12,306
gałęzi, to gdybym ja miał kamerę i
puszczał dzisiaj na Facebooku, yy,
Facebooku na

966
01:03:12,306 --> 01:03:14,170
jakimś na ja-- to by była

967
01:03:15,080 --> 01:03:15,680
huuu.

968
01:03:16,040 --> 01:03:17,250
A napięcie rośnie cały czas.

969
01:03:17,280 --> 01:03:24,526
Niesamowite. Otóż na tej gałęzi nagle
zobaczyłem siedem gawronów, które zaczęły

970
01:03:24,526 --> 01:03:25,260
tańczyć.

971
01:03:25,280 --> 01:03:31,506
Trącały się bogami, podnosiły skrzydła,
rozpościerały, wypi-wypinały piersi. One

972
01:03:31,506 --> 01:03:33,140
były dumne. One sobie

973
01:03:33,220 --> 01:03:39,296
nagle uświadomiły, że one zwyciężyły. I
wyglądało to dokładnie tak, jakby obrazek
z

974
01:03:39,296 --> 01:03:40,980
Walta Disneya na filmie

975
01:03:41,020 --> 01:03:45,908
rysunkowym narysować, gdzie wszystkie
cechy ludzkie, jak najbardziej ludzkie,
tak

976
01:03:45,908 --> 01:03:48,020
jak się ludzie zachowują, przypisać

977
01:03:48,340 --> 01:03:54,707
zwierzętom, głupim ptakom po prostu, nie?
Ale te ptaki wykonały cały fenomenalny

978
01:03:54,707 --> 01:03:56,060
taniec. One były,

979
01:03:56,160 --> 01:04:02,664
one się widać, zacieszyły, były dumne. One
miały poczucie wreszcie wspólnoty, swojej

980
01:04:02,664 --> 01:04:03,980
siły i tak dalej.

981
01:04:04,020 --> 01:04:08,970
One się trącały dziobami, skrzydłami,
bokami, przestępowały z nogi na nogę.

982
01:04:08,970 --> 01:04:11,280
Tańczyły. One były, no, obrazek był

983
01:04:11,340 --> 01:04:16,426
wspaniały. I mówimy tak: one są
nierozumne, one są głupie. To są tylko
zwierzęta.

984
01:04:16,426 --> 01:04:19,000
One mają taki mały ptasi móżdżek, prawda?

985
01:04:19,060 --> 01:04:23,940
Ale nagle się okazuje, że ich
emocjonalność jest porównywalna z
emocjonalnością

986
01:04:23,940 --> 01:04:26,720
człowieka. One reagują dokładnie tak samo
jak

987
01:04:26,740 --> 01:04:27,200
człowiek.

988
01:04:27,340 --> 01:04:31,925
I coś chciałem ci w tym momencie, w tym
momencie powiedzieć. Historia za historia,

989
01:04:31,925 --> 01:04:35,000
za his- historia za historię. Otóż kiedy
mówiłeś o tych

990
01:04:35,060 --> 01:04:38,713
ptakach, to przypomniała mi się druga
histo-- znaczy właściwie nie tyle

991
01:04:38,713 --> 01:04:42,880
przypomniała, co skonkretyzowała się druga
historia o szympansach. Otóż szympansy

992
01:04:42,920 --> 01:04:48,916
te, te, te miłe małpki mają w sobie coś
takiego, że od czasu do czasu młode
osobniki

993
01:04:48,916 --> 01:04:50,700
zachowują się jak kibole.

994
01:04:50,980 --> 01:04:56,972
A nawet gorzej. Otóż, a właściwie jak zwi-
jak zwiadowcy, wojskowi zwiadowcy. Co

995
01:04:56,972 --> 01:04:58,920
robią? To są, to są stada,

996
01:04:59,000 --> 01:05:04,352
które mają swoje terytoria, ale od czasu
do czasu młodziaki, takie nastolatki, a

997
01:05:04,352 --> 01:05:06,760
właściwie no takie, takie podrostki,

998
01:05:07,600 --> 01:05:12,102
yy, szympansie zbierają się w grupę,
niespecjalnie nawet ze sobą, no one nawet
się

999
01:05:12,102 --> 01:05:15,560
niespecjalnie ze sobą przyjaźnią, ale
zbierają się w taką grupę

1000
01:05:15,580 --> 01:05:20,760
i idą w kierunku, w kierunku terytorium
sąsiedniego stada. Idą, przekraczają
granicę

1001
01:05:20,760 --> 01:05:22,980
zupełnie świadomie. Wiedzą, że robią

1002
01:05:23,000 --> 01:05:29,671
właśnie, że, że przekraczają tę granicę i
szukają kogoś, komu można by — szukam

1003
01:05:29,671 --> 01:05:30,600
adekwatnego

1004
01:05:30,720 --> 01:05:36,148
słowa, które nadaje się na antenę — no,
któremu można by dokopać. Tak. Jak
znajdują,

1005
01:05:36,148 --> 01:05:38,280
to się na ogół kończy bardzo źle,

1006
01:05:38,380 --> 01:05:42,707
bo znajdują pojedynczego osobnika, którego
na ogół zabijają, a w każdym razie

1007
01:05:42,707 --> 01:05:46,360
okaleczają w takim stopniu, że niewiele mu
życia już zostaje. Ale

1008
01:05:46,380 --> 01:05:51,844
jest jeszcze jeden ciekawy element, też
związany z, z ludz-- z taką, z takim
ludzkim

1009
01:05:51,844 --> 01:05:53,600
zachowaniem. Otóż jeśli się

1010
01:05:53,660 --> 01:05:58,160
zorientują, że nie ma szans na to, żeby
mieli przewagę, żeby to stado miało

1011
01:05:58,160 --> 01:06:01,640
przewagę, to stado agresorów, to się
natychmiast wycofują.

1012
01:06:02,280 --> 01:06:06,698
Nie czekają na jakieś zwarcie, na jakąś
bohaterską bitwę. Nie, nie, nie, nie.

1013
01:06:06,698 --> 01:06:10,140
Natychmiast w tył zwrot i wychodzimy. Ale
jak się uda dorwać

1014
01:06:10,200 --> 01:06:14,609
pojedynczą, po-pojedynczego osobnika, no
to bardzo chętnie go załatwimy. Zobacz,
czy

1015
01:06:14,609 --> 01:06:18,020
to nie jest ludzkie zachowanie? No bardzo
ludzkie. No przecież to

1016
01:06:18,080 --> 01:06:21,300
właściwie można takich przykładów, takich
przykładów podać więcej.

1017
01:06:22,060 --> 01:06:26,382
Tak jak mówię, przyroda jest mądra, a
jedyne, czym my się wyróżniamy w
przyrodzie,

1018
01:06:26,382 --> 01:06:29,860
to tym, że jeszcze czasami piszemy
książki, ale to się już kończy,

1019
01:06:30,100 --> 01:06:31,460
bo przechodzimy do newsów.

1020
01:06:31,680 --> 01:06:36,595
Do newsów. Dobra, wiesz co? Ja sobie tak
tutaj kątem oka w czasie naszej rozmowy

1021
01:06:36,595 --> 01:06:39,360
śledzę czat i tu jest pytanie tak naprawdę
do

1022
01:06:39,460 --> 01:06:45,054
ciebie. Pytanie, które pyta o to, jaki
jest, czy wierzysz, napisałeś, to chyba

1023
01:06:45,054 --> 01:06:47,420
wierzysz, ale odpowiedz teraz się

1024
01:06:47,460 --> 01:06:52,585
będziesz tłumaczył ze swojej twórczości.
Napisałeś, byłeś kiedyś książkę, która się

1025
01:06:52,585 --> 01:06:55,240
nazywa "Druga jesień". Powiedz, czy
pytanie

1026
01:06:55,280 --> 01:07:00,121
czytelnika, pytanie słuchacza, yy, czy ty
wierzysz w taki scenariusz, jaki tam

1027
01:07:00,121 --> 01:07:03,100
zarysowałeś? Takiej cichej inwazji, bez
wielkich

1028
01:07:03,110 --> 01:07:09,863
statków najeźdźców, bez, bez, yy,
strzałów, bez, bez wielkiej wojny, tylko
cicho,

1029
01:07:09,863 --> 01:07:11,030
cicho, zmiany,

1030
01:07:11,140 --> 01:07:14,600
zmiany, zmiany. I nagle budzimy się w
zupełnie innej rzeczywistości.

1031
01:07:14,880 --> 01:07:19,360
Tylko w taki scenariusz wierzę. Nie wierzę
absolutnie w żadną wielką wojnę.

1032
01:07:19,480 --> 01:07:22,680
Nie będzie inwazji. No tak to ładnie
wygląda na filmach.

1033
01:07:22,700 --> 01:07:28,160
Nie, po prostu, yy, każda, każda
przestrzeń życiowa jest po to, żeby ją

1034
01:07:28,160 --> 01:07:30,160
zagospodarować, a nie, nie

1035
01:07:30,260 --> 01:07:36,268
zniszczyć. Jeśli, jeśli nasz się zniszczy,
to nie ma, nie ma żadnej korzyści dla

1036
01:07:36,268 --> 01:07:37,620
nikogo. Nas należy

1037
01:07:37,720 --> 01:07:43,597
zagospodarować w jakikolwiek sposób. I to
może opisywane było przez wszystkich

1038
01:07:43,597 --> 01:07:45,480
pisarzy science fiction w

1039
01:07:45,540 --> 01:07:51,325
takiej czy innej formie. Zagospodarowanie
tej przestrzeni, tej, tej, tej sfery, że

1040
01:07:51,325 --> 01:07:53,300
tak powiem, by-bytowej, jaką

1041
01:07:53,340 --> 01:07:57,880
myśmy tutaj na Ziemi wytworzyli przez
innych obcych. To tak, nie?

1042
01:07:57,920 --> 01:08:03,124
No to ja rozwinę jeszcze to pytanie. A
powiedz, czy ty w naszej rzeczywistości

1043
01:08:03,124 --> 01:08:05,860
zauwa-zauważasz już takie, takie elementy

1044
01:08:05,980 --> 01:08:07,020
owej cichej inwazji?

1045
01:08:07,480 --> 01:08:08,100
No tak.

1046
01:08:08,500 --> 01:08:10,000
No to dalej podawaj, podawaj.

1047
01:08:10,660 --> 01:08:18,148
No na przykład. Na przykład, yyNa przykład
no ci z Afryki i z Azji wchodzą w

1048
01:08:18,188 --> 01:08:20,848
Europę i powoli nas asymilują.

1049
01:08:20,968 --> 01:08:23,508
No tak, ale to jest ziemska inwazja.

1050
01:08:23,548 --> 01:08:24,668
Ale to są obcy.

1051
01:08:25,728 --> 01:08:30,347
No dobra, bardzo, bardzo niepolityczne,
bardzo niepolityczne. Ale wiesz co? To też

1052
01:08:30,347 --> 01:08:33,388
częściowo nawiązuje do tego, o czym mówi,
o czym przed

1053
01:08:33,708 --> 01:08:39,400
jakiś czas temu w naszej rozmowie mówiłem.
Bo zauważ znowu idea europejska

1054
01:08:39,400 --> 01:08:41,708
przegrywa. Przegrywa, ponieważ

1055
01:08:41,788 --> 01:08:47,474
straciła swoje korzenie, bo można mieć
oczywiście do chrześcijaństwa różne, różne

1056
01:08:47,474 --> 01:08:48,808
zastrzeżenia, różne

1057
01:08:49,308 --> 01:08:54,479
uwagi i to pewno całkiem słuszne,
dotyczące tego, jak się chrześcijaństwo na

1058
01:08:54,479 --> 01:08:57,268
przestrzeni dziejów zachowywało, jak, jak

1059
01:08:57,328 --> 01:09:01,852
się szarogęsiło, jakich zbrodni dokonywało
i tak dalej, i tak dalej. Tych przykładów

1060
01:09:01,852 --> 01:09:04,868
pewno można w zależności od inwencji
autora czy inwencji

1061
01:09:04,968 --> 01:09:10,096
podającego można by znaleźć bardzo dużo.
Niemniej jednak to chrześcijaństwo

1062
01:09:10,096 --> 01:09:12,968
zbudowało ideę Europy. Dzisiaj te korzenie

1063
01:09:12,988 --> 01:09:18,560
się podcina. Dzisiaj wszystko, co wiąże
się z chrześcijaństwem jest be. Nawet to,
co

1064
01:09:18,560 --> 01:09:20,948
jest w oczywisty sposób dziedzictwem

1065
01:09:21,008 --> 01:09:24,962
tego chrześcijaństwa. Bo ja tu od razu
podkreślam nie trzeba być chrześcijaninem,

1066
01:09:24,962 --> 01:09:28,868
żeby korzystać z kultury, którą to
chrześcijaństwo stworzyło. To jakby trzeba
te

1067
01:09:28,908 --> 01:09:33,648
dwie rzeczy oddzielić. I dzisiaj ta idea
słabnie. A tak jak powiedziałem, idee

1068
01:09:33,648 --> 01:09:36,808
walczą ze sobą na śmierć i życie. To
profesor Sytnyk

1069
01:09:36,818 --> 01:09:44,508
Czwartyński głosi za każdym razem, kiedy,
kiedy jakby dyskusja na to pole, na tym

1070
01:09:44,528 --> 01:09:50,958
polu zaczyna, zaczyna się toczyć. Otóż
idee walczą ze sobą na śmierć i życie. I
oto

1071
01:09:50,958 --> 01:09:51,888
właśnie mamy

1072
01:09:52,388 --> 01:09:57,729
taki przykład. Idea europejska zanika. W
to miejsce wchodzi idea zupełnie inna. Co

1073
01:09:57,729 --> 01:10:00,008
więcej, gdzieś na Dalekim Wschodzie

1074
01:10:00,048 --> 01:10:06,289
pojawiła się jeszcze inna silna idea,
czyli Chiny. Która z tych idei wygra? Nie

1075
01:10:06,289 --> 01:10:07,948
wiem. Tego, tego nikt

1076
01:10:07,988 --> 01:10:12,886
nie wie. Podejrzewam jednak, że Europa
jest w odwrocie i albo się gwałtownie

1077
01:10:12,886 --> 01:10:15,528
wzmocni, pokaże coś, że, że odzyska swoje

1078
01:10:15,608 --> 01:10:21,071
siły. Albo jesteśmy w odwrocie i wygra
któraś z tych, z tych, którą ty, z tych
idei,

1079
01:10:21,071 --> 01:10:23,608
które ty nazwałeś obcymi. Ale wiesz co?

1080
01:10:23,638 --> 01:10:28,055
Wymknąłeś się, bo tego ci nie, jesteśmy w
radiu paranormalnym, paranormalium, gdzie

1081
01:10:28,055 --> 01:10:31,248
się toczą debaty ufologiczne. Sam zresztą
przykładam do tego

1082
01:10:31,268 --> 01:10:36,344
troszeczkę rękę. Pytanie czytelnika,
słuchacza było bardzo wyraźne, bardzo
proste.

1083
01:10:36,344 --> 01:10:39,067
Nie w to, czy ty wierzysz w inwazję,
inwazję

1084
01:10:39,248 --> 01:10:44,981
obcych z Bliskiego Wschodu albo z
Dalekiego w przyszłości, tylko czy
wierzysz w

1085
01:10:44,981 --> 01:10:46,868
inwazję obcych obcych, czy

1086
01:10:47,028 --> 01:10:49,408
też po prostu dusza fantasty ci zagrała?

1087
01:10:49,968 --> 01:10:55,956
Nie. Po prostu niespecjalnie widzę
jakikolwiek interes w tym, bo we wszystkim
musi

1088
01:10:55,956 --> 01:10:57,708
być jakikolwiek interes.

1089
01:10:57,768 --> 01:11:04,518
Jeśli my odkryjemy, że na przykład nie
wiem, na Europie tam, czy znaczy w tej, na

1090
01:11:04,518 --> 01:11:05,768
tym, oczywiście

1091
01:11:05,828 --> 01:11:13,188
myślę o Księżycu jakimś tam pod nazwą
Europa istnieje jakakolwiek cywilizacja,

1092
01:11:14,028 --> 01:11:21,173
no to, no to za przeproszeniem, no niech
sobie istnieje. Inwazji to my dokonamy,

1093
01:11:21,173 --> 01:11:21,888
jeśli my

1094
01:11:21,968 --> 01:11:26,885
tam coś znajdziemy, co będzie warte tego.
No nie wiem. Albo. Albo zabraknie nam

1095
01:11:26,885 --> 01:11:29,748
przestrzeni życiowej, albo będziemy coś
czego,

1096
01:11:30,068 --> 01:11:31,968
albo oni będą coś posiadali.

1097
01:11:32,228 --> 01:11:33,578
A, to my będziemy dokonywać inwazji.

1098
01:11:33,578 --> 01:11:34,088
Tak.

1099
01:11:34,148 --> 01:11:35,698
No nie, ale ja się pytam, czy na nas się
nie dokonuje.

1100
01:11:35,728 --> 01:11:41,963
No ale właśnie, jeśli oni będą uznają, że
my posiadamy coś, czego oni nie mają, a co

1101
01:11:41,963 --> 01:11:43,448
im się przyda, no to

1102
01:11:43,528 --> 01:11:50,105
mogą, mogą inwazję dokonywać. Tylko ja
sobie nie wyobrażam, żeby na przykład no
co

1103
01:11:50,105 --> 01:11:51,388
może potrzebować

1104
01:11:51,448 --> 01:11:58,433
ktoś z Alfa Centauri, czego nie ma on, a
co my mamy, nie? No co my mamy? My mamy
to,

1105
01:11:58,433 --> 01:11:59,348
co jest nam

1106
01:11:59,388 --> 01:12:04,972
potrzebne. Ale bardzo małe
prawdopodobieństwo jest takie, że istnieje
cywilizacja,

1107
01:12:04,972 --> 01:12:07,288
która potrzebuje tego samego co my

1108
01:12:07,648 --> 01:12:11,958
poza przestrzenią do opanowania, że tak
powiem. No to tak ten konflikt interesów

1109
01:12:11,958 --> 01:12:15,568
może tego, ale to jest jeszcze łabędzi
śpiew, bo na razie żeśmy nie

1110
01:12:15,648 --> 01:12:20,210
wyszli i nie wiadomo, czy kiedykolwiek
wyjdziemy poza atmosferę tak naprawdę,
nie?

1111
01:12:20,210 --> 01:12:23,548
To, że sobie tam fruwają jakieś tam czego,
to nie ma żadnego

1112
01:12:23,588 --> 01:12:25,388
znaczenia. Ważny jest człowiek tam.

1113
01:12:26,008 --> 01:12:31,207
Wiktorze, będziemy powoli kończyć, ale ja
jeszcze muszę ci zadać ostatnie, tak zwane

1114
01:12:31,207 --> 01:12:33,868
kończące pytanie. Powiedz mi, jaką
książkę,

1115
01:12:34,148 --> 01:12:39,090
o jakiej książce chciałbyś rozmawiać za
dwa tygodnie? Bo zapraszamy oczywiście

1116
01:12:39,090 --> 01:12:42,068
wszystkich słuchaczy na kolejną audycję z
cyklu

1117
01:12:42,148 --> 01:12:49,347
Bibliotekarium. Ale teraz pytanie do
Wiktora. Pytanie do Wiktora jaką, jaką
książkę

1118
01:12:49,347 --> 01:12:50,128
chciałbyś

1119
01:12:50,468 --> 01:12:51,088
przedstawić?

1120
01:12:51,248 --> 01:12:57,492
I tu jest problem, bo widzisz,
przedstawiliśmy, przedstawiamy
przynajmniej w jakimś

1121
01:12:57,492 --> 01:12:59,147
przybliżeniu Dawkinsa.

1122
01:12:59,208 --> 01:13:04,932
Natomiast w tym momencie należałoby
przedstawić apostoła drugiej strony. I tu
jest

1123
01:13:04,932 --> 01:13:06,468
problem, bo go nie ma.

1124
01:13:06,628 --> 01:13:11,562
O, myślę, że myślę, że przesadzasz. Ale
wiesz co? Powiem ci tak. To pomyślę.

1125
01:13:11,562 --> 01:13:14,548
Pomyślimy. Właściwie pomyślę i a później
razem

1126
01:13:14,568 --> 01:13:20,247
pomyślimy o tych apostołach drugiej
strony. Natomiast ja naszym słuchaczom
chciałbym

1127
01:13:20,247 --> 01:13:22,478
zapowiedzieć jednak tę audycję za

1128
01:13:22,488 --> 01:13:29,236
dwa tygodnie. Postaramy się, postaramy się
w taki mniej lub bardziej udany sposób,

1129
01:13:29,236 --> 01:13:30,388
to się jeszcze

1130
01:13:30,408 --> 01:13:35,909
okaże, omówić książkę, o której, o której
była już mowa na antenie Radia

1131
01:13:35,909 --> 01:13:38,048
Paranormalium, a mianowicie,

1132
01:13:38,468 --> 01:13:44,873
mianowicie książkę Przemysława
Nowakowskiego i Wojciecha Chudzińskiego,
która nosi

1133
01:13:44,873 --> 01:13:45,888
tytuł "Śladem

1134
01:13:45,948 --> 01:13:53,128
nowoczesnego mitu". Ponieważ ja audycję, w
której występował Przemek Nowakowski

1135
01:13:53,388 --> 01:13:59,000
znamTo postaramy się to zrobić troszeczkę
inaczej. Poza tym autor, autor ma to do

1136
01:13:59,000 --> 01:14:01,356
siebie, że zawsze o swojej książce

1137
01:14:02,036 --> 01:14:08,196
mówi w taki ciepły, fajny sposób. My też
będziemy mówili w sposób ciepły i fajny,
bo

1138
01:14:08,196 --> 01:14:09,956
jakby z zasady nie jakby

1139
01:14:10,136 --> 01:14:14,822
nie, nie pastwimy się nad książkami.
Możemy jakieś szpile wbijać, ale tak
naprawdę

1140
01:14:14,822 --> 01:14:18,136
nie pastwimy się nad książkami. Natomiast
myślę, że to, co

1141
01:14:18,236 --> 01:14:24,767
mamy do powiedzenia o książce obu panów,
będzie no troszeczkę, troszeczkę inaczej

1142
01:14:24,767 --> 01:14:25,976
zabrzmi niż to,

1143
01:14:26,215 --> 01:14:31,736
niż to, co mówił Przemek Nowakowski
przedsta-przedstawiając książkę. Co ty na
to?

1144
01:14:31,836 --> 01:14:35,076
No jestem za tym. Ale zresztą czy mam inny
wybór?

1145
01:14:35,396 --> 01:14:40,012
Zawsze, zawsze jest jakiś wybór. Ale
ponieważ, ponieważ czytel-słuchacze z

1146
01:14:40,012 --> 01:14:43,256
wszystkimi czytelnikami widzisz za dużo,
za dużo, za

1147
01:14:43,276 --> 01:14:47,584
dużo, za dużo się obracamy w świecie
książki. No więc słuchacze poprosili o to,

1148
01:14:47,584 --> 01:14:50,856
żebyśmy się zdeklarowali. No więc się
niniejszym, niniejszym

1149
01:14:50,916 --> 01:14:56,640
deklaruję. I cóż, no myślę, że pierwsze
spotkanie w ramach cyklu Bibliotekarium

1150
01:14:56,640 --> 01:14:58,596
możemy uznać za zakończone.

1151
01:14:58,896 --> 01:15:04,361
A słuchacze siedzą i słuchają z otwartymi
ustami i chcieliby jeszcze więcej. Jeszcze

1152
01:15:04,361 --> 01:15:04,816
więcej.

1153
01:15:05,796 --> 01:15:12,441
Możemy. Możemy obiecać, że zastanowimy
się, czy programowo następnej audycji
lekko

1154
01:15:12,441 --> 01:15:13,656
nie przedłużyć.

1155
01:15:13,716 --> 01:15:19,533
Aczkolwiek no, aczkolwiek no pewno, pewno
takich rekordów, jakie, jakie osiągają

1156
01:15:19,533 --> 01:15:21,496
debaty ufologiczne, czy też

1157
01:15:21,506 --> 01:15:26,206
teoria chaosu to raczej nie uda nam się,
nie uda się nam osiągnąć, ale myślę, że

1158
01:15:26,206 --> 01:15:29,496
dwie godziny to są w naszym zasięgu,
aczkolwiek nie będę

1159
01:15:29,576 --> 01:15:34,709
się jeszcze deklarował, bo Wiktor patrzy
na mnie teraz tak spode łba i kręci głową
i

1160
01:15:34,709 --> 01:15:37,276
coś takiego niedobrego w jego wzroku jest.

1161
01:15:37,856 --> 01:15:38,696
No tłumacz się, tłumacz.

1162
01:15:39,316 --> 01:15:46,836
Po prostu. Nie mam, nie mam pojęcia. Ale,
ale, ale pewne rzeczy mi się

1163
01:15:46,896 --> 01:15:51,487
wymykają i w tej audycji mi się wymknęło
straszliwa ilość rzeczy, które chciałem

1164
01:15:51,487 --> 01:15:54,816
powiedzieć albo chciałem przemyśleć. Nagle
się okazuje, że

1165
01:15:54,856 --> 01:16:00,156
właściwie, właściwie to ja nie dotknąłem
niczego tego, co chciałem.

1166
01:16:00,186 --> 01:16:04,056
Chciałem cię uświadomić, że minę, że pękło
prawie półtorej godziny. Tak jakbyś

1167
01:16:04,056 --> 01:16:07,826
pytał. To właśnie minęło prawie pół,
półtorej godziny. Także to dobry, dobry

1168
01:16:07,826 --> 01:16:12,602
prognostyk. Myślę, że myślę, że o te dwie
godziny, dwie godziny możemy się w

1169
01:16:12,602 --> 01:16:15,556
przyszłości pokusić. No i myślę, że to już
tym,

1170
01:16:15,756 --> 01:16:20,905
tym razem definitywnie koniec. Wszystkim
słuchaczom dziękuję. Dziękujemy za, za

1171
01:16:20,905 --> 01:16:23,316
uwagę, dziękujemy za poświęcony czas.

1172
01:16:23,836 --> 01:16:28,413
No i cóż, żegnamy wszystkich. Mroźno, bo
się zaczyna robić mroźno. Z mroźnej

1173
01:16:28,413 --> 01:16:29,076
Bydgoszczy.

1174
01:16:29,276 --> 01:16:30,656
Do widzenia, do usłyszenia.

1175
01:16:31,056 --> 01:16:37,195
Do usłyszenia. To byli gospodarze audycji
Bibliotekarium w Radiu Paranormalium. Może

1176
01:16:37,195 --> 01:16:38,876
jeszcze na koniec takie

1177
01:16:38,916 --> 01:16:41,996
małe zaproszenie na forum Bibliotekarium,
panowie?

1178
01:16:42,836 --> 01:16:49,318
No cóż, forum Bibliotekarium to jest, to
jest forum poświęcone, poświęcone
książkom.

1179
01:16:49,318 --> 01:16:50,476
Część większego

1180
01:16:50,496 --> 01:16:56,237
projektu, w którym, który, w którym mam
okazję częściowo brać udział. Ale tak

1181
01:16:56,237 --> 01:16:58,176
naprawdę to projekt, który

1182
01:16:58,236 --> 01:17:03,731
dopiero się rodzi. On, on prawdziwe swoje
oblicze odsłoni pewno w lutym, kiedy

1183
01:17:03,731 --> 01:17:06,056
pojawi się duża strona poświęcona

1184
01:17:06,116 --> 01:17:12,061
książkom. Już nie tylko forum, forum
dyskusyjne, ale, ale także duża strona,
duży

1185
01:17:12,061 --> 01:17:14,116
portal poświęcony książkom w

1186
01:17:14,156 --> 01:17:19,864
każdej postaci. Ciężko go właściwie w tej
chwili opisywać, ale myślę, że będzie, że

1187
01:17:19,864 --> 01:17:21,996
myślę, że będzie interesujący i

1188
01:17:22,336 --> 01:17:27,576
to, to myślę tyle. No zapraszam bardzo
serdecznie zarówno na forum, jak i na to
na

1189
01:17:27,576 --> 01:17:29,876
tę stronę, która, która gdzieś tam w

1190
01:17:29,936 --> 01:17:34,773
lutym, w lutym w internecie się, się
objawi. I cóż, jeszcze raz wszystkim
bardzo

1191
01:17:34,773 --> 01:17:37,736
serdecznie dziękujemy i pozdrawiamy z
Bydgoszczy.

1192
01:17:37,936 --> 01:17:38,416
Dobranoc.

1193
01:17:38,676 --> 01:17:43,415
Dziękujemy bardzo wszystkim, którzy dosyć
licznie jak na piątek wieczór włączyli

1194
01:17:43,415 --> 01:17:46,436
Radio Paranormalium. W szczytowym momencie
słuchało

1195
01:17:46,476 --> 01:17:52,058
audycji sto dwudziestu pięciu słuchaczy
unikalnych, to znaczy sto dwadzieścia pięć

1196
01:17:52,058 --> 01:17:54,236
IP dokładnie licznik naliczył, a

1197
01:17:54,296 --> 01:17:59,504
wiemy, że niektórzy słuchają audycji w
Radiu Paranormalium z przyjaciółmi,

1198
01:17:59,504 --> 01:18:01,756
znajomymi, z kolegami z pracy, z

1199
01:18:01,796 --> 01:18:07,903
rodzinami. Tak więc jestem przekonany, że
ten licznik rzeczywisty był czy też jest

1200
01:18:07,903 --> 01:18:09,616
tak naprawdę dużo, dużo

1201
01:18:09,956 --> 01:18:15,933
większy. No i cóż, żegnamy się powolutku.
Byli z nami po drugiej stronie dzisiaj

1202
01:18:15,933 --> 01:18:17,876
Google Hangouts gospodarze

1203
01:18:17,916 --> 01:18:22,856
Bibliotekarium Marek Żelkowski i Wiktor
Żwikiewicz. Dzięki jeszcze raz panowie.

1204
01:18:23,136 --> 01:18:27,164
Pozdrawiamy. Wiktor już nie pozdrowi, bo
poszedł palić. No to jest jego, jego

1205
01:18:27,164 --> 01:18:29,256
zgubny, ale, ale bardzo konkretny nałóg.

1206
01:18:29,536 --> 01:18:34,799
A audycję od strony technicznej obsługiwał
Marek Sęk "Ivellios" Radio Paranormalium

1207
01:18:34,799 --> 01:18:37,336
paranormalny głos w Twoim domu. Dobranoc

1208
01:18:37,476 --> 01:18:43,616
i do usłyszenia w kolejnym odcinku
Bibliotekarium na żywo już za dwa
tygodnie.